to deliver oracles, to foretell, to predict;
to use, to make use of.
· Calfa
Ինձէն եղեալ ականատես եւ ականջալուր նորա սքանչ հրաշիցն, որում բոլորն այն ծովահայեացն քաղաք թագաւորական պիտառ հռոմայեցւոցն նահանգին, սակս հասարակաց գոլով յայտնի ի նմանէ (կամ ի նմա) եղելոյ ի վերին տեսչութեանցն. (Ճ. ՟Գ.)
Որպէս շուն յորժամ դառնայ ի փսխած իւր. զայս պիտառեաց ի վկայութիւն առաքեալն պետրոս. (Լմբ. առակ.։)
word, oracle, prediction;
testimony, witness;
use, employ;
want, necessity;
work;
writing, useful treatise.
· Calfa
χρησμός, χρηματισμός oraculum, monitum, testimonium եւ ἕργον , ἑργίδιον opus, opusculum. Պատգամ. վկայութիւն. բան վաւերական. ճառ պիտանի. հաւաքումն բանից՝ որ վարին ի պէտս. (վրիպակաւ գրի առ յետինս եւ Պիտառնութիւն).
Ոչ ի թղթի աստ փոյթ զսրբոց վարդապետացն եւ զհարցն ընթերցաք զպիտառութիւնս. (Ոսկիփոր.։)
v. imp. one must, it is necessary;
սակաւիկ ինչ պիտեցաւ, it was within a hair's breadth of.
· Calfa
Հաւատարմագունի առն պիտէր (այսինքն պէտք էին), որ ասէր՝ թէ յարեաւ, մեք տեսաք. (Ոսկ. գծ.։)
necessary;
suitable;
— է, cf. Պիտիմ;
it is becoming, proper, suitable;
զի՞ եւս — են մեզ վկայք, what need have we of witnesses ?
· Calfa
Որ ինչ պիտոյն մերոյ հաւաքմանս է՝ շարադրեսցուք. (Խոր. ՟Ա. 11։)
Նախ եւ առաջին կարեւոր եւ պիտոյ խնդիր այդ է։ Զպիտոյսն եւ զառաւել օգտակարսն մոռացաք հարցանել, թէ ու՞ր երթաս. (Փարպ.։)
Եւ մեք հատանեմք փայտ ի լիբանանէ ըստ ամենայն պիտոյից քոց։ Ընտրեցէք արս եօթն, զորս կացուսացուք ի վերայ պիտոյիցս այսոցիկ։ Զեպափրոդիտոս՝ զձեր առաքեալ, եւ զպաշտոնեայ իմոյ պիտոյից. (՟Բ. Մնաց. ՟Բ. 16։ Գծ. ՟Ղ. 3։ Փիլիպ. ՟Բ. 25։)
cf. Պիտանամ.
· Calfa
Փոքր ինչ պիտոյացաւ ի նմանէ։ Ողորմելով տային նմա որչափ եւ պիտոյանայր նմա։ Եթէ ճգնէաք ի խոնարութիւն, ոչ պիտոյանայր մեզ այլ ճգնութիւն. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ը. ՟Ժ՟Ը։)
cf. Մաղաս.
· Calfa
Ցամաքի պլղամն, որ առաւելեալ է ի ճաշակելիս ըմպելեացն. (Վրք հց. Բ։)
Եկն ինձ պլղամ. Ի գիրս առաքին։
cf. Բիւրեղ.
· Calfa
Ասեն հրէաք՝ թէ պատուհանն (տապանին) էր պլօր։ Լոյսն մտանէ ընդ պլօրն. եւ ելանէ առանց ապականութեան. (Ի գիրս առաքին։)
cf. Պղակունտ.
· Calfa
ՊՂԱԿՈՒՆԴ կամ ՊՂԱԿՈՒՆՏ, ՊՂԱԿՈՒՆԴԱ կամ ՊՂԱԿՈՒՆՏՐ. Բառ յն. πλακοῦς. սեռ. -κοῦντος, placenta, πλακούντιον, placentula. յորմէ ռմկ. բոկեղ. թ. պօղալա. իտ. ֆօգա՛լլիա. Կարկանդակ. քաքար. նաստիկ, հայս զանգեալ. եւ եփեալ իւղով եւ մեղու.
cf. Պղերգումն.
· Calfa
Զպաշտոն տեառն պղերգութեամբ մատուցաք. (Լաստ. վերջաբ։)
foul-tongued, obscene.
· Calfa
Պտուղս այս քաղցր էր եւ սիրուն, առ ինքն ունէր զմահըն թաքուն. բայց ինձ չասաց պըղծալեզուն, զիս մերկացոյց յանճառ լուսոյն. (Տաղ.։)
full of filth, sunk in nastiness, dirty, impure, lewd.
· Calfa
Յառ եւ յաւուր սուրբ քաղաքին, զոր պղծալիցքն կոխէին. (Ներս. մոկ.։)
of unclean lips.
· Calfa
Ունող զպիղծ կամ զանմաքուր շրթունս. (որպէս մեկին գնի ի յն).
to soil, to contaminate, to stain, to spot;
to profane, to pollute, to abuse;
to abhor, to detest, to execrate;
— զկոյս, to violate, to dishonour.
· Calfa
ՊՂԾԵԼ. μολύνω inquino, polluo. մալակոնել. Շաղաքել. թաթաւել. աղտեղել.
Պահեսջիք զշաբաթս, զի սրբութիւն է այն տեարն եւ ձեզ. պղծեսցէ զնա. մահու մեռցի։ Զձեռին գործին քո մերձեցուցեր ի նա, եւ պղծեալ է ։ Մի պղծեսցես զանուն իմ սուրբ։ զսրբութիւն տեարն պղծեաց։ Մատուցանեք ի սեղան իմ հաց պղծութեան. եւ ասէք. ի՞ր պղծեցաք զնա։ Ամենայն անօթք նոցա պղծեալ էին։ մինչեւ հեթանոսս եւս եմոյծ ի տաճարն եւ պղծեաց զսուրբ տեղիսն։ Որ եւ զտաճարն իսկ կամեցաւ պղծել. եւ այլն։
contamination, stain, filth, obscenity, lewdness, impurity, debauchery;
profanation, pollution;
abomination, execration;
— կուսի, violation, rape;
ի — մատնել զանձն, to prostitute oneself.
· Calfa
Պիղծ գոլն. գարշութիւն, անմաքրութիւն. դիջութիւն. պղծելն. եւ պղծիլն՝ ըստ ամենայն նշ. որպէս βεβήλωσις profanatio βδέλυγμα abominatio. (եբր. խալլէլ, թէօպա ). μίασμα, μιασμός pollutio, inquinamentum ἁσέλγεια, ἁκαθαρσία immunditas. (եբր. թամէ, թօմա, ֆիկիւլ, թամա. յորմէ լտ. contaminatio)
Զի պղծութիւն է այն։ Անձն որ մերձեսցի յիրս պղծութեան։ Եհան պղծութիւնս արտաքս յերուսաղէմէ։ Զի մի՛ կերիցեն ի պղծութենէ անտի։ Զի արարէք պղծութիւնս։ Պղծութիւն աւերածոյն։ Փախուցեալք ի պղծութեանց աշխարհի.եւ այլն։
chalcoceramus.
· Calfa
Յաղադս թէ զիարդ խոցեալ լինի արէս, կամ որպէս ի պղնձախեցի զընդանեալ։ Կապեցաւ ի պղնձախեցի. եւ պղնձախեցի՝ քաղաք է, այսպէս կոչեցիալ. եւ կամ տեսակ դժուարագոյն եւ դժուարալոյծ կապանաց. (Նոննոս.։)
having a copper bolt.
· Calfa
Քաղաքք մեծեմեծք՝ պարսպաւորք՝ պղնձանիդք. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 13. յն. նիդք պղնձիք։)
cf. Պղտորական.
· Calfa
θολερός turbidus. (լծ. հյ. պիղծ ջուր. եւ թ. պուլանըգ. եւ որպէս թէ պուլուքլու կամ պուլաղըգ ). Խառնակ եւ անմաքուր. ժխորեալ աղտով. յետնեալ ի յստակութենէ եւ ի պայծառութենէ, իրօք կամ նմանութեամբ.
Հայցուած պղտոր եւ ձեռն անմաքուր՝ աննուիրելի. (Նար. ՟Ի՟Զ։)
cf. Պղտորումն.
· Calfa
Զամենայն աշխարհական հոյլս մթերից պղտորութեան մաքրիցէ ի սրտէ. (Ճ. ՟Գ.։ Փրկեա ի ցնորից եկամուտ պղտորութեանց. Նար. ՟Ղ՟Ա։)
cf. Պճնազարդ.
· Calfa
Պատուար պճնայօրէն՝ ի զանազան մաքրազարդ ականց յարմարեալ. (Նար. կուս.։)
to embellish, to bedeck, to adorn, to beautify, to set off, to trim studiously, to bedizen, to trick out.
· Calfa
καλλωπίζω, ἑπισκοπέω decoro, exorno, faciem elegantem et venustam reddo. Պաճուճել. զարդարել՝ մանաւանդ արտաքուստ. գեղերեսել. ճիճի պիճի սազել.
to bedizen oneself with coquetry and too great attention to effect, with studied neatness.
· Calfa
Ընդ անզարդութեան երկաթոյս սեւութեան գունոյս, պղինձ պճնելի՝ ցոյցք առաքինութեան՝ հրաշեկ լիբանանու , իմա պղինձ փայլուն. որ եւ Ծխեալ ասի. ըստ յն. լիբանանապղինձ, կամ կնդրկապղինձ։
dish;
bowl, porringer, wooden bowl;
մխել զձեռն ի — ընդ ումեք, to eat together, at the same table, to be a table-companion.
· Calfa
Նոյն եւ յն. բինաքս. πίναξ, πανάκιον catinus, catilus. իտ. piatto, catino, scudella. Սկուտեղ, սկաւառակ. ամենայն անօթ կերակրոյ ի սեղանի՝ տափարակ, եւ փոքր մի խոր, թեփսի, սահան. ...
Զարտաքին զբաժակին եւ զպնակին սրբէք. (Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 39։)
strong, robust;
brave, daring, gallant, courageous, manful;
hard, firm, solid, steady.
· Calfa
Պնդակազմ առնէ զառաքեալսն աստուածային զօրութեամբ. (Իգն.։)
կացցէ պնդակազմ՝ եւ առաքինասցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա։)
Բայց թէ յայլմէ վարեսցուք (իՓորձութիւն), կալ պնդակազմ եւ առաքինի. (Շ. մտթ.։)
to give heart, to encourage, to fortify;
to consolidate, to strengthen.
· Calfa
Հոգին սուրբ առաքի առ ձեզ, եւ պնդակազմէ ի ճշմարտութիւն. (Տօնակ.։)
strong-armed, valiant.
· Calfa
Պնդապէս ձգող՝ լարօղ, եւ լարեալ. որ ասի պնդաքարշ.
cf. Պնդագոյն.
· Calfa
Պնդապէս հաւատով յուսոյն կարծրութեան ընդ քեզ բեւեռել անսայթաքելի։ Զրահեալ պնդապէս սուսերաւ հոգւոյն ... հաստատեսցես կազմել պնդապէս ի կացումն ուղիղ անսասանելի։ Ըմբռնեալ զմարտուցեալն ընդ իւր՝ պնդապէս. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. կուս.։)
to harden, to grow tough;
to insist, to sustain, to be obstinate;
to pretend;
to run, to go quick;
cf. Զկնի;
cf. Զհետ;
ի պահս —, to be rigorous in fasting.
· Calfa
ՊՆԴԻԼ. Տալ զանձն ի ճգունս. հանապազորդել արիաբար. առաքինանալ.
consistence, solidity, fixity, hardness, density, consolidation;
steadiness, firmness, constancy;
stiffness, severity, obstinacy;
strength, vigour;
sustained, unflagging or continued effort, endeavour, care, solicitude, diligence;
— որովայնի, constipation, costiveness;
պահք պնդութեան, rigorous fasting;
բազում, մեծաւ or փութոյ պնդութեամբ, carefully, diligently, eagerly, cordially, earnestly.
· Calfa
Թմբրեցելոյ գլխոյն ի գոլորշեացն, զորս ի խորագոյն ջերմութէանն պնդութեամբ ի վեր առաքի. (Բրս. գոհ.։)
ԵՒ յիշատակ այլոց պնդութեանց եթող մեզ վասն բանից աստուծոյ։ Թէ քանի՞ խօսս ընկալաք մեք ի պնդութէան անտի իրինիոսի. (եւ այլն. Եւս. պտմ.։)
flat-nosed or snub-nosed;
noseless.
· Calfa
σιμός simus. Որոյ հատեալ են պինչք, այսինքն, ունչք, կամ պակասին իւիք ի ծնէ. որպէս տափակաքիթն.
cf. Պշնեմ.
· Calfa
Իւրաքանչիւր ումեք ի նա պշնելով հայել. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Կասկածանօք կարծեաց պշնեալ, ընդ աղօտ պշնելով՝ փանաքիմաց խուզմամբ՝ սուղ հասեալ (ի վերայ մտաց գրոյդ). (Մագ. ՟Հ՟Է։)
to cause to look at fixedly or attentively, to cause to rivet one's gaze on.
· Calfa
Տեսասէրք կաքաւչաց, որք ի բազմադարձ ոտսն զձեր աչս պշուցանէք. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)
steely;
s. fig. steel, sword.
· Calfa
Զսուսերսն պողովատիկս թերաքամեալս ունէին. (Ագաթ.։)
adj. s. fornicator;
letcher, whore-monger;
adulterer;
— կին, prostitute, abandoned or debauched woman, harlot, street-walker, courtesan, whore, strumpet, wench, trull;
adulteress.
· Calfa
Զպոռնիկ մի՛ առնցու։ Կին պոռնիկ եւ պղծեալ։ Կապէնս պոռնկաց։ Զիարդ եղեւ պոռնիկ՝ քաղաքն հաւատարիմ սիոն.եւ այլն։
house of ill-fame, brothel;
high-place, heathen temple, idol-house.
· Calfa
Յամենայն քաղաքս՝ պոռնկանոցս կազմեցեր. (Եփր. մաքր.։)
cf. Պոռնկանոց.
· Calfa
պոռնկոցս արարեալ ի քաղաքին։ Զայն ծանուցեալ թագաւորին՝ քանդեաց պոռնկոցսն չեմք ինչ ազնուագոյնք. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 10։)
bearing a crown, crowned.
· Calfa
Ի ցամաքել երկրի՝ պսակազգեստ պաճուճազարդ երեւեցաւ երկիր. (Տօնակ.։)
wearing a crown.
· Calfa
Մինչ ածխանալ տեսանել զքաղաքն ակնունէր, պսակակիր տեսանէր. (Փիլ. յովն.։)
crowned with another;
sharer in the crown, in empire.
· Calfa
Առաքելոցն խորանակից լինել եւ պսակակից. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Ա։)
crowned;
laureate;
prince, king.
· Calfa
Դրոշմեալս հրով՝ նշանաւորս որմզդական դիցն տօնի՝ ոստս ի ձեռին պսակաւորս՝ կաքաւեցուցանել (ի ձաղանս). (՟Գ. Մակ. ՟Բ. 14. յն. նշանաւ դիոնիսի՝ թաւ ոստով։)
Կիպրիանոս մեծ, եւ հալացիչ, եւ պսակաւոր։ Տեսի յաղագս առաքինութեան նահատակելս զձեզ, զամենեսան պսակաւոր տեսի. (Ածաբ. կիպր. եւ Ածաբ. մակաբ.։)
to crown, to wreath;
to reward, to recompense;
to give the nuptial blessing, to marry;
to crown, to achieve, to accomplish.
· Calfa
Ըզքեզ քաղաք Աստուծոյ ... անվախճանփառօք պսակեաց սուրբ հոգին։ Պսակէ զքեզ ի պատիւ ամենայն սրբովք իւրովք։ Քանզի թագաւորն քրիստոս պսակեաց զսա սքանչելի փառօքն իւրովք։ Որ պսակեացն զհայաստան նորասքանչ լուսաւորչօք . (Շար.։)
coronation;
crowning.
· Calfa
Հապա առաքինիք, եհաս ժամ պսակման մերոյ. (Եղիշ. ՟Ը։)
bearing or producing fruit, fructiferous;
productive, fruitful, fructuous, fertile;
offering;
— ծառ, fruit-tree.
· Calfa
Քուշ զփշաբեր եւ զանպիտան եւ զցամաք երկրէ նշանակէ, եւ ոչ զպտղաբերէ. (Մեկն. ծն.։)
Զբժշկութեան ծառ մաքրեալ պտղաբեր կենաց կազմիցէք. (Պիտ.։)
Լիցուք պտղաբերք զառաքինութիւն եւ զմաքրութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Պտղաբերիմ.
· Calfa
Զոր ինչ ի շնորհաց հոգւոյն տուաւ, եւ եկն ի միտս, զայն պտղաբերեցաք. (Նար. յովէդ.։)
vn. va. to fructify, to bear fruit, to bring forth, to produce;
to offer;
to render fertile;
to profit.
· Calfa
Որպէս զծօղ՝ զի ծօղէ յերկիր. որով պտղաբերեցան անդաստանաք մտաց ամենեցուն. (Պրոկղ. յոսկ.։)
full of or loaded with fruits, rich, fertile, prolific.
· Calfa
Խէչ բառնայ զոստս պտղալիցս, եւ երկիւղն աստուծոյ զառաքինի անձն. (Նեղոս.։)
the beginning to ripen, dark or deep colour of fruits.
· Calfa
Անտանելի պտղախայծութեամբ առաքինութեանցն առատանային. (Լմբ. ատ.։)
cf. Պտղաբեր.
· Calfa
Զանբերս առաքինութեան զուղէշսն յապաւէր, եւ զպտղածինսն, մաքրէր. (Սկեւռ. ի լմբ.։)
blear-eyed.
· Calfa
Իբրեւ զպտղակն (է ամբարտաւանն), որ տայ կարծիս մաքրութեան եւ պայծառութեան. (Ի գիրս մոլ.։)
fruitless, unfruitful, sterile, barren.
· Calfa
Ոստաքանց եղէ ես որպէս զարմաւենի, պտղակորոյս որպէս ձիթէնի. (Շար.։)
cf. Պտղալից.
· Calfa
Ի տնկոյն կենաց ընձիւղեալք՝ պտղաւէտք եւ հրաշանշանք. (Նար. առաք.։)