Definitions containing the research ինքն : 5288 results

Քամ, ոյ

s.

juice;
gravy;
jelly.

· Calfa

NBHL (1)

Հանձանին քամն։ Ի քամ եւ ի յուշ (այսինքն յուշիկ) իջնի, չկտրտի. (Վստկ. ՟Ճ՟Լ՟Դ. ՟Յ՟Գ։)


Քայլ, ից

s. adv.

pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.

· Calfa

NBHL (1)

Յորժամ քրջէր ուրեք, ըստ քայլ քայլ (այսինքն ըստ իւրաքանչիւր քայլափոխի) գրեա՛ թէ զտեղի ունէր, եւ այց առնէր խորհրդոյ իւրում. (Վրք. հց. ձձ։)


Քայլեմ, եցի

vn.

to step, to take a step, to walk, to stride, to go.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կոխեն, այլ քայլելով քայլեն եւ անցանեն. այսինքն ատըմ առնլով՝ վրայէն կանցնին. (՟Ա. Թագ. ՟Դ. 5։)


Քայքայեմ, եցի

va.

to dissolve, to undo, to destroy, to take to pieces;
to disperse, to break up;
— զմիտս, to dissipate, to distract;
— զխաւար, to chase the darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրուեցան սոքա, այսինքն քայքայեցան ի միմեանց. (Լմբ. սղ.։)


Քան

prep. conj.

more than, more, under, beneath, over;
as, as well as, as much as;
or;
—եթէ, —թէ, that;
more, than;
անդր —, further, beyond;
ոչ ոք — զնա, no one but he;
առաւել -զե րեսուն եւ հինգ ամք են իմ, I am more than thirty five years old;
զքեզ ըն տրեաց -զազգս ամենայն, he chosed thee before all the nations;
պատրաստ եմք մեռանել —անցանել ընդ օրէնս հայրենիս, we are ready to die, rather than violate our country's laws;
հասաւ — զամենայն սուր, much keener than any other sword;
ո՛րքան քաղաղութիւն է ի տունս շինականաց — ի տունս թագաւորաց, when will peace reign alike in the cottage and in the palace !.

· Calfa

NBHL (3)

Չափ մեծութեան նորա քան զցամաք երկիր (այսինքն որքան է ցամաքն). (Վանակ. տարեմտ.։)

Լաւ համարիմք մեռանել՝ քան եթէ զայսպիսի գործ տեսանել։ Ոչ այլինչ պտուղ, քան եթէ նոյն ինքն արժանաւոր լինել զԱստուած տեսանել։ Ոչ ոք ի ժողովրդոցն ելանէր յերուսաղէմ ի տօնն, քան եթէ ի հետիոտս։ Ոչ միայն քաջութեամբն՝ քան եթէ յաւէտ իմաստութեամբն։ Ո՛չ զիս արդեանս աղէտք՝ քան եթէ անցելոցն քաջափառութեանց յիշատակք խսցոտեն. (Փարպ. Նիւս. կուս.։ Նանայ.։ Պիտ.։)

Մեզ լաւ լիցի մեռանել՝ քան թէ ըստ օրէնս անցանիցեմք։ Լա՛ւ իցէ քեզ՝ քան, կամ քան թէ, եւ այլն։ Լա՛ւ էր նոցա՝ թէ բնաւ չէր իսկ ծանուցեալ, քան՝ թէ (կամ քան՝ զի, այսինքն քան զայն՝ զի) ծանեան. եւ յետս կացին. եւ այլն։


Քանքար

cf. Տաղանդ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ որպէս Մնաս. մնա. μνά, μνέα mina. եբր. մանե. Լիպրա, այսինքն լիտր. կշիռ.


Քապրցախ

cf. Կապպար.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս քապրցախի, եւ թրմզի։ Քապրցաքն հակառակ է սորա, զի ինքն ընդ ինքն բուսնի. (Վստկ. ՟Ի՟Զ։)


Քաջ, աց

adj. s. adv.

brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.

· Calfa

NBHL (4)

Այր քաջ զօրութեամբ ես։ Զօրութինք զօրացուցանեն. եւ է առաւելութիւն քաջի իմաստիւնն (նովին մտօք գրի եւ՝ քաջ իմաստութիւնն)։ Զօրացի՛ր եւ քա՛ջ լեր։ Քա՛ջ լերուք այրանալ. այսինքն արիանալ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 19։ Ժղ. ՟Ժ. 10։ Յես. ՟Ա. 6։ ՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Բ. 2։)

Քաջ քաղցրութեամբ ընդունիմ այսինքն մտադիւր. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 30։)

Ի պօրոսի բոզոքել՝ զի պահիցի ի քաջի արանցն յանդիմանութիւն ... Եւ դորա ինքնին բողոք կալեալ առ քաջ արանցն՝ խորհեցայ ղրել. (Գծ. ՟Ի՟Է. 21. 25։)

ՔԱՋ ԱՐԱՆՑ, քաջի արանց. որպէս յն. σεβαστός . Սեբաստոս (պաշտելի). լտ. augustus. որ եւ օգոստոս, (փառացի, գերապանծ, բարեբաստ) այն ինքն է Կայսր.


Քաջաբան, ից

cf. Քաջաբանիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտաց գաւիթ, եթէ յովաբ քաջարանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ քաջաբանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ։ Իզբէլ (այսինքն յեզաբէլ) քաջաբանիկ արբանեակ սատանային. (Եփր. թագ.։)


Քաջաբանիկ

adj.

well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտաց գաւիթ, եթէ յովաբ քաջարանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ քաջաբանիկ՝ է խրատտու գործոյս այսմիկ։ Իզբէլ (այսինքն յեզաբէլ) քաջաբանիկ արբանեակ սատանային. (Եփր. թագ.։)


Վարոց, աց

s.

switch, stick, rod, verge;
penis, member, genitals.

· Calfa

NBHL (2)

Վարոցնիւ կամ թթենոյ չոր տերեւով։ Ձիթենի դալար վարոցով մի խառնէ զինքն)։

Անդամ արուական, այսինքն վարոց առն։ Տղայ մի, որ ունէր դ ոտք, եւ դ ձեռք. նոյնպէս եւ ճուճն այսինքն է վարոցն կրկին եւս գոլով. (Մարթին.։)


Վարսամ, ի

s. med.

comet;
epilepsy.

· Calfa

NBHL (1)

Լինին բազում անգամ եւ կոմիտք, այսինքն վարսամ աստեղք. ((որ է բացատրութիւն թարգմանչի). Դամասկ.։)


Վարսավիրայ

cf. Վարսաւիրայ.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՐՍԱՎԻՐԱՅ ՎԱՐՍԱՒԻՐԱՅ. κουρεύς tonsor, rasor. իտ. barbiere. Որ վիրայ այսինքն սափրէ կամ կտրէ զվարսս ուրուք. սափրիչ. գերծօղ հերաց ածելեաւ, կամ խուզիչ կտրոցաւ. պէրպէր, գըրգըճը.


Վարք, րուց

s.

life, habits, manners, conduct, behaviour, morals;
use, employment;
անարատութիւն վարուց, morality;
ընտիր, բարեկիր —, good morals;
անարատ, անբիծ —, pure morals;
գեղեցիկ վարովք վարեցան, they led a good life;
որք գերաշխարհիկք են վարուք, who show themselves pure of heart;
է երբեք զի եւ անբարիք ծնանին օրէնս բարիս, good laws are often produced by evil customs.

· Calfa

NBHL (1)

χρῆσις usus. Յոքնականն բառիս Վար, իբր վարումն, վարմունք, այսինքն կիրառութիւն իրաց. բանեցնելը, գործածութիւն.


Վաւաշոտեմ

va.

cf. Վաւաշեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պա՛րտ էր որ հանճարն զերծուցեալ էր զինքն ի հիւանդանալոյ, ի մեղանչելոյ, ի վաւաշոտելոյ. (Լմբ. ժղ.։)


Վեհ, ից

adj. s.

sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.

· Calfa

NBHL (4)

Վեհ ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր։ Յիմա՛ր է՝ որ ընդ վեհս քան զինքն հակառակէ։ Ո՛վ վեհք դատաւորաց։ Երկոցունցն վեհից՝ խաչին եւ աստուածածնի։ Ըստ վեհին դաւթի։ Որպէս գրէ ոմն ի վեհից (հարց սրբոց). (Խոր. ՟Բ. 13։ Պիտ.։ Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։ Լծ. կոչ.։)

Եթէ վեհքն առ միմեանս մարտուցեալ են, մեք խոնարհագոյնք քան զնոսա զիա՞րդ կարասցուք հաւանել բանից քոց. (Եղիշ. ՟Ը. (այսինքն տարերք, եւ լուսաւորք եւ այլն)։)

ՎԵՀՆ. այսինքն Բարձրեալն. աստուած. որ էն.

Մի՛ գուցէ եւ վեհն իսկ աստուծոյ շարժեալ Զօրութիւն։ Նմանահաւասար վեհին (այսինքն աստուածանման) տիրեմք հողածին կենդանեաց։ Ընդդէմ վեհին եւ մարդկան կամաց։ Օգտակար խնամք մարդկան ու՞մ հաւատացան ի վեհէն՝ քան թէ ձեզ. (Պիտ.։)


Վեհագոյն

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

· Calfa

NBHL (3)

Հոգի վեհագոյն է քան զմարմին։ Վեհագոյն են՝ վեհագունին (այսինքն հոգւոյ)բարութիւնք. (Բրս. հց.։ Նիւս. բն.։)

Շամբուշ է՝ որ ընդ վեհագունին քան զինքն բերէ հակառակութեան վէճ. (Պիտ.։)

Իբրեւ վեհագունի քան զինքն, եւ հզօր հարազատի. (Յհ. կթ.։)


Վեհապետ, աց

adj. s. sovereign.

· Calfa

NBHL (1)

Յատուկ սեռ՝ կենդանի, որ ինքն վեհիցն վեհապետ. (Երզն. քեր.։)


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վեհերեա՛ ի բանից. այսինքն զգուշաւոր լեր ի խօսից. (Եփր. պհ.։)


Վեղար, աց

s.

hood, cowl.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. լտ. վէ՛լում, վէլա՛մէն ). velum, velamen. այսինքն քօղ. ծածկոյթ. cf. ԿՆԳՈՒՂ.


Վեր, ի վեր

adv. fig. bot. adj.

above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.

· Calfa

NBHL (5)

Հողմք ի չորից վեր ի յօդս ամբառնեն. (Տաղ. այսինքն ի վեր ի յօդս։)

Լցին զնոսա մինչեւ ի վեր. այսինքն ցբերանն. (Յհ. ՟Բ. 7։)

Ելցէ ի վեր ի վեր, եւ դու իջցես ի վայր ի վայր։ Արձակեսցէ արմատս ի խոնարհ, եւ պտուղս ի վեր։ Հնգետասան կանգուն բարձրացաւ ջուրն ի վեր։ Ի վեր հայել։ Ի վեր համբառնալ։ Ի վեր առնուլ զվէմն (այսինքն բառնալ)։ Ի վեր հանել զխորհուրդն կամ զբանն. (այսինքն յայտնել. արտաբերել ընդ բերանն. ասել). (եւ այլն։)

Կարօղ գոլով՝ ի վեր քան զվիշտս (այսինքն առանց վշտաց) զտնտեսութեան աւարտել խորհուրդ։ Ոչ ես գրաւեալ ընդ մասամբք ախտից ի վերդ քան զբան. (Նար. ՟Խ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Զ։)

Ջրհոր. ներշրջանակացն ուսմունք ոչ վեր ի վերոյք են։ Որ մեծ եւ ստոյգ նշանակ արդեօք իցէ վեր ի վերոյ ամբարշտութեան (այսինքն կեղծ դենից) մարդկան. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Վերաբացութիւն, ութեան

s.

explanation, exposition.

· Calfa

NBHL (1)

Խորհրդականօք վերաբացութեամբք պարտ է սրբել. այսինքն մեկնել զաստուածայինս. (Դիոն. ածայ.։)


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (3)

Զօդ եւ զերկին զվերաբեր բնութիւնսն։ Ի թեթեւ եւ ի վերաբեր էութեան, որում հասաւ օդ եւ ափին։ Զբնութեան մեծութեան զհետ երթալ, որ վերաբերն է եւ ինքնաբաւ. (Փիլ.։)

Ի շինութիւն եւ ի նորոգութիւն զինքն վերաբերէր. (Յհ. կթ.։)

Ոչինչ ինքն ըստ ինքեան մեծ ասի կամ փոքր, այլ առ այլ վերաբերեալ։ Զոր ոչ է ինքն ըստ ինքեան առնուլ, այլ առ այլ վերաբերեալս. (Արիստ. քանակ.։)


Վերագամ

vn.

cf. Վերագայիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ ո՞ր իցէ դառնագոյն. որ յանօրինաց վերագայի. (այսինքն ի վերայ անօրինաց, կամ ի ձեռն անօրինայ). (Ոսկիփոր.։)


Վերագայիմ

vn.

to supervene, to happen, to befall;
to descend, to come.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ ո՞ր իցէ դառնագոյն. որ յանօրինաց վերագայի. (այսինքն ի վերայ անօրինաց, կամ ի ձեռն անօրինայ). (Ոսկիփոր.։)


Վերադասեմ

va.

to put in the first place, to prefer before others.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ճառս վերադասեաց (այս ինքն շարակարդեաց) յաղագս ուղղափառ հաւատոյ եւ վարուց. (Ճ. ՟Ա.։)


Վերադարձիմ

vn.

cf. Վերադառնամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յինքնական պատիւն վերադարձեալ. (Լմբ. պտրգ.։)


Վերադարձութիւն, ութեան

med.

s. rhet. anastrophe;
ileus, iliac passion, miserere, anaphora.

· Calfa

NBHL (1)

Մուտ կերակրոյն փակեալ էր. զներգործութիւն աղբոյն վերադարձութեամբ վճարէր, այսինքն յետադարձութեամբ ընդ բերանն. (իտ. միզէռէ՛րէ). (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Վերադրեմ, եցի

va.

to impose, to put upon, to add, to join.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն ասաց, ասա՛ զանօրէնութիւնս քո, այլ վերադրեաց յառաջ, այսինքն մի՛ մնալ ոսոխին քո. (Մաշկ.։)


Վերածեմ, ածի

va.

to elevate, to raise, to bear on high;
to reduce;
— զոք ի զառածանացն, to reclaim a person from disorderly or ill conduct.

· Calfa

NBHL (2)

Վերածէ ի կենդանութիւն։ Վերածել ի թաղմանէ։ Վերածել զննջեցեալսն։ Որ վերածեաց զինքն ի ծովէն։ Որք ի հոսանուտ մեղաց ծովէս վերածէք զմարդիկ ի կեանս անմահ. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Շար.։)

Որ բարձրացաւ ի խաչին, եւ զամենեսեան առ ինքն վերածեաց. (Շ. բարձր.։)


Վերածխութիւն, ութեան

s.

suffumigation.

· Calfa

NBHL (1)

հերակլիտոս զամենեցունն անձն (այսինքն զաշխարհ՝ ասաց լինել) վերածխութիւն ի խոնաւուտիցն. իսկ զոր յանասունսն (զշունչ)՝ յարտաքուստ եւ ի նոցայոցն վերածխութեան համասեռ բնաւորիլ։ Սրամտութիւն է եռանդն շուրջ զսրտիւն՝ արեան, ի վերածխութենէ մաղձոյ, կամ ի պղտորմանէ եղեալ։ Էութենա հրոյն ոչ կրել զորս ինչ օդոց են, որպէս մինչ ապականիլ ի ձեռն վերածխութեան, կամ թանձրանալն. (Նիւս. բն.։)


Վերածութիւն, ութեան

s.

cf. Վերածումն.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածայնովն (այսինքն սրբազանիւք) վարագուրօք ըստ վերածութեան ծածկել։ Սրբազանիցն կարողութեանց, եւ աստուածատեսակաց վերածութեանց արմատակից արար. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. եկեղ.։)


Վերակացութիւն, ութեան

s.

superintendence, management, inspection, intendance, direction;
prefecture, government;
protection, assistance.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ կայի ձեր, ո՛չ կամօք եւ ինքնապատում, ըստ նմանութեան բազմաց՝ որք այժմ ի վերայ վազեն վերակացութեանց. (Առ որս. ՟Ը։)


Վերաձեռնեմ

va.

to give a helping hand.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաքանչիւր ոք առ ինքն դարձուցանել վերաձեռնելով. (Բրս. սղ.։)


Վերամբառնամ, բարձի

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.

· Calfa


Վերամբարձութիւն, ութեան

s.

elevation, height, excellence, sublimity.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ինքն է ճշմարիտ ողկոյզն, որ ի վերայ փայտեղէն վերամբարձութեանցն զինքն եցոյց. (Նիւս. երգ.։)


Վերայ, ի վերայ

prep.

on, upon;
over, above;
for, in behalf of, on account of;
յայնր —, upon that;
about that;
ի — ամենայնի, above all, before all else;
յորոց — աշտարակն անկաւ, on whom the tower fell;
ի ճշմարտութեան — չեւ է հասեալ, he has not yet heard the truth;
յաւելին ցաւս ի ցաւոց —, they increased my sorrows, they added to my grief;
հարուածս ի — նոցա հասուցանէին, they charged them with the massacres;
առած ի — արաբացւոց, threatening announcement for Arabia;
փակեմ զդուռն ի —ս, I shut the door behind me;
կործանումն նմա ի — կայր, he was on the brink of ruin, on the point of ruining himself cf. Կամ;
cf. Հասանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ինքն ի ճշմարտութեան վերայ չէ եւ հասեալ. (Եղիշ. ՟Ը։)


Վերանամ, ացայ

vn.

to rise, to soar, to ascend, to mount;
to vanish, to disappear;
to go away, to leave, to escape;
վերացեալ հպարտացեալ կալ, to swell with pride, to be puffed up, to become presumptuous.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ զմուրուսն վերացեալ (այսինքն վերացուցեալ յապաւմամբ) եւ ոչ զհանդերձսն իւր փոխեալ. (Եփր. թագ.։)


Վերառնում, առի

va.

to take or carry on high, to raise, to heave up;
to receive, to take home;
to glow, to leap with joy, to exult;
յաստուածութիւն — զոք, to place among the gods;
յաստուածութիւն վերառեալ լինել, to receive divine honours.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԱՌԵՄ ՎԵՐԱՌՆՈՒՄ. ἁναλαμβάνω percipio եւ այլն. Ի վեր առնուլ. եւ Յինքն առնուլ. ընդունել. ստանալ.


Վերատեսուչ, սչի

s.

director;
bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Տարագիր է յաստուածաբանութենէ օտար վերատեսուչ (իբր օտարատեսուչ, այսինքն որ խառնի յայլոյ տեսչութիւն). եւ իւրաքանչիւրոք ի կարգի պաշտաման իւրոյ կացցէ. (Դիոն. թղթ.։)


Վերափոխեմ, եցի

va.

to transport, to convey, to bear or carry on high, to transform.

· Calfa

NBHL (2)

Յօրինակէն ի ճշմարտութիւն վերափոխեա՛. ((այսինքն փոխուէ՛ անցի՛ր). Լմբ. պտրգ.։)

Գրեցաւ սա ի ձեռահիւսէն տեանռ յովհաննու, որ յինքնագրէն սարգսի վերափոխեաց. (Յիշատ. սարգ.։)


Վերբերեմ, եցի

va.

cf. Վերաբերեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգաւ մի ըստ միոջէ վերբերելով (այսինքն ի վեր ելանելով, կամ ի վեր բերելով). (Պիտ.։)


Վերելակեմ, եցի

vn.

to mount on, to ascend;
— ի նաւ, to go on board ship, to embark;
— սանդղօք, to ascend, to scale.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեցուն մեր միտք իբր ի մակոյկ ինչ վերելակել։ Եւ ինքն եւս ընդ նոսին ի նաւսն վերելակեալ. (Յհ. կթ.։)


Վերընդունիմ, ընկալայ

vn.

to receive, to accept.

· Calfa

NBHL (1)

ἁναδέχομαι, προσδέχομαι suscipio, recipio, excipio. Ընդունել տիրապէս. առ ընդունել յինքն.


Վերընկալ

adj.

receiving, containing, sustaining, carrying.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐԸՆԿԱԼ. ἁναδεχόμενος susceptor, receptor եւ exceptor, successor. որ եւ ՎԵՐԸՆԴՈՒՆԱԿ. Վերընդունօղ. յինքն ընդունօղ. ընդունարան. արժանի եւ ընդունակ. եւ Յաջորդ.


Վերլուծական, ի, աց

adj. s.

analytic, analytical;
—ք, analytics.

· Calfa

NBHL (1)

Դաւթի անյաղթ փիլիսոփայի մեկնութիւն ժդ գլխոցն արիստոտէլի վերլուծականաց։ Դիտաւորութիւն արիստոտէլի ի վերլուծականսն՝ են բուռն հարկանել զպարզ հաւաքմանէ (այսինքն զձեռնարկութենէ ի կազմել զեզրակացութիւն ապացուցական). (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Վերծանութիւն, ութեան

s.

reading, recitation.

· Calfa

NBHL (1)

Վերծանութիւն ասացին իմաստասէրքն՝ վերստին ճանաչել հոգւոյ զմոռացումն իմաստից։ Զընթերցողութիւն վերծանութիւն ասաց ըստ յունին, այսինքն ի ծանօթութիւն. որ ըստ մերում լեզուիս ասի կարդացողութիւն. (Երզն. քեր.։)


Վերնագաւառ, աց

s.

upper or higher region;
ethereal region;
ի —ս հայոց, in Upper Armenia.

· Calfa

NBHL (1)

Առնուին կոտորէին զամենայն բնակիչսն վերնագաւառացն հայոց. (այսինքն վերին հայոց). (Բուզ. ՟Դ. 23։)


Վերուստ

adj. adv.

high, superior;
ի —, from above, from on high, from heaven;
from the beginning;
— ի վայր, from top to bottom;
անդուստ ի —, from ancient times, from the beginning;
ի — եւ ի սկզբանէ այնպիսիք էին, they were so from the beginning;
յառաջագոյն ի — գիտէի զայս, I knew that long since.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԵՐՈՒՍՏ Ի ՎԱՅՐ. մ. այսինքն Ի վերուստ ի վայր.


Վերջ, ից, ոց

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

· Calfa

NBHL (4)

Ի վերջոյս երթեալ այժմ զօրէն չար գաղտնի կրեսցէ սատակումն. (Պիտ. այսինքն՝ ի ծագ կամ ի ծայրէ աստի չարութեան։)

Վերջի թեւոյն անկեալ բազում հարուածս հասուցանէր. (Եղիշ. (այսինքն ի ծայր մի թեւոյն, կամ ի վերջ կոյս)։)

Ի վերջ նահանջէ. Ի վերջ նահանջել։ Ի վերջկոյս նահանջել։ Ի վերջ հարկանել. այսինքն յետս. յետս կոյս. (Խոր. ՟Բ. 13։ Արծր. ՟Ա. 13։ Յհ. կթ.։ Պիտ.։)

Եկն ի վերջն (այսինքն ի վախճան կենաց). (Կլիմաք.։)