cf. Եբենոս.
· Calfa
Զոսկիանկար գաւազանն, որ ի փայտից սպնիազից, ի ձեռն առեալ. (Յհ. կթ.։)
cf. Նորաբոյս.
· Calfa
Նորաբողբոջ բուսովք եւ ծաղկօք ի վեր փթթեալ։ Նորաբողբոջ շառաւիղօք ծաղկեալ դալարացաւ գաւազանն գեղեցկութեան. (Վրդն. լուս.։ Ճ. ՟Ը.։)
usher, sheriff's officer, sergeant, lictor;
nuncio;
deputy;
cf. Նուիրանոց.
· Calfa
ար. եւ պ. նէֆեր. յոք. նէֆէրաթ. ῤαβδοῦχος miles gregarius, vel virgas gerens;
lictor, satelles. Զինուոր սոսկական՝ հրամանակատար. սպասաւոր ատենի. արբանեակ, պաշտօնեայ. ըստ. յն. գաւազանակիր.
pomegranate-tree;
—ք, դրախտ նռնենեաց, pomegranate-grove.
· Calfa
Հարին զմարմին երանելւոյն նռնենի գաւազանօք (կամ գաւազանաւ). (Հ=Յ. սեպտ. ՟Ժ՟Բ.։ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)
anus, fundament, breech, bottom.
· Calfa
Գաւազանս սրեալս վարէին ընդ նստոյ տեղիս։ Ի յերկայն գաւազան ցցեցին երկսայրի սլաք, եւ արկին ընդ նստոյ տեղին մինչեւ յորովայնն. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։ Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Դ.։)
spit;
ի — հարկանել, cf. Շամփրեմ.
· Calfa
ՇԱՄՓՈՒՐ կամ ՇԱՓՈՒՐ. ὁβελός veru. Սայրասուր գաւազան երկաթի կամ փայտեայ, յոր անցուցանեն զշերտս խորովելի մսոյ. շիշ, քէպապ շիշի, սէֆֆուտ.
shoot, sprout, twig, sucker, sprig;
offspring, scion, sons, descendants, posterity;
beam of light, gleam, ray;
branch, part, member of body;
cf. Ճառագայթ;
— արմատոյ, root-tips;
— անուոյ, spoke of wheel;
— օրհնութեան, blessed offspring;
— դառնութեան, accursed progeny.
· Calfa
ՇԱՌԱՒԻՂ կամ ՇԱՌԱՒԵՂ. (լծ. լտ. սու՛ռգուլուս ). φυή , βλαστός germen παραφύας, ἕκφυσις, μόσχευμα surculus, propago ῤάδαμος ramus κλών ramulus ὄρπηχ stolo, virga. Ստեղն, ուղէշ, բարունակ, ճիւղ տնկոյ վերաբուսեալ յարմատոյ կամ յոստոյ իբրեւ գաւազան. ընձիւղ. բողբոջ. ծիղ. ճուղ. ֆիլիս. (յն. ֆիի՛, բառաֆի՛օս եւ այլն) Նմանութեամբ՝ Ծնունդ. սերունդ. զաւակ. թոռունք.
sprung from the root.
· Calfa
Ահարոնիւ վերածաղկեալ փայլեաց ի ձեռն շառաւիղարմատ գաւազանին. (Կիւրղ. խչ.։)
to send forth shoots, to throw out suckers, to sprout, to shoot, to bud, to put forth buds, to germinate;
to generate, to procreate;
to emit rays, to beam.
· Calfa
Ի նմանէ հանդերձեալ էր շառաւեղիլ գաւազան ի գեղեցկապտուղն ծաղիկ։ Զիառ ի յեսսեայ գաւազանն այնպէս առաւել անբնաբար շառաւեղեալն փառաւորեսցուք. (Ճ. ՟Գ.։)
sending forth shoots.
· Calfa
Բուրաստան ամենածաղիկ՝ զարգացեալ բուսոյ բանին, ծայրարձակ, շառաւեղուղէշ, գաւազանաբուղխ թագաւորըութեանն քրիստոսի. (Ճ. ՟Գ.։)
acutely, pointedly, piercingly, sharply, keenly;
instantly.
· Calfa
Զերկիր բաժանեաց նշանաւ խաչին շեշտակի, քան թէ մովսէս զծովն գաւազանաւն. (Նար. մծբ.։)
to bark in strips, to streak, to stripe;
to scarify;
to cup.
· Calfa
ՇԵՐՏԵԼ. Շերտ շերտ կեղեւել. գծել. կամ զշեր գաւազան նկարէն քերել քերթել.
Զգաւազանսն շերտեալ արկանէր յաւազանսն. իբր զի ոչխարացն տեսեալ ի ջուրսն, ի գաւազանացն շերտից (այսինքն շերտելոց կամ շերտուածոց) խորհրդեամբ յղացեալ ծնանէին խայտախարիք. (Շ. բարձր.։)
nose-ring or ear-ring.
· Calfa
Տո՛ւր ինձ զմատանիդ քո եւ զորմիսկդ եւ զգաւազանդ. ասորին փոխանակ որմսկի՝ ովրայի ասէ. (Կիւրղ. ծն.։)
cf. Հասոյք.
· Calfa
Զվախճանին հասոյթս եւ զհանդերձն, եւ զգաւազանն եւ զմիւռոնն տայցեն հայրապետին. (Մխ. դտ.։)
solid, stable, firm;
strong, robust;
thick, coarse, large;
—, —ք, stability, firmness, hardness, steadiness;
կալ ի —ի, to stand firm;
ի —ոջ պահել, to hold fast;
ի —ոջ ունել, to preserve, to keep.
· Calfa
Գան հարին զնա ուժգին հաստ գաւազանօք, կամ հաստ մահակօք, հաստ բրօք։ Անձամբն կարճ, եւ հաստ. (Հ=Յ. մարտ. ՟Է. Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Գ. Հ=Յ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)
to grow stronger, to be strengthened or confirmed;
*to become larger, to increase in bulk.
· Calfa
stanchion, prop, stay, support;
counterfort.
· Calfa
Կանգնեսցի վերստին հաստարանաւ այս հառաչանաց ի քեզ յուսացեալ։ Լաստ հիմանն հաստարանի ընկղմեցաւ։ Ի քեզ տէր յեցեալ իբր ի հաստարան կենաց գաւազան. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Ե. ՟Լ՟Բ։)
speckled, spotted;
dapple, motley, sorrel, roan, piebald;
կիճ —, serpentine marble.
· Calfa
Խայտախարի գաւազանօք զկծեալ խայտախարիք ծնանէին. (Տօնակ.։)
Խայտախարի գաւազանօք զկծեալ խայտախարիք ծնանէին. (Տօնակ.։)
cross-headed.
· Calfa
Զխաչագլուխ գաւազանիսն կրել։ կրել մոմեղէնս, եւ զխաչագլուխ վարոցսն. (մաշտ։ Ուռպել.։)
cf. Խաչաձեւ;
— փայտ, the cross;
— հատանել, to cross, to place across.
· Calfa
Խաչանիշ կնքելով զդէմս։ Խաչանիշ համբարձմամբ ձեռացն մովսէսի։ Հանդերձ գաւազանաւն խաչանիշ դրոշմամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Շար.։ Վրդն. ել.։)
cf. Խաչաձեւ;
the sign of the cross;
— առնել, to make -.
· Calfa
Խաչանշան լուսաւոր նշանաւն։ Զխաչանշան խորհուրդն ծաղկազարդեալ գաւազանին։ Խաչանշան լուսով, կամ դրօշիւք. (Կորիւն.։ Անան. եկեղ.։ Արծր. ՟Ա. 15։ ՟Գ. 13։)
assuming a form, shape, similarity or likeness.
· Calfa
որ զանկենդան ցուպ գաւազանին՝ ի կերպառութիւն առ ի զքոյդ մերովս նկարագրիլ, այլ եւ յօտարազնիցն ընտրութիւն, ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր. (Նար. ՟Կ՟Գ։)
to swallow;
to devour;
to ingulf, to absorbe;
զօդ՝ զշունչ or ոգի to breathe, to take breath;
— զբանս, to listen eagerly.
· Calfa
Թէ մազ ոք կլանէ։ Եկուլ զիս իբրեւ զվիշապ։ Ձուկն կամէր կլանել զպատանեակն։ Հրամն ետ աստուած կիտին մեծի կլանել զյովնան։ Կլանէին եօթն հասկքն զեօթն հասկսն ընտիրս։ Եկուլ գաւազանն ահարոնի զգաւազանս նոցա։ Ցաւովք կլանիցեմ զտողունս իմ։ Կլցուք զնա կենդանւոյն իբրեւ դժողք։ Բացեալ երկրի զբերան իւր՝ կլանիցէ զգոսա։ Գուցէ կլանիցէ զարքայ, եւ զամենայն ժողովուրդն՝ որ ընդ նմա։ Բերան ամպարշտաց կլանէ զդատաստանս։ Զքօրացաւ մահ, եւ եկուլ։ Կլանէին զազգս։ Առի զգրկոյսն, եւ կլայ (կամ կլի) զնա.եւ այլն։
pendulum, balance;
cithern;
rattle, clapper;
— փոխարինիչ, grate-pendulum.
· Calfa
to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.
· Calfa
ՄԱՂԿԱՏԵՄ ՄԱՂԿԱՏԵՑՈՒՑԱՆԵՄ ՄԱՂԿԱՏԻՄ. δάκνω mordeo եւ այլն. որպէս թէ մխելով զժանիս կամ զխայթոց՝ հատանել ծակոտել իբր զմաղ. այսինքն Խածանել. խայթել. հարկանել օձի. կծանել. մորմոքեցուցանել. կր. Հարկանիլ յօձէ՝ կամ մականաւ, այսինքն գաւազանաւ եւ այլն. կրել զցաւ. չարչարիլ. տանջիլ. մորմոքիլ. ցաւագնիլ. խածնել, խօթել, կճել, ցաւցընել. կր. ցաւ քաշել, խշխշալ, մզմզալ.
school-master, pedagogue.
· Calfa
Դիոգենէս՝ զմանկածուն տանջեաց, ասելով, ընդէ՞ր այդպէս դաստիարակես։ Զմանկածուն գաւազանաւն եհար։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Պիտ.։)
to tend, to pasture, to feed one's flocks;
to have the cure of souls;
to lead, to conduct, to guide;
մահ —եսցէ զնոսա, death will pasture on them.
· Calfa
Հովուել զժողովուրդ իմ։ Տէր հովուեսցէ զիս։ Հովուեսցես զնոսա գաւազանաւ երկաթեաւ։ Հովուեսցեն զասորեստանեայն սրով. եւ այլն։
odour, smell;
perfume, scent;
sign, indication;
— անոյշ, անուշից or անուշութեան, grateful odour, sweet, savory smell, perfume, fragrance, cf. Անուշահոտութիւն;
քաղցր, ախորժելի, թեթեւ, սաստիկ, չար —, sweet or fine, agreeable or delicious, slight, strong, disagreeable or bad odour or smell;
— գարշ, stench;
— առնուլ, հանել, to perceive an odour, to smell, to scent, cf. Հոտոտեմ;
— ունել, to smell, to be odorous;
— հարկանել, բուրել, to spread, to exhale an odour;
cf. Հարկանիմ;
ի հեռաստանէ առնու զ— պատերազմի, he smelleth the battle afar off;
ի —ոյ ջրոյ ծաղկեսցի, it will shoot up as soon as the moisture effects it.
· Calfa
to divine, to augur, to prognosticate, to bewitch, to conjure, to charm, to enchant;
հմայեալ հայելիք, magic glass;
cf. Թուղթ.
· Calfa
Հմայեցի, զի օրհնեաց զիս աստուած յոտին քում։ Հմայելով հմայէ այր որ իբրեւ զիս է։ Արքն հմայեցին, եւ նուիրեցին, եւ քաղեցին զբանսն ի բերանոյ նորա։ Դիւթեցին դիւթութիւնս, եւ հմայեցին հմայս։ Հմայս հմայել, գաւազանս ընկենուլ։ Մի՛ հմայիցէք, եւ մի՛ հաւահարց եւ մի՛ հաւադէտք լինիցիք։ Հմայիցէ, եւ հաւահարց լինիցի.եւ այլն։
beam, rafter, joist.
· Calfa
Իբր զգանեալ բազմահարուածեան հեծանաւ։ Տարակուսանաց հեծանաւն ի մահ ձաղկեցայ։ Քոյինազէն հեծանաւս (խաչափայտիւ, կամ գաւազանաւ խաչին) Նար. (՟Ժ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ղ՟Բ։)
δόκος trabs, lignum եւ hasta. պ. եւ թ. հիյզան, հիյզէն, հասսա, ասաս . (հյ. լծ. ծեծ. եւ հեծանել. յեցուկ. նեցուկ) Գերան. մարդակ. փայտ առաստաղաց. եւ Բու ծառոյ կամ ոստ մեծ. հաստ բիր. գաւազան. (ուստի Միահեծան. որպէս եւ ասէս, հասաս. թ. է բրաւոր) ... (եբր. գօրա. լծ. գերան. յն. տօգօ՛ս. լծ. թ. տէօկիւզ, տէկէնէկ ).
to beat, to whip, to flog, to lash, to scourge, to flagellate, to discipline.
· Calfa
ῤαβδίζω, τύπτω verbero, flagello. Ձաղկով հարկանել. բրածեծ առնել. գանել. գան հարկանել. գաւազանել. ծեծել.
to stretch, to spread, to extend;
to throw, to hurl, to fling;
to shoot, to dart;
to draw;
to attract, to entice, to allure, to decoy, to lure;
to carry off, to bring, to drag, to drag along;
to take or suck in, to suck;
to inhale, to aspire, to breathe;
to lengthen out, to prolong, to protract;
*to leave;
— զօդ, to respire, to breathe;
— զաղեղն, to draw a bow;
— զնետ, to let fly an arrow, to shoot;
— զսուրն, to brandish;
to make a sword-thrust or pass;
cf. Սուր;
— զթի, to row, to impel by oars;
— զվարմ, to lay snares, to spread nets;
— զլուծ, to bear the yoke;
— զառագաստս, to sail, to unfurl or set the sails;
— զձեռն, to stretch or hold out one's hand;
յինքն —, to attract, to allure, to entice;
յինքն — զանարգանս ամենեցին, to incur the public contempt or hatred;
յանձնզցասումն ուրուք, to bring indignation or wrath upon one's head, to draw it upon oneself, to expose oneself to anger of;
— ի կորուստ, to lead to ruin or destruction;
— զկեանս, to pass one's life or days;
— զբանս, to provoke, to rouse, to excite to anger;
— առ ոք զհայհոյութեան բան, to load with insult or execration, to insult, to revile, to abuse.
· Calfa
Ձգել զձեռն, կամ զգաւազան ի վերայ գետոյն, կամ զծայր գաւազանին։ Վարմ ձգել։ Լարս ձգել։ Ձգել զվարագոյրս. զերկինս իբրեւ զխորան. զխարիսխ. զաղեղն. զոտս. զչափն սամարեայ ի վերայ երուսաղէմի. զհիւսիսի զոչնչիւ. գործիս թռչնոց. ցանց ոտից։ Որ ձգի ի ծովն մեծ, կամ յանապատն, կամ մինչեւ ի սիդոն. Չոգան ընդ ամենայն ձգեալն (այսինքն տարածութիւն, դաշտ, անապատ)։ Զձեռս իւր ձգէ յօգուտ։ Մի՛ ձգեսցեն զձեռս իւրեանց յանօրէնութիւն։ Ձգեաց անարատ զճանապարհս իմ։ Մի՛ ձգեր զբարկութիւն քո ազգէ մինչեւ յազգս։ Մի՛ ուրեք հեռի ձգիցիք երթալ. եւ այլն։
hand;
fist;
arm;
strength, might, power, force, main strength;
aid, succour, protection;
ի —, ընդ —, by, by means of, through the medium or channel of;
զձեռամբ, as much as one can, according to one's power;
ի ձեռանէ, coadjutor, assistant;
պաշտօնեայ ի ձեռանէ, subaltern functionary;
առ —, ready at hand, under one's hand, near, at hand;
առ — բառարան, portative dictionary;
— ի ձեռանէ, ընդ —, — ի —, from hand to hand, from one to another, from me to you, from you to him;
որ ընդ ձեռամբ է, subordinate;
հզօր ձեռամբ, with main strength, with a strong army;
— օտար, a strange hand;
յերկոցունց ձեռաց աջողակ, ambidexter, right-handed and left-handed person;
— հաւանութեան;
consent, assent;
ձեռս ի կապ, with one's hand tied;
with folded arms;
idle;
ձեռս յետս կապեալ, with one's hands tied behind;
—ք փապարեալք յաշխատութէնէ, hands hardened by toil;
մահահամբոյր ձեռամբ, with a deadly hand;
— տեառն, the hand, Spirit or Word of God;
ըստ ձեռին բաւականի, ըստ կարի ձեռաց իւրոց, according to one's strength, power or means;
ամբարձ զ— իւր ի տիրապետել, he formed the project of seizing the chief authority;
ձեռօք իւրեանց հայթայթէին զպէտսն, they lived by their labour;
ի ձեռանէ նորա վարէ իշխանութիւն, he governs under him;
ի ձեռս քո է, it is in your power, it depends on you;
չէր — նորա բաւական, he could not, he had not the means;
ահա — իմ ընդ քեզ, my hand shall be with you;
յամենայն տեղիս ուր միանգամայն հասանէր — իւր, every where he could;
եղեւ — տեառն ի վերայ իմ, the hand of God was on me;
— տալ իրերաց, to help or assist each other;
— տալ ի, to consent to;
— տալ անմեղութեան, to support, sustain or uphold innocence;
— տալ, to lend a hand to, to stretch out a helping hand, to aid, to succour, to assist, to help;
— արկանել, to lay hands on, to seize, to take possession of;
— արկանել, —ի գործ արկանել or առնել, to lay one's hand on, to put one's hand to, to set about, to undertake, to take in hand, to begin, to attempt, to try;
ի — տալ, to hand over, to deliver over, to give up;
ձեռս բառնալ, to lift up the hands;
ձեռս ամբարնալ, to raise one's hand against;
դնել զանձն ի ձեռին իւրում, to jeopard, to risk one's life;
— անձին հարկանել, to boast, to brag, to vaunt, to plume or pique oneself, to be proud of, to take to oneself the credit of, to avail oneself of, to deem it an honour;
ձեռն յանձին հարկանել, to oblige oneself to;
ձեռն դնել, to lay hands on, to ordain, to consecrate;
to put one's signature to, to sign;
— տալ աղջկան, to give one's hand, to consent to marry;
ընդ or զձեռամբ լինել, to be in the hands of, under the power, in subjection to;
ունել ընդ ձեռամբ, to have ready at hand;
ընդ ձեռամբ առնել, նուաճել, արկանել ընդ ձեռամբ, to bring under one's power, to subdue, to subjugate;
կալ ընդ ձեռամբ ուրուք, to put oneself under the protection of;
to submit, to yield;
to be submissive;
ընդ ձեռամբ անկանիլ, գալ ի ձեռս, ի ձեռս անկանել, to fall into the hands of, to be taken or seized, to get caught;
ի ձեռս բերել, to obtain, to procure, to entrap, to catch;
անկանել ի ձեռս ուրուք, to fall into the power of;
— օգնականութեան գտանել, to find a helping hand, to be sustained by, favoured with;
զձեռանէ առնուլ, ունել, ձգել, to take or lead by the hand;
ձեռամբ առնել, to indicate, to point to with the band;
զձեռամբ լինել, to be able, sufficient, capable;
զձեռօք ածել, to seize, to grasp;
to arrest;
ի — առնուլ, to obtain, to acquire;
to re-acquire;
to undertake, to begin;
տարածել զձեռս իւր առ ոք, to open one's arms to;
ճողոպրիլ ի ներքուստ ձեռին ուրուք, to escape from the hands or power of;
— մխել, to meddle, to interfere;
to set a hand to, to undertake;
— մխել յոք, to raise the hand against, to lay violent hands on, to ill-treat;
to put to death;
ի բաց կալ, ապստամբել ի ձեռանէ ուրուք, to rebel, to throw off the yoke, to save or rescue from the hands of;
— or ձեռս ի գլուխ ելանել, դառնալ, to be confounded by shame or grief, to be greatly abashed, or cast down;
— զձեռամբ փոփոխելով քարշել զչուանն, to draw a cord, to tighten a rope hand over hand;
— արկանել զգանձիւն, to try to rob the treasure;
լուանալ զձեռս, to wash one's hands of, to clear oneself from;
— ունել, to be fortunate, to have a lucky hand;
ձեռին կատակ՝ գռեհկաց կատակ, rough play is bear's play, joking with hands are jokes of blackguards.
· Calfa
Օրէնքն ի ձեռն մովսիսի տուան, շնորհք եւ ճշմարտութիւնն ի ձեռն յիսուսի քրիստոսի եղեն։ Ի ձեռն գաւազանի սրտմտութեան իւրոյ ընկլոյց զիս։ Այցելու լիցի տէր աստուած ի ձեռն իմ։ Սատակեաց զնա տէր աստուած ի ձեռն կնոջս։ Որպէս եւ խոստացաւ ի ձեռն կտարակարանացն։ Վա՛յ մարդոյն այնմիկ, յոյր ձեռն գայցէ գայթագղութիւն.եւ այլն։
bar, perch, pole, rod, vine-prop;
perch(measure);
straight.
· Calfa
κάλαμος calamus κλών ramus ἰστός malus, arbor navis χάραξ palus, vallum κόντα pertica. (լծ. ծիղ. ծղօտ. ցօղուն. ձաղկ. ճիւղ) Եղէգն բուսոց. բուն կամ ոստ տնկոց. գաւազան. մական. ցից. գերան. գլան. սիւն. կազմ. նիզակաբուն. նեցուկ.
propped, supported;
arbour, vine-arbour, bower, trelliswork;
— յօրինել, զարդարել, to prop or support a vine, to adorn with arbours or bowers, to enclose with trellis-work, to embower.
· Calfa
to horse whip, to lash, to whip;
to prick, to spur;
to stimulate.
· Calfa
Մանկութիւնն բերի այսր անդր անհարթութեամբ, եթէ գաւազանին մտրակելովն ոչ ուղղեսցի. (Լմբ. առակ.։)
to immolate, to offer up, to sacrifice to idols.
· Calfa
Բնաւ զի՞նչ իսկ յազէր, զի անասունք չեւ եւս էին արարեալ։ Իբր ոչ եթէ յՈրմզդի կամ ի յազելն էր զօրութիւնն, այլ ի գաւազանսն. եւ ոչ գաւազանքն բաւական էին արժանի առնել յազելոյ զանարժանն։ Մոգքն նախ յազեն, եւ ապա սպանանեն զանասունսն, զի յանզգայ ելանիցեն շունչքն ի մարմնոյ անտի. եւ զայն ոչ գիտեն, թէ երկուս մահս սպանանեն, մի յազելովն, եւ միւս եւս փողոտելովն. Եզնիկ.։ (ըստ այսմ թուի յազել լծ. թ. եիւզմէք, ոլորել զպարանոցն, կամ մորթել այսինքն հանել զմորթն. կամ վնասել իւիք. եւ այլն։)
cf. Յանգ.
· Calfa
Որք գաւազանաւ են յանգաւորք. (ծայրագոյն վարդապետք) (Երզն. քեր.։)
to conceive;
to be pregnant, to be with child or young, to be in the family way.
· Calfa
Յղացաւ զգեղ նորա ի ծածուկ տեսլեամբ, որպէս եւ որոջքն զգեղ գաւազանացն. (Եփր. ծն. իմա՛, որպէս տպաւորել ի սրտի։)
cf. Յասմին.
· Calfa
ՅԱՍՄԻԿ ՅԱՍՄԻՆ կամ ՅԱՍՄԻ. Նոյն ձայն է եւ յայլ լեզուս. ἱάσμη , ἱάμινον (ի ἵον որ է մանուշակ). ՛ jasme, jasminum. իտ. gelsomino. եասէմի, եասըմ եաղը. Տունկ մանրատերեւ՝ երկայն եւ բարակ եւ կակուղ գաւազանօք. եւ ծաղիկ նորա սպիտակ՝ անուշահոտ յոյժ. իսկ իւղն յասմեան ասի կազմեալ ի սպիտակ մանուշակէ.
ՅԱՍՄԻԿ ՅԱՍՄԻՆ կամ ՅԱՍՄԻ. Նոյն ձայն է եւ յայլ լեզուս. ἱάσμη , ἱάμινον (ի ἵον որ է մանուշակ). ՛ jasme, jasminum. իտ. gelsomino. եասէմի, եասըմ եաղը. Տունկ մանրատերեւ՝ երկայն եւ բարակ եւ կակուղ գաւազանօք. եւ ծաղիկ նորա սպիտակ՝ անուշահոտ յոյժ. իսկ իւղն յասմեան ասի կազմեալ ի սպիտակ մանուշակէ.
s. bot. jessamine, jasmine.
· Calfa
ՅԱՍՄԻԿ ՅԱՍՄԻՆ կամ ՅԱՍՄԻ. Նոյն ձայն է եւ յայլ լեզուս. ἱάσμη , ἱάμινον (ի ἵον որ է մանուշակ). ՛ jasme, jasminum. իտ. gelsomino. եասէմի, եասըմ եաղը. Տունկ մանրատերեւ՝ երկայն եւ բարակ եւ կակուղ գաւազանօք. եւ ծաղիկ նորա սպիտակ՝ անուշահոտ յոյժ. իսկ իւղն յասմեան ասի կազմեալ ի սպիտակ մանուշակէ.
continuation, duration, prolongation;
affinity.
· Calfa
Միշտ յարաձգութեան գաւազանի թագաւորութեան։ Աստուածային բնութիւնն անշարժելի ունի զիւրն յարաձգութիւն. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
to lean upon, on or against;
to confide in, to rely on, to trust, to put one's trust or confidence in, to be based or grounded on;
cf. Յեցուցանեմ;
— յորմն, to lean against the wall;
—ի ծառ, to lean or set one's back against a tree;
— արմկամբ, to lean on one's elbow;
to rest one's elbows on;
— ի ցուպ, to lean upon a stick;
կալ դատարկ յեցեալ յինչ, to loll;
— ի ցուպ եղեգնեայ, to trust to a broken reed, to hope in, to rely or depend upon one who has no power, no interest;
— յոք, to rely, to depend upon a man's power, credit or protection;
— ի ծերութիւն, to advance or grow in years, to age, to become or get old;
— ի հպարտութիւն ամբարտաւանութեան, to grow proud, to be puffed up;
— ի վաղակաւորն, to unsheathe, to draw a sword;
ամեն ինչ ի նա յեցեալ կայ, all depends upon him, all hope is in him;
յեցի՛ր յիս, lean upon me.
· Calfa
Յենուցու ի ձեռս իմ։ Սպառազէնն՝ յորոյ արքայ յենոյր ի ձեռն (կամ ի ձեռս) նորա։ Եղեր գաւազան եղեգնեայ, յենուին ի քեզ։ Ի ցուպն եղեգնեայ յենուցու։ Զննեցից զսիւնս, եւ յեցայց ի նոսա ... յեցաւ ի նոսա, ի մին աջով իւրով, եւ ի միւսն ձախով իւրով։ Փայտ կենաց է, որ յենուն ի նա իբրեւ ի Տէր հաստատութեամբ։ Յեցեալ (կամ յենու գայ) եղբօրորդի իւր։ Յեցեալ ես յօրէնսն։ Ի հպարտութիւն ամբարտաւանութեան յեցեալ։ Յեցեալ ի ծերութիւն (յն. վիճակեալ)։ Եկեալ յեցեալ (յօտարաց յազգն իսրայէլի).եւ այլն։
(լծ. թ. էան կէլմէք, տայանմաք ). ἑπαναπαύομαι , ἑπερείδομαι, ἑπιστηρίζομαι, πρόσκειμαι requiesco super, fulcior, innitor, adjaceo եւ այլն. Տալ զթիկունս կամ զձեռս ի նեցուկ ինչ. յողն գալ. յարիլ կամ հաստատիլ յամրութիւն ինչ կամ ի գաւազան. որպէս տնկոյ ի խեչակ, եւ այլոց իրաց ի մոյթս. նմանութեամբ՝ Յարիլ ի խումբ ինչ. եւ Ապաւինիլ ի նպաստ այլոց, կամ ապաստան լինել յանձն եւ ի զօրութիւն իւր. Կռթընիլ.
of very extensive diocese.
· Calfa
Երկոտասան գաւառք մեծավիճակ գաւազանի իւրոյ. (Ուռպ.։)
respect, honour, veneration, reverence, deference, homage, distinction;
ceremony, compliments, respects;
kind reception, welcome;
— հասարակաց, universal esteem;
—նօք, respectfully, honorably, with regard;
առնել —նս երեսաց ուրուք, to have regard for;
to hearken favourably to;
—նս դնել, առնել, ցուցանել, cf. Մեծարեմ.
· Calfa
Եղիցին ինձ ի մեծարանս առաջի ամենայն ժողովրդոց երկրի։ Ցուպն գեղեցիկ, գաւազանն մեծարանաց. (Երեմ. ՟Լ՟Գ. 9։ ՟Խ՟Ը. 17։)
ring;
signet-ring, seal, stamp;
cf. Մատնոց;
ոսկի, ադամանդեայ —, gold-ring;
diamond-ring;
— պատկերեալ, cameo-ring;
հարսանեկան —, wedding-ring;
— կրել, to wear a ring;
կնքել —նեաւ, to seal with a ring.
· Calfa
Զմատանիդ եւ զգինդդ եւ զգաւազանդ։ Ո՞յր իցէ մատանիդ։ Զգինդս եւ զմատանիս։ Հանեալ փարաւոնի զմատանին իւր ի ձեռանէ իւրմէ՝ եդ ի ձեռին յովսեփայ։ Տո՛ւք զմատանին ի ձեռն նորա։ Կնքեաց թագաւորն մատանեաւ իւրով, եւ մատանեօք մեծամեծացն։ Կնքեցաւ մատանեաւ նորա։ Դի՛ր զիս իբրեւ զկնիք ի սրտի քում, եւ իբրեւ զմատանի (յն. դարձեալ կնիք) յաջոյ ձեռին քո, կամ ի վերայ բազկի քոյ. եւ այլն։
Զգաւազանն հովուական (սրբոյն գր. լուս) , եւ զմատանին պատկերեալ. (այսինքն յորում քանդակեալ էր պատկեր). (Արծր. ՟Ա. 15։)
apex, head, top, summit, ridge, end, tip, point, extremity;
end, conclusion, heaping, over-measure;
—ք աշխարհի, the entire globe, the universe;
— լերանց, the top or summit of mountains;
— մատին, the tip of a finger;
— մեծութեան, the topmost height or pinnacle of greatness;
—է ի —, —աց ի —ս, right through, from one extremity to the other, from beginning to end;
from top to bottom, entirely;
ի —աց երկրի մինչեւ ի —ս երկնից, from the uttermost part of the earth to the uttermost part of heaven;
մինչեւ ի —ս երկրի, to the ends of the earth;
լինել ի —ս փառաց, to be at the highest pitch of glory;
ածել ի — կատարման, to bring to the acme of perfection.
· Calfa
Ծագ մատին, կամ գաւազանի։ Ի ծագէ որմոյն մինչեւ ցհեծանսն որմոյ։ Ծագք լիբանանու, երկրի մինչեւ ի ծագս նորուն։ Ի Ծագէ որմոյն մինչեւ ցհեծանսն որմոյ։ ծագք լիբանանու, երկրի, երկնից, աշխարհի։ Ի ծագաց երկրի մինչեւ ի ծագս նորուն։ Ի ծագաց սահմանացն եգիպտոսի մինչեւ ի ծագս նորուն։ Ձգի ի ծագաց մինչեւ ի ծագս։ Շինեաց զնա քաղաղք դաւթի շուրջանակի ծագէ ի ծագ. եւ այլն։