Definitions containing the research աք : 8605 results

Անսաստեմ, եցի

vn.

to disobey, to resist, to be refractory.

· Calfa

NBHL (2)

Անսաստեցաք ի բանիցն։ Միթէ անսաստեա՞ց քրիստոսի հրամանացն անօթն ընտիր. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Զ։ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)

Յանսաստել բանին (ի մտաց) առանց զգուշութեան կորուսաք զպատմութիւնն. (Վեցօր. ՟Ը։)


Անսաստութիւն, ութեան

s.

disobedience, contumacy, obstinacy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարարչէն, այլ յանսաստութենէ ստունգանողին։ Անսաստութիւնն եւեթ՝ որ արտաքոյ աստուծոյ կամացն գործիցի, պատճառ չարեաց իմանալի է. (Եզնիկ.։)


Անսուաղանամ, ացայ

vn.

to fast;
to be hungry.

· Calfa

NBHL (1)

ἁσιτέω, νηστεύω. jejuno. Աճաշակ կալ. պահել զծոմ. սակաւակեր լինել. չուտել, չոր ցամաք կենալ. օրուճ դութմագ.


Անսուրբ

adj.

impure, unclean;
unholy, profane.

· Calfa

NBHL (1)

ἁκάθαρτος, ἁνόσιος, ἅναγνος. non sanctus, immundus, impurus, impius. Ոչ սուրբ. անսրբազան. անմաքուր. պիղծ. խառնակ. անարժան. կամ Պիղծ համարեալ ըստ օրինաց. նափաք, հարամ, միւրտար. տե՛ս (Ղեւտ.։ Թուոց, ստէպ։)


Անկողոպուտ

adj.

that cannot be plundered, not subject to devastation.

· Calfa

NBHL (1)

Անկողոպտելի մաքրութիւն. (Խոսր. հռիփս.։)


Անկոչ

adj.

uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.

· Calfa

NBHL (2)

Ընթասցո՛ւք առ Տէր, եւ անկոչ եկեսցէ առ մեզ. (Կլիմաք.։)

Անկոչ եպիսկոպոսք, որք արտաքոյ կարգաւորութեան են. (Կանոն.։)


Անկործան

adj.

not fallen;
that cannot fall or be thrown down.

· Calfa

NBHL (2)

Քաղաք անկործան։ Արձան հաստատեա՛ միշտ անկործան։ Կայ կանգուն՝ անկործան։ Սիւն անկործանելի. (Նար.։)

Հաւատ անկործանելի զարգանայ խորհրդով ընդ խոկումն մահու. (Կլիմաք.։)


Անկուած, ոց

s.

weaving, texture;
weft.

· Calfa

NBHL (1)

Զնկար անկուածոյ ճառիս դրուատի. (Նար. առաք.։)


Անկումն, ման

s.

fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքս անկումն. իբր ի դուրս բերումն, յաւելուած. (Արշ. ԺԳ։)


Անկուշեմ, եցի

va.

to kick, to strike with the hind feet;
to resist, to reject.

· Calfa

NBHL (1)

եւ չ. ԱՆԿՈՒՇԵՄ ԱՆԿՈՒՇՆԵՄ որ եւ ԱՆԳՈՒՇԵԼ, ԱՆԳՈՒՇՆԵԼ. (լծ. ընդ անգոսնել, անկոսնել, անկուսնել. մերձի եւ ի հյ. կուշտ. եւ ի պրս. կիւշիտէն, ունկն դնել) աքցանել. կիցս ընկենուլ. որպէս թէ տալ անկանիլ յուսոց. ἁπολακτίζω. recalcitro. թէքմէ վուրմագ, չիֆտէ սալմագ.


Անկուռ

adj.

rough, rude, uneven, rugged.

· Calfa

NBHL (1)

Անկուռ է առաքինութեանն ճանապարհ. քանզի սակաւք են՝ որ գնան ընդ նա. եւ կո՛ւռ եւ կո՛խ՝ չարութեանն։ (Անխրատն) ի յանկուռ ճանապարհաց ոչ խոտորեալ եւ խորշեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)


Անկռիւ

adj.

without contention;
without resistance;
without quarrel.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոցա (դիւաց) բառնալն, եւ զմեզ մոռանալն՝ մեք անկռիւք լինէաք. (Լմբ. սղ.։)


Անկռուելի, լւոյ, լեաց

adj.

impregnable;
invincible.

· Calfa

NBHL (1)

Զքո խորհուրդսդ, եւ զանկռուելի (կարծեցեալ) թիւրութիւնսդ ծանեաք։ Զի՞նչ իցէ ի մեծագունացն նոցա եւ անկռուելեաց. (Առ որս. ՟Գ. ՟Ե։)


Անկցորդ

adj.

disjoined, separate;
that does not participate, that takes no share.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանի արծաթն (սնդիկ՝) յամենայն աղտոյ մարմնոյ անկցորդ. (Կլիմաք.։)


Անհաղորդ, ից

adj.

that does not participate;
incommunicable;
that does not receive the communion.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաղորդ կամաց հօր երկրաւորի։ Զաւակք անհաղորդք չարեացն Սոդոմայ. (Նար. ՟Կ՟Է. եւ Նար. առաք.։)


Անհամանամ, ացայ

vn.

to grow insipid, to be nauseous, to be disgustful.

· Calfa

NBHL (1)

Նորին աղագաւ անհամացաք, եւ կոխան ոչ միայն մարդկան եղաք, այլ եւ զանազան ախտից. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Անհամար

adj.

innumerable, infinite.

· Calfa

NBHL (1)

Զենուին արջառս եւ ոչխարս անհամարս եւ անթիւս (յն. մի բառ) ի բազմութենէ։ Մեռեալս անհամարս։ Անհամար մնացեալ են արտաքոյ այդր գրոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 5։ Իմ. ՟Ժ՟Ը. 12։ ՟Գ. Մակ. ՟Դ. 14։)


Անհամբերութիւն, ութեան

s.

impatience;
intolerance.

· Calfa

NBHL (1)

Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն, անհամբերութեանն՝ համբերութիւն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)


Անհամիմ, եցայ

vn.

cf. Անհամանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զկսկծեցուցիչ բնութիւն աղին ի բաց եդաք, եւ անհամեցաք. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Անհանգիստ

adj. adv.

restless, fretful, agitated;
turbulent, unquiet, tumultuous;
incessantly, always;
— կալ, to fret, to be agitated, to fidget;
— առնել, to fret, to agitate.

· Calfa

NBHL (1)

Անհանգիստ եղեաք. (՟Ա. Կոր. ՟Դ. 11։)


Անհանճար, ից, աց

adj.

foolish, imprudent, ill-advised.

· Calfa

NBHL (1)

Յանհանճար աղանդոցն մաքրէր. (Ածաբ.։)


Անհանճարութիւն, ութեան

s.

folly, imprudence;
insipidity, dulness.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ քան զայն անհանճարութիւն տգեղագոյն կայցէ։ Յայնպիսի անհանճարութիւնս (յն. յանզգայութիւն) հասաք, մինչ՝ եւ յանիրաւութենէն չտալ. (Ոսկ. մտթ.։)


Անհաս, ից

adj.

imperceptible, incomprehensible, inconceivable;
unripe.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ թաքուն. գաղտնի. խորին. դժուարիմաց. ἁπόκρυφος. absconditus.


Անհասութիւն, ութեան

s.

incomprehensibility;
unripeness.

· Calfa

NBHL (1)

Զվերնոյն անհասութեան անեզրութիւն. (Կլիմաք.։)


Անհաստատ

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ որ չէ հաստատուն յառաքինութեան. յողդյողդ մտօք եւ կամօք. տկարամիտ. թուլամիտ. տկար.


Անհատ, ից

adj. s.

undivided, indivisible, inseparable;
incessant, continual;
individual, one, atom.

· Calfa

NBHL (5)

Անհատք ասին, զի ի յատկութեանց բաղկացաւ իւրաքանչիւրն, որոց հաւաքումն ոչ ի վերայ այլոց ուրուք եղիցի ըստ մասնեայցն. (Պորփ.։)

Ո՛չ է կարողութիւն զքտնիօնութիւն անհատիցն գիտել, այլ զբնութիւն։ Ի տեսակէ յանհատս, որպէս զհանուր մարդ բաժանեմք ի Սոկրատէս, ի Պղատոն, Յալկիպիադ, եւ յիւրաքանչիւր յանհատս. (Սահմ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը. եւ այլն։)

Փշրեալ, եւ բաշխի ի մասունս անհատս։ Նուիրեալ, եւ ի մասունս անհատս բաշխեալ. (զի յիւրաքանչիւր մասին սուրբ հաղորդութեան է նոյն Քրիստոս ամբողջ) (Նար. ՟Խ՟Է. ՟Ծ՟Գ։)

Զանհատն վերառաքեն ի բարձունս զփառաբանութիւն. (Անան. եկեղ։)

Որդւոց անհատ յորդորութիւն։ Յանհատ եւ յանհամեմատ թիւս. (Նար. ՟Լ՟Ա. եւ Նար. առաք.։)


Անհատաբար

adv.

indivisibly, inseparably;
individually.

· Calfa

NBHL (1)

Զպարզն եւ զանբաժին անհատաբար մասնաւորեալ. (Մաքս. նշ. եկեղ.։)


Անհարազատ

adj.

illegitimate, bastard, base-born, natural;
altered, corrupted, false.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի կուսէ մաքրելոյ անդրանիկ եւ անհարազատ. (Նար. առաք.։)


Անհարթութիւն, ութեան

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս, ո՛րչափ ինչ անհարթութիւնք են։ Մի միայն ճանապարհ է ազատ յայնպիսի անհարթութենէ. առաքինութիւնն. (Ոսկ. եփես. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Անհարկ

adj.

exempt from tax or impost.

· Calfa

NBHL (1)

Անհարկ իշխանքն եղեն ընդ հարկաւ. (Մաղաք.։)


Անհաց

adj.

without bread, — the means of subsistence.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայեաց դնել ի բանտի զերեք օր՝ անհաց եւ անջուր. (Մաղաք.։)


Անհաւանիմ, եցայ

vn.

to differ in opinion, to disagree;
to be obstinate;
to disapprove, to disallow.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաւանելն օրինացն եւ իշխանացն (գործ է անիրաւութեան). (Արիստ. առաք.։)


Անհաւասարութիւն, ութեան

s.

inequality, disparity, disproportion.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն անհաւասարութիւն եւ օտարագործութիւն ի բոլորիցս ի բաց արտաքսել։ Զանհաւասարութիւն թէ ոք յառաջ առցէ զբոլորիւ՝ բոլորիցս առ բոլորսն զանազանութիւնս, եւ այսորիկ արդարութիւնն է պահպանողական. (Դիոն. ածայ.։)


Անհաւաստութիւն, ութեան

s.

incertitude, doubt, uncertainty;
contingency.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որովհետեւ զանհաւաստութիւն յիշեցաք, բե՛ր այսուհետեւ ասասցուք, թէ ըստ քանի՞ յեղանակաց լինի անհաւաստութիւն. արդ լինի անհաւաստութիւն՝ կա՛մ ի բառիցն, կամ ի տեսութեանցն (մտաց բանին). (Անյաղթ պորփ.։)


Անհաւատ, ից

adj.

incredulous, unbelieving, infidel, irreligious;
incredible;
— լինել, to disbelieve.

· Calfa

NBHL (3)

Որ ամենեւին անհաւատն է երազոց, իմաստուն է. (Կլիմաք.։)

Անհաւատ էր ապաքէն մարդկութեանս, թէ ի մեռելոցս մք յառնիցէ, իբրեւ՝ որպէս զի թէ անհաւատ իցէ ի մարմնոցն մեռելոց որդեծնութիւն լինել։ Անհաւատ են գործք, եթէ Աստուծոյ Որդի զայս համբերել հաւանեսցի։ Եթէ այն անհաւատ է, եւ այս անհաւատ է. այլ ինձ երկոքին հաւատարիմ են. (Կոչ. ՟Ե. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ։)

Որ ի սակաւն անհաւատ, եւ ի բազմին անհաւատ. (Կլիմաք.։)


Անհաւատամ, ացայ, ացի

va. vn. to disbelieve.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք անհաւատասցի, քանզի մեզէն իսկ ականատես եղաք. (Խոր. ՟Բ. 9։)


Անհաւատանամ, ացայ

vn.

cf. Անհաւատամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ոք անհաւատասցի, քանզի մեզէն իսկ ականատես եղաք. (Խոր. ՟Բ. 9։)


Անհաւատարիմ, ըմի, մաց

adj.

unfaithful, disloyal, perfidious.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ հաւատայ յԱստուած, ոչ լինի հաճոյ նմա. նախ վասն անշնորհակալութեանն ... երկրորդ՝ վասն անօգտութեան, երրորդ՝ վասն անհաւատարմութեանն. քանզի որ կացուցեալ է ի վերայ իշխանութեան ինչ՝ պարտի ճանաչել զայն յորմէ կացուցաւն, զի մի՛ լիցի անհաւատարիմ ծառայ. այս ինքն զի մի՛ գոլով սպասաւոր՝ յափշտակեսցէ յինքն զտէրութիւնն. եւ այլն. (Առաք. մոլ.։)


Անհետանամ, ացայ

vn.

"cf. Անհետ լինել."

· Calfa

NBHL (1)

Ցամաքի, կորնչի, անհետանայ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Անհիւթ

adj.

sapless, marrowless;
incorporeal, immaterial, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր պակասի հիւթ. անխոնաւ. անջրդի. չոր ցամաք. գուփ գուրու.


Անհմտութիւն, ութեան

s.

inexperience, unskilfnlness, ignorance.

· Calfa

NBHL (1)

Հետեւեալ լինին անզգամութեան՝ անուսումնութիւն, անհմտութիւն. (Արիստ. առաք.։)


Անհնազանդիմ, եցայ

vn.

to disobey, to rebel.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանե՞ս, ո՛րչափ զօրաւոր է որ Աստուծոյ հնազանդի. եւ ո՛րչափ տկար, որ Աստուծոյ անհնազանդի։ Որ անհնազանդ լինի նոցա, առաքչին նոցա անհնազանդի ... Ոչ մեծ ինչ կարծէին զանհնազանդելն Քրիստոսի ... Նոյն ինքն Աստուծոյ անհնազանդին, որք Քրիստոսի անհնազանդին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։)


Անհնազանդութիւն, ութեան

s.

disobedience, transgression.

· Calfa

NBHL (1)

Անհնազանդութիւն հօր, եւ անյիշատակութիւն պատուիրանին. (Կլիմաք.։)


Անհոգ, աց

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.

· Calfa

NBHL (2)

Ազատ ի հոգոց. անզբօս, անզբաղ. անկասկած. անքոյթ. յապահովացեալ. աներկիւղ. անխռով. հանդարտ. ἁμέριμνος. curis vacuus, securus. սաքին. գայտսըզ. էմին. տաղտաղասըզ.

Անհոգ յիւրաքանչիւր տունս գնայցեն։ Երթայր այնուհետեւ անհոգս. (Փարպ.։)


Անհպատակութիւն, ութեան

s.

insubordination

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրաքանչիւր ուրուք ի մէնջ ծանուցեալ զհպատակութիւն եւ զանհպատակութիւն՝ ցուցցէ ձեզ. (Փարպ.։)


Անհպարտ

adj.

not haughty, humble, unpretending.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաք պարսպեալ են միտք անհպարտք. (Նեղոս.։)


Անհպարտութիւն, ութեան

s.

freedom from pride, humility.

· Calfa

NBHL (1)

Անձն առաքինի՝ անհպարտութեամբ կերակրի. (Նեղոս.։)


Անձանձրոյթ

cf. Անձանձիր.

· Calfa

NBHL (1)

Ստուգեսցո՛ւք զմեզ արդեամբք (սգաւոր սքեմաւ) յանձանձրոյթ սուգ. (Կլիմաք.։)


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.

· Calfa

NBHL (2)

Պէսպէս պտուղ առաքինութեանցն՝ անձեռնարկելի էր սատանայի. (Լմբ. սղ.։)

Խոնարհութիւն շտեմարան անձեռնարկելի է գողոց. (Կլիմաք.։)


Անձեռոց, աց

s.

towel.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռաց սրբիչ. փէշկիր. մաքրամա.