to incline, to lean, to bend, to bow.
Հակել յայս կշէռս յայս կոյս կամ յայն։ Երիտասարդին բարք երբեմն ի չարն հակէ, եւ երբեմն ի բարին։ Ունիմք զկամս՝ ընդ որ ախորժեմքն, հակել. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատ.։)
contro-choir.
participating, sharing;
sociable, social;
Holy Communion;
—ս առնել, to share, to give a share, to acquaint with, to impart, to communicate, cf. Հաղորդեցուցանեմ;
— լինել, to participate in, to share in, to partake of, to have a share or hand in;
— չարեաց, accomplice;
— տալ, to administer the Holy Sacrament to;
— առնուլ, to communicate, to receive the Holy Sacrament.
ՀԱՂՈՐԴ μέτοχος, μετέχων, κοινωνός particeps, consors, socius եւ այլն. որ եւ ՀԱՂՈՐԴԱԿԻՑ. (Ի համ, որ լինի եւ հան հալ. συν, συλ- con, col- եւ այլն. եւ կամ Այլորդ, կից ընդ այլում. եւ կամ Աղակից, սեղանակից) Կցորդ. մասնակից. բաժանորդ. հաւասարորդ. զովող. ընկեր. եւ ընկերական. ... եւ ի յանգս՛՛ տաշ. պ. ի սկիզբն, հէմ՛՛
Աստուած զմարդն հաղորդ կենդանի ստեղծ. (Լմբ. ժղ.։)
Ո՛չ հաղորդի է արժանի, եւ ոչ թաղման քրիստոնէից։ Զխոստովանութեան, կամ զհաղորդի, կամ զթաղման. (Շ. թղթ.։)
conductibility.
Հաղ քան զհաղ յաւել լինել պատերազմ։ Թագաւորութիւնն հաղ քան զհաղ նորոգէր, եւ իրք ժամանակին հաղ քան զհաղ յառաջադէմ յաջողէին. (Բուզ. ՟Դ. 20։ ՟Ե. 1։)
cf. Հաղորդ.
to communicate, to be communicated, to participate, to share, to be in communication with;
to conjoin, to have carnal connection with;
to be communicative;
to lead on, to be conducive;
cf. Հաղորդ առնում.
Որ խաչեցին զտէրն յայնժամ, եւ որք զմարմին նորա անարժանութեամբ հաղորդին, ի միում տանջանս գնալոց են՝ ըստ բանի ելանելոյն պօղոսի. (Վրք. հց. ՟Ժ։)
communication, participation, connection;
relations;
intercourse;
correspondence;
communion;
carnal communion;
սուրբ —, the Eucharist, the Lord's Supper;
զատկական —, pascal communion;
աղօթք յետ հաղորդութեան, post-communion.
Հաղորդ լինել քրիստոսի հաղորդութեամբ մարմնոյ իւրոյ։ Առանց ապաշխարութեան՝ հաղորդութեան արժանի ոք ոչ լիցի. (Խոսր.։)
Բաժակն օրհնութեան՝ զոր օրհնեմք, ո՞չ ապաքէն հաղորդութիւն է արեանն քրիստոսի. հացն՝ զոր բեկանեմք, ո՞չ ապաքէն հաղորդութիւն է ի մարմնոյն քրիստոսի. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Գ. 13.) այսինքն ընդունելութեամբ քրիստոսի՝ մասնակցութիւն ընդ քրիստոսի։
pleasant, agreeable.
cf. Հաճեցուցանեմ.
Հաճել եւ հաւանեցուցանել զմարդիկ, զժողովս։ զամենեսեան. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 10. 11։ Ճ. ՟Բ.։)
to content, to please, to satisfy, to humour, to gratify;
— զմիտս ուրուք, to condescend, to please, to humour;
— զախտս, to gratify the passions;
— զպարտս, to pay a debt;
ի — զնա, to oblige him, to satisfy him.
cf. ՀԱՃԵՄ. Հաճել, կամ առնել զի հաճեսցի. շարժել ի հաճութիւն հաւանութեան.
to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.
εὑδοκέω եւս եւ προαιρέω, αἰρετίζω եւ այլն. placet mihi, complaceo, probo, approbo եւ այլն. Ախորժել. սիրել. կամիլ. ընտրել. հաւանիլ. շատանալ. հաշտիլ. յարիլ.
Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեա՛ տէր։ Հաճեցար դու ընդ նոսա։ Ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար։ Ոչ հաճեցայց ընդ այն։ Հաճեցան հաւանեցան ընդ հաշտութիւնն աղեքսանդրի։ Հաճեցան, յանձն առին։ Հաճէի՝ կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա։ Առաւել եւս հաճեալ եմք ելանել ի մարմնոյ աստի։ Այլ իմ զձեր արծաթն առեալ, եւ հաճեալ եմ։ Ի ճանապարհի՝ յոր եւ հաճեցաւ։ Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Յովնաթան հաճեալ էր ընդ դաւթի յոյժ։ Ի՞ւ հաճիցի դա ընդ տեառն իւրում։ Հաճեսցի ընդ ձեզ աստուած.եւ այլն։
agreeable, pleasant, pleasing, complaisant, grateful, acceptable;
— լինել, to please, to humour, to agree, to have pleasure;
զի՞նչ — է ձեզ, what do you think of it ?
որպէս — թուեսցի քեզ, as you please or choose, as you like;
—աչաց հայելոյ, comely to the eye;
— եղեւ նա աչաց իմոց, he or she pleased me;
—թուեցաւ նմա, it pleased him, he thought fit or proper, he approved of it;
—եւս էր նմա, he preferred;
արա նմա զինչ — է առաջի աչաց քոց, do with him as you will.
Խօսելով յիս զարժանն եւ զպիտանիսն եւ զհաճոյսն քո. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
Յիշեա՛ զմեզ ընդ հաճոյս ժողովրդեան քո. (Սղ. ՟Ճ՟Ե. 4։)
Արժանի արդարեւ բոլորովին աստուծոյ հաճոյիցն գտեալ։ Ըստ համակամ հաճոյից ամուսին. ամուսին. (Պիտ.։)
agreeable, pleasing.
Վարս ունէիր աստուծոյ հաճոյական։ Խօսել բանս հաճոյականս ըստ ժամանակի։ Ողջակէզ կամ պատարագ հաճոյական։ Հաճոյական ծառայութիւն, կամ աղօթք, մաղթանք, խունկ. (Շար.։ Շ. բարձր.։ Մաշտ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Նար.)
Ոչ ինչ դանդաղեցաւ առնուլ իւր ժառանգորդ վասն առաւել հաճոյական փափագանաց. իբր հաճողական կամ յօժարակամ։
kind, condescending, complaisant.
Ընծայիւք եւ հաճոյակատար օժտիւք. (Կանոն.։)
to please, to humour;
to like, to be pleased with, to consent.
satisfaction;
complacency, consent, willingness.
Յաղագս աստուածոցն պատուոյ, եւ նախածնից իսկ հաճոյութեան եւ այժմ ասացեալքս բաւական են. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
agreement, satisfaction;
accord, approbation, consent, complaisance, acquiescence, compliance;
desire, wish, pleasure, will;
—ք, grace, sweetness, loveliness, amiableness;
առանց քոյին հաճութեան, without your consent, in spite of you;
արա ընդ իս ըստ հաճութեան կամաց քոց, do with me according to your pleasure.
Մակացողութիւնն (այսինքն վարժողութիւնն) ձիոց, ձիոյն հաճութիւնն է. եւ որսորդութիւն՝ շանց հաճութիւն է, եւ մշակութիւնն՝ է եզանց. (Պղատ. եւթիփռոն.։)
ՀԱՃՈՒԹԻՒՆ. ἁρέσκεια, εὑχαριστία, θεραπεία gratia (qua placemus aliis), officium Հաճելի կամ ախորժելի գոլն. հաճոյկանութիւն. հաճոյանալն, կամ հաճելն զայլս.
Վասն բազմացն հաճութեան ջան յանձն առաք։ Սուտ հաճութիւն, եւ ընդունայն գեղ կնոջ գոյ ի քեզ։ Գնալ ձեզ արժանի տեառն յամենայն հաճութեան. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 28։ Առակ. ՟Լ՟Ա. 30։ Կող. ՟Ա. 10։)
concord, agreeing, unanimous, conformable.
Դասակցութեն դժնէից մարդոց համաբան. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
Համաբան գոլ զհինն այժմուս։ Աւուրց ամսոյն են զուգաթիւ եւ համաբան. (Երզն. մտթ. եւ Երզն. ոտ. երկն.։)
concordant, unanimous;
concordance.
Զերիս աւետարանիչս զհամաբարբառս զմատթէոս, զմրակոս, եւ զղուկաս. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
cf. Բնակից.
Այլ յոյժ սիրեցեալ մտերիմ որդի է համաբնակից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 55։)
universal, all, whole.
cf. Համաբնեայ.
Համաբուն անբաժին ինքնութեանդ. (Նար. ՟Ի՟Ը։)
Յորժամ երկիր լսես՝ եւ կենդանեաց, համանուն է այսմ աշխարհի, եւ ոչ համաբուն։ Իրք երանութեանն զանազան են, թէպէտեւ անունն համաբուն. (Լմբ. սղ.։)
cf. Համագոյակից.
Եւտիքէս՝ որ ոչ համագոյական կուսին դժուախաբանէր զմարմինն քրիստոսի. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Բաժակ մի ջուր տալ, եւ ի համագոյական աղբիւրէն ըմպել. իմա՛ յանսպառ աղբերէ աստուածութեան։
consubstantiality.
ՀԱՄԱԳՈՅՈՒԹԻՒՆ որ եւ ՀԱՄԱԳՈՅԱԿՑՈՒԹԻՒՆ. ὀμοουσιότης , το ὀμοούσιον consubstantialitas, communis essentiae Բնութենակցութիւն ըստ մի եւ նոյն անբաժանելի էութեան։ որ լինի միայն յաստուած. cf. ՄԻԱՍՆԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ.
assembled, gathered together;
universal, general;
all together, unitedly;
sum.
Եկաւորել կամ ժողովիլ համագումար միաբանութեամբ. (Դիոն. թղթ.։ Խոր. առ արծր.։)
Համագումար ժողովիլ, կամ մարտնչել. (Ճ. ՟Բ.։ Լմբ. պտրգ.։)
Ակումբ առեալ ակն ունէին հօրն աւետեաց՝ համագումար ի վերնատունն յերեք ժամուն. (Տաղ.։)
cf. Համագումար;
flocked together, gathered in crowds or in a mob;
in a united company, with all the company, in crowds;
— թռչիլ, to fly in flocks or swarms.
Առ հասարակ խմբեալ. միաժողով. համախումբ. համագումար. բովանդակ. միաբան.
Համագունդ բանակ, կամ ժողով (թռչնոց). (Պիտ.։)
agreeable to the taste, delicate, delicious, dainty, exquisite, savoury, succulent;
—ք, dainties, delicacies, tit-bits.
Որ ըստ բնութեանն է համադամ ցանկութիւն. յն. լոկ, քաղցրութիւն, կամ հեշտութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
of the same class, order or rank.
Են համադասակից նորա ժառանգաւորք եկեղեցւոյ. (Լմբ. պտրգ.։)
synthesis.
Համեմատեաց (զանհամեմատս). (այսուհետեւ բժշկէ զկարծիս համադրութիւն առնելոյս. Լմբ. սղ.։)
of the same nation or race.
equal, even, alike, similar.
Զոյգ եւ հաւասար. եւ անբաժան. միասնական.
Համազոյգ ժամանակաւ. (Աթ. առ եպիկտ.։)
of the same number or quantity, equal.
Զերիս կարգս համաթիւս բաժանէ զազգահամարն. (Շ. մտթ.։)
cf. Համալուծ.
cf. Համալուծ.
bearing the same yoke;
colleague;
companion, partner.
academy;
university, faculty.
meeting, assembly.
Համահաւաքումն. ժողով.
cf. Համախորհուրդ.
Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Համախորհուրդ.
Եղեւ ժողով յեփեսոս վասն չար աղանդին նեստորի ամբարշտի, եւ համախորհիցն. (Ոսկիփոր.։)
of the same opinion or mind, unanimous, agreeing, concordant;
adherent, partisan;
— լինել, to agree with, to be of the same mind.
Թերեհաւատութեամբդ այժմ համախորհուրդ էք նոցա. (Նանայ.։)
of the same will, concordant;
obedient to the will of, resigned.
Յակոբ համակամ եղեւ ընդ մօր իւրոյ, եւ զյաւիտենական օրհնութեան ընկալաւ զպտուղ։ Յեսու եւ քաղէբ համակամ եղեն, եւ միայն ժառանգեցին զերկիր աւետեաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)
to agree, to be of one mind, to consent with;
to be resigned, to submit oneself.
Յեսու եւ քաղէբ համակամեցան, եւ միայն ժառանգեցին զաւետեաց երկիրն. (Եփր. աւետար.։)
concord, unanimity, agreement, union, consent;
համակամութիւն ընդ կամացն աստուծոյ, obedience to God's will, resignation, trust in God.
Յորժամ մի մարմինն այրն եւ կինն առ միմեանս համակամութիւն ունիցին. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Է։)
coexistent.
Որ ի միասին կայ. միացեալ անբաժանաբար. որպէս մարդկութիւնն քրիստոսի ընդ աստուածութեան նորա.
put in the same order or number.
still living with another.
νῦν ζῶν nunc vivens, praesens. Որ այժմ կենդանին է, եւ կեայ ընդ մեզ.
utterly destroying, exterminating;
— քանդումն, utter ruin, extermination;
— կորուստ, total loss;
— պատուհաս, exterminator.
Ի ժամանակս համակործան պատուհասին. (Երզն. քեր.։)
together, at the same time, at once.
Զի թէ համահաղոյն ածէր զպատիժսն, վաղուց արդեօք բարձեալ էր զմարդիկ. (Ոսկ. ես.։)
cf. Համադամ.
cf. Հասակակից.
ὀμῆλιξ ejusdem aetatis, aequalis Հասակակից։ հաւասար տիօք. ժամանակակից. տարեկից.
Յակոբոս երէց էր քան զքրիստոս ըստ ժամանակաց մարմնոյ, կամ համահասակ։ Ի համահասակ մանկունսն։ Առ համահասակն եւ առ համագործն ի տենչանաց սրտին վերագրի. (Լմբ. էր ընդ եղբ. Լմբ. առակ. Լմբ. սղ.։)