Նաւավար մինչձանձրանայ, լեղայի ծովու. (Կլիմաք.։)
Ո՞ լեղայր (կամ լիւղայր) ի խորս կայծականցն իբրիւ զհրեղէնն. (ՃՃ.։)
hide, skin.
Շրջէին լեշկամաշկօք։ Յածիմ լեշկամաշկօք. (Բուզ. ՟Զ. 15։ ՃՃ.։)
brazenfaced, bold.
հոմերոս ի մերքս մուծանէ զայրոմն թերսիտէս անուանեալ, որ է կաղ, եւ խեդ աչօք, կորովի, եւ լեպեշտի, եւ լերկ, եւ սրագլուխ. (Նոննոս.։)
high, very high, as high as a mountain.
Բարձր իբրեւ ըզլեառն. լեռան պէս բարձր կամ մեծ.
Ձկունք անարիք ծովականք, զորոյ ասեն, թէ լեռնաբերձք եւ մեծամեծք են. (Եզնիկ.։)
mounplain table-land.
ԼԵՌՆԱԴԱՇՏ ԼԵՌՆԱԴԱՇՏԱԿ. Լեռնային դաշտավայր, հովիտ, ծործորք.
cf. Լեռնադաշտ.
ԼԵՌՆԱԴԱՇՏ ԼԵՌՆԱԴԱՇՏԱԿ. Լեռնային դաշտավայր, հովիտ, ծործորք.
seekingamoug mountains;
wandering or roving among mountains.
Որ խուզէ յածմամբ զլերինս կամ զանցաւորս ընդ լերինս.
small hill, hillock, eminence.
կային ի ծործորս լեռնակի միոյ. (Յհ. կթ.։)
mountain, mountainous;
mountaineer;
hermit, solitary.
Բնակէն յամուրս լեռնականս. (Արծր. ՟Գ. 9։)
mountaineer;
hermit;
— լինիմ, to live, to dwell in the mountains.
Եւ երթեալ՝ լեռնակեաց սորամուտ ծակախիթեղեալ. (Կորիւն.։)
Ուր ջգնաւորն քրիստոսի ծակամուտ լեռնակեցիկ եղեալ. (Խոր. ՟Բ. 80։)
cf. Լեռնակեաց.
Եւ երթեալ՝ լեռնակեաց սորամուտ ծակախիթեղեալ. (Կորիւն.։)
Ուր ջգնաւորն քրիստոսի ծակամուտ լեռնակեցիկ եղեալ. (Խոր. ՟Բ. 80։)
mountainside, highland, mountainous country, region or place.
Առ լեռնակողմունս եւ առ ծովն բնակութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
heaped up, gathered into a mass, amassed, drifted into a heap like a mountain;
լեռնակոյտ կարկառ, heap, mass;
rick;
pile.
ԼԵՌՆԱԿՈՅՏ ԼԵՌՆԱԿՈՒՏԱԿ. Կուտեալ՝ կուտակեալ իբրեւ զլեառն. լեռան պէս դիզած.
cf. Լեռնակոյտ;
լեռնակուտակ ալիք, a heavy sea, mountainous billows.
ԼԵՌՆԱԿՈՅՏ ԼԵՌՆԱԿՈՒՏԱԿ. Կուտեալ՝ կուտակեալ իբրեւ զլեառն. լեռան պէս դիզած.
surrounded by mountains;
mountainous, alpine
Լեռնահոլով եւ կարծրախարիսխ գաւառին մոկաց. (Նար. խչ։)
mountain like, very high;
— կուտակիլ, to be heaped up;
— կոհակք, waves like mountains, enormous billows.
Զգազանն ծովական լեռնաձեւ. (Եզնիկ։)
cf. Լերանցամէջք.
Եւ է տեղին այն լեռնամէջ վիմաց. (Խոր. առ արծր։)
mountainous, alpine;
mountaineer, highlander.
Ամենայն թագաւորքն, որ լեռնայինք, եւ որ դաշտայինք։ Առ թագաւորս մեծի սիդոնայ ի լեռնայինսն. (Յես. Թ. 1։ ԺԱ. 2։)
Ընդդէմ կացին լեռնայնոցն. (Արծր. Գ. 10։)
to become a mountain;
to rise like a mountain, to rise aloft, to elevate, to tower.
Լեառն լինել, կամ իբրեւ զլեառն. լեռնանման բարձրանալ, կուտակիլ, մեծանալ.
Ածական պատգամացն լեռնացելոց (ալեաց). (Յհ. կթ.)
cf. Լեռնաձեւ.
Լեռնանման կոհակն ամեհի ծովուն. (Բենիկ.։)
to hoard, to accumulate, to heap together.
ԼԵՌՆԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ լեռնանալ. մեծացուցանել որպէս զլեառն.
slab used by painters for grinding and mixing paints.
Քար կամ յեսան, յորոյ վերայ լեսուն ինչ ներկարք նկարիչք՝ ականագործք եւ այլն.
to grind, to pound, to beat, to powder, to bruise, to crush;
to levigate.
Գտի իժակորիւն մի, արկի զնա ի ծոց իմ, եւ զօրն ամենայն լեսուի զգլուխ նորա. (Վրք. հց. ձ։) (ռմկ. ճզմիլ)։
places water-worn by currents, or torrents;
detritus;
cinders.
Խոյս տուեալ գնաց զկողմամբք մոկաց ի խոխոմս տորոսական լերինն ի լեսուրս ջերմաձորոյ. (Արծր. ՟Ա. 15։)
cf. Լեարդ.
Արամազդ զսա կամեցեալ պատուհասել եդ արծուի ուտել զլերդ նորա. (Նոննոս.։)
to frighten, to dread, to terrify, to scare.
Շուք հանդերձից թագաւորաց բացուստ ի բաց զչարագործսն լերդաբեկէ. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
lobe (of the lungs).
λοβός (լծ. ռմկ. լօբ ). λοβός τοῦ ἤπατος ima pars hepatis. Ստորին ծայր լերդին՝ որպէս զբլթակ ունկան. Տե՛ս (Ել. ՟Ի՟Թ. 13. 22։ Ղեւտ. ՟Գ. 4. 10. 15։ ՟Դ. 1ր։ ՟Է. 4։ ՟Ը. 16։ ՟Թ. 10. 19։)
cf. Լերդաքար.
Առ եզերբ ծովուն առեալ ձկանն քար լերդորակ՝ փոխանակ հացի քար տայր նմա. (Մագ. ՟Ժ։)
causing the mountains to tremble and quake.
Լերինաթինդ խոր վէմ ի վա, ծփին ի նոյն շտապ յորձանաց. (Նար. տաղ.։)
hairless, bald;
soft.
Լերկ եւ անապատ եղեալք յաստուածային պարգեւացն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ի՟Ը։)
Լերկք (ի բաղաձայն տառս՝) տասն, պ, կ, տ, զ, ն, ծ, չ, մ, ս, ր։ Գիմն (միջակ է) ի մէջ կենի, քէի, եւ խէի. զի քան զկենն թաւ է, եւ զքէն եւ զխէն ղե՛րկ։ Եւ գայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. զի քան ըզտիւնն թաւ է, եւ քան զթոյն լե՛րկ։ Ձա՛յն միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ։ Ժէն (ընդ մէջ) շայի եւ չայի, զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լե՛րկ. (Թր. քեր.։)
to become bald, to peel off, to come off.
Հերակլ ի ծովայնոյ լերկացեալ. որպէս ասեն, գլխացաւ, երեկորեայ առիւծ անուանեցաւ. (Միսայէլ խչ.։)
cf. Թեւակոխեմ.
Յետ այսոցիկ ի մեծագոյնս կամեցեալ թեւաբերիլ ի յիմաստս կատարեալս. (Հ. կիրակ.։)
cf. Թեւաբուսիմ.
Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
cf. Թեւաբուսիմ.
Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
to fledge, to get feathered;
to be winged, to have wings;
to begin to fly, to spread the wings for flight.
Աստուծոյ ամենայն զօրութիւնքն թեւաբոյս լինին, վերին առ հայրն ճանապարհի ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)
Արագիլ միանգամայն ընդ թեւաբուսիլն (հոգայ զծնողս)։ Թեւաբուսեալք հաւք՝ անդէն թռչին։ Թեւաբուսեալք յերկնաւոր ցանկութենէ՝ վերամբարձայածք շրջին. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)
growth of wings.
Կամ թռչնոց մազեղ թեւաբուսութիւն ստեղծեալ. (Դիոն. երկն. Շ. հրեշտ.։)
to be plucked;
to be put to shame.
Թռչունք թեւաթափեալք անկանին յերկիր. (Վրդն. ծն.։)
well feathered.
Արծիւ թեւալի, բազէ սխրալի։ Անիւք թեւալի՝ յարաշրջելի. (Գանձ.։)
small wing, pinion;
clavicu, lacollar-bone;
skirt, lappet, fringe.
Բեկանէ զթեւակս չարաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
to flap, flutter or beat the wings, to soar up, to wing one's flight, to spread the wings for flight;
to try, to endeavour, to compel one's self to, to apply one's self to, to do without help;
to occupy one's self with;
to undertake, to follow;
— ի, to be bordering on;
յապստամբութիւն —, to insurge, to revolt;
յուսմունս —, to give one's self up to study;
— զմիմեամբք, to help mutually or one another, to assist each other;
ի տուրեւառս —, to devote one's self to commerce.
ԹԵՒԱԿՈԽԵՄ ԹԵՒԱԿՈԽԻՄ. πτερύσσομαι, πτερύομαι alis latera ferio, gestio πειράζω tento μελετάω exerceo me, curo, sollicitor ἑπιτηδεύω, -ομαι studeo, operam do Իբրու թեւօք կոխել եւ հարկանել զկողս՝ առ փութով յառաջ խաղալոյ. կամ բաբախել զթեւս. այն է Գուն գործել. ջանալ, հնարիլ, ձկտիլ. թեկն ածել. թեւածել. իղձ լինել. կամիլ. բերիլ. դիմել ջանիւ. նկրտիլ. կրթիլ. ընդելանիլ.
Թեւակոխէին երթալ ի Բիւթանիա. (Գծ. ՟Ժ՟Զ. 7։)
Զկնի աստուածային ձայնին յերկինս թեւակոխեն. (ՃՃ.։)
Թեւակոխէ ի բարիս։ Թեւակոխի յօրէնս տեառն զցայգ եւ զցերեկ. (Մծբ. ՟Թ. եւ ՟Զ։)
Թեւակոխի ի քաւութիւն թողութեան. (Եփր. ծն.։)
Ցորքան զպատուիրանապահութեամբն թեւակոխէր, ի բաց յինքենէ հալածէր զմահն եւ զապականութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Առաւել զերկոքումբքս թեւակոխեսցուք. այսինքն յածեսցուք զբանիւք (Եւսեբի եւ Խորենացոյն) (Սամ. երէց.։)
Որք ոչ նախուստ կրթեալք են բոլորովին, ոչ է հնար թեւակոխել զայնպիսի աստուածաբանութիւնս. այսինքն մխիլ կամ յառաջել յայնպիսի եւ այլն. (Մագ. ՟Ի՟Գ։)
Իսկ (Մծբ. ՟Ժ՟Թ.)
effort, eagerness, alacrity, earnestness, assiduity;
inclination;
application;
occupation, study.
Անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Նա մատուցանէ բազմուսմանց զհանճարս ըստ իւրաքանչիւր ոք թեւակոխութեանց. (Փիլ. լին.։)
cf. Թեւակոխութիւն.
Անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Նա մատուցանէ բազմուսմանց զհանճարս ըստ իւրաքանչիւր ոք թեւակոխութեանց. (Փիլ. լին.։)
cf. Թեւակոխեմ.
Լուսաւորեալ, եւ թեւակուռ թեւամուխ եղեալ Աստուածատուր հրամանացն որպիսութեանց. (Ագաթ.։)
cf. Թեւակուռ՞՞՞լինիմ.
Թեւակուռ թեւամուխ եղեալ աստուածատուր հրամանացն որպիսութեանց. (Ագաթ.։)
Թեւամուխ միջամուխ յաստուածատուր հրամանացն հանգամանս. (Կորիւն.։)
that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.
Թեւապատ. ծածկելով զինքն թեւօք, կամ զայլս ընդ թեւօք.
Յորմէ ահիւ պակուցեալ թեւապարփակ ծածկութիւ դիմացն. (Սկեւռ. աղ.։)
Թեւապարփակ պաշտպանողօրէն գթասիրեալ ի ծնունդս նորոգս. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
to shelter with the wings, to cover.
Թեւով որպէս քօղով պատել եւ ծածկել զինքն առ պատկառանաց (ըստ (Ես. ՟Զ. 2))
Սրովբէագունդ ջոկք աթոռոյն թեւասքօղելով ծածկեն զերեսս իւրեանց։ Յորմէ սրովբէն թեւասքօղէր. (Շար.։)
Թեւասքօղեալ զդէմս եւ զոտս իւրեանց։ Ապտակ ածէին լուսափայլ դիմին, այնմ որ սերովբէքն ի յահէն թեւասքօղէին. (Գանձ.։)
Թեւասքօղելով դիմաց ծածկութիւ. (Նար. կուս.։)
to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.
Կամ որպէս Թեկն ածել, ձեռներէց լինել, թեւակոխել ի տիրել եւ ի նուաճել. հնարիլ. ճգնիլ. ամբառնալ զանձն.
to beat with the wings.
ԹԵՒԱՑԵԼ եւ ԹԵՒԱՑԵԱԼ ԼԻՆԵԼ. Թեւածել կամ թեւօք աքացել եւ Ընդ հարկանել.
winged, that has wings.
Թեւաւորս զսրբոցն իմացութեանց ոտս ձեւացուցանէ Աստուածաբանութիւնն. (Դիոն. երկն.։)
Եւս եւ զայլոց իրաց տարածելոց ըստ նմանութեան թեւոց.
Թեւաւոր առաքինութիւն երկուս լծեաց՝ աղօթս եւ ողորմածութիւնս. (Բրս. չար.։)
the being winged or feathered.
Սիրամարգք, որք զպայծառ եւ զզանազան թեւաւորութեանն՝ զօրէն ոստայնից տեսանելով, եւ ամենագեղեցիկ տեսիլ ցուցանէ տեսողացն. (Փիլ. լիւս.։)