Definitions containing the research գան : 3047 results

Խուզեմ, եցի

va.

to search, to inquire, to seek diligently, to hunt after, to pry into;
to shear, to shave;
to cut off;
to strip off.

· Calfa

NBHL (2)

Խուզելի է զբոլոր առաջիկային խորհուրդ։ Զոր յաղագս հօր եւ որդւոյ խուզեսցուք բան։ նշանք եւ արուեստք աստուծոյ հաւատով զօրանան, եւ ոչ խուզին բանիւք։ Ասասցեն մեզ դառն խուզօղքն. (Կիւրղ. գանձ.։ Պրպմ. ձ։)

Զհերս գանգուրս ի բաց խուզեալ ի նմանէ. (Մեսր. երէց.։)


Խուղ, խղից

s.

cot, but;
cell, small room;
— պահնակաց, sentry-box.

· Calfa


Խստաբարոյ

adj.

severe, harsh, rigorous.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ խստաբար յանդիմանէ զնոսա՝ բարեսէր գոլով. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թեւ, ոց

s. fig.

wing;
arm;
pinion;
flight, rush, dash;
թեւ աղօրեաց, sails of a wind-mill;
sweep, fan;
թեւ զօրաց, wings of an army;
թեւ ձկանց, fins of fish;
թեւ հանդերձից, sleeve of a coat;
թեւ նաւու, rudder, car, or sail of a ship;
թեւք հողմոց, the wings of the wind;
թեւ դրանց, leaf, fold of door;
թեւ տաճարի, towers of the temple;
pyramids;
թեւ գառագղի, portcullis, greatest door of menagery;
թեւք երկրի, the ends of the earth;
թեւս առնուլ, to have wings, feathers;
թեւս ածել, to flutter, to take wing;
to fly away;
թեւ արկանել, cf. Թեւարկեմ;
— ի —, — ի — խառնեալ / յեռեալ, arm in arm;
թեւ տալ ումէք, to give one's arm to;
բանալ, պարզել, հատանել զթեւս, to spread the wings;
հատանել զթեւս, to clip or crop (a birds wings);
to fetter or paralize a person. wing, protection.

· Calfa

NBHL (1)

πτέρυξ, πτερύγιον, πτερόν ala, penna Բազուկ թռչնոց խոշոր փետրովք՝ գործի թռչելոյ թեթեւութեամբ, կամ թիավարելոյ ընդ օդս, որպէս եւ ձկանց ի ջուրս. եւ Որ ինչ նման է նմին. եբր. գանաֆ, կաֆ.


Թեւալի

adj.

well feathered.

· Calfa


Թեւասքօղեմ, եցի

va.

to shelter with the wings, to cover.

· Calfa


Թեւաւոր, աց

adj.

winged, that has wings.

· Calfa


Թզաչափ

s.

span, palm, hand;
adj. adv. a palm long.

· Calfa

NBHL (1)

Այնչափ գանեցին, որ թիկունքն թզաչափ մի վերացան. (Հ=Յ. մայ. ՟Ա.։)


Թիզ, թզի, թզաւ

s.

span;
palm;
թզաւ յերկայնութիւն, a palm's length;
թանձրութիւն նորա թզաւ, four inches thick.

· Calfa

NBHL (1)

Պատասխանի տայցեն մեզ, որք թզաւն ձեռնարկեն չափել զերկին. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թիլ, թլի

s.

suburb, village.

· Calfa


Թիւրութիւն, ութեան

s. fig.

sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ στρέβλοσις tortura Խոշտանգանք ծռելոյ զանդամս՝ ոզորածեծ առնելով.


Թնդումն, ման

s.

cf. Թնդիւն.

· Calfa


Թշնամանք, նաց

s. pl. insult, affront, offence, injury, outrage;
—նս դնել ումեք, to abuse, to scold, to slang, to revile, to affront;
ի —նս լինել, to be despised, to fall in ignominy or opprobrium;
to be put in the pillory, to be object of insult;
թշնամանօք, injuriously, insultingly, offensively.

· Calfa

NBHL (1)

ὔβρις, τὸ ἁθέμιστον contumelia, convitium, injuria, noxa, insolentia. պ. տիւշնամ . Դժնդակ բանք անարգանաց. նախատինք. լուտանք. մեծաբանութիւն. եւ Լլկանք. զրկանք. վնաս. անխնայ վնասակարութիւն. ազար. Տե՛ս (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 34։ Առակ. ՟Ժ՟Ա. 2։ ՟Ժ՟Գ. 10։ ՟Ի՟Ա. 4։ Իմ. ՟Դ. 19։ Գծ. ՟Ի՟Է. 10։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 10։)


Թշնամենամ, եցայ

vn.

cf. Թշնամանամ.

· Calfa


Թշնամիմ, եցայ

vn.

cf. Թշնամանամ.

· Calfa


Թողում, ղի, ղայ

va. vp.

to let, to permit, to allow;
to commit, to abandon, to resign, to yield, to give up, to forsake, to cast off, to leave, to desert, to get rid of;
to deliver, to free, to pardon, to remit, to release, to acquit, to forego, to pass over, to tolerate;
to repudiate;
to renounce;
— ասել, to omit, to leave out, to pass over in silence;
— զմեղս, to pardon, to absolve, to remit;
to expiate;
— զիմն ի գլուխ ուրուք, to let one go one's own way;
ձայն —, to cry out;
— առնել, to permit, to allow;
— առ ժամանակ մի, to suspend;
— զոք ի մահուանէ, to free from death;
չ-, to refuse, to hinder, not to allow;
սիրտ իմ եթող զիս, my heart failed me;
ի բաց թողցուք զայս, let us leave that aside;
-, թողանիմ, ղայ, to be left, abandoned.

· Calfa


Թոշակեմ, եցի

va.

to hire, to keep in pay;
to pension;
to purvey.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի բագնեաց կռոցն իւրեանց թոշակեցին։ Թոշակեաց նա զծառայսն Դաւթի անարգանօք. (Եփր. դտ. եւ Եփր. թագ.։)


Թոպեմ, եցի

va.

to torment, to torture, to vex;
to treat with violence, to beat, to strike, to cudgel, to hit, to bemaul, to beat, to death.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր Տոփելով կոփելով՝ գան հարկանել. կոշկոճել. կոճոպել. լլկել. չարչարել. ծեծել փետել, թմբել.

Թոպեցան յերկունս գանից. (Շար.։)


Թորգոմածին

adj.

descended from Togarmah, Armenian.

· Calfa


Թորգոմական

cf. Թորգոմածին.

· Calfa


Թորգոմեան

cf. Թորգոմածին.

· Calfa


Թուակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same number, counted together;
fellow.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ուրեմն է, եւ ո՛չ արարելոցս թուակից. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թուեմ, եցի

va.

to number, to count, to calculate;
to rank, to range, to reckon;
եւ զի մի մի —, in a word.

· Calfa

NBHL (1)

Սրբոցն հարց թուեցեալն, այսինքն արտադրութիւն։ Որպէս ի հիմանէ իւրեանց ի բաց շարժեալք զհեթանոսացն թուեցեալս. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թուլանամ, ացայ

vn.

to grow fainthearted, to be dispirited, to grow weak, to abate, to slacken, to be loosened, relaxed;
to decrease.

· Calfa

NBHL (1)

Թուլացաւ առ հրամանն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Թունդ

cf. Թինդ;
cf. Թնդիւն;
սիրտ ի թնդոջ իվեր վազէ եւ զկուրծս բախէ my heart throbbed.

· Calfa


Թուք, թքոյ

s.

spit, spittle;
— արձակել, to spit;
cf. Թքանեմ;
աման թքոյ, cf. Թքանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Եցոյց նոցա զփառս յերեսս իւր յառաջ քան զթուքն, զպատիւն յառաջ քան զանարգանսն. (Եփր. յայլակերպ.։)


Թոք, ոց

s.

lungs;
—ք ծովական, sea-nettles, medusa, rhizostoma, acale-phans.

· Calfa

NBHL (1)

գրի եւ ԹՈԳ, թոգք, πνεύμων pulmo Սպիտակուցն լերդի՝ բաց կարմիր, սպնգանման՝ հովահարիչ սրտի, եւ արծարծիչ շնչոյ.


Թռչուն, չնոց

s. adj.

bird, fowl;
— բնութիւն, the winged tribe;
flying, volatile;
—ք, the feathered songsters, the singing birds;
— օձ, winged serpent or dragon;
— բան, word or expression slipped by chance;
— արագութեամբ հասանել, to arrive like lightning;
to fly as swift as a bird.

· Calfa

NBHL (1)

Թեթեւագոյն եւ թռչուն բանիցն ծանրագոյն են տուգանքն. (Պղատ. օրին. ՟Դ. ռմկ. բերնէ թռած խօսք մը։)


Թրեմ, եցի

va. chem.

to knead;
to amalgamate.

· Calfa

NBHL (1)

(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.


Թրմեմ, եցի

va. chem.

to wet, to soak, to steep;
to knead or mix with water;
to dilute.

· Calfa

NBHL (1)

φυράω macero, ambigo Թո՛ւրմ առնել. թրջել եւ թրել. զանգանել, շաղել ջրով կամ իւղով. փափկացուցանել. խոնաւացուցանել. շաղուել, կակղցընել, թրջոց դնել.


Թրջեմ, եցի

va.

to bathe, to wet, to moisten;
to drench, to soak;
to macerate.

· Calfa

NBHL (1)

διαβρέχω, διαβρόχον ποιέω adspergo, humecto, madidum facio, irrigo, perfudo Ի թուրջ դնել, ջրով թրմել. թանալ. թաթախել. տամկացուցանել. ոռոգանել. թրջել, թրջոց դնել, խխում ընել, ջրոտել.


Թքանեմ, քի

fig.

vn. va. to spit;
to spit out;
to spit upon, to fling, to cast, to spout;
to vomit, to throw up;
to slight, to disdain, to contemn openly, to treat with scorn, to point one's finger at, to set at nought;
ընդ երեսս՝ յերեսս ուրուք —, to spit upon a person, in his face.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանութեամբ, Մերժել անարգանօք.


Թօթափեմ, եցի

va.

to shake, to jolt, to move violently;
to heat down;
to throw down, to overturn;
to drive away, to repel, to remove;
to wink;
— զփոշի, to shake off the dust;
— զանկողին, to make or shake up the bed;
— զքուն, to shake off sleep;
— զլուծ, to throw or shake off the yoke;
— զքաղաքն, to shake, to tremble;
to destroy, to ruin;
— զսուր, to brandish a sword;
յական —, in the twinkling of an eye.

· Calfa

NBHL (1)

Թօթափեցան ի գանձից իւրեանց. (Եփր. ել.։)


Կարդացումն, ման

s.

lecture.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ առոգանութեան, որով եւ կարդացողութիւն վայելչանայ. (Նչ. քեր.։)


Կարկառեմ, եցի

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

· Calfa


Կարմիր, մրոյ, մրով, մրաւ

adj. s.

red;
rubicund, ruddy, rosy;
red, red colour, vermilion.

· Calfa


Կարմրանամ, ացայ

vn.

to redden, tr become or turn red;
cf. Կարմրագունիմ.

· Calfa


Կարմրերանգ

adj.

red-coloured, reddish.

· Calfa


Կարողութիւն, ութեան

s.

power, authority;
might, strength, force;
faculty, capacity, ability;
reach;
competence, means, resources, wealth;
—ք, faculties.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն որ ինչ պատահի՝ կարողութիւն է. (Կիւրղ. գանձ.։)


Կարօտ, ից

adj. s.

in want of;
needy, necessitous, poor, indigent;
desirous, anxious, eager;
want, need, necessity, poverty, indigence;
desire, wish, longing;
— լինել, to want, to need, to be or stand in want of;
— նմալ, գտանիլ, to be in a state of privation, to be unprovided with, to be without;
— ամենայնիւ, in want of all things, poverty-stricken, destitute;
ոչ իւիք կարօտեմ, I want for nothing.

· Calfa


Կարօտանամ, ացայ

vn.

cf. Կարօտիմ.

· Calfa


Կացուրդ, ցրդից, դոց

s.

solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.

· Calfa


Կեղերջական, ի, աց

adj.

plaintive.

· Calfa

NBHL (1)

իբր յն. γογγυστικός եւ γογγυσμός . Գանգանական. տրտնջական. կամ Ցաւագին. աւաղական. եւ Տրտունջ. քրթմնջիւն.


Հակառակ, աց

adj. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
prep. adv. against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հակառակիցն բազում են վարձք. (Կիւրղ. գանձ.։)


Հաղորդականութիւն, ութեան

s.

conductibility.

· Calfa

NBHL (1)

Հանգանակս ի մէջ արկանելով. ի լս. դնի հաղս։


Հաղորդեմ, եցի

va.

to communicate, to transmit, to hand down, to impart, to acquaint with, to inform;
to communicate, to administer the Sacrament of the Lord's Supper;
cf. Հաղորդիմ;
— զախտ, to infect with disease.

· Calfa


Հաղորդութիւն, ութեան

s.

communication, participation, connection;
relations;
intercourse;
correspondence;
communion;
carnal communion;
սուրբ —, the Eucharist, the Lord's Supper;
զատկական —, pascal communion;
աղօթք յետ հաղորդութեան, post-communion.

· Calfa

NBHL (1)

Հաղորդութեան յորջորջումն յայտ առնէ, թէ զանազանութիւն բազմութեանն ի մի անձնաւորութիւն գան սովաւ. (Լմբ. պտրգ.) այսինքն հաղորդելով քրիստոսի՝ լինին եւ հաւատացեալք մի մարմին ի քրիստոս։


Հաճիմ, եցայ

vn.

to be contented, satisfied, pleased, gratified;
to agree, to acquiesce, to consent, to approve;
to be reconciled, to become friends again;
to deign;
to taste;
չ— ընդ, to disapprove, to dislike;
հաճեալ է նա ընդ քեզ, you please him;
հաճեսցի տէր իմ արքայ, may it please your Majesty.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ կամս բերանոյ իմոյ հաճեա՛ տէր։ Հաճեցար դու ընդ նոսա։ Ընդ ողջակէզս իսկ ոչ հաճեցար։ Ոչ հաճեցայց ընդ այն։ Հաճեցան հաւանեցան ընդ հաշտութիւնն աղեքսանդրի։ Հաճեցան, յանձն առին։ Հաճէի՝ կամէի պագանել զգարշապարս ոտից նորա։ Առաւել եւս հաճեալ եմք ելանել ի մարմնոյ աստի։ Այլ իմ զձեր արծաթն առեալ, եւ հաճեալ եմ։ Ի ճանապարհի՝ յոր եւ հաճեցաւ։ Ի ժողովս նոցա ոչ հաճեսցին միտք իմ։ Յովնաթան հաճեալ էր ընդ դաւթի յոյժ։ Ի՞ւ հաճիցի դա ընդ տեառն իւրում։ Հաճեսցի ընդ ձեզ աստուած.եւ այլն։


Հաճոյական, ի, աց

adj.

agreeable, pleasing.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ինչ դանդաղեցաւ առնուլ իւր ժառանգորդ վասն առաւել հաճոյական փափագանաց. իբր հաճողական կամ յօժարակամ։


Համաբնակից

cf. Բնակից.

· Calfa