Definitions containing the research աք : 8605 results

Ցաւակցիմ, եցայ

vn.

cf. Ցաւակից լինիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Կարօտելոց ցաւակցեա՛. (Կլիմաք.։)


Ցաւակցութիւն, ութեան

s.

condolence, compassion, sympathy;
թուղթ ցաւակցութեան, letter of condolence.

· Calfa

NBHL (1)

Ցաւակցութեամբ յերեսս հայի. (Կլիմաք.։)


Ցաւիմ, եցայ

vn.

to have a pain, an ailing;
to be afflicted, chagrined;
to regret;
cf. Ցաւէ.

· Calfa

NBHL (3)

Ողջ քաղաքն անդ էր, եւ միապէս ցաւէին ամենեքեան. (Վրք. հց. ՟Է։)

Ցաւէին (առաքեալքն) ի վերայ ժողովրդեանն եւ աւերման տաճարին։ Դպիրքն եւ փարիսեցիքն ոչ ցաւ էին զկորուստ ոչխարին. (Երզն. մտթ.։)

Ցաւի եւ վշտանայ ի յիշատակ այնոցիկ, յորոց հեռացաւ. (Կլիմաք.։)


Ցեծ

s.

ibis, Egyptian bird

· Calfa

NBHL (1)

Արտաւազդահաւն եւ ցեծդ՝ հաւքեն, որ ի ջուրն բնակեն, ձկնաքաղն եւ շեախն. (Լծ. փիլ.։)


Ցեղակից, կցի, կցաց

adj.

of the same tribe, family or race.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութիւն զարուն առ էգն ած, եւ ո՛չ զերկաքանչիւրսն առ ցեղակիցսն. (Արիստ. աշխ.։)


Ցեղակցութիւն, ութեան

s.

identity of tribe.

· Calfa

NBHL (1)

Յարտաքին թշնամւոյն զգուշանալ դիւրին է. բայց ի ցեղակցութենէ պատերեզմացն դժուարին է ապրել, որպէս հաբէլի եւ յովսեփայ դիպեցան իրքն. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)


Տիգք, գաց

s.

fore-arms, arms.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տգաց միայն զպարտատիկն աջոյ ձեռամբն առեալ. իմա՛ զձախոյ ծղիս՝ յոր արտաքոյ կամ ի ներքոյ փաթութեալ, պահէր զպարսատիկն. եւ կամ իմա՛ որպէս յն. այն է պահարան, կամ քսակ հանդերձին.


Տիեզերագրաւ

adj.

occupying all the world.

· Calfa

NBHL (1)

Այս ծով մեծ տիեզերագրաւ, բոլոր իից գոգ։ Համահաւաք եկեղեցի սուրբ՝ տիեզերագրաւ կաթողիկէ. (Նար. մծբ.։ Վրդն. ծն.։)


Տիեզերական, ի, աց

adj.

cosmical, universal, general, oecumenical.

· Calfa

NBHL (2)

Ասի եւ զմեծ տէրութենէ, զկայսերական քաղաքէ, զարքունի դրանէ.

Լինել ժամանակս ինչ անդէն ի տիեզերական քաղաքին։ Տիեզերական մայրաքաղաքիս. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Գ. 57։)


Տիեզերահռչակ

adj.

known all the world over, known to the whole world.

· Calfa

NBHL (2)

Հռչակեալ ընդ տիեզերս. աշխարհաքարոզ. մեծահամբաւ.

Վասն տիեզերահռչակ քաղաքին անւոյ. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։)


Տիկնութիւն, ութեան

s.

ladyship;
Highness, Majesty.

· Calfa

NBHL (1)

Զմտաքա զմայր ի բաց արար ի տիկնութենէ (յն. ի տիկին գոլոյ)։ Զտիկնութիւն նորա (յն. թագաւորութիւն) տացէ կնոջ, որ լաւ եւս իցէ քան զնա. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Ե. 13։ Եսթ. ՟Ա. 19։)


Տիտեռն, ռան

s.

crocodile.

· Calfa

NBHL (1)

Աքիս եւ մուկն, եւ տիտեռն յոստին (այսինքն ցամաքային), եւ մկնաքիս եւ գենառիւծ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 29։)


Տիրաբար

adv.

cf. Տիրապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ տիրաբար խնամոց գթացաք ի ձեզ. (Խոր. ՟Գ. 42։)


Տիրագիծ

cf. Տիրագիր.

· Calfa

NBHL (1)

Տախտակք տիրագիծք եւ աստուածադրոշմք. (Նար. առաք.։)


Տիրակից, կցի

adj.

co-equal in dignity.

· Calfa

NBHL (1)

Ետուր մխիթարիչ առաքելոց քոց սրբոց զհոգիդ քո տիրակից գոլով (այսինքն գոյօղ). (Շար.։)


Տիրաձիր

adj.

given or granted by God.

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիկ աշտիճանի ձերում տիրաձիր գլխաւորութիւնք. (Նար. առաք.։)


Տիրաճան

adj.

knowing one's master or lord.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տիրութենէ տիրաճան՝ ի խրախճանութենէ ճանաչելով խրախճանն։ Յառաքինութենէ առաքինի, եւ ի խրախճանութենէ խրախճան, եւ ի տէր ծանօթութենէն տիրաճան. (Նչ. եւ Երզն. քեր.։)


Տիրամեծար

adj.

honoured by the Lord.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն տիրամեծար ... եւ շնորհաբաշխ աջոյն պօղոսի. (Նար. առաք.։)


Տիրանուէր

adj.

dedicated or consecrated to God.

· Calfa

NBHL (1)

Մաքրականաց տիրանուէր զգաստութեանց. (Նար. ՟Գ։)


Տիրապատիւ

cf. Տիրամեծար.

· Calfa

NBHL (1)

Ունի զառաքեալսն տիրապատիւս. (Նար. խչ.։)


Տիրապետութիւն, ութեան

s.

domination;
despotism, absolute authority.

· Calfa

NBHL (1)

Արդարեւ տիրութեանն եւ տիրապետութեան անդադար փափաքեալ. (Մաքս. ի դիոն.։)


Տիրապէս

adv. adj.

lordly, imperiously, authoritatively, sovereignly, absolutely;
in effect, properly, truly, verily;
proper, own, real, true, genuine, veritable;
— ազատ, really free;
— հաւատք, true faith;
— բարի, real good;
— խօսելով, properly speaking;
եթէ — կամիս գիտել, if you will to know thoroughly.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ կամիս տիրապէս գիտել։ Այժմ զմին յերրորդութենէն ծանեաք մերդկութեամբ, թէպէտեւ ոչ կատարելապէս ... սակայն յայնմ աւուր տիրապէս տեսանեմք զհայր եւ զորդի եւ զհոգին. (Շ. մտթ.։ եւ Շ. բարձր.։)

Առ նորա տիրապէս նմանութիւնն։ Առ տիրապէս էն բոլորովիմբ դարձեալ. (Մաքս. ի դիոն.։)

Տիրապէս մաքրութիւն, եւ ոչ բնաւ։ Յայնժամ երանելիք արդարեւ զտիրապէսն երանութիւն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Տիրասէր

adj.

fond of, attached, devoted to one's master.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Տիրասիրական. Խաղացին գնացին յիւրաքանչիւր աշխարհաց՝ տիրասէր խորհրդով. (Եղիշ. ՟Ա։)


Տիրեմ, եցի

va. vn.

to bear sway, to reign over, to rule;
to become master, to seize, to conquer, to occupy, to hold, to possess, to subject;
to predominate;
to become subject, to pass under the rule or dominion of;
տիրելդ ամենեցուն, your power over all;
կամ տիրելո՞վ տիրեցես մեզ, or shall we be subject to your rule?
տիրեսցեն երկրին, they shall possess the earth;
տիրեցին նոցա առիւծքն, they were caught by lions;
յորժամ ի նիւթ ինչ տիրէ հուր, when any thing is set on fire;
ոչ տիրէին նմա տանջանքն, torture had no power over him;
դու տիրես զօրութեանց ծովու, thou rulest the proud waves;
արքայութիւն նորա ամենեցուն տիրէ, (his kingdom embraces all), all shall be subject to his kingdom.

· Calfa

NBHL (1)

Տիրեցաւ սով ի քաղաքի անդ. (Եփր. թագ.) իմա՛ չէզոքաբար, զօրացաւ։


Տիրողաբար

adv.

cf. Տիրապէս.

· Calfa

NBHL (1)

Երկաքանչիւրքն զիշխանութեամբն եւ զտիրողաբարն յայտ առնեն զմահն. (Նանայ.։)


Տլփին

cf. Դելփին.

· Calfa

NBHL (1)

Տլփինք հանցեն զիս ի ցամաք։ Տեսին զտլփինս։ Տլփին մի եցիոյց նոցա. (Հ. կիլիկ.։)


Տխատիմ, եցայ

vn.

to grieve, to fret, to be afflicted, sorry, to deplore, to bewail;
to be in mourning for.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ պօղոս առաքեալ ի նմին տխատի եւ զղջանայ, զսոյն սգայ։ Մեղանչեմք, եւ չտխատիմք։ Եթէ տխատիցի (հոգին), քան զսարդիոստայն անօսրագոյն եւ կնատագոյն գործէ (զմարմինն). (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Է։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)


Տխրալի

cf. Տխրալից.

· Calfa

NBHL (1)

Սեաւք խոշորագոյնք եւ յոյժ տխրալիք զտեղին փոխաբերեցին։ Մաքրել հոգւոյն ջուրբք զտխրալի նսեմութիւն ախտից. (Արծր. ՟Դ. 12։ Շ. մտթ.։)


Տխրալից

adj.

full of sadness or affliction, greatly dejected, oppressed with sorrow.

· Calfa

NBHL (1)

Սեաւք խոշորագոյնք եւ յոյժ տխրալիք զտեղին փոխաբերեցին։ Մաքրել հոգւոյն ջուրբք զտխրալի նսեմութիւն ախտից. (Արծր. ՟Դ. 12։ Շ. մտթ.։)


Տկարամտութիւն, ութեան

s.

weak-mindedness, slowness, stupidity, dulness, imbecility.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաւատալի իմում տկարամտութեանս կարծեցեալ։ Ըստ տկարամտութեանմերոյ ոչ եղեաք բաւական յիշել զբովանդակն ի կարգի. (Փարպ.։)


Տղայաթաղ

cf. Տղայաթաղումն.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մանկանցն է կարգեալ տղայաթաղ։ Առնէք նոցա տղայաթաղ անմեղի, եւ ոչ աշխարհաթաղ, որպէս կարօտելոյ մաքրութեան. (Մխ. ապար.։)


Տղայաթաղումն, ման

s.

child's funeral.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մանկանցն է կարգեալ տղայաթաղ։ Առնէք նոցա տղայաթաղ անմեղի, եւ ոչ աշխարհաթաղ, որպէս կարօտելոյ մաքրութեան. (Մխ. ապար.։)


Տղայական, ի, աց

adj.

childish, puerile, infantine;
boyish, girlish.

· Calfa

NBHL (1)

Զտղայական եւ զմանկաւոր իմացուածսն։ Ի տղայական անգիտութեանն կալով։ Առակացն գիրք զտղայական հասակն նախակրթէ յառաքինութիւն։ Ի տղայական հասակէ կամ տիոցն։ Ի տիոց տղայականաց։ Տղայական տիօք. (Նախ. ժող.։ Արծր.։ ՃՃ.։ Յհ. կթ.։ Նար.։)


Տղմաթաթաւ

adj.

dabbled, covered with mire, all over or quite dirty.

· Calfa

NBHL (1)

Միամոյկ՝ տղմաթաթաւ ... հանեալ զերիվարն ի ցամաք. (Փարպ.։)


Տղմաթաւալ

adj.

rolling, wallowing or draggling in the mud.

· Calfa

NBHL (1)

Տղմաթաւալ անասնոցն զմարգարիտն առաջի արկցես։ Աղտեղացայ անմաքրական, տղմաթաւալ անլուացական։ Ի մաքրումն տղմաթաւալ անկելոյս. (Շ. ՟ա. յհ. ղէ։ Սկեւռ. աղ.։)


Տղմակերպ

adj.

dirt-like.

· Calfa

NBHL (1)

Հոտ նորա անմաքուր է, եւ ինքն տղմասէր եւ տղմակերպ. (Լմբ. յայտն.։)


Տղմային

adj.

muddy, miry.

· Calfa

NBHL (1)

Փախերո՛ւք ի տղմային գբոյ կեղծաւորութեան. (Կլիմաք.։)


Տղմանամ, ացայ

vn.

to get dirty, to be dabbled or covered with mire, to draggle in the mud.

· Calfa

NBHL (2)

Կնքէ զաղբիւրն զայն մաքրութիւն, եւ ոչ միով իւիք իմաստիւք տղմանայ լուսափայլ եւ օդային սրտին իրք պղտորեալք. (Նիւս. երգ.։)

Տղմանայ ի յագեցութենէ որովայն. (Կլիմաք.։)


Տղմատարած

adj.

muddy, full of mud.

· Calfa

NBHL (1)

Ցամաքեցո՛ զյորձանս տղմատարած ծովուս։ Ոչինչ եւ զազրալի տղմատարած կենցաղ. (Բենիկ.։)


Տղմատիպ

cf. Տղմակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

մեղօք տղմատիպ կենցաղոյս։ Ի թանձրագոյն մարմնոյս տղմատիպ ոչ գարշիցին։ Տղմատիպ տաղտկալի։ Տղմատիպ անվարժիցն. Ի փոփոխական եւ ի դառն տղմատիպ (աշխարհիս) մեղկեալ։ Մեղկումն եւ տղմատիպ ստորաքարշումն. (Մագ.։)


Տմարդութիւն, ութեան

s.

impoliteness, incivility, ungraciousness, rudeness, grossness, rusticity, brutality, barbarity, inhumanity;
տմարդութեամբ, disobligingly, uncivilly, roughly, rudely, churlishly, boorishly, brutally, cruelly, barbarously, inhumanly.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդասէր է աստուած, եւ տմարդութեան թշնամի. (Կլիմաք.։)


Տնակից, կցի, կցաց

adj.

living, lodging or dwelling in the same house, cohabiting;
neighbouring;
— լինել, to live in the same house, to cohabit.

· Calfa

NBHL (3)

Տնակից եւ խորանակից եւ համաբնակ։ Իբր տնակից իմն առաքեալ լինին (մեղուք). (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)

Որկորստութիւնն բնաբար եւ կարեկցապէս իբր տընակից՝ հարկաւորացն արտաքոյ շարժեսցի. (Սկեւռ. աղ.։)

Յոյս է՝ որ զխնդութիւն տնակից հոգւոյ առաքինւոյն պատաստէ. (Բրս. գոհ.։)


Տնակցութիւն, ութեան

s.

dwelling together, cohabitation.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն զի տաճար չեւ եւս էր շինեալ, զիւրաքանչիւր ուրուք բարեաց զտնակցութիւն տաճար երեւեցոյց եւ բագին առ տնին։ Հրաժարել ի միասինն բնակութենէ, եւ զտնակցութիւնն ի բաց քակել. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Տնանկանոց

cf. Աղքատանոց.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգէ հիւրանոց եւ տնանկանոցս ի քաղաքագեօղս եւ յաւանս. (Յհ. կթ.։)


Տնասպասեակ

s.

staying at home.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ կրեսցուք ինչ վիշտս արտաքոյ մարմնական կարօտութեանս, եւ տնասպասեակ ախտից. (Լծ. ածաբ.։)


Տնիկ, տնկան, տնկունք, կանց

s.

cf. Տնակ. nest.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛կ ի տնիկս իմ։ Երթալ ընդ նմա ի տնիկ իւր։ Ի փոքր ինչ տնիկ փակեալք եւ թաքուցեալք։ Բեթղէէմ տնկանն անարգութիւն։ Տեսեալ եւսեբեայ ի տնկնէն (կամ ի տնկանէն) իւրմէ. (ՃՃ.։)


Տնկաբեր

adj.

bearing or producing plants or trees.

· Calfa

NBHL (1)

Որով երեւեալ ցամաք ամենածին ծաղկաբուղխ տնկաբերն. (Ագաթ.։)


Տնկախիտ

adj.

thick with plants;
thick, branchy, bushy.

· Calfa

NBHL (1)

Անտառն տնկախիտ. (Զաք. ՟Ժ՟Ա. 2։)


Տնկական, ի, աց

adj.

vegetable, vegetative, vegetating;
innate, inborn;
possessive, adventitious.

· Calfa

NBHL (2)

Ըստ միանգամ գօսանալոյ ի տնկականէն շնչոյ զրկին, որով շարժինն առ աճումն եւ զարգանալ. (Մաքս. ի դիոն.։)

ՏՆԿԱԿԻՑ. (sic! recte ՏՆԿԱԿԱՆ). որպէս Արտաքուստ տնկեալ ուսմամբ. ստացական.


Տնկակից, կցի, կցաց

adj.

springing up, shooting forth, or vegetating together, planted together;
inborn, innate, natural;
participating.

· Calfa

NBHL (2)

Տնկակից եղեաք նմանութեան մահու նորա. (՟Հ՟Ա. ՟Զ. 5։)

Եթէ տնկակից ինձ թողցես զմեղսն, ի նոսին վատնեալ մաշեցայց։ Աստուածեղէն կերպին տնկակցաց. (Նար. ՟Ծ՟Բ. եւ Նար. առաք.։)