glass bottle, bottle, phial;
alabaster vase;
խցել զ—, to cork;
to put the stopper on;
բանալ զ—, to draw the cork, to uncork;
to take the stopper out of.
ἁλάβαστρον (եբր. հալլախաթ ) πυξίον alabaster, vitrum, lagena, ampulla. (որ եւ այլազգ". շիշէ, շիշլէ, շիւճաճ ). Ապակի անօթ դիւրաբեկ, մանաւանդ՝ իւղոյ, եւ այն փոքրիկ, եւ առանց ունկան.
to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.
σβέννυμαι extinguor. Իջմամբ՝ կամ զիջմամբ նուազիլ եւ սպառիլ լուսոյ կամ բոցոյ ճրագ եւ կրակի։ Նմանութեամբ՝ Մեռանիլ, դադարիլ. հանդարտել եւ անցանել. մարիլ, անցնիլ ... նիշէսթէն. (որ է նստել, զնստանիլ)
tomb, sepulchre, urn, monument;
—ք, cemetery;
մարմնածախ —, sarcophagus;
— հոյակապ, mausoleum;
— դատարկ, cenotaph.
Կանգնեաց արձան ի վերայ շիրմին։ Ագարակն եւ այրն ի ստացուածս շիրմաց, կամ շիրմի։ Ի շիրմի անդ՝ զոր փորեցի ես ինձ։ Շինէք զշիրիմս մարգարէից.եւ այլն։
buried in the same tomb or cemetery.
Շիրիմ գոլ (մահապարտաց) ըստ միայնութեան՝ հանդերձ ոչ միոյ ուրուք շիրմակցի. թաղել զսոսա առանց բարեբանութեան, ոչ արձանօք եւ ոչ անուամբք յայտնելով զշիրիմս. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
husks or grapes, grounds or dregs of pressed grapes.
Որպէս թ. սէօյէ, շէօյէ. Փայտ կամ ձող գործարանի ոստայնանկաց հուպ ի ստորի եւ ի սանդրն. կամ բարակ գաւազան անցուցեալ ընդ ծակ ստորւոյն եւ այլն.
Այր ոմն կտաւագործ ասաց. սանդր շւոյն իբր զթագ դնեմ ի գլուխ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Կ՟Դ։)
warp-staff.
Որպէս թ. սէօյէ, շէօյէ. Փայտ կամ ձող գործարանի ոստայնանկաց հուպ ի ստորի եւ ի սանդրն. կամ բարակ գաւազան անցուցեալ ընդ ծակ ստորւոյն եւ այլն.
Այր ոմն կտաւագործ ասաց. սանդր շւոյն իբր զթագ դնեմ ի գլուխ. (Մխ. առակ. ՟Ճ՟Կ՟Դ։)
shrill or loud humming noise, hissing, whizzling;
clack;
— զինուց, clashing, clash;
cf. Թնդիւն.
to banish, to exile, to drive away.
ՇԿՕԹԱԿ կամ ԸՇԿՕԹԱԿ ԱՌՆԵԼ. (իբր յն. էքսօթէ՛օ, օթէ՛օ. թ. էօթէ՛ էթմէք, էօթէյէ՛ սիւրմէք որպէս եւ լտ. էքսօթիգուս ՝ է օտար, տարաշխարհիկ) ἑξωθέω extrudo, proscribo, in exilium mando. Տարագրել. տարագիր առնել. վարել յօտարութիւն. արտասահմանել. քշել. Գունդ կազմէին՝ որ զնոսա շկօթակ արասցենզ յանդարձ օտարութիւն։ Շկօթա՛կ արասջիր յայնկոյս քան զկուրան եւ զմակուրան։ Իբրեւ զգերի մի անաշխարհիկ շկօթակ արարի զնա այնչափ յօտարութիւն հեռաւոր։ Երանելի՛ այրն. զորմէ դու ասես, շկօթակ արարի. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ը։)
Շկօթակ. վտարանդի, կամ տարաշխարհիկ.
bearing or carrying a blade of straw or a small branch.
of chain mail, made of rings run one into another;
chain-shaped, chained;
chain-maker.
Քանդակեաց ի նմա արմաւենիս, եւ շղթայագործս։ Արար նռնաձեւս հարիւր, եւ եդ ի վերայ շղթայագործացն. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 5. 16։)
to throw up, to vomit, to eruct or belch from much eating and drinking.
Գինւոյն նեխութիւնք ... զսիրտն տաղտկացուցանեն եւ նեղեն նողկալովն եւ շմալովն, եւ որովայնին փքալովն. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
to trouble, to perturb, to upset.
Զհանդերձեալսն կշռեալ՝ շմորեցուցանել զնոսա եւ վրիպեցուցանել, վազեաց ել արտաքս. (Պտմ. աղեքս.։)
canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.
κυνικός cynicus, caninus κυνοί canes. Սեպհական շանց. եւ Նմանեալն շանց ըստ իմիք. շնակերպ. մակդիր դասու եւ աղանդոյ փիլիսոփայից աշակերտելոց անտիսթենեայ՝ վասն պէսպէս պատճառաց. որ եւ յն. բառիւ ԿԻՒՆԻԿԵԱՆ.
to commit adultery;
to worship idols, to idolize;
to usurp, to ravish.
house of Thondracian sectarians, (Paulicians).
Բնակեալք են ի շնավանսն այն արք հանդերձիւք կրօնաւորաց, եւ կանանց բազմութիւն բոզից. (Մագ. ՟Ա։)
full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.
Գլուխ յամուսնութիւն փութալեացն՝ շնորհալիցլ հանդիպել կենակցի. (Նիւս. կուս.։)
thanks, thanksgiving, gratitude, thankfulness.
Զանդրանիկս զարուս օրինակ երախայրեաց նուիրէ շնորհակալութիւն քաջածնութեան եւ լաւամանկութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)
granting or granted gratis.
Շնորհատուր աւանդ լուսոյ պարգեւաց էին՝ կեցուցիչ նշան. (Նար. խչ.։)
canine nature;
adultery, fornication;
idolatry;
cf. Ըմբռնիմ.
Մանաւանդ՝ որպէս μοιχεία adulterium. Խառնակութիւն ընդ կնոջ օտարի՝ ըստ անխտրութեան շանց. նմանութեամբ՝ եւ Կռապաշտութիւն, ագահութիւն, խարդախանք, եւ այլն. զինա.
respiration;
animation.
Զքառասնօրեայ գոյացութիւնս արուիլ յարգանդի, եւ զշնչաբերութիւն իդի. (Վրդն. ծն.։)
shadow, shade;
veil, head-cover;
honour, respect, consideration;
splendour, brilliancy, lustre, glory, magnificence;
pomp, parade;
protection;
— եւ ձեւք, ceremonial, etiquette;
— դնել, to honour, to pay honour, to respect, to consider, to compliment, to pay court to, to court;
զամենայն — եւ զպատիւ ունել, to give all the respect and honour due;
ի շքի եւ ի պատուի ունել, to hold in respect;
զանձն ծանր եւ ի շքի ունել, to be rave or serious;
— առնուլ, to be honoured or glorified;
շքով, with honour, gloriously, magnificently, pompously.
Շուք իւր անմեկնելի է ի մարդոյն. (Մանդ. ՟Զ։)
to be prodigal, to live lavishly, to squander, to waste, to dissipate, to lavish, to abandon oneself to debauchery, to lead a dissolute life.
Մերկացաւ յովսէփ զհանդերձս, եւ ընկէց առ շռայլեալն։ Եւ ոչ ի դրժանս շռայլեալ կնոջն անկանէր։ Յաղթեաց շռայլեալ կնոջն. (Սեբեր. ՟Ը։ Բրս. մախ.։ Վրդն. ծն.։)
noise, tumult, rumour, clamour, uproar, row;
public rumour, report;
ի — համբաւոյն, at the news or report of;
—ն աղաղակի նոցա, their cries, shouts;
ի — ահեղ պատերազմի, at the terrible news of war;
at the dreadful preparations for war.
Եթէ ոչ լուիցէք ձայնի իմում՝ եթէ ոչ շռինդդ մեծ եւ յոյժ դարձցի ի փոքրկութիւն ի մէջ ազգաց, ուր ցրուեցից զձեզ անդր։ Իբրեւ շռինդն իմն յանկարծուստ հարկանէր. (Բարուք. ՟Բ. 29։ ՟Բ. Մակ. ՟Ե. 5։)
humming-top, whipping-top, peg-top.
Թո՛ղ զշռնչանունսն եւ զմեհեւանդս եւ այլն. (Դտ. ՟Ը. 26։)
Նա իբրեւ ել անկաւ յամուր անդր, կշիռ ի բնի ի շռնչանան վերայ, ած (կամ ի շռնչանանի վերայ ած, եւ) կոտորեաց եւ այլն. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 26։)
Զիա՞րդ ոք կարիցէ զչափ աչացն առնուլ, յորժամ այսր անդր ստէպ իբրեւ զշռնչանն (կամ զշունչանն) շրջիցին. յն. բիւր դարձուածս. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)
Զի շռնչան խելապատակին վերտառեալ դեդեւեսցին այսր անդր ոտնառութեամբ (յըմպելեաց). (Մագ. չ.) իմա՛ զսաւառակ գլխոյ, կամ զխոյր ծոպաւոր։
cf. Շտապեցուցանեմ.
Զարհուրեցոյց տեսիլն զմարդարէն, շտապեաց ահն. (անդ. յն. բազում ահ արկ։)
to hasten, to press, to urge, to hurry, to precipitate.
Զարհուրեցոյց տեսիլն զմարդարէն, շտապեաց ահն. (անդ. յն. բազում ահ արկ։)
magazine, storehouse;
butler's pantry;
larder, buttery, pantry, store-room, cellar;
secret chamber;
treasury;
bottom;
heart, the secrets of the heart, the affections;
— ցորենոյ, granary, loft;
— գինւոյ, wine-cellar, wine-vault;
— փայտից, wood-house.
Փոխես զմարդիկ իբրեւ զցորեան յշտեմարանս ի ժամանակս իւրեանց։ Յշտեմարանս արքայութեանդ ժողովեա՛ զմեզ ընդ արդարոցն. (Ագաթ.։ Շար.։)
Մո՛ւտ յշտեմարանս քո, եւ կա՛ց յաղօթս առաջի հօր քո ի ծածուկ։ Ոչ յշտեմարանս մտանել, եւ ոչ յանապատ ելանել. (Մծբ. ՟Դ։ Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
cf. Շտեմարանապետ.
ταμίας promus, cellarius, dispensator. Շտեմարանապետ. մառանապետ. մատակարար. եւ հանդերձապետ.
to warehouse, to store up, to house, to cellar;
to treasure up;
to lay or put by, to preserve.
Շտեմարանել զսերմանեալն։ Բովանդակն դադարմամբ շտեմարանեսցի։ Շտեմարանեցաք ինչ, եւ զայն եւս այլոց թողաք։ Շտեմարան կոչեաց զարքայութիւնն, ուր շտեմարանելոց է զարդարս. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. երգ.։)
Աւանդեցաք կանանց շտեմարանել իսկ, եւ իշխել ոստայնանկութեան. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
running halter.
Շրթնաշղթայաշար (կամ շրթնաշղթայ) կթարծր առասանաւ՝ դանդանաւանդակապ պաշարմամբ. (Նար. առաք.։)
speaking periphrastically.
Շրջաբանք այսր եւ անդր. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
encamped all round.
Տէր օգնական եւ իմ եւ պարփակ՝ հանդերձ հրեշտակօքըն շրջաբանակ. (Գանձ.։)
encyclical, circular;
periodical;
vagabond.
Նեստոր շրջաբերական թղթովն աղանդէր զտիեզերս. (Կանոն.։)
Շրջաբերական թղթովք նզովեալ զամենայն հերձուածս։ Ձեռնամուխ եղեւ զընդ նովաւ հնազանդեալս ի բաց կորզել շրջաբերական թղթովք. (Կանոն.։ Յհ. կթ.։ Արծր. ՟Դ. 2։)
wandering, strolling, itinerant, prowling, vagabond;
turn, circumvolution;
circumference, periphery;
հազար ամաց —ս անցուցանել զինքեամբ, to live for a thousand years.
Առ ճշմարիտ հանդարտեալսն առաքէին (դեւք) զշրջագայ եւ զծոյլ կրօնաւորսն. (Կլիմաք.։)
Ի պարս շրջագայ անդադար պաշտամանն. (Եղիշ. միանձն.։)
Բազում ամաց շրջագայս խաղաղականաց (ժամանակօք) պահեսցէ ամենայն տամբ ողջ զքեզ. (Կիւրղ. եէմի առ կոստանդ.։)
periodical, circular.
Երկուց լուսաւորացն ի նոկցունց անդրէն ի նոյնս շրջագայականին հասման։ Զժամանակի եւ որոց ի ժամանակի են զշրջագայականսն զօրութիւնս (կամ շարժութիւնս) որոշեն. (Դիոն. ածայ.։)
Շրջագայականն ձեւ սկսեալ յինքենէ՝ յինքն բովանդակի. տե՛ս զեռակի շարժութիւնն, զշրջագայականն, եւ զգնտատեսակն (զգալարածոյն), զուղիղն. (Մաքս. ի դիոն.։)
turn, walk, circulation;
turn, rotation, revolution.
Ըստ հեթանոսական անդրէն շրջագայութեան՝ զնոյն շուրջ բերելով նոցին աստեղացն շարժումն. (Առ որս. ՟Թ։)
Բոլորակին՝ որ իննսուն եւ հինգ ամով բովանդակէր զեղանակ շրջագայութեան ի նոյն. (Շիր. զատիկ.։)
roaming, wandering.
Շրջօղ այսր անդր.
going here and there, wandering.
Թափառումն. յածումն. ասդին անդին պտըտիլն.
circumscriptive.
περιγραπτικός, περιγραφικός circumscriptivus եւ այլն. Պհարագրօղ. բովանդակիչ. եւ Ներշրջանական. եւ Կանոնափակ.
in the neighbourhood, neighbouring, adjacent;
—ք, the environs, the country roundabout, neighbourhood.
Անապատ զշրջակայն իւր առնէր։ Յարբուցմունս բուրաստանաց, եւ բովանդակ շրջակային յարբուցումն. (Խոր. ՟Ա. 13. եւ 15։)
turning, changing, shifting;
change.
Պարուկաւն ... շրջակաւն ասին նոքա ասացեալք. (Երզն. քեր. որ կոչի անդ եւ Շուրջառ։)
circumspect, cautious, discreet, considerate, prudent;
— լինել, to look around, to observe, to explore, to spy out.
Գէտս կացուցեալ, միշտ զակն ի սահմանս երկրին կառուցեալ՝ այսր եւ անդր շրջահայեաց լինելով արթնաբար տեսութեամբ. (Պրպմ. ՟Լ՟Ը։)
circle, hoop;
border, contour, outline, circumference;
frame, frame-work, sash;
enchasing;
turn, circuit, ring;
cycle;
—ք երկնից, the spheres;
— կենդանական, the zodiac;
բեւեռային —, polar circle;
—ք ապարանից, gallery, terrace, promenade;
սիւնք —օք or —աւ, peristyle;
—աւ, in a circle, in a ring, circularly, cf. Շուրջանակի.
Լցեալ բովանդակեալ շրջանակ բոլորակի շլբ ամաց. (Յհ. կթ.։)
Սիւնս երկուս, եւ շրջանակս քանդակագործից սեանցն ի վերայ գլխոյ սեանցն։ Հանդէպ դրանն մափկաթ մինչեւ յելս շրջանակին։ Եւ ինքն դարձուսցէ զշրջանակս։ Երկաթ բազում ի բեւեռս դրանց եւ դրանն. եւ զշրջանակսն արար դաւիթ. (՟Գ. Թագ. ՟Է. 41։ Նեեմ. ՟Գ. 31։ Յոբ. ՟Լ՟Է. 12։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Բ. 3։)
Շրջանակաւ ամպարիշտքն շրջին, եւ ջանան զրաջան առնել զքեզ. (Մանդ.։)
cf. Շրջաչափումն.
Սա է, որ ամեն քաղաք պղնձի, որոյ էր շրջաչափումն ասպարիզաց հարիւր եւ քսան. (անդ։)
circuit, ambit, circumference.
Սա է, որ ամեն քաղաք պղնձի, որոյ էր շրջաչափումն ասպարիզաց հարիւր եւ քսան. (անդ։)
to shut up all round, to hem round or in, to enclose, to encircle, to surround, to beset.
Անդ ետեղագրեաց զքաղաքն, զորով շրջափակեալ խոր փոսիւ անդնդալիր հաստատեաց զհիմունս պատուարին. (Խոր. ՟Գ. 59։)
to walk, to take or lead about;
to turn, to twirl, to wind.
Առեալ կիտոսին զյովնան՝ շրջեցուցանէր ընդ ամենայն խորշս անդնդոց. (Անան. եկեղ։)
to take a walk, to walk, to march, to go;
to turn, to be changed, converted, transmuted;
to fall back, to be upset;
— ժամանակաց, changes, mutations or vicissitudes of time;
— ի մտաց, ի խորհրդոց, to alter or change one's mind, to change sides;
շրջեցաւ գոյն երեսաց նորա, his countenance altered;
cf. Օր.
περιπατέω, περιέρχομαι, διοδεύω , διαφέρομαι եւ այլն. ambulo, deambulo ἁκολουθέω sequor διατρίβω commoror եւ այլն. Շուրջ գալ, շրջագայիլ. քայլել. գնալ. զգնալ. ճեմել. յածիլ. թափառիլ. պատիլ. դեգերիլ. այց առնել. սողի. զեռալ. ժուռ գալ, պտըտիլ, փալել ասդին անդին.
to turn or whirl round and round;
to change;
to walk;
cf. Թուղթ.
ἁλλοιόω, παραλάττω, διαστρέφω muto, commuto, verto, converto. Ստէպ շրջել. յայսկոյս յանյնկծոյս կամ այսր անդր դարձուցանել. փոփոխել. ասդին անդին դարձընել, աչքը պտըտցընել, գունը փոփոխել.
Արկին իվերայ տատսկին մերկ, եւ շրջշրջէին զնա անդէն, մինչեւ առ հասարակ ծակոտեցան մարմինք նորա. (Ագաթ.։)
Այսր անդր շրջշրջել ոչ ոք կարէր վասն նեխոյն հոտոյ տագնապի. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 10։)
to turn round, to turn, to move about;
to walk;
— աչաց, to roll one's eyes wildly;
— յանկողնի, to be uneasy, to tumble and toss in one's bed, to move oneself restlessly from side to side.
Քան զծովն եւ զգետնառիւծն եւ՛ս չար շրջշրջէին։ Այսր անդր շրջշրջի ի գահոյսն. (Ոսկ. փիլիպ.։)