barrenness;
cf. Անծնելութիւն.
sterility.
Իբր անծնունդն գոլ. ամլութիւն. անբերութիւն. ἁγονία, sterilitas, infertilitas.
Եւ անծին գոլն. անծնելութիւն. ոչ լինելն ծնեալ յայլմէ. τὸ ἁγέννητον, ingenitum esse.
fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.
որպէս անկուած, հիւսուած. անկուածոյ ինչ եւ ընդելուզեալ. եւ ոստայն. ὔφασμα. textura. էօրմէ, օյմա իլի.
to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.
Ընդ քեռն անկանէր, եւ լուսին ծնանէր. (Եզնիկ.։)
loose, untied, free.
Ռափսակ՝ անկապ եւ աներասան ի վերայ Աստուծոյ զլեզուն լուծեալ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.
Որ յաւելուածոց տակաւին կարօտ է, անկատար է. (Կիւրղ. գանձ.։)
Եւ անգործ. որ չէ եդեալ ի գործ. չելեալ ի գլուխ. եւ ոչ կատարելի.
Ոչ ձեզ անլուր լինել, եւ անկատար հրամանացն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 41։)
seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.
ἁδύνατον. impossibile. Անկարելի. անհնարին. չըլլալու. օլմայաճագ. գապիլսիզ. միւմքիւնսիւզ.
Իրս իմն առաջի եդեալ իւր անկարս։ Ապա եթէ անկար իցէ, որպէս անկար է, կայ մնայ ասել՝ ոգւոցն գոլ հոդ այցելութեան. (Փիլ.։)
Անկարացն է՝ ինքն ինքեան գոլ ինչ ներհական։ Յոյժ դժուարացն կամ յանկարացն էր լուծանիլ. (Արիստ. քանակ. եւ Արիստ. առինչ.։)
disorder, confusion, irregularity;
inordinateness, intemperance, excess, immoderation.
Անկարգ ինչ. եւ խոտորումն ի կարգէ. անտեղութիւն. խառնակութիւն. ցոփութիւն. (յն. պէսպէս). եօլսուզլուգ. օրանսըզլըգ.
Ի միասին կապէ կարգ, եւ լուծանէ յանկարգութիւն. (Առ որս ՟Ժ՟Բ։)
certain, sure.
ԱՆԿԵՂԱԿԱՐԾ ԱՆԿԵՂԱԿԱՐԾԵԼԻ Անկասկած. աներկբայելի. աներկբայ. հաւաստի. չիտարակուսելու, ստոյգ. շիւպհէսիզ.
sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.
Յանկեղծաւոր հաւատոց. (՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 5. (այլուր ստէպ դնի՝ առանց կեղծաւորութեան)։)
lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
azote.
Այս է մեռելութիւն անկենդան, որ զկենդանութիւն խնդրել հրաժարէ. (Լմբ. ատ.։)
that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.
ԱՆԿԵՐ ԱՆԿԵՐԱԿՈՒՐ Որ չունի զկեր եւ զկերակուր. չուտօղ՝ ի բնէ կամ ի հարկէ, կամ կամաւ. անսուաղ. բան չկերօղ, եւ առանց ուտելու. եէմէզ. եէմէքսիզ.
unburnt;
incombustible.
որ եւ ԱՆԿԻԶԵԼԻ, ԱՆԲՈՑԱԿԷԶ. Ոչ կիզեալ. առանց կիզման. չէրած, առանց էրելու. եանմազ. դութուշատան.
cf. Անկէզ.
Աթոռ քոյ կիզու ի շրջափայլութենէ ճառագայթիցդ, եւ զքեզ կարո՛ղ գոյ տանել անկիզելի՝ կոյսն. (Ոսկ. յաւետիս.։)
without a point;
without pause, eternal.
Անկէտ երանութիւն, կամ լալումն։ Անկէտ խոստմանց։ Տեսին զանկէտն սկսեալ։ Ի սրբասնեալ միջոց քո ստեանց զանկէտն ի տաշխին ծրար թաքուցեր. (Նար.։)
"angle;
corner, nook;
— ճանապարհի, turning of the road;
բութ —, obtus-angled, obtus-angular;
սուր — acute-angled;
— հատանել, cf. Ական հատանել."
ԱՆԿԻՒՆ գրի եւ ԱՆԳԻՒՆ.(լծ. լտ. անկուլուս. յն. ղօնի՛ա, ղօ՛նիօս. պ. խիւնկ, փիւնճ. ռմկ. գունջ). քէօշէ. պուճագ. զավիյէ. γωνία. angulus. Տեղի՝ յոր յանգին անձկութեամբ երկոքին կողմանք շինուածոց. եւ ըստ երկրաչափից՝ խոտորնակ բերումն կամ անկումն երկուց գծից ի մի կէտ աւարտման։ Լայնաբար՝ կողմն ինչ առանձին. գոգ. խորշ. ծայր. ծագ. յամենայն լեզուս պէսպէս առմամբ.
Երկու սիւնս արասցես յանկիւնս խորանին։ Արար եւ զեղջիւրս նորա ի վերայ չորեցունց անկեանց իւրոց։ Յանկիւնէն մինչեւ ի դուռն։ Եղեւ գլուխ անկեան։ Յանկիւնս տան քոյ։ Առ անկեամբ գնացից տան նորա։ Առ ամենայն անկեան դարանակալ լինի։ Յանկիւնս հրապարակաց։ Ոչ եթէ յանկեան ուրեք գործեալ իցէ այս. եւ այլն։
Չորք անկիւնք (այս ինքն աշխարհս ամենայն) լուան զփրկութիւն. (Եփր. ել.։)
Իբր գլուխ անկեան, նմանութեամբ գլխաւորութիւն.
to be dissolute.
Կերակրոց տենչանք, եւ օտար ընչից բաղձանք, եւ փառամոլութիւնք, որովք անկղիտանամք ի տրփանացն։ Յայսոսիկ անկղիտանամք մեք կրօնաւորքս։ Մի՛ երբէք ցանկութեամբք մարմնոյ անկղիտանալ. եւ այլն. (Սարգ. ստեպ։ Իսկ ի Հին բռ. գրի.)
not marked, unsealed;
not baptized.
Ոչ մկրտեալ. որ չունի զկնիքն քրիստոնէութեան. ոչ լուսաւորեալ մկրտութեամբ սուրբ աւազանին. երախայ.
bed-fellow.
Արգելու զիւրսն յօտար անկողնակցաց. (Պիտ.։)
weaving, texture;
weft.
որ եւ ԱՆԳՈՒԱԾ. ὔφασμα, συνυφή. textura, contextura. Ոստայնանկութիւն. եւ հիւսուած. ընդելուզումն. գործած. բանուածք. տօգույուշ. էօրմէ. եւ գործն անկեալ՝ հիւսեալ. բանած բան. իշլէնմիշ տօգունմուշ շէյ.
woven.
Ոստայնանկեալ. հիւսեալ. հիւսկէն. ընդելուզեալ. բանած, հուսած. տօգունմուշ. եօրմէ. ὐφαντός. textus, textilis.
fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.
Արտաքս անկումն. իբր ի դուրս բերումն, յաւելուած. (Արշ. ԺԳ։)
without contention;
without resistance;
without quarrel.
Անկռիւս լինել. (Տիտ. ՟Գ. 2։ (այլուր, մի՛ կռուօղ)։)
impregnable;
invincible.
Փուշս շուրջ զպտղովն արկեալ, որպէս զի անկռուելի օդագնացացն դարանակալութեան պահեսցի. (Պիտ.։)
impassive, insensible.
Յանկրական հրոյ եւ լուսոյ երկին բաղկացեալ. (Տօնակ.։)
not fusible;
indissoluble;
indigest.
Կամ որ ինչ դժուարաւ հալի ի ստամոքսն. դժուարաւ մարսելի. անմարս. հազմ օլունմազ.
that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.
Խնամակալութեան անհաղորդ լեալ ի Քրիստոսէ. (Գէ. ես.։)
insipid, unsavoury;
nauseous, disgustful.
Զի եթէ յայտնեալ էր՝ թէ ե՛րբ գայ նա, անհամ լինէր գալուստ նորա. (Եփր. համաբ.։ եւ Ոսկ. գծ.։ եւ Երզն. մտթ.։)
innumerable, infinite.
Աւուրքն առաջինք անհամա՛րք լիցին, զի պղծեցաւ գլուխ ուխտի նորա. (Ծուոց. ՟Զ. 12։)
impatient;
intolerant.
Անըմբերելի. անհանդուրժելի. անտանելի. չդիմանալու. սապր օլունմազ. տայանըլմազ.
disproportionate;
incomparable, unparalleled, matchless.
ἁσύγκριτος. incomparabilis. որ եւ ԱՆՀԱՄԵՄԱՏԵԼԻ. Անբաղդատ. աննման. անչափ. անկշիռ. չունօղ զհամեմատ ինքեան, կամ զհամեմատութիւն ընդ այլում. մենէնտի՝ ագրանը եօգ, պինազիր, պիմիսալ.
Անհամեմատ առաւելութեամբք գերակայ։ Անհամեմատիւք տարբերութեամբք. (Պրպմ.։)
disproportion;
inequality.
Անհամեմատն գոլ. անբաղդատ առաւելութիւն. աննմանութիւն.
Տեսեալ զանհամեմատութիւն խնամակալութեան սրբոյն Նիկողայոսի. (Ճ. ՟Գ.։)
cf. Անհանդուրժակ.
ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԱԿԱՆ ԱՆՀԱՆԴՈՒՐԺԵԼԻ Որում անհնար է կամ դժուարին է հանդուրժել. անժուժալի. անըմբերելի. անբերելի. անտանելի. ահաւոր եւ սաստիկ յոյժ. որ քաշելու՝ դիմանալու՝ տարւելու բան չէ. տայանըլմազ. չէքիլմէզ. կեօթիւրիւլմէզ. ἁφόρητος. intolerabilis.
foolishly, imprudently.
Անհանճարաբար ի բաց մերկացեալ զլուսեղէն զարդարանսն. (Ճշ.։)
implacable, irreconcilable.
ἁκατάλλακτος, ἅσπονδος, ἁσύμβατος. implacabilis, pacificatione alienus, irreconciliabilis. Որ ոչ հաշտի. անհաշտելի. անողոքելի. եւ ուր չիք նշան հաշտութեան. պարըշմազ. պարըշըգսըզ. իսլահ օլունմազ.
inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.
Պսակն այն անհաստատ է, եւ լուծանելի. (Շ. ընդհ.։)
undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.
Անհատ կապանօք սիրոյ։ Անհատ սիրելութեանն յօդիւ. (Պիտ.։)
Անհատ կամք, կամ ստգտանք։ Անհատ մշտնջենաւորութիւն, կամ լուսաւորութիւն։ Կուտակէ զանհատ ջուրցպարբերութիւն. (Պիտ.։)
incredulous, who makes difficulties;
obstinate, subborn, headstrong.
եւ ընդ բայի. ἁπειθής. inobediens, contumax, ἁπειθέω. non obedio. Որ ոչ հաւանի՝ մանաւանդ հրամանաց. անհնազանդ. հեստ. անսաստ. չանսացօղ. անլուր. չմըռօղ. տինկլէմէզ. իդաաթսըզ.
իբր անհաւանելի. դժուարալուր.
cf. Անհաւանական.
Անկար է եւ անվայելուչ եւ անհաւանելի. (Նիւս. բն.։)
unequal.
ἅνισος. inaequalis. Որ չէ հաւասար ընդ այլում, այլ առաւելեալ կամ նուազեալ յո՛ր եւ է կարգի. աննման. անհամեմատ. անմիաբան. անհաղորդ. անպայման. հաւսար չեղօղ. ույմազ. պէրապէր օլմայան. նահէմվար.
Թէ յաւելու ի վերայ անհաւասարին հաւասար, լինին ամենեքեան անհաւասար. եւ թէ պակասէ յանհաւասարէն հաւասար, որ մնայն՝ անհաւասար է. (Եւկղիդէս.։)
Անհաւասար համարձակութիւն, կամ առաւելութիւն, կամ հանդիպումն. (Նար.։)
inequality, disparity, disproportion.
ἁνισότης. inaequalitas. Պակասութիւն հաւասարութեան. առաւելութիւն կամ նուազութիւն. անզուգութիւն. աննմանութիւն. անմիաբանութիւն. խտիր. ույմազլըգ. նահէմվարի.
incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.
Վասն առաւելութեան պարգեւացն՝ անհաւատք լինիմք յերախտաւորէն. (Բրս. ծն.։)
incredible;
անհաւատալի լինիմ, cf. Անհաւատամ.
որ ասի եւ ԱՆՀԱՒԱՏ (ըստ ՟Ե նշ). Դժուարաւ հաւատալի. կամ անդէպ թուեցեալ ի հաւատալ. եւ ի վեր քան զմիտս կամ զկարծիս. չհաւտալու. ինանաճագ շէյ տէյիլ. վասֆէ կէլմէզ. ἅπιστος, ἁπιστότατος, ἁπίθανος, -ον. incredibiis, -le
to disbelieve.
Զոր ինչ լսէք զնորա պատմութիւնս, մի՛ անհաւատայք (կամ մի՛ անհաւատանայք), այլ սակաւ քան զարժանն լուեալ համարեցարո՛ւք. (Աթ. անտ.)
cf. Անհաւատամ.
Զոր ինչ լսէք զնորա պատմութիւնս, մի՛ անհաւատայք (կամ մի՛ անհաւատանայք), այլ սակաւ քան զարժանն լուեալ համարեցարո՛ւք. (Աթ. անտ.)
unfaithful, disloyal, perfidious.
Որ ոչ հաւատայ յԱստուած, ոչ լինի հաճոյ նմա. նախ վասն անշնորհակալութեանն ... երկրորդ՝ վասն անօգտութեան, երրորդ՝ վասն անհաւատարմութեանն. քանզի որ կացուցեալ է ի վերայ իշխանութեան ինչ՝ պարտի ճանաչել զայն յորմէ կացուցաւն, զի մի՛ լիցի անհաւատարիմ ծառայ. այս ինքն զի մի՛ գոլով սպասաւոր՝ յափշտակեսցէ յինքն զտէրութիւնն. եւ այլն. (Առաք. մոլ.։)
without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.
Զամենայն բարւոյն վայելուչ մասունս անհետ առնել. (Պիտ.։)
unpractised, untried, new, inexperienced, ignorant.
Ճշմարիտ լուսոյն անհմուտք. (Խոսր.։)
disobedient, refractory, rebellious;
— լինել, to disobey.
ἁνήκοος, ἁπειθής. inobediens, immoriger, contumanx. Որ չէ հնազանդ, կամ չհնազանդի. անհլու. անլսօղ. անլուր. անհաւան. ստունգանօղ. միւդիւ օլմայան. իդաաթսըզ. սերքէշ. ասի. ինատճը.
disobedience, transgression.
Կոխեցից զանհնազանդութիւնն հլու հաւանութեամբ։ Ապստամբացն անհնազանդութիւն. (Պիտ.։)
Զիմ անհնազանդութիւնն՝ ի՛ւր առնէ իբրեւ գլուխ ամենայն մարմնոյ. (Առ որս. ՟Ե։)