Definitions containing the research աք : 8605 results

Այդրէնածին

adj.

indigenous.

· Calfa

NBHL (1)

Այդր ի բուն եւ ի նոյն երկրի կամ ի քաղաքի ծնեալ, բնակ. αὑτόχθων. indigena. բուն տեղացի, երկրցի, քաղաքացի. ասըլ վիլայէթ լի, եէրլի.


Այժմ

adv.

now, at present, at this time;
just now, immediately, instantly, by and by;
recently, newly, freshly;
— իսկ, presently;
just now.

· Calfa

NBHL (1)

Այժմ մաքրեսցուք բանիւն. (Ածաբ. յայտն.։)


Այժմու, ուց

adj.

cf. Այժմեան.

· Calfa

NBHL (1)

Դուզնաքեայ ինչ բան բաւականասցի առ այժմուս. (Շ. թղթ.։)


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

· Calfa

NBHL (13)

Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.

Այլ է՝ որ սերմանէ, եւ այլ է՝ որ հնձէ։ Այլ եւս եօթն երինջք ... արածէին առ այլ երնջովքն։ Զգեցցի այլ պատմուճան։ Ե՛կ ընդ իս յայլ տեղի։ Տարայց զքեզ յայլ տեղի։ Ընդ այլ ճանապարհ։ Այլ առակ։ Այլ ծառայս։ Այլոց մշակաց։ Եղիցի առն այլում։ Ազգի այլում։ Զայլս ապրեցոյց, զանձն ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Եւ այլ բազում կանայք։ Կէսքն ասէին ... այլք ասէին։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Այլ ոք, այլ ոմն, այլք ոմանք։ Յայլմէ ազգէ։ Յայլոց թագաւորաց եւ յայլոց քաղաքաց։ Յայր յայլ. յազգ յայլ. եւ այլն։

Յաղագս որոյ յայլսն ասացաք։ Յայլսն ասացեալ է. (Փիլ.։)

Այլ յայլմէ եղեւ (Զաքէոս), փոխանակ մաքսաւորի նախանձաւոր, փոխանակ անհաւատի հաւատացեալ. (Ոսկ. զաքէ.։)

Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէն այլ առ այլով ի մէջ միմեանց մտեալ (ժամանակ թագաւորելոյն). (Եւս. քր. Ա։)

Յերկուցն փախիցէ (խորհրդոց), եւ յիւրում ժամանակի այլ ընդ այլ ընթասցի. (Կլիմաք.։)

Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)

Մաքրիմ, եւ այլ մրճոտիմ. (Նար. ՀԱ։)

Ես այլ ի քաղաք անդր ոչ մտից։ Եւ ոչ մի բանս ունիմ ընդ քեզ այլ. (Վրք. հց.։)

Մի՛ զանձանց եւեթ գիտել, այլ (յն. այլ եւ) իւրաքանչիւր ոք զընկերին. (Փիլիպ. Բ. 4։)

Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառնիխուռն. այլազգաբար. շփոթաբար. ընդ հակառակն. ձախողակի. թիւրութեամբ. ստաբար. ἔτερα ἁνθ’ ἐτέρων. aliud pro alio եւ ἁπεναντίας contra, ex adverso. շփո՛թ, խառնա՛կ, ծուռումո՛ւռ, ներհա՛կ. գարըշըգ, էյրի պիւյրիւ, պէր աքս.

Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.


Այլ, Այլ արդ

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

· Calfa

NBHL (13)

Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.

Այլ է՝ որ սերմանէ, եւ այլ է՝ որ հնձէ։ Այլ եւս եօթն երինջք ... արածէին առ այլ երնջովքն։ Զգեցցի այլ պատմուճան։ Ե՛կ ընդ իս յայլ տեղի։ Տարայց զքեզ յայլ տեղի։ Ընդ այլ ճանապարհ։ Այլ առակ։ Այլ ծառայս։ Այլոց մշակաց։ Եղիցի առն այլում։ Ազգի այլում։ Զայլս ապրեցոյց, զանձն ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Եւ այլ բազում կանայք։ Կէսքն ասէին ... այլք ասէին։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Այլ ոք, այլ ոմն, այլք ոմանք։ Յայլմէ ազգէ։ Յայլոց թագաւորաց եւ յայլոց քաղաքաց։ Յայր յայլ. յազգ յայլ. եւ այլն։

Յաղագս որոյ յայլսն ասացաք։ Յայլսն ասացեալ է. (Փիլ.։)

Այլ յայլմէ եղեւ (Զաքէոս), փոխանակ մաքսաւորի նախանձաւոր, փոխանակ անհաւատի հաւատացեալ. (Ոսկ. զաքէ.։)

Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէն այլ առ այլով ի մէջ միմեանց մտեալ (ժամանակ թագաւորելոյն). (Եւս. քր. Ա։)

Յերկուցն փախիցէ (խորհրդոց), եւ յիւրում ժամանակի այլ ընդ այլ ընթասցի. (Կլիմաք.։)

Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)

Մաքրիմ, եւ այլ մրճոտիմ. (Նար. ՀԱ։)

Ես այլ ի քաղաք անդր ոչ մտից։ Եւ ոչ մի բանս ունիմ ընդ քեզ այլ. (Վրք. հց.։)

Մի՛ զանձանց եւեթ գիտել, այլ (յն. այլ եւ) իւրաքանչիւր ոք զընկերին. (Փիլիպ. Բ. 4։)

Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառնիխուռն. այլազգաբար. շփոթաբար. ընդ հակառակն. ձախողակի. թիւրութեամբ. ստաբար. ἔτερα ἁνθ’ ἐτέρων. aliud pro alio եւ ἁπεναντίας contra, ex adverso. շփո՛թ, խառնա՛կ, ծուռումո՛ւռ, ներհա՛կ. գարըշըգ, էյրի պիւյրիւ, պէր աքս.

Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.


Այլ

adv.

besides, moreover, more.

· Calfa

NBHL (13)

Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.

Այլ է՝ որ սերմանէ, եւ այլ է՝ որ հնձէ։ Այլ եւս եօթն երինջք ... արածէին առ այլ երնջովքն։ Զգեցցի այլ պատմուճան։ Ե՛կ ընդ իս յայլ տեղի։ Տարայց զքեզ յայլ տեղի։ Ընդ այլ ճանապարհ։ Այլ առակ։ Այլ ծառայս։ Այլոց մշակաց։ Եղիցի առն այլում։ Ազգի այլում։ Զայլս ապրեցոյց, զանձն ոչ կարէ ապրեցուցանել։ Եւ այլ բազում կանայք։ Կէսքն ասէին ... այլք ասէին։ Այլք այլ իմն աղաղակէին։ Այլ ոք, այլ ոմն, այլք ոմանք։ Յայլմէ ազգէ։ Յայլոց թագաւորաց եւ յայլոց քաղաքաց։ Յայր յայլ. յազգ յայլ. եւ այլն։

Յաղագս որոյ յայլսն ասացաք։ Յայլսն ասացեալ է. (Փիլ.։)

Այլ յայլմէ եղեւ (Զաքէոս), փոխանակ մաքսաւորի նախանձաւոր, փոխանակ անհաւատի հաւատացեալ. (Ոսկ. զաքէ.։)

Իւրաքանչիւր ոք ի նոցանէն այլ առ այլով ի մէջ միմեանց մտեալ (ժամանակ թագաւորելոյն). (Եւս. քր. Ա։)

Յերկուցն փախիցէ (խորհրդոց), եւ յիւրում ժամանակի այլ ընդ այլ ընթասցի. (Կլիմաք.։)

Իբրեւ արտաքս ելանեմք, դարձեալ այլք ընդ այլոց լինիմք". այս ինքն փոփոխիմք. ուրիշ մարդ կդառնանք. (Ոսկ. մտթ.։)

Մաքրիմ, եւ այլ մրճոտիմ. (Նար. ՀԱ։)

Ես այլ ի քաղաք անդր ոչ մտից։ Եւ ոչ մի բանս ունիմ ընդ քեզ այլ. (Վրք. հց.։)

Մի՛ զանձանց եւեթ գիտել, այլ (յն. այլ եւ) իւրաքանչիւր ոք զընկերին. (Փիլիպ. Բ. 4։)

Ցցեա՛ փայտ հոգւոյ զխաչն, եւ զմիտս սալ դարբնաց ի նմա. զի յայլեւայլոյ ուռանց հարկանելն զնա՝ մի՛ դրդուեսցիս. (Կլիմաք.։)

ԱՅԼ ԸՆԴ ԱՅԼՈՅ. Խառնիխուռն. այլազգաբար. շփոթաբար. ընդ հակառակն. ձախողակի. թիւրութեամբ. ստաբար. ἔτερα ἁνθ’ ἐτέρων. aliud pro alio եւ ἁπεναντίας contra, ex adverso. շփո՛թ, խառնա՛կ, ծուռումո՛ւռ, ներհա՛կ. գարըշըգ, էյրի պիւյրիւ, պէր աքս.

Որպէս որոշիչ ստոյգ գրութեան, յենթագրութենէ իմեմնէ բացատրելոյ բառիւս թէպէտ եւ, կամ թէ եւ, զօրութեամբ կամ ներգործութեամբ. վասն որոյ նոյն լինի ընդ Բայց, սակայն. այսու ամենայնիւ. ամմա. էմմա. լաքին. վէ լաքին. եինէ. δέ, ἁλλ’. sedtamen, autem, vero.


Այլաբանաբար

adv.

differently, otherwise;
allegorically, enigmatically.

· Calfa

NBHL (1)

Զարտաշիսէ եւ զորդւոց նորա յիշելով (երգողաց) այլաբանաբար։ Որք զճշմարտութիւն իրացն այլաբանաբար յինքեանս ունին թաքուցեալ. (Խոր. ՟Ա. 29. 31։)


Այլաբանութիւն, ութեան

s.

allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ ոչ թուեսցի ումեք՝ արտաքոյ տեղւոյ այլաբանութիւն. (Կամրջ.։)

Գիտեմ հուր մաքրական՝ զոր Քրիստոս եկն արկանել յերկիր. հո՛ւր եւ ինքն այլաբանութեամբ կոչի. յն. վերածութեան բանիւ. ἁναγωγῆς λόγος. anagoge որ է համեմատութիւն։


Այլագունիմ, եցայ

vn.

cf. Այլագունեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այլագունեալ առաջի նորա (Դաւիթ), որպէս թէ ի Սաւուղայ պատգամաւոր է առաքեալ. (Լմբ. պտրգ. (հայի ի Սղ. ԼԳ. ուր եւ Վրդն.)


Այլադէմ

adj.

of a different aspect;
different, unlike.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնաւ ի սոցանէ ծնունդ այլադէմ։ Այլադէմ եւ գազանաբարոյ ազգս այս (թաթարաց). (Մաղաք. աբ.։ Իսկ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40.)


Այլազան, ից

adj.

different, unlike, dissimilar.

· Calfa

NBHL (1)

Այլազան զարմի։ Այլազան զարմից. (Նար. առաք. եւ Մծբ.։)


Այլազգ

adj. adv.

of another kind, other, different;
otherwise, differently;
else.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ այլազգ ժուժկալ լինիցիմ։ Եւ որ այլազգ եւս ինչ իցեն, թաքչել ոչ կարեն. (Իմ. ՟Ը. 21։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 25։)

Ո՛չ մի ազգ երեւէր ամենեցուն, այլ՝ այլազգ հրէից երեւեցաւ, եւ այլազգ առաքելոցն, եւ այլազգ մարգարէիցն։ Ոչ ինչ այլազգ արար հայր, եւ այլազգ ես. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. յհ.։)


Այլազգագոյն

adj. adv.

very or more different;
—ս, very differently.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ որպէս ասացաքն միայն, այլ այլազգագոյն եւս. (Կոչ. ԺԴ։)


Այլազգի, ազգւոյ, գեաց

s. adj. foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.

· Calfa

NBHL (2)

Հանել զամենայն կանայս այլազգիս։ Արարաք զկանայս յայլազգեաց երկրիս այսորիկ։ Յամենայն հեթանոսաց երկրի եւ ի կանանց այլազգեաց։ Յամենայն որդւոցն այլազգեաց։ Առ ժողովուրդս այլազգիս։ Ամենայն այլազգի մի՛ կերիցէ ի նմանէ։ Զայլազգիսն՝ որ եկեալ յեցեալ իցեն ի տէր։ Ինձ այլազգիք հնազանդ եղեն. եւ այլն։

Երբեմն՝ որ էր յայլմէ ազգէ եւ ի կրօնից արտաքոյ եբրայեցւոց. եւ այժմ՝ որ չիցէ քրիստոնեայ. օտարազգի. օտարոտի. այլասեռ. բարբարոս. հեթանոս. դրսի ազգէ, այլազգ. եէպանճի. էճնէպի. ախէր միլլէթտէն. պարպարըշ. թիւրք. եւ այլն. ἁλλογενής, ἁλλόφυλος, ἁλλότριος, βάρβαρος. aliegena, alienus, extraneus, barbarus


Այլալեզու, աց

adj.

who speaks another language;
foreign.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ օտարք հարաք զօտարս, եւ ո՛չ զայլալեզուս այլալեզուք։ Ժողովուրդ այլալեզու իբրեւ յիւրում գաւառի ընթանայ յօտարոտին. (Առ որս. ՟Ը. ԺԵ։)


Այլակերպութիւն, ութեան

s.

transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.

· Calfa

NBHL (1)

Չգոյր ինչ ի միջի նոցա այլակերպութիւն մինչեւ ի նշանագրացն փոփոխումն։ Խելամուտ լինել այլակերպութեան իւրաքանչիւր գուշակաւոր պատմութեանցն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Այլաձեւ

adj.

of a different form or figure.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմաշաւիղք եղաք յանչափաբար եւ զանազան եւ այլաձեւսն առնելոյ. (Յհ. իմ. ատ։)


Այլաղանդ, ոյ, աց

adj. s. of another sect, of a different faith;
sectary.

· Calfa

NBHL (1)

Որ առաքելական աւանդից եւ հետեւողաց նոցին հետեւող, իբր այլաղանդ թշնամանէին. (Սկեւռ. լմբ.։)


Այլայլիմ, եցայ

vn.

to vary, to be altered, to change;
to degenerate, to become corrupt;
to be disaffected, to be alienated;
to be indisposed.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ տեսանէիք (զդեւս), այլայլէիք. (Կլիմաք.։)


Այլանդակ, աց

adj.

whimsical, odd, capricious, fanciful, fantastical, extravagant, mad, ridiculous, extraordinary, singular, strange, enormous, uncouth;
grotesque, distorted.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ արտաքոյ ճշմարտութեանն ուսուցանէին ինչ, եւ ոչ այլանդակս բարբառէին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Դ։)


Այլապէս

adv.

otherwise, differently, in another manner.

· Calfa

NBHL (1)

Այլապէս զինքն կերպարանեալ։ Այլապէս ի մեզ ինքեան ցուցաք զօրինակ պատկերի նմանութեան տեառն. (Յհ. կթ.։)


Այլասեռ, ի, ից

adj.

cf. Այլասեր.

· Calfa

NBHL (1)

Այլասեռ նիւթոցն հալուած։ Լեզուաց այլասեռ ձայնից. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)


Այլատարազ

adj.

of a different mode, fashion, manner.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմանշան եւ այլատարազ տեսութեամբ։ Այլատարազ առաքինութիւնք. (Տօնակ.։)


Այլափառութիւն, ութեան

s.

heterodoxy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ գտաք առ նոսին գոնեա սակաւ ինչ այլափառութիւն. (Լմբ. ատ.։)


Այլուր

adv.

elsewhere, in another place, in some other place.

· Calfa

NBHL (1)

Թաքչել ջանայր, այլուր յայլ անապատ փոխէր. (Նիւս. սքանչ.։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

pron.

that, it, the.

· Calfa

NBHL (5)

Ընդէ՞ր եկաք. յա՞յն ինչ, զի ... թէ յա՛յն ինչ, զի եւ այլն. (անդ. ՟Բ։)

Յանցանք՝ որում չիք ներումն թողութեան, այն զի անզեղջ է ի չարիսն։ Չի՛ք այլ խիստ եւ նուրբ ճանապարհ քան զլեզուին պահպանութիւնն, այն զի դիւրաշարժ է ... Է՞ր վասն գնէ զնոսա հզօրս, այն զի նոքա անմարմինք են, եւ մեք մարմնաւորք։ Այն զի վերջացաք ի սահեցմանէ իրաց կենցաղոյս նայել ի սքանչելի փառս այսր աւուր. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. համբ.։)

Զմաքուր կուսութեանն պահեաց աւանդութիւնս. եւ այն զի կեցեալ ի տան թագաւորին հանդերձ փափկութեամբ. (Պիտ.։)

Եւ այն զի հրաման ընկալաք՝ ոչ քրիստոնէից եղբարց, այլ եւ հեթանոսաց ցուցանել զայս. (Լմբ. ատ.։)

Մինչեւ ցԱբրահամ, այն որ պարծին նովաւ եբրայեցիք։ Էր ընդ Պօղոսի Արիստարքոս, այն՝ որ վասն այսորիկ կոչէ զնա գերեկից իւր։ Դիոնեսիոսն այն որ ասէ վասն նորա ի գործս առաքելոցն. (Եւս. պտմ. ստէպ։)


Այնչափ

adj. adv.

so great;
such;
so, so much, in such a manner.

· Calfa

NBHL (1)

Այնչափ էր փակեալ դուռնն, մինչ ոչ բախէաք. (Լմբ. ատ.։)


Այնպիսի, սւոյ, պիսեաց

adj.

such, similar, like;
equal, same;
as great, as much.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացեալ տանել այնպիսում վատթարութեան։ Այնպիսւով սաղապաճեմիւ մտաք յԵգիպտոս. (Խոր. ՟Գ. 25. 62։)


Այո

adv.

yes, even so, truly.

· Calfa

NBHL (2)

Այո՛, օրհնելով օրհնեցից զքեզ։ Ասէ իւրաքանչիւր ոք ցեղբայր իւր. այո՛, քանզի ի մեղս եմք. եւ այլն. (ուր ասէ Եփրեմ.)

Այո՛ այո՛, արդ յիշեցաք, զի հասին մեզ այն մեղք կարեացն եղբօրն մերոյ։


Այպանեմ, եցի

va.

to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.

· Calfa

NBHL (1)

Այպանեսցեն զքեզ։ Այպանել հարկանել եւ ի խաչ հանել։ Իւրաքանչիւր զբարեկամ իւր այպանեն։ Ծանեան զքեզ եւ այպանեցին։ Զօր ամենայն հանի ի գլուխ այպանեալ։ Արհամարհօղք, այպանօղք։ Ոչ նստայց յատենի այպանողաց։ Այպանեաց զնոսա Եղիա Թեղբացի, եւ ասէ. մեծաձա՛յն կարդացէ՛ք, զի Աստուած է։ Եթէ ոչ այպանիցէք զբանիւք իմովք. եւ այլն։


Այպն

s.

raillery, mockery, derision;
— կատականաց, ignominy, contempt;
— առնել, — եւ կատակ առնել, — կատականաց առնել, to jeer, to deride, to mock, to ridicule, to rail, to insult, to despise, to scorn;
— լինել, to be derided or a laughing-stock.

· Calfa

NBHL (2)

Զի մի մատնեսցէ ի նախատինս եւ յայպն հեթանոսաց։ Արարեր զմեզ նախատինս, ծաղր եւ այպն կատականաց թշնամեաց մերոց։ Եղաք մեք այպն կատականաց։ Ետու զքեզ յայպն ամենայն աշխարհաց. (Յուդթ. ՟Դ. 10։ Սղ. ԽԳ. 15։ ՀԸ. 4։ Եզեկ. ԻԳ. 4։)

Զի մի՛ ոք այպն լինիցի արտաքնոց տեսողաց. (Շ. ընդհ.։)


Այս, այսու, ոց

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

· Calfa

NBHL (4)

Ուստի եւ ծնաք ի նոցանէ, այս ընդերկար ժամանակ, զոխակալութիւն առ եղբարս։ Չար վկայէք լինել ի բարւոյ Արարչէն. եւ այս ոչ զնիւթ միայն, այլ զմարդ. (Լմբ. ատ.։)

Սաղարթօք վարսից, այս է՝ արտաքին դիմօք։ Որ է հաստատուն, այս է անփոփոխ. (Նար. Թ. եւ Մծբ.։)

Ցամաքեցաւ խոտն, այս է՝ մեռաւ. (Գէ. ես.։)

Այսոցն օդայնոց։ Դասիմ ի պարս հեզոց, եւ ընդ այսս կաքաւեմ. (Նար. կ. ՀԱ։)


Այսահար, ի, աց, ից

adj.

possessed with a devil, demoniac.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս, զի ընդ այսահարիցն դասէ՝ զորս ի մարմնաւոր հեշտութիւնս են քարշեալք. (Մաքս. ի) (Դիոն.։)


Այսահարիմ, եցայ

vn.

to be possessed with a devil;
to roar, to make a dreadful noise;
to rave, to be frantic, to storm, to be furious.

· Calfa

NBHL (1)

Այսահարէր յարքայութեանն արտաքոյ քան զարժանն. (Եւս. պ. ՟Է. 11։)


Այսանակ

adj.

such, like, in this manner or fashion.

· Calfa

NBHL (1)

Կարաւան թշնամեացն այսանակ ձաղանօք գնացեալ մտին ի Դուին քաղաք. (Յհ. կթ.։)


Այսչափ, ի, ից, աց

adj. adv.

to this degree, in this quantity, so great;
so much, so.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՅՍՉԱՓ. τοσοῦτος, τηλικοῦτος. tot, et tantus Որ ինչ է այսու չափով. այսքան. այսպիսի, այսպէս մեծ կամ փոքր, շատ, եւ այլն. ասչափ, ասչաք. պու գատար. պունճա.


Այսպիսի, պիսւոյ, պիսեաց

adj.

such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպիսի ինչ երբէք ոչ տեսաք։


Այսր

adv.

here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ ի տար աշխարհ այսր զհետ նոցա գնայաք. (Եղիշ. ՟Ը։)


Այսրէն

adv.

back, again;
եկից — ենդհուպ, I shall return here immediately, I shall be hack presently.

· Calfa

NBHL (1)

Այսրէն այլք վաստակին, եւ այլք հանգչին. իսկ անդէն իւրաքանչիւր ոք վաստակոց իւրոց տիրեսցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 19։)


Այսքան, ոյ, ի, ից, Այսքանի, նւոյ, նեաց

adj.

in this quantity, such, so numerous, thus great.

· Calfa

NBHL (2)

Այսքանի ժամանակք են՝ որ առ մեզ բնակեալ է, եւ ոչ գիտէաք զդա։ (Ագաթ.) (յն. եւս, այսքան կամ բազում ժամանակք են։)

Ո՛րքան իցեն ամօթ եւ պատկառանք մեզ, որք այսքանի ամք զգեցաք զտեսակս զայս եւ զկարգ, եւ գտցուք մերկ. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Այսօր, զայս օր, ցայսօր

adv.

today, this day;
մինչեւ ցայսօր, to this day, up to this time.

· Calfa

NBHL (1)

Այսօր մաքուր հոգեկիր, եւ վաղիւ մոլի խելագար. (Նար. ՀԱ։)


Այտ, ի, ից

s.

cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.

· Calfa

NBHL (1)

Երեւակ կենացդ փայտի ձեւասցի ի պատկեր այտիս։ Որ յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես. (Նար. ԿԵ. ԿԳ։)


Այտումն, ման

s.

inflammation, tumefaction, swelling, protuberance, enlargement;
cf. Այտոյց.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղաքն ապաստանեցի այտման. (Սկեւռ. աղ.։)


Այրաբար

adv.

manfully, vigorously;
valiantly, bravely, courageously.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ արիաբար. առաքինաբար. առնապէս. ἁνδρικῶς. viriliter, generos, strenuo animo. կտրճի պէս. իյիտճէ. մէրտանէ.

Զամենայն զմարտն եւ զփորձութիւնն այրաբար եւ առաքինապէս արտաքս մերժեաց. (Ածաբ. կիպր.։)


Այրական, ի, աց

adj.

virile, manly.

· Calfa

NBHL (3)

Ասելովն այրական՝ յայտնելով թէ կատարեալ մարդ եղեւ. եւ աստուածագործութեամբն, թէ Աստուած է եւ մարդ՝ նոյն ինքն զաստուածայինսն նշանագործեալ. (Մաքս.։)

Կամ արիական, եւ առաքինի.

(Մկրտեալն՝ սպիտակ զգենու), վասն զի այրականիւ եւ աստուածատեսակաւ առաքինութեամբ ի հակառակիցն՝ անզարդն զարդարի. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ։)


Այրեմ, եցի

va.

to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.

· Calfa

NBHL (5)

Ոսկերս մարդկան այրեսցէ ի վերայ քո։ Հուր բորբոքեալ այրեսցէ մինչեւ ի դժոխս ներքինս։ Այրեսցէ ի վերայ նորա քահանայն փայտ։ Հուր այրեսցէ զտունս կաշառառուաց։ Այրեցից ծխով զբազմութիւն քո։ Այրեսցեն զզէնս, զասպարս ի կրակի։ Հանէ՛ք զնա (զյանցաւորն) արտաքս, եւ այրեսցի։ Մորենին վառեալ էր հրով, եւ ոչ այրէր մորենին ... զի՞ է՝ զի ոչ այրի մորենին։ Որ ինչ մնասցէ ի նմանէ յայդ, հրով այրեսջիք։ Այրեսցեն զզուարակն, զորօրինակ այրեցին զառաջին զուարակն. եւ այլն։

Այրեաց Յեսու զքաղաքն հրով։ Գուցէ այրիցեմք զքեզ եւ զտուն հօր քոյ։ Այրեաց զօրանն։ Այրեցեալ էր քաղաքն։ Այրեցին ի հուր զսրբութիւն քո. եւ այլն։

Ի վերայ աշտանակին սրբոյ այրիցէք զճրագունսն առաջի Տեառն։ Այրիցի ճրագ հանապազորդ արտաքոյ վարագուրին ի խորանին վկայութեան։ Հուրն՝ որ այրիցի ի վերայ սեղանոյն. եւ այլն։

ԱՅՐԵԼ. որպէս կիզուլ արեւու, տօթոյ, եւ գինւոյ, եւ այլն. տապացուցանել։ Կր. տապանալ. տոչորիլ. συγκαίω. comburo. տաքցընել, գլխու զարնել. գըզտըրմագ.

ԱՅՐԵԼ. որպէս մորմոքեցուցանել կամ ճմլել եւ վառել զսիրտ։ Կր. մորմոքիլ. տապիլ. նեղիլ. բորբոքիլ. խշխշցնել, խշխշալ, տաքնալ. եիւրէյինի եագմագ. եանմագ. գըզմագ. դութուշմագ. παραθερμαίνω calefacio, ἑμπυρίζω incendo, προσεκκαίω inflammo, ζέω ardeo


Այրեցումն, ման

s.

conflagration, deflagration, combustion, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղաքաց եւ շինից այրեցումն. (ՃՃ.։)


Այրութիւն, ութեան

s.

virile age, age of manhood, virility, manhood;
widow-hood.

· Calfa

NBHL (1)

Առանց մարդկային օգնականութեանց է այրութիւնն։ Քան զամենայն կանանց եւ աղջկանց տարաժամ հասեալ յայրութիւն։ Չեմք յայրութեան, զի զփեսայն ընկալաք. (Ոսկ.։)


Այցելու, ուի, աց

s.

visitor;
inspector, bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Այցելուք ուղղադատք. (Նար. առաք.։)


Այցեմ, եցի

va.

to visit;
to search.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)