Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Մարտկոց, աց

See full entry →

s.

battery, bastion, bulwark;
tower;
ելեկտրական —, electric battery or machine;
վոլդայեան —, Voltaic battery, pile.

NBHL (1)

Վանդակակապ մարտկոցս մենքենայիւք ի վերայ փղացն կազմեցին. յն. բրգունք փայտեղէնք. (՟Ա. Մակ. ՟Զ. 37։) cf. ՄԱՀԱՐՁԱՆ։


Մարտուսոյց

See full entry →

s.

military professor;
fencing-master.

NBHL (1)

Մարտուսոյց ոք ամենայն հնարիւք հնարեալ զիւր աշակերտսն թեքել առ ի ցուցանել զհանգամանս մարտիցն ... ապա եթէ զմարտուսոյցն զմտաւ ոչ ածիցեն, եւ յաղթութեան եւ պսակի ոչ ցանկանայցեն, կործանին վատանուն յախոյանէ անտի. (Եզնիկ.։)


Մարտուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to fight, to provoke to combat;
to defy, to challenge.

NBHL (1)

Յորժամ ընդ ամենեցուն մարտուցեր (կամ մարտուսցես) զմեզ, յայնժամ թողուս զմեզ, եւ գնաս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 30։)


Մացառաձեւ

See full entry →

adj.

bushy-shaped, bushy.

NBHL (1)

Արտեւանունս անտառախիտս մացառաձեւս. (Ոսկ. կողոս.։)


Մացառուտ

See full entry →

cf. Մացառախիտ.


Մացառք, ռաց

See full entry →

s.

thicket, covert, copse, wood;
brushwood, underwood, bush, tuft;
—ք աչաց, thick eye-lashes;
սեւացուցանել թխացուցանել զ—ռսն առ բբօքն՝ ծարրօքն, to paint one's eye-lashes.

NBHL (1)

Միացեալ կամ մած ծառք. որ եւ Անտառ (որպէս համծառ). խիտ առ խիտ տունկք, թուփք, բոյսք եւ փուշք. եւս եւ ոստք եւ արմատք. որպէս եւ ռմկ. մոցառ ասի բազմութիւն շառաւիղաց առ արմին ծառոց.


Մաքառ, ի

See full entry →

s.

combat, fight;
wrestling;
contest, strife, litigation, quarrel, dispute.

NBHL (1)

Զուսմունս եւ զմարտս բանիւք առնելով՝ հրապարակաւ եւ առանձնապէս՝ ի ձեռն մաքառի եւ դիմաբանութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Մաքառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to combat, to fight, to come to blows;
to wrangle, to quarrel, to dispute, to discuss, to argue.

NBHL (1)

Ապեղէս ծերունի մաքառեցաւ ընդ մեզ։ Ոչ այսուհետեւ հայեսցուք յայս ուսումն, եւ ոչ մաքառեսցուք վասն նորա. (Եւս. պտմ. 13։ ՟Է. 23։)


Մաքառող

See full entry →

adj.

combating, opposing;
quarrelsome.

NBHL (1)

Արդ ե՛կ արա՛ ցիս, ո՛ մաքառողդ իսրայէլի։ Ե՛կ ցո՛յց դու զինչ ասես, իմաստուն մաքառող ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ժ՟Է։)


Մաքառումն, ման

See full entry →

s.

cf. Մաքառ.

NBHL (1)

Ի նոյն խօսսն իւր է մաքառումն մի, զոր ասացեալ է նորա մեծապէս վասն բաշխից։ Միւս եւս գիրք՝ մաքառումն ընտրանաւ։ Տեսանեմք եւ զմաքառումն գայիոսի, զի էր նա այր կորովի եւ իմաստուն բանիւ. զի արարեալ է նորա զայս գիրս մաքառման ի հռոմ քաղաքի ընդդէմ պրոկղոսեայ (մոնտանեան). (Եւս. պտմ. ՟Դ. 26։ ՟Բ. 26։ ՟Զ. 20։)


Մաքսանոց, աց

See full entry →

s.

custom-house;
toll-house.

NBHL (1)

τελώνιον telonium. Մաքսատուն. տեղի մաքսի կամ մաքսաւորութեան.


Մաքսաւոր, աց

See full entry →

s.

custom-house officer, publican, tide-waiter.

NBHL (1)

τελώνης publicanus, vecigalium exactor, portitor. Ունօղ զպաշտօն մաքսի. առօղն զմաքս. մաքսաժողով՝ ըստ արքունի սակի, կամ յանիրաւի, որ վճարէ սակաւ ինչ տէրութեան, եւ ինքն կորզէ զբազում ինչ.


Մաքրագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

purification;
sanctification.

NBHL (1)

Օրհնեա՛ զբաժակս (այսինքն զսկիհս) ի մաքրագործութիւն ընդունելութեան արեան միածնի քո. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Մաքրապէս

See full entry →

adv.

purely, neatly;
chastely, modestly;
merely, simply.

NBHL (1)

Որ մեծն ընդունի, բազում անգամ եւ սնափառութեամբ առնէ. իսկ որ զփոքրն, մաքրապէս վասն քրիստոսի է. (Ոսկ. գծ.։)


Մաքրասէր

See full entry →

adj.

fond of purity, of cleanliness;
neat, tidy, clean.

NBHL (1)

Չունիք դուք բարք՝ հնազանդ արանց, ոչ պատմուճան մաքրասիրաց. (Կրպտ. ոտ.։)


Մաքրարան, ի

See full entry →

s.

purgatory.

NBHL (1)

Տեղի կամ ընդունարան մաքրութեան. մաքրիչ.


Մաքրիչ

See full entry →

adj.

purificatory;
cf. Ածելի;
— սկւոյ, altar napkin.

NBHL (1)

Մաքրիչք եւ կիզիչք դեղք յիսուսի են՝ զրկմունք ընչից, եւ այլն. (Վրք. հց. ՟Բ։)


Մաքրողական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

purificative, depurative, purgative;
detersive, abstersive;
expiatory;
depurative;
purgative, purge;
— առնուլ, to purge, to take a purge.

NBHL (1)

Որք մաքրողականքն են՝ նուաստագոյնքն են. իսկ լուսաւորիչքն վերագոյն՝ վարդապետութեամբ, որպէս քահանայք եւ սարկաւագունք. (Մաքս. ի դիոն.։)


Մաքրումն, ման

See full entry →

s.

cleaning, cleansing;
scouring.

NBHL (1)

Ըստ արժանաւորութեան մաքրմանն հաղորդելով։ Ընդունի յօթեւանս կենացն ըստ արժանաւորութեան մաքրմանն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ժ՟Թ։)


Մգլահոտ

See full entry →

adj.

musty, having a musty smell.


Մեզէն

See full entry →

cf. Մեզոյն.

NBHL (2)

Մեք մեզէն իսկ շինեսցուք զտուն տեառ։ Մեզէն իսկ լուաք ի դմանէ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 3։ Յհ. ՟Դ. 42։)

Յորժամ զգաստանամք, մեզէն տեսանեմք զպիտանացուն. (Մաշկ.։)


Մեզոյն

See full entry →

adv.

by ourselves.

NBHL (2)

Մեք մեզէն իսկ շինեսցուք զտուն տեառ։ Մեզէն իսկ լուաք ի դմանէ. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 3։ Յհ. ՟Դ. 42։)

Յորժամ զգաստանամք, մեզէն տեսանեմք զպիտանացուն. (Մաշկ.։)


Մելան, ի, աւ

See full entry →

s.

ink.

NBHL (1)

Եփեալ մելանաւ գրեալ էր։ Բե՛ր ինձ քարտէս եւ մելան։ Միտք մարդոյ քարտէս է. եթէ գայ չարն, մեղան եւ բան բերէ, չէ՛ արժան տալ ի նա զխորհուրդն, այլ ի ձեռս հոգւոյն ճարտարի. եւ զլեզուն նոյնպէս. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ժ՟Դ. եւ ձեռ։)


Մեծ, աց

See full entry →

adj. adv.

great;
large, big;
strong, powerful, mighty;
rich, opulent;
important, serious, considerable, momentous;
—, — իմն, —ս, —աւ, —ու, greatly, highly, much, very much, too much, excessively;
— օր, feast day, high-day;
— դաշտ, vast, spacious field or plain;
— ժամս, ժամանակս, during many hours;
for a long time;
զ— ժամս գիշերոյ, a great part of the night;
ո՞չ է քեզ —, is it not important?.

NBHL (1)

Իբրեւ եղեւ մեծ մովսէս։ Ի փոքուէ մինչեւ ցմեծն։ Եղբայրս դորա կրտսեր՝ եղիցի մեծ քան զդա։ Մեծ է պատիժ իմ քան զթողուլդ զիս։ Մեծ է ինձ, եթէ արդարեւ տակաւին կենդանի իցէ որդի իմ յովէսփ։ Մեծ ե՛ւս ինչ ուրախութիւն քան զայս ոչ ունիմ։ Մեծ է տէր, եւ օրհնեալ է յոյժ։ Մեծ ես դու տէր. եւ այլն։


Մեծաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Մեծաբանիմ.

NBHL (2)

Սաղմանէս պարծէր եւ մեծաբանէր՝ որոտալ իբրեւ զեւս, եւ փայլատակունս առնել. (Նոննոս.։)

Զիջանէ զկնի քում մոլորութեանդ, եւ դու մեծաբանես, ունչ առնես. (Լմբ. պտրգ.։)


Մեծաբարբառ

See full entry →

adj. adv.

speaking loudly, stentorian, crying out, loud, noisy, clamorous, obstreperous, blustering, riotous;
aloud, loud, loudly.

NBHL (1)

Տունկք ի յերկիր ստորագնելոյն՝ եւ առ ի բարձունս վերընթանան մեծաբար. (Ոսկ. ի ծն. քրիստոսի.։)


Մեծաբեռն

See full entry →

cf. Ծանրաբեռն.

NBHL (1)

Գտեալ լցեալ մեծաբեռն խստաբերունս. (Ագաթ.։)


Մեծաբերձ

See full entry →

adj.

very high, very elevated.

NBHL (1)

Արմատքն ի խորս ներքինս ձգին հասանին, զի մի՛ գուցէ մեծաբերձ բարձրութիւնն յարմատոցն խլեսցէ զտակսն յողդողդունս. (Վեցօր. ՟Ե։)


Մեծագեղ

See full entry →

adj.

very beautiful, lovely, graceful, charming.

NBHL (1)

Գարունն իւրով մեծագեղ վայելչութեամբ։ Արեգական եւ լուսնի, որ զուգակիցք միմեանց մեծագեղն զարդուք. (Վեցօր. ՟Զ. ՟Ե. յորմէ եւ Շիր.։)


Մեծագին, գնոյ

See full entry →

cf. Մեծագնի.

NBHL (1)

Յոսկւոյ ազնուէ, եւ յարծաթոյ մաքրագունէ, եւ ի մարգարտոյ մեծագնէ. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)


Մեծագնի, գնւոյ

See full entry →

adj. adv.

costly, very dear, most expensive, high-priced, too dear, precious, rich, magnificent, sumptuous;
dearly, at avery high price;
— մեծագնել, — վաճառել, to buy or sell dearly, at a high price.

NBHL (2)

Իւղ անոյշ եւ մեծագնի՝ ամանիւ ամփոփի։ Եթէ ոք զմեծագնինի խոտէ։ Եւ մեծագնի հանդերձից։ Մեծագնի ակամբք։ Որպէս ակունս մեծագնիս. (Նար. երգ.։ Բրս. հց.։ Արծր. ՟Գ. 9։ ՟Ե. 13։ Յճխ. ՟Ժ։)

Վաճառեցաւ, եւ յոյժ դիւրագին, երեսուն արծաթոյ. այլ գնեաց զաշխարհ մեծագնի՛, իւրով արեամբն. (Առ որս. ՟Գ. յորմէ եւ Շ. թղթ.։)


Մեծագոյն

See full entry →

adj. s.

greater, bigger;
major, elder;
maximum.

NBHL (5)

Ի մեծէ, եւ յաւագէ, եւ ի մեծագունէ. (Առ որս. ՟Թ։)

Ի մեծագունէ (այսնիքն ի հոգեւոր) ախտէն են ապականեալ. (Ածաբ. աղք.։)

Մեծագունին մի՛ խանդալ ընդ փոքրագունին պատիւ. (Նանայ.։)

Գործովք մեծագունովք. փոխանակ գրելոյ՝ մեծագունիւք. (Թէոփիլ. պհ.։)

Որպէս մեծատունն, զի մեծագոյն աղաչէր, թէ թերեւս հնար լիցի երթալ. (Երզն. մտթ.։)


Մեծագրոհ

See full entry →

adv.

crowding in, rushing on in crowds.

NBHL (1)

Ուր իցէ գրոհ մեծ. խուռնընթաց, գունդագունդ.


Մեծազարդ

See full entry →

adj.

very splendid, glorious, majestical.

NBHL (1)

Որ ունի զզարդ մեծ. մեծաշուք. մեծավայելուչ. փառաւոր.


Մեծազբօս

See full entry →

adj.

very busy, full of business.

NBHL (1)

Քան զամենայն տունս շինականաց մեծազբօս գտանիցես զտունս թագաւորաց. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Բ։)


Մեծազգի, զգւոյ, զգեաց

See full entry →

adj.

of illustrious family or descent.

NBHL (1)

Մեծազգի եւ իմաստուն. (Ճ. ՟Բ.։)


Մեծազօր

See full entry →

adj.

all powerful, omnipotent;
very strong, of a great force;
powerful, potent, mighty.

NBHL (1)

μεγαλοσθενής, μεγασθενής (որ եւ յատուկ անուն՝ մեգասթենէս պատմիչ) praevalens, magnae virtutis, fortissimus. Ոյր զօրութիւնն է մեծ. որ մեծապէս զօրէ. կարօղ յոյժ. հզօր. հզօրեղ. ամենազօր. քաջայաղթ.


Մեծախոհ

See full entry →

cf. Մեծախորհուրդ.

NBHL (1)

μεγαλόφρων sapientissimus, prudentissimus. որ եւ ՄԵԾԱԽՈՐՀՈՒՐԴ. Մեծն խորհրդով. խոհական եւ գիտնաւորյոյժ. իմաստուն ամենայնիւ.


Մեծախորհուրդ

See full entry →

adj.

of exalted sentiments, noble-minded, magnanimous, generous, noble;
mysterious, involving a great mystery.

NBHL (4)

Յամենայնի մեծախորհուրդ է այրն, եւ իմաստասէր։ Մանկունք քաջք եւ մեծախորհուրդք. (Ածաբ. ի կիպր. եւ Ածաբ. ի մակաբ.։)

Մեծախորհրդից իրաւունս թուեցող. (Լմբ. սղ.։)

Որ մեծախորհուրդ քննութեամբ զհամեմատութիւն հնոյն ընդ նորոյս շարամանութեամբ ունի. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)

Մանաւանդ՝ որպէս Ինչ մի պարունակօղ յինքեան զմեծ խորհուրդ, եւ զդիատաւորութիւն. μυστηρικός, μυστικός mysteriosus, mysticus.


Մեծախոհութիւն, ութեան

See full entry →

s.

greatness of mind, high-mindedness, nobility or thought or sentiment, magnanimity, generosity.

NBHL (1)

Զմեծախոհեմութեան զբազում մասունսն կորուսանէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)


Մեծածառ

See full entry →

adj.

of lofty trees(wood).

NBHL (1)

Գերմանիա ունի անտառս յոյժ մեծածառս. (Խոր. աշխարհ.։)


Մեծահանճար

See full entry →

adj.

very intelligent, talented, witty, very wise.

NBHL (1)

μεγαλόφρων cui magnus est animus, vel intellectus, sapientissimus. Մեծն հանճարով. հանճարեղ. մեծախոհ. իմաստուն. շատ խելացի.


Մեծահասակ

See full entry →

adj.

of lofty stature, tall.

NBHL (1)

Զանասուն պաճարս բազմացուցանեն մեծահասակս՝ քաջամարմինս. (Խոր. ՟Գ. 59։)


Մեծահաց

See full entry →

s. adj.

grand dinner, magnificent repast;
sumptuous, splendid;
— գործել, to give a grand dinner-party.

NBHL (2)

Մեծածախ հացկերոյթ՝ սեղան. կոչունք.

Պատրաստիցէ առնել ուրախութիւն կոչնոց ընկերաց, մեծահաց գործիցէ. յն. լոկ, կոչունք, կամ գիներբուք. συμπόσιον. (՟Բ. Մակ. ՟Բ. 28։)


Մեծահաւատ

See full entry →

adj.

having great faith or belief in.

NBHL (2)

Որ ունի զմեծ եւ զզօրաւոր հաւատս. եւ Որ ինչ լինի աներկբայ հաւատով.

Թագաւորեցուցին իշխանքն վրաց զտրդատ զորդի դստերն մեծին տրդատայ աշխարհին հայոց արքայի՝ այր լաւ եւ մեծահաւատ եւ իմաստուն. (Պտմ. վր.։)


Մեծահռչակ

See full entry →

adj. adv.

farfamed, very renowned, celebrated, of great repute;
aloud, loudly.

NBHL (2)

Մեծապէս հռչակեալ. մեծանուն. երեւելի եւ գովելի յոյժ. սքանչելի.

Մեծահռչակ է անունն աստուծոյ ի վերայ մեղաւորաց ողորմութեամբ. (Լմբ. առակ.։)


Մեծամարտ

See full entry →

adj.

victorious.

NBHL (1)

Զհայրապետական անուն ժառանգեաց մեծամարտն առաքինութեամբ. (Ագաթ.։)


Մեծամեծ, աց

See full entry →

adj. s. adv.

very great, grand, important, considerable;
— վարուք զարդարեալ, virtuous;
egregious, eminent;
—ք, the great;
high life, fashionable society;
great deeds, great things, great enterprises;
—, —ս, greatly, extremely, very much, excessively;
—ս գործել, to perform great actions;
—ս վազել, to run swiftly;
to gallop;
—ս խօսել, բարբառել, կոտորել, cf. Մեծաբանեմ.

NBHL (2)

Ի փոքունցն մեծամեծ մուծանէ չար՝ դեւն, եւ ի մեծամեծացն զանյուսութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 33։)

ՄԵԾԱՄԵԾՔ գ. μεγιστᾶνες magnates πλούσιος, ἀδρός dives, potens. Աւագանի. աւագորեար. իշխանք. ճոխք. գլխաւորք. փարըամք. մեծատունք. եւ Մեծահասակք, երիցունք հասակաւ. մեծերը.


Մեծամօր, ի

See full entry →

adj. s.

very muddy or marshy;
Medzamor (an Armenian river).

NBHL (1)

Անուն գետոյ, իբր մօրոտ, այսինքն տղմուտ. պղտոր ...։ Ագաթ.։ որ պէսպէս թարգմանեալ է ի յն. եւ լտ։


Մեծայոյս

See full entry →

adj.

hopeful, confident;
— լինել, to be hopeful, full of hope, buoyant with hope.

NBHL (1)

εὕελπις bene sperns, magna spe praeditus, confidens. Որ ունի յոյս՝ վստահութիւն եւ ակնկալութիւն մեծ. քաջայոյս. բարեյոյս.