trebly.
Եռակի տրամատի ամանակացն զանազանութիւն, ի ներկայս, յանցեալն, յապառնին. (Խոսրովիկ.։)
to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.
Որովայն իմ իբրեւ զտիկ քաղցուոյ կապեալ եռայ. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 19։)
Զիա՛րդ եռացին ստինք ցամաքեալք. (Եփր. ծն.։)
that consists of three parts;
tripartite.
Կիսաբոլորից բացատաացն, եւ եռամասնիցն, եւ ութամասնից եղելոց ... Ութամասնեայ բացատաւն եռամասնեայքն լնուին. (Պղատ. տիմ.։)
cf. Եռամասն.
Կիսաբոլորից բացատաացն, եւ եռամասնիցն, եւ ութամասնից եղելոց ... Ութամասնեայ բացատաւն եռամասնեայքն լնուին. (Պղատ. տիմ.։)
supreme, very great;
trismegistus.
Եռամեծին եւ բանիբուն վարդապետի՝ տէր մխիթարայ այրիվանեցոյ գանձ. (Գանձ.։)
Եռամեծին դաւթի. (Երզն. քեր.։) Յետինք եւ յետնոց ընծայեցին. զոր օրինակ.
of three stories (house);
three-decker.
Ներքնատունս՝ կրկնայարկս եւ եռայարկս։ Եռայարկքն եւ կրկնայարկքն փորոտիք են. (Փիլ. լին. ՟Բ. 7։)
fervid, ardent, zeal-ous, eager
Եւ զայս գործէին նոքա յեռանդնալից սիրոյ անտի հաւատոց. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 17։)
devout, spiritual.
Եռանդնասէր սրտի ջերմութեամբ. (Յհ. կթ.։)
cf. Եռանդն.
Շառագնեցան երեսք նորա եռանգմամբ սրտի. (Եփր. դատ.։)
Որպէս խորտակեալ անօթ եռանդմամբ ձուլեալ վերստին նորոգէ. (Լծ. կոչ.։)
triangle.
Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ.։)
triangular.
Երկաքանչիւրոց ի մասին եդեալ, հաւասարակողմ՝ հաւասարակողմի, եռանկիւն՝ եռանկեան տացուք. (Պղատ. տիմ. ։)
verse of three measures;
trimeter.
τρίμετρος tribus pedibus constans iuxta Gr. vel sex Lat. Երիւք չափեալ ոտիւք.
boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.
Քրայս հալոցաց սաստիկ եռացմամբ անշիջանելի։ Իբր ցնցուղս հրոյ եռացման. (Նար. ՟Ի՟Զ. եւ ՟Կ՟Ը։)
Որ հողատեսակքն են, ի միասին շարժելով եւ վերանալով՝ եռացումն մակակոչութիւն ընկալուլ։ Զպէսպէս ի վեր առաքէ բնութեան եռացմունս. (Պղատ. տիմ.։)
Աչք ձեր ոչ զեռացումն սրտի արեանց ցուցանեն. (Լմբ. ատ.։)
Տեսանելով զշառագունեալ զխաղաւարտին եռացումն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Երիտասարդական համարձակութիւն, եւ եռացումն սրտի. (Ոսկիփոր.։)
tripod, trivet.
τρίπους tripus Երիւք ոտիւք կազմած. որ եւ ԵՐԵՔՈՏԱՆԻ.
Յորժամ քերթողն առ եռոտանովն երաժշտիցն նստիցի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
cf. Արագալուր.
Թեթեւամիտ ազգն անհամեստիցն կանանց՝ երագալուր եւ դիւրահաւան. (Ճ. ՟Դ.։)
quickly, rapidly.
Ոչ յերկիր աւետեացն, ուստի երագապէս ելքն գործեցան. (Կիւրղ. ղկ.։)
dream;
fancy;
vision;
— տեսանել, to dream, to have a dream, to dream a dream, cf. Երազիմ;
եւ ոչ յերագի անգամ տեսանել, not even to dream of;
գեղեցիկ —ս տեսանել, to have pleasant, or bright dreams;
ցնորք զահանգելի խօլական —ոց, spectres or monstruous visions, dreadful, ghastly, frightful dreams;
յերազս լինել, յերազի անցք անցանել, to have a nocturnal pollution, a lascivious dream;
— է կեանք մարդոյ, life is but a dream.
Որպէս որք յերազի քաղցեալ իցեն, եւ ուտիցեն. (Ես. ՟Ի՟Թ. 8։)
fanatical, visionary.
ԵՐԱԶԱՅՈՅԶ կամ ԵՐԱԶԱՅՈՅՍ. Որ յուզի զհետ երազոց, կամ յուսայ յերազս. իբր պատիր, սնոտի, սուտ.
a. singer.
μουσικός Ունակ արուեստի երաժշտութեան, եւ ի բնէ երաժիշտ՝ որպէս հաւք.
musical;
musician;
—ն, music.
Որ ըստ երաժշտական արուեստի յարմարէր զնա։ Իբրեւ գործւով երաժշտականաւ կարասցէ ոք յարմարել։ Յարմարական եւ նուագաւոր բաղաձայնութիւն կատարէր, եւ արդարեւ երաժշտական. (Փիլ.։)
Թուականն (այսինքն թուաբանութիւն) բաղկանայ ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ ինքեան, իսկ երաժշտականն ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ բաղազանութեան։ Զթուականն փիւնիկեցիք գտին. իսկ զերաժշտականն թրակացիք։ Երաժշտականին յարակայանայ եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
music-master;
chief of musicians, leader of the band.
Ըստ հոգենուագ երաժշտապետին դաւթայ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
Երաժշտականն գործի ի յերաժշտապետէ անտի ունի զհնչելն եւ զնուագելն. (Խոսրովիկ.։)
earlyfruits, first-fruits.
Միայն անբիծ երախայրի, եւ պատարագ հաշտեցուցիչ աստուծոյ (տիրամայր). (Հ. կիլիկ.։)
to eat by companies.
իբր Նստիլ յերախանս կոչնոց. ի միասին ուտել. սեղանակից լինել. συσσιτέω, una cibum capio.
beneficent, obliging.
εὑεργέτης benefactor, benemeritus Երախտիս գործօղ. երախտաւոր. բարերար.
Փրկիչն եւ երախտագործ եւ ազատիչ ժողովրդեանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)
unthankful, ungrateful.
Ի զուր կորուսիչ երախտեաց. որ ի դերեւ հանէ զերախտիս. երախտամոռաց. ապերախտ. ապաշնորհ.
act of reminding some one of benefits received.
Երախտելն. երախտիքը երեսին տալը՝ ամըչցնելով.
to be favoured, to receive benefits.
εὑεργετούμαι beneficium assequor Երախտիս տեսանել. բարերարութիւն գտանել. օգտիլ.
bounty, beneficence, obligingness.
εὑεργεσία beneficentia Երախտաւորն գոլ. եւ Երախտիք. բարերարութիւն. բարիք. օգուտ.
to remind some one of benefits received.
Յիշել եւ ի դէմս ածել ումեք զերախտիս իւր՝ ամաչեցուցանելով զնա. աղեկութիւնը երեսը տալով խպնեցնել.
in a flock.
Երամախմբեալք ի մերոյին ժամանելով գետին. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.
Ծովածին կենասերք ... լսելով երամապետիցն. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք՝ թռչին լուսափայլեալք, նոցին (հրեշտակաց) համակարգելով երամապետիցն խմբից. (Շ. հրեշտ.։)
happy, blessed.
Երգեա՛ կոյս անբիծ՝ երգ հօտապետից երանաշնորհից. (Գանձ.։)
cf. Երանելի.
Երանելի երեւեալ. բարեբաստիկ.
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
μακάριος beatus, -a, -um Արժանի երանելոյ, եւ Երանեալ. երջանիկ. երանաւոր, եւ Երանական. ասի զաստուծոյ, զսրբոց, զբարեբախտից, եւ զիրաց՝ որք առիթ են երանութեան կամ երջանկութեան.
Զարդարեւ երանելին միտս համբարեալ ստանայի։ Նմանել երանելում եւ բարեբաստիկ բնութեան (աստուծոյ). (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)
to declare happy, to felicitate.
Լցան լիացան եւ երանեցան։ Երանեալք եւ բարեբանեալք։ Մայր երանեալ։ Երանեալ մարգարէի։ Երանեալն դաւթի։ Երանեալ եպիսկոպոսի. (Նար.) որ անխտիր ասի եւ Երանելի. որպէս եւ Երանեալ է, կամ Երանելի է, կամ Երանի՛ այնմ եւ այլն, են նոյն։
cf. Երանեակ.
Բարեշէն երջանիկ, երանիկ, պերճացեալ՝ փափկացեալ. (Ոսկիփոր.։) Բարեբաստիկ համարեալ։
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔՈ, կամ ՁԵՐ, կամ ԻՒՐ. իբր Յայտարարութիւն մեծ վայելչութեանն աստուծոյ, փառաց տիրամօր, կամ սրբանուէր վիճակի առաջնորդաց.
Ըստ որում եւ վայել էր իւրում երանութեանն (հայրապետին). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
happy;
blessed.
Felicia.
Սրբասնունդ եւ երանուհի տիկնոջն սոփիայ. (Նար. խչ.։)
Երանուհի մայր նորա». պիտի ըստ ձ. երանելի։
groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.
Հարկանէր ջուրն (յորդեալ՝) մինչեւ ցերանսն... (եւ եւս յորդեալ՝) հարկանէր ջուրն մինչեւ ցգօտին. (Եզեկ. ՟Խ՟Է. 4։)
cf. Երաշխ.
Առ յապա խոստմանն երաշխիք. (Շ. ա. յհ. ՀԴ.) (ի նոր օրինակս՝ աւետիք)։
Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
Երաշխաւոր լինել բարեկամի, կամ օտարի, կամ լաւագոյն ուխտի. (Առակ. ՟Զ. ՟Ժ՟Է. ՟Ի։ Եբր. ՟Ե. 22։)
bridle, curb, rein, snaffle;
halter;
scatch, bit;
— արկանել, to bridle, to put on a halter.
Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)
cf. Երասան.
Ոչ կացուցի յոտին զերիվար մտացս երասանաւ բանին։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ երասանաց ըմբռնման զցնդեալ մտացս վայրագութիւն։ Երասանաւ սանձաց, կրթութեան։ Իբր երասանաւ փոկոյ նահանջեալ։ Երասանաւն հանդարտութեան։ Երասանի պնդութեան. (Նար.։)
that holds the bridle or the rein, coachman, driver;
conductor, leader.
Կառավար անձին (այսինքն հոգւոյ) ... երասանակալդ սրտի. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
Երասանակակալ ձեռինն թուլացեալ (հեծելոյն)։ Նաւամարտիկ ընթացս կազմեալ՝ դուզնաքեայ երասանակակալ փայտիւն վազս առեալ. (Արծր. ՟Բ. 8։ ՟Դ. 11։)
garden;
orchard.
παράδεισος, κῆπος paradisus, hortus Տեղի՝ ուր բուրեն ի ծաղկանց եւ ի պտղոց հոտք անուշից. նոյն ընդ ձայնիս Պարտէզ՝ ծառոց եւ ծաղկանց. որ եւ ԴՐԱԽՏ. յն. բարա՛տիւսօս պ. ֆիրտէվս.
to smell, to exhale, to issue;
— զհոտ անոյշ, to embalm, to perfume;
— ժահահոտ, to stink, to have a bad smell.
Յորմէ բուրէ եւ բուրի սաստիկ ժանգահոտութիւն. (Մանդ. ՟Թ։)
to violate, to force.
Արքայութիւնն Աստուծոյ աւետարանի, եւ ամենայն ոք զնա բռնաբարէ. (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 16 (յն. է հոմաձայն. որպէս ն. կամ կ. առ նա՝ բռնադատի, կամ բուռն առնէ։))
violent, coercive, troubled, constrained, forced.
Մարտ ընդ բռնադատին բուղայի դնել։ Զանգիտեալ ի մախացօղ խորամանկութենէ բռնադատին։ Մատնեսցին ի ձեռս հեթանոսական բռնադատացն. (Յհ. կթ.։)
to violate, to force, to oblige, to necessitate, to compel, to convince, to subject, to constrain, to exact, to persecute.
βιάζω, βιάζομαι, ἁναγκάζω vi compello, vim facio, cogo, insisto Բուռն առնելով թախանձել. ստիպել. հարկեցուցանել. ճորովցնել.
Բռնադատեաց զնա, եւ էառ։ Բռնադատեաց զնա աներ իւր եւ նստաւ։ Թո՛ղ բռնադատեսցուք զքեզ։ Բռնադատեաց տարաւ զմեզ։ Գինի՝ որ բռնադատէ զայս ամենայն գործել։ Արքայութիւնն երկնից բռնադատի, եւ բռունք յափշտակեն զնա.եւ այլն։
Կամօք յայն բռնադատի. (Մաշկ.։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
Բռնադատիցէ զայն բան յայլ միտս (խեղաթիւրելով). (Կիւրղ. ծն.։)
cf. Բռնադատեմ.
Որ բռնազբօսեացն տիրել, ոչ զօրեաց ունել, իբրեւ ստոյգն (բուն տէրն) կոչեաց. (Իգն.։)