that does not forget;
unforgotten;
that cannot be forgotten;
without fail, infallibly.
Ոչ մոռացօղ. ունութմազ.
cf. Անմոռանալի.
Անմոռաց է ինձ. (Եղիշ. ՟Է։)
eternal remembrance.
Միթէ զմտացդ անմոռացութիւն ո՞չ յիշիցէք. (Եղիշ. ՟Գ։ եւս եւ Վրդն. սղ.։) (Տօնակ.։)
the entrance to which is shut;
without entrance;
impenetrable, inaccessible.
Որ ոչ առնէ մուտս կամ չունի արեւմուտս. չմտնօղ.
Տուն անմուտ թշնամեաց. (Լմբ. սղ.։)
foolishly, stupidly, inconsiderately, ignorantly, rashly, madly.
Անմտաբար սահիլ, կամ ասել, թշնամանել, ի վերայ միմեանց յառնել, թողուլ զպատուիրանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։ Խոսր. պտրգ.։ Սարգ. յռջբ. ՟Դ։)
Ներեա՛ ինձ հա՛յր, զի անմտաբար եղէ. (Վրք. հց. ՟Զ։)
madness, craziness, fatuity;
phrensy;
folly, silliness, imprudence, extravagancy, absurdity.
Է առաւելութիւն իմաստութեան քան անմտութեան։ Զոր ինչ խորհի, ամենայն անմտութիւն է։ Զանմտութեան յիշատակ թողին յաշխարհի. եւ այլն. որք հային եւ ի յաջորդ նշանակութիւն։
Հակառակացն բերմամբ, անմտութեան, եւ հեղգութեան, բղջախոհութեան. (Շ. ատեն.։)
insatiable, greedy, gluttonous;
— ուտել, to devour;
cf. Անյագաբար.
ἁκόρεστος, ἅπληστος. insatiabilis, inexplebilis, avidus. Որ ոչ յագի, կամ ոչ գիտէ յագուրդ առնուլ ի կերակրոց, ի հեշտալեաց, եւյինչ եւ է իրաց. անլիր. դժոխորովայն. քաղցեալ. սովեալ. մոլեալ. անգահ, անկուշտ, ծակաչք. անգահ. անկուշտ. ծակաչք. տօյմազ. աջ կէօզլիւ.
Դժոխք եւ կորուստ անյագ են։ Անյագ եղեւ իբրեւ զմահ. (Առակ. ՟Ի՟Է. 20։ Ամբ. ՟Բ. 5։)
Անյագ է հուրն ի կիզանելն զնիւթս. (Լմբ. սղ.։)
Անյագ եղեալ սիրովն. (Ոսկ. յհ. ՟Է. 27։)
Անյագ են ի պատերազմելոյ. (Լմբ. սղ.։)
Այնպէս եղաք անյագ անդադար՝ երթալ զհետ ճառիցն. (Վեցօր. ՟Զ։)
Անյագ բաղձանօք. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
Անյա ձայնիւք. (Եղիշ. խաչել.։)
Անյագ ցասումն կամ թշնամութիւն, կամ պատերազմ։ Անյագ բերկրումն, խնդութիւն, կամ վայելչութիւն. (Եզնիկ.։ Լմբ. անառակ. եւ սղ։ Փարպ.։ Վեցօր. ՟Ա։)
ԱՆՅԱԳԱԲԱՐ. ἁκορέστως. avide, κατακόρως, ad satietatem, immodice. Առանց յագելոյ. անյագութեամբ, անչափ բաղձանօք. ցյագ. ցյափրութիւն. յանչափս. անդադար. անխոնջ. սերտիւ. եւ Անխնայ. առանց կշտանալու, անհագաբար.
Անյագ ուտել. (Եղիշ. ՟Ը։)
Յանյագ ժողովեսցէ զարարս այլոց. (Վեցօր. ՟Է։)
Զմիս անասնոյ ոչ ուտեն, եւ զեղբայրն անյագաբար ուտեն. (Եզնիկ.։)
Անյագաբար ի գերագոյնս տռփել, կամ սիրել, կամ եղանակել զօրհնութիւնս. (Մագ. ՟Ձ՟Բ։ Լմբ. սղ.։)
insatiableness, greediness, gluttony.
Ըմպելի անյագութեան նորին՝ արիւն անմեղաց. (Եղիշ. ՟Գ։)
Անյագութեամբ զներքին կողմն այրին խուզեալ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
not evident, not manifest, obscure, hidden, secret;
apocryphal.
ἅδηλος. non manifestus, occultus, obscurus, nonnnotus. Որ չէ յայտ կամ յայտնի. անգիտելի. անծանօթ. ծածուկ. գաղտնի. մթին. անհաւաստի. անստոյգ. պէլիրսիզ, նամալիւմ, սըրր, կիզլի.
Մուտ անյայտ։ Իբրեւ զգերեզմանս անյայտս։ Զանյայտս եւ զծածկեալս. (Դան. ՟Ժ՟Դ. 12։ Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 44։ Սղ. ՟Ժ. 8։)
Յայտնիչ անյայտից խորհրդոց։ Ախտից անյայտից եւ յայտնի եղելոց. (Շ. թղթ. եւ Շ. ատ.։)
Մարդիկ յայտնեացն են գիտակ, իսկ աստուած եւ անյայտիցն յայտնապէս տեսանօղ։ Անյայտիցն հաւաստի հաւատ յայտնիքս։ Փոխանակ անյայտ բարեաց զյայտնիս յանձն առնուլ չարիս. (Փիլ.։)
Զկարճ կեանս անյայտ կենցաղոյս։ Զելս անյայտ իրացդ. (Փարպ.։)
Իբրեւ զմառախուղ ցօղոյ եղեւ անյայտ. (Յոբ. ՟Ժ՟Դ. 19։)
Քան զփոշի զոր տարաւ մրրիկ, առաւել անյայտ եղեն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Անյայտս լողամք ընդ ծով կենցաղոյս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)
to annihilate;
to hide.
Ծածկէ անյայտէ զմեծութիւն շնորհին։ անյայտեաց զտեղին. (Իգն.։ Վրդն. դան.։ Ճ. ՟Գ.։)
Մինչդեռ յերկրի է ոսկին, յուզեն զհողն. յորժամ յայտ եղեւն, դարձեալ յերկիր անյայտացուցանեն. (Բրս. ընչեղ.։)
to be annihilated, to vanish, to disappear.
Քան զպղպջակս անձրեւի արագագոյնս պատառին եւ անյայտին։ Դնի ի գերեզմանի, եւ անյայտի. (Սարգ. յկ. ՟Բ. եւ ՟Գ։)
obscureness, occultness, secretness.
ԱՆՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ԱՆՅԱՅՏՈՒԹԻՒՆ. ἁδηλεία, ἁσάφεια. obscuritas. Անյայտն գոլ. գաղտնութիւն. մթութիւն. անծանօթութիւն. դժուարիմաց կամ անգիտելին գոլ.
Մի՛ ծածկեսցի անյայտութեամբ անուանն։ Զանյայտութիւն իրաց անգիտութիւնն առնէ.. Անյայտութիւն բանից։ Գաղտնիք անյայտութեան. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ ՃՃ.։)
cf. Անյայտնութիւն.
ԱՆՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ԱՆՅԱՅՏՈՒԹԻՒՆ. ἁδηλεία, ἁσάφεια. obscuritas. Անյայտն գոլ. գաղտնութիւն. մթութիւն. անծանօթութիւն. դժուարիմաց կամ անգիտելին գոլ.
Մի՛ ծածկեսցի անյայտութեամբ անուանն։ Զանյայտութիւն իրաց անգիտութիւնն առնէ.. Անյայտութիւն բանից։ Գաղտնիք անյայտութեան. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ ՃՃ.։)
rhymeless.
Սէր՝ խոտորեալ եւ անյանգ է ի ձաղանաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
without successour, — succession;
unchangeable.
Յանյաջորդն ծերութեան զուարճանալով ի մանկութիւն։ Զանյաջորդն նուազութեան սեղանաւորէ լիութեան սեղան. (Սկեւռ. ի լմբ.) իմա՛. անյաջորդելի ի ծերութենէ, ի նուազութենէ։
unpolished, unfurnished, unprovided, unprepared, out of order;
hard, cold, raw;
կին —, slut.
Ողջացուցանէ, զանյարդարն ի մեզ յարդարմամբ ըմբերանելով. (Փիլ. բագն.։)
that cannot rise.
Կիսամեռք՝ անյարիրք անկեալ դնէին. (Եղիշ. ՟Ը։)
Անյարիր. անյառնելի. (Լծ. ուղիղ դրէ ի ՟Ղ՟Գ.)
shelterless, without roof, houseless.
ἅστεγος. non tectus, sine tecto. Ոյր չգուցէ յարկ բնակութեան. անտուն. բացօթեագ. տուն տեղ չունեցօղ.
Զաղքատս անյարկս տա՛ր ի տուն քո. (Ես. ՟Ծ. 7։)
Ոչ յարկեալ. անծածկոյթ. ուր չկայցէ յարկ. բացօթեայ. ծածք չունեցօղ, վրան բաց.
Յանյարկ տեղիս. (Բուզ. ՟Դ. 5։)
incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.
Անյարմար է վասն զօրութեան մարմնոյն՝ կերակրոյ բաղձալ, եւ նովիմբ դարձեալ կերակրովքն պատերազմել ընդ մարմնոյ. (Բրս. հց.։)
Ոչ եթէ անյարմար է առաջին ասցելոցդ, այլ կարի միաբան. (Լմբ. սղ.։)
Յանյարմարն առ նա կարծեցեալ զսաղմոսին բարեբանութիւն։ Ի յասել զանյարմարսն. (Նար. ՟Խ՟Ը. ՟Հ՟Բ։)
Անեղական եւ անյարմար պասրկական հաւն այն զբազմորակ փետուրս իւր բերէ. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)
that writes in an unbecoming manner;
indecently written.
Եւ Անյարմար. անճահ. անմիափան. օտար. անտեղի.
Ոչինչ անյար այսոցիկ ճանաչի. (Անյաղթ բարձր.։)
Անյարմարապէս գրօղ կամ գրեալ.
incongruity, impropriety;
incapacity, insufficiency.
Առ ի լինել անյարմարութեան՝ բաւական է եւ մի աղի (քնարին) փոփոխել. (Սահմ. ՟Գ։)
Անյարմարութիւն բանից. (Լմբ. սղ.։)
infinite, interminable.
Անյաւ քննութիւնք, կամ զօրութիւն, կամ բարերարութիւն, կամ բարձրութիւն. (Վեցօր. ՟Ա. ՟Բ. ՟Դ։ Ճ. ՟Ա.։) (Անան. եկեղ։)
that easily forgives, that does not bear malice.
որ եւ ԱՆՉԱՐԱՅՈՒՇ. ἁμνησίκακος. injuriae immemor. Որ ոչ յիշէ զառ ինքն եղեալ չարիս. անոխակալ.
forgiveness, amnesty, pardon.
ἁμνησικία. injuriae oblivio. Անոխակալութիւն. ներողամտութիւն.
forgotten;
immemorial.
ἁμνημόνευτος, ἅμνηστος, immemorabilis, immemoratus, oblivione deletus. Ոյր չիք յիշատակ. ի մոռացօնս եղեալ. անյիշելի. բնաջինջ. եատսըզ.
Զիա՞րդ լինիցին այսչափ մեղք անյիշատակ. (Կոչ. ՟Բ։)
Յաւելուն, ողորմեա՛ ամենայն անյիշատակաց. ո՞վ է անյիշատակն, զոր դու յիշատակես. (Լմբ. պտրգ.։)
իբր Չյիշատակօղ. մոռացօղ. անյիշաչար. ἁμνήμων. immemor, obliviosus.
Անյիշատակ լինել յանցանացն. (Պտմ. աղեքս.։)
Անյիշատակ եղեալ մոռանայ զկենդանական կրիցն սովորութիւն. (Պիտ.։)
Սոքա են՝ որ զբարեկարգութիւն քրիստոնէից ուղղեցին, եւ ոչ եթէ յանյիշատակաց ոք. (Լմբ. պտրգ.։)
Զորոյ եւ ո՛չ զառաքինութիւն առն պարտ է անյիշատակ թողուլ. (Նանայ. յռջբ։)
Անյիշատակ զբարձումն ի տեղեացն կրիցեն. (Պիտ.։)
Յանյիշատակաց կատարել զպատարագ. իմա՛, առանց ունելոյ զյիշելիք կամ զողորմութիւն. (Կանոն.։)
forgetfulness.
Շնորհել զանյիշատակութիւն մեղաց. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
immemorable.
Գինի զահեղ դատաստանն անյիշելի թողու. (Յճխ. ՟Թ։)
Աստուած անյիշելի մոռանայ զմեղս մեր։ Զմտածմունս նորա կորուսցէ անյիշելի. (Ճ։)
hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.
Անյոյսքն քննութեան մտաց՝ յուսալիք եղեն հաւատոցն. (Սանահն.։)
ἁνέλπιστος, αὑελπίζων, ἁνηλπίσμενος. qui est sine spe, non habens spem, spe destitutus. Պակասեալ կամ անկեալ ի յուսոյ. որ ոչն յուսայ. որոյ ոչ գոյ յոյս. անօգնական. լքեալ. եւ յուսահատ. յոյս չունեցօղ. իւմիտսիզ. մէյուս.
Անյոյս լեալ (առնուլ) յաղագս ամրութեանն. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)
Զանյոյսս՝ որոց ոչ ակն ինչ կայր, արար վարդապետս որպէս զպօղոս. (Ոսկ. ես.։)
Որոց ուսուցանելն զնոյն անյոյս էր։ Տիրեաց մարմնովն, որ անյոյս էր։ Անյոյսքն լիցին հնարաւորք։ Զերծուցանէ յանյոյսն նեղութենէ. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Նեղութիւն անյոյս եւ յանկարծակի. (Կլիմաք.։)
Անյոյս եւ աղէկարծում զօրութեան. (Փիլ. ել. ՟Բ. 24։)
Որ յուսով մեղանչէ, անյոյս կորնչի. (Սարգ.։)
forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.
ἁμνήμων. immemor Որ ոչ պահէ յուշի. մոռացօղ. չյիշօղ.
Ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի, այլ եւ ո՛չ բնաւ գտեալ անյուշք՝ յապաղեալ մոռացաք ինչ. (Փարպ.։)
desperate, despaired of;
unhopeful.
Ամենեւին անհասանելին անյուսալի է եւ անձեռնարկելի։ Քաղաքաց, ազանց՝ անյուսալի փոփոխմամբք. (Ածաբ. ծն.։)
Ոսկրն ցամաքեալ անասնոյն անյուսալի էր, թէ ջուր ելցէ ի նմանէն. (Եղիշ. դտ.։)
Պարիսպ մեղաց երիքովին, դըրամբք փակեալ անյուսալին, աղաղակաւ տապալեսցին. (Յիսուս որդի.։)
Անյոյս՝ ըստ ՟Ա նշ. չունօղ զյոյս. յուսաբեկ.
Աստ եւ իմ անյուսալի եղեալ։ Անյուսալիս առնելով զմեզ. (Մագ. ՟Ի՟Ը. ՟Լ՟Գ։)
Յոյս՝ անյուսալի անձին իմոյ լինի՝ անսահման քո ողորմութիւնդ. (Բենիկ.։)
to despair.
Անյուսացեալք (յառողջութենէ հիւանդին) ողբան. (Մխ. ողբ. երեմ.։)
Ոչ ինչ յոյս ծննդեան յերկաքանչիւրսն խորհրդածեալ լինէր, այլ ամենայն ուստեք անյուսացեալք. (Կիւրղ. ղկ.։)
Անյուսասցի գիւտ ի յուսանել կամեցողացն. (Նար. երգ.։)
despair.
Յառաւել պնդութենէն՝ յանյուսութեան ընկղմի խորս. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յանդիմանէ եկեղեցի զայսպիսի սատանայական անյուսութեան վարդապետութիւն. (Արշ.։)
inarticulate;
not joined, simple.
Անյօդ բնութիւն։ Զիւրաքանչիւր զգայութիւն մեր յօդեալ անյօդիցն չէ անխորհրդաբար. (Շ. թղթ. եւ Շ. հրեշտ.։)
Չունօղ զյօդուածս եւ զխաղս անդամոց.
Ոտք փղաց անյօդք են. (Վեցօր. ՟Թ։)
Անյօդ եւ աննշան կոչումն են ձայնք անասնոց։ (Բարկացողաց) անյօդ խօսք՝ ամենեւին պակասեալ ի բանէ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ. եւ Սարգ. յկ. ՟Դ։)
without desire, — wish or inclination;
involuntary, forced.
Որ ոչ յօժարի, կամ չէ յօժար. չյօժարօղ, չուզօղ, անսիրտ. իրատէթսիզ.
not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.
ἅφθονος. invidia carens եւ copiosus, largus. Ազատ ի նախանձուէ. անյաչաղ, եւ անաչառ. գըսգանմազ.
Աննախանձ բարք, կամ եղբայրութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։ Յհ. կթ.։)
Թագաւոր՝ որ աննախանձ լսողութեամբ լսէ. (Փարպ.։)
առաւել, ըստ յն. ոճոյ, Առատ. ոչ ճշդող. ոչ խնայօղ. եւ ոչ ճշդեալ. ոչ կծկեալ. լիասիրտ. անխնայ առատաձեռնութեամբ. ճէօմէրտ, գընամազ, էսիրկէնմէզ.
Աննախանձ պարգեւատու. (Եղիշ. ՟Է։)
Աննախանձաբար հաղորդ առնել, կամ հաղորդեցուցանել, մատակարարել, ցուցանել, վայելել. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Վրդն. երգ.։ Սկեւռ. աղ.։)
Զքո զօրութիւնդ բարեհռչակեմ աննախանձապէս. (Լմբ. սղ. ՟Ի՟Ա։)
absence of all feeling of envy.
Անդ աննախանձաւորութիւն, եւ աստ նախանձ. (Ոսկ. կողոս.։)
cf. Աննախանձաւորութիւն.
Զաննախանձութիւն ուղղել. (Բրս. հց.։)
artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.
ἅδολος doli expers Ուր չիք նենգ. անխարդախ. անկեղծ. հաւատարիմ. պարզ. ֆէնտիզ, սատըգ.
Աննենգ միտք, կամ միամտութիւն, բարք, սէր կամ դաշն. (Եղիշ. ՟Ա։ Պիտ.։ Սարկ. խրատ.։ Յհ. կթ.։)
Բաղարջ աննենգ է եւ անապական. (Ճ. ՟Թ.։)
Աննենգ խոկան յօրէնս նորա. (Լմբ. սղ.։)
sincerity, simplicity, ingenuousness.
Անկեղծութիւն. պարզութիւն.
Լեզուոյս աննենգութեամբ. (Լմբ. սղ.։)
not susceptible;
inefficacious.
cf. աններգործական. իբր ոչ ներգործօղ.
unpardonable;
intolerable.
ἁνήκεστος. implacabilis, insanabiis, intolerabilis. Որում չէ՛ արժան ներել. անթողլի. անհրաժեշտ. եւ ըստ յն. ոճոյ, Անբուժելի, անդարմանելի, անհնարին. եւ Անտանելի, անտոկալի. (զի ներելն նշանակէ եւ տոկալ). աֆվ օլունմայաճագ.
Վասն այսորիկ են աններելի դեւք, զի ամբարտաւանք են. (Լմբ. սղ.։)
Անանց եւ աններելի են ահեղ աղետիցն կսկիծն եւ մորմոքումն. (Եփր. քրզ.։)
Առանց ներողութեան. անխնայ. անտոկալի օրինակաւ, սաստիկ յոյժ.
without support.
Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Իբր զնաւ աննեցուկ յեղեալ կործանեսցէ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 115։)
not indigent;
opulent
Առատ եւ աննիազ հոսումն բաշխելով նոցա։ Զաղբիւրեղէնն եւ զաննիազն պատճառ. Զհրոյ զօրութիւնս՝ անշէջս առնէ, եւ զջրոյ հոսանս՝ աննիազս. (Դիոն. երկն. եւե աստուածայ։)
sleepless, watchful.
ԱՆՆԻՐՀ ԱՆՆԻՐՀԵԼԻ. Որ ոչ նիրհէ. աննինջ. անքուն. միշտ արթուն. չմրափօղ. ույգու պիլմէզ.
Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)
cf. Աննիրհ.
ԱՆՆԻՐՀ ԱՆՆԻՐՀԵԼԻ. Որ ոչ նիրհէ. աննինջ. անքուն. միշտ արթուն. չմրափօղ. ույգու պիլմէզ.
Աննիրհելի ակն կամ պահապան։ Աննիրհելի դիտմամբ։ Աննիրհելի փառաբանողաց։ Զուարթունք աննիրհելիք. (Նար.։)
immaterial.
Աննիւթ քաղաք, կամ մարտք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)
Ծաղիկք նիւթեղէնք յաննիւթ ծաղիկն յօդեցան. (Շար.։)
Խաւար անգոյ է եւ աննիւթ. (Լմբ. սղ.։)
Որ խառնի յաղօթելն ընդ բազումսն երգակցութեամբ՝ ոչ կարէ աննիւթ աղօթել. (Կլիմաք.։)
Յաննիւթս զրահետ բերիլ յայսոսիկ. (Շ. թղթ.։)
cf. Աննիւթ.
Աննիւթական աղաւնի. (Շար.։)
Ի ձեռն աննիւթականի գրոյ. (Դիոն. եկեղ.։)
Մի՛ յաղագս նիւթականին հոգալոյ՝ յաստուածային առաքինութեանց աննիւթական հոգոց խափանեսցի։ Աննիւթական տանջանօք. (Շ. ընդհ. եւ Շ. ամենայն չար.։)
immateriality.
ἁυλία. immaterialitas. Աննիւթն գոլ. անմարմնութիւն. վերացումն ի նիւթոյ. հոգեղինութիւն.
Պարտ է զնա իմանալ գերագոյն քան զմիտս եւ զբան աննիւթութեամբ։ Աստուածայնոյ գալստեան ամենայն անախտութեամբ եւ աննիւթութեամբ ընդունական. (Դիոն. եկեղ.։)
without painting, figure or device;
unformed, imperfect, shapeless.
Սաղմն աննկար. (Ել. ՟Ի՟Ա. 22։)
indescribable.
ԱՆՆԿԱՐԱԳԻՐ ԱՆՆԿԱՐԱԳՐԵԼԻ. Ոյր չիք կամ լինի նկարագիր, եւ պատկեր համանման. աննման. անզուգական. նմանը չունեցօղ.