Entries' title containing եմ : 4433 Results

Միտեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Յայն իմն միտել սովոր եմք։ Ի պճնելն յաճախ միտեցին. (Ոսկ. մ.։ ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)


Յօշ՞՞՞յօշ՞՞՞պատառեմ

See full entry →

Յօրանչեմ, եցի

See full entry →
NBHL (2)

Կէս ննջեմք, կէս յօրանջեմք. (Գր. տղ. թղթ.։)

Յորժամ ի ձեռն մարգարէից եւ առաքելոց խօսի ընդ մեզ, յօրանչեմք եւ վեհերիմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12։)


Նհանջեմ, եցի

See full entry →

Նօթճեմ, եցի

See full entry →
NBHL (2)

ՆՕԹՃԵՄ կամ ՆԱՒԹՃԵՄ. εὑαγγελίζομαι, κατεπαγγέλλομαι , καλέω եւ այլն. annuntio, nuncio, profiteor, alloquor եւ այլն. լծ. ընդ հյ. Աւետիչ, կամ Նիւթիչ լինել, եւ ընդ լտ. նօթօ, ծանուցանել, նշանակել կամ նունցիօ, ազդել. աննունցիօ, աւետարանել։ Քանզի վարի երբեմն՝ որպէս Աւետել. պատմել. յայտ առնել. նշանակել. բարբառել. ձայնել.

Եւ երբեմն՝ որպէս Նիւթել. հիւսել. հայթայթել. առթել. հնարել. ճարտարել. յարդարել. կազմել պատրաստել.


Չարաբանեմ, եցի

See full entry →
NBHL (1)

Զիա՞րդ վասն սնափառութեան եւ իշխանասիրութեան չարաբանիցեմ զընկերէ. (Խոր. ՟Գ. 64։)


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Ցերեակ

See full entry →

adv.

by day, in daytime, during the day, in broad daylight;
զցայգ եւ զցերեկ, day & night;
զօրն ցերեկ, all day long.

NBHL (1)

Զցերեկ այրեալ լինէի ի տօթոյ, եւ զցայգ ի ցրտոյ։ Զցայգ պահ արկցուք զմեօք շուրջ, եւ զցերեկ գործեսցուք։ Աղաչեմ զցայգ եւ զցերեկ զտէր Աստուած երկնից։ Զցայգ եւ զցերեկ գնալ, կամ չուել, կամ աղաղակել.եւ այլն։


Վարսագեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

thickness, abundance or beauty of hair.

NBHL (1)

Գովասանութեամբ հոգւոյն սրբոյ վարսագեղութեանց ընծայաբերեմք քեզ. (Թէոդոր. կուս.։)


Վարսակ, աց

See full entry →

s.

oats.

NBHL (1)

βρόμος avena. Արմտիք վարսաւոր ի հասկին, բուտ պիտանի ի կեր երիվարաց. cf. ՎԱՐՃՈՂ. եսւլաֆ, ելեմ, եէմ.


Վարսաւոր, աց

See full entry →

adj. ast. bot. s.

hairy, long-haired;
blazing-tailed;
comose, leafy, tufted;
Nazarite;
comet.

NBHL (2)

Սովորութիւն էր հնոցն վարսաւոր լինել. (Մխ. երեմ.։)

ՎԱՐՍԱՒՈՐ. ա. τρίχα ἕχων . Ունակ վարսից. առատ կամ թաւ վարսիւք գլխոյ. Երբեմն իբր վարսաւոր հինաւուրցն երեւի. (Ոսկ. ես.։)


Վաւաշ, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

luxurious, profligate, licentious, dissolute, lewd, rakish, libertine, lecherous, obscene.

NBHL (1)

Առնամոլին եւ վավաշ, շամբուշ բորբորիտն՝ պիղծ սմբատ (թոնդրակեցի)։ Կոյս ոմն ողջախոհութիւն պահելով, վարեալ յումեմնէ վաւաշէ (կամ վաւվաշէ) ընդ լերինս. (Մագ. ՟Ա։ Տօնակ.։)


Վեհագոյն

See full entry →

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

NBHL (3)

Տեսեալ զքեզ ի բեմբ վեհագոյ՝ բազկատարած ընդդէմ սեղանոյ։ Եւ տապանին նոյեան վեհագոյ։ Եւ տաճարին գտեալ վեհագոյ. (Գանձ.։)

κρείττων praestantior, melior μέγιστος maximus. Առաւել վեհ. վերագոյն. գերագոյն. մեծագոյն. գերյարգոյ. վսեմագոյն. լաւագոյն. ազնուագոյն.

Ի վեհագունիցդ կոչմանց էր երբեմն զի էի։ Պատուեալ աստուածային պատկերին վեհագոյն հարստութեամբ. (Նար. ՟Ծ՟Զ. եւ Նար. յովէդ.։)


Վեհագունութիւն, ութեան

See full entry →

s.

superiority, pre-eminence.

NBHL (1)

ՎԵՀԱԳՈՒՆՈՒԹԻՒՆ βελτίωσις major praestantia τὸ κρείττον optimum, bona pars ἑξαίρετον electum, peculiare ἁμείνον amoenissimum. (գրի եւ ՎԵՀԱԳՈՅՆՈՒԹԻՒՆ). Վեհագոյնն գոլ. գերազանցութիւն. առաւելութիւն. վսեմութիւն. մեծութիւն. բարձրութիւն. լաւութիւն. ընտրականութիւն.


Վեհանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be exalted, ennobled or elevated.

NBHL (1)

Վեհացեալ տեսանեմք յաւէտ՝ քան թէ վեհացուցեալ, օգտեալ առաւել՝ քան թէ օգտեցուցեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Վեհերիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be afraid, downcast, discouraged, to be a coward, to take fright, to lose courage, to shrink for fear of, to be held back by fear, to quail before, or at sight of danger;
to start back, to recoil;
to grow lazy, indolent.


Վեհերոտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Վեհերեմ.


Վեհիմաց

See full entry →

adj.

divinely inspired.

NBHL (1)

Իմացօղ բարձրագոյն իրաց. վսեմամիտ. նրբահայեաց.


Վեշտասաներորդ, աց

See full entry →

adj.

sixteenth.

NBHL (1)

Վեշտասաներորդն՝ եմմերայ. վեշտասաներորդ՝ անանիաս։ Յաւուրն վեշտասաներորդի ամսոյն առաջնոյ. եւ այլն։


Վերաբանական, ի, աց

See full entry →

adj.

analogical.

NBHL (1)

ἁναλογικός analogicus, proportionalis. Համեմատական. նմանական. խորհրդաւոր.


Վերաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

analogy.

NBHL (3)

ՎԵՐԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ կամ ՎԵՐԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. Բառ երկդիմի. որպէս յն. ἁναλογία analogia, propositio, similis ratio եւ ἑπιλογία epilogus, summa. Վերաբերութիւն բանի. համեմատութիւն. եւ Վերագոյն բան, հանճար. խորհուրդ. գիտութիւն. կամ Վերջաբանութիւն. բովանդակութիւն. լրումն.

Լսօղ եղեալ իմ խնդացուցանողն ձայնի, եւ խօսակից անհամեմատելի վերաբանութեան. (Պիտ.։)

Առաքեցին զմեզ յաղեքսանդրիա ի լեզու պանծալի (հելլենական) ի ստոյգ յօդանալ ճեմարանին վերաբանութեան (կամ վերբանութեան). (Խոր. ՟Գ. 62։)


Վերաբերապէս

See full entry →

adv.

relatively.

NBHL (1)

ἁναφερῶς dum sursum fertur ἁναγογικῶς anagogice. Ի վեր բերմամբ. եւ Վերածաբար. համեմատաբար.


Վերաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s. med. rhet.

elevation, rise, ascension;
presentation, offering, Anaphora;
relation, reference, regard;
eructation, vomiting;
anaphora;
— ունել, to be in correspondence or relation with.

NBHL (1)

Մանաւանդ՝ Յարաբերութիւն. եւ Համեմատութիւն.


Վերադիտող

See full entry →

s.

overseer, inspector;
bishop.

NBHL (1)

Թեթեւագոյն եւ թռչուն բանիցն (ընդդէմ ծնողաց)՝ ծանրագոյն են տուգանքն, քանզի վերադիտող առ այսոսիկ կարգեալ է՝ իրաւանց հրեշտակ նեմեսիս. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Վերադիր, դրի, դրաւ

See full entry →

adj. s. math. gr. mus.

imposed, added, additional;
imposition, addition;
epithet, adjective;
exponent, index;
article (ս, դ, ն);
a note.

NBHL (3)

Վերադրաւն հանդերձ գազանս վայրենիս կոչեմք (զչարս). (Ոսկ. ես.։)

ՎԵՐԱԴԻՐ ՏՈՄԱՐԱԿԱՆ. ἑπαίτος, ἑπακταί, παρεμβολή intercalatus, intercalatio, epacta. Չափ մետասան աւուրց՝ որովք առաւելու արեգակնային տարին քան զլուսնականն. երբ զայս յաւելուած ամ ըստ ամէ հաշուես, եւ ՟լ ՟լ ի բաց թողեալ, գտանես զմնացեալն, այն կոչին եւ է վերադիր տարւոյն։ (Սարկ. տոմար.։ Զքր. կթ.։ Վանակ. տարեմտ. եւ այլն։)

Նովին համեմատութեամբ Վերադիր կոչի եւ տարբերութիւն ամսոց ըստ այլեւայլ հաշուի ազգաց.


Վերադրական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Վերագիր;
— անուն, surname.

NBHL (1)

Բացբարձական աստուածաբանութիւնքն գերագոյնք են եւ հզօրագոյնք յաստուած քան զվերադրականսն. եւ են վերադրականք, որպէս յորժամ ասեմք զաստուած թագաւոր, ի վերայ նորին դնելով զամենայն, եւ տէր, եւ բարի, եւ լոյս. (Վահր. երրդ.։)


Վերածնիմ, եցայ

See full entry →

vn. fig.

to be regenerated or born again;
to spring up anew, to revive, to come to life again.


Վերահասութիւն, ութեան

See full entry →

s.

imminence, nearness.

NBHL (1)

Որ ոք կամի վերահասու սոցին լինել։ Ոչ կարեմ մտօք վերահասու լինել. (Լմբ. պտրգ.։)


Վերամբառնամ, բարձի

See full entry →

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.


Վերամբարձ

See full entry →

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.

NBHL (1)

Աբրամ թարգման հայր վերամբարձ. ցուցանէ զաստեղագիականն։ Հայր վերամբարձ առ վերաբարձ բանի եւ ուսմնական։ Առ վերամբարձսն ամբառնայ ելեալ թեթեւացեալ։ Վերհամբարձիցն ցանկացեալ տեսլեան՝ արփիաճեմ լինելով. (Փիլ.։)


Վերաշնչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վերաշնչումն.

NBHL (1)

Եւ այսմ իսկ սեռի վերաշնչութիւն, եւ արտաշնչութիւն ասեմք ... ի ներքս եւ արտաքս վերաշնչութեան գոլով. (Պղատ. տիմ.։)


Վերաշնչումն, ման

See full entry →

s.

respiration, breathing;
— հողմոց, blowing of the wind.

NBHL (1)

Եւ այսմ իսկ սեռի վերաշնչութիւն, եւ արտաշնչութիւն ասեմք ... ի ներքս եւ արտաքս վերաշնչութեան գոլով. (Պղատ. տիմ.։)


Վերառնում, առի

See full entry →

va.

to take or carry on high, to raise, to heave up;
to receive, to take home;
to glow, to leap with joy, to exult;
յաստուածութիւն — զոք, to place among the gods;
յաստուածութիւն վերառեալ լինել, to receive divine honours.

NBHL (1)

Վերառեալ ցնծան երկինք։ Վերառեալ տօնեմք. (Շար.) իմա՛ խայտալ եռանդեամբ. որպէս լտ. exulto. եւ ռմկ. ճխալ։


Վերատեսուչ, սչի

See full entry →

s.

director;
bishop.

NBHL (1)

Զարտեմիս առեն որսոյ եւ աղեղնաւորութեան վերատեսուչ գոլ։ Վերատեսուչ որթոյ ասեն զդիոնիսոս։ Աթենա ասի վերատեսուչ կարկամ. (Նար. ՟Ժ՟Զ։)


Վերատեսչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

direction.

NBHL (1)

Հայցեմ ի հանուրց վերատեսչութենէդ. (Բենիկ.։)


Վերաքարոզ լինիմ

See full entry →

sv.

cf. Վերաքարոզեմ.


Վերնադուռն, դրանց

See full entry →

s.

high gate;
flood-gate, sluice;
stocks, ceps.

NBHL (1)

Արգել զնա ի վերնադրանն։ Եհան պասքովր զերեմիա ի վերնադրանէ անտի. (կայ եւ ձ. վերնադրանդ. դէ). (Երեմ. ՟Ի. 2. 3։)


Վերնախարիսխ, րսխաց

See full entry →

s.

abacus, capital.

NBHL (1)

Զսիւնսն պղնռիս տան տեառն, եւ զխարիսխսն, եւ զոտսն, եւ զվերնախարիսխսն. (Երեմ. ՟Ծ՟Բ. 18. (որ պակասի ի յն)։)


Վերնայարկ, աց

See full entry →

s. fig.

the highest floor, garret, attic;
palate;
պատուհան —ի, garret-window;
բնակիչ —ի, garretteer.

NBHL (1)

Ո՛հ որ շինէ զտուն իւր, եւ ոչ արդարութեամբ, եւ զվերնայարկս, եւ ոչ իրաւամբք։ Որոց ելանիցեն ի վերնայարկսն, եւ ի միջնայարկացն յերրորդ յարկսն։ Յարկար ի վերայ ջուրց զվերնայարկս նորա. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 13։ Եզեկ. ՟Խ՟Ա. 7։ Սղ. ՟Ճ՟Գ. 3։)


Վերնային

See full entry →

cf. Վերին;
cf. Վերնական.

NBHL (1)

Ընդ վերնայնոցն կցորդութեան անկապուտ փառաց։ Երբեմն էի վերնային, եւ այժմ անդնդային։ Կամար վերնայինն երկնի։ Ամրացո՛ վերակացութեամբ վերնայնոցդ. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Կ՟Ե. ՟Հ՟Է. ՟Ձ՟Դ։)


Վերնատուն, տանց

See full entry →

s.

highest floor or story, upper room;
guest-chamber;
high place, heathen temple;
belvedere, gallery, terrace;
երկրորդ —, the second floor;
— եկեղեցւոյ, women's gallery in churches.

NBHL (1)

Ներքնատունս եւ միջնատունս եւ վերնատունս գործեսցես ի նմա։ Փակեաց զդուրս վերնատանն։ Դուրք վերնատանն փակեալ էին։ Ել ի վերնատուն դրանն։ Տաճարին եւ սենեկաց նորա, վերնատանցն, եւ շտեմարանաց ներքնոց.եւ այլն։


Վերնատուող

See full entry →

adj. s.

giving from Heaven, granting from on high;
the great Giver.

NBHL (1)

Հայցեմք ի վերնատուողէդ զպարգեւս կենաց անվախճանից. (Ժմ.։)


Վերջ, ից, ոց

See full entry →

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր ի վերջէ յետ արարածոցս մարդն։ Ի վերջէ մարդն ցուցաւ։ Ի վերջէ զիս շտեմարանաց։ ԺԱՄԱՆԱԿԱՒ ի վերջէ։ Ի վերջէ կամ ի վերջ եկեալքն։ Զմեծագոյն ամբաստանութիւն ի վերջէ դնէ. (Նիւս. կազմ. ՟Գ։ Ածաբ. նոր կիր. եւ մակաբ։ Պիտ.։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)


Վերջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to remain back, to be behind;
to abandon, to leave off, to desist, to renounce;
to fail, to want, to be short of;
to die.

NBHL (1)

Աղաչեմք զձեզ, ի մէնջ մի՛ վերջանայք. (Զենոբ.։)


Վերջին, ջնոյ, ջնոց

See full entry →

adj.

posterior, ulterior;
last, extreme, final;
չորք —ք մարդոյ, the four last things, (death, judgment, heaven and hell).

NBHL (1)

Բանք արքայի դաւթի առաջինք եւ վերջինք։ Ատիցէ զնա այրն վերջին։ Լինիցին առաջինքն քո սակաւք, եւ վերջինքն քո անբաւք։ Զվերջինս զի՞ գիտիցեմ։ Ի վերջնում աւուր մեծի տօնին։ Մեծ եղիցին փառք տանդ այդորիկ վերջինն քան զառաջինն։ Ես եմ առաջին եւ վերջին.եւ այլն։


Վերտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dance, to hop, to jump, to skip about;
to put on a cuirass, to wear a coat of mail.


Վեցդարեան

See full entry →

adj.

of six ages or epochs.

NBHL (1)

Պարունակօղ զդարս վեց՝ պէսպէս առմամբ դարուց ի սկզբանէ աշխարհի մինչեւ յառաջին կամ յերկրորդ գալուստն քրիստոսի. որպէս եւ ըստ համեմատութեան վեցօրեայ արարչութեան, եւ հանգստեանն աստուծոյ յաւուր եօթներորդի. ըստ որոյ եւ հրէայք ըստ եղիական դպրոցի, եւ ոչ սակաւք ի հարց վեց հազար ամս ընծայեն տեւողութեան աշխարհի.


Վզեան

See full entry →

cf. Զեան;
cf. Վնաս.

NBHL (1)

Այն՝ որ գործէ վզեան։ Ի գիր դաշանցն դնեն զվզեանն, եթէ ելցեն ի սահմանեալ ուխտէն։ Անթերի հատուսցէ զվզեանն։ Տայ զկենդանին կամ զվզեանն։ Զվճար վզենին այսպէս սահմանեմք։ Վզենն կնոջն է։ Վզեն տացէ դատախազին, որ (ոք) արար զամբոխումն։ Վզեն առնեն, եւ ոչ հատուցանեն. (Մխ. դտ.։)


Վէպ, վիպաց

See full entry →

s.

history, narration, tale, story, account;
romance;
poem, poetry.

NBHL (1)

Իբրեւ զառաջին քաջացն, զոր ի վէպսն պատմեն, եւ լսեմք. (Փարպ.։)


Վէտ

See full entry →

s. fig. chem.

scratch, incision, cut;
rippling, gentle motion;
— մետաղական, moire metallic, crystallized tin-plate;
rippling, waving gently, flowing, undulating;
—ս —ս, curling, rippling gently, playfully;
— —, — ի — խաղալ, to ripple, to undulate, to rise in small waves, to swell with a gentle breeze;
ալիք կուտակին —ք —ք, the surging waves accumulate.

NBHL (1)

Ի ժամանակի քաղցրաշունչ օդոցն, որ ճօճեալ ճեմեցուցանեն զվէտս վէտս ալեացն։ Յորժամ քաղցրաշունչ սողոխ վէտս վէտս զմկանունսն ճօճեալ. (Վեցօր. ՟Դ։)


Վթիկ

See full entry →

s.

young gazelle;
pricket.

NBHL (1)

Վիթ փոքրիկ. որթ եղանց՝ այծեմանց եւ յամուրաց. (լծ. լտ. վի՛թուլուս. ռմկ. հորթիկ, հորթուկ ... ).


Վիժանուտ

See full entry →

adj.

fluid, running, flowing.

NBHL (1)

Ձկամբքն, այսինքն ասեմ, որք զխոնաւ եւ զվիժանուտ կեանս ախորժելով ընդունին կամօք, այլ ոչ զժուժկալականն եւ զառողջամիտն եւ զտեւող. (Փիլ. լին. ՟Բ. 56։)


Վիժում

See full entry →

va.

cf. Վիժեմ;
cf. Վիժեցուցանեմ.


Վիճաբար

See full entry →

adv.

contentiously.

NBHL (1)

Որք ոչ վիճաբան ինչ ունին յաղագս այնր, թէ աստուած մարդկային իրացն հոգ տանի։ Ապա եթէ վիճաբարոք ի ներս գայցէ, զայս ասեմ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Անյաղթ պորփ.։)


Վիճակաւոր, աց

See full entry →

s.

clergyman, ecclesiastic;
incumbent;
— եպիսկոպոս, diocesan, bishop.

NBHL (1)

Վիճակաւորք հպարտք։ Զվիճակաւորսն այնպէս յարդարէր ի խորհրդածութեանն պաշտօն։ Վիճակաւորք զքահանայս կոչէ. (Խոր. ՟Գ. 68։ Վրք. սեղբ.։ Մխ. երեմ.։)


Վիճակընկալ

See full entry →

adj. s.

diocesan.

NBHL (1)

Ընդունօղ եւ ունօղ զվիճակ իշխանութեան կամ զթեմ.


Վիմակարծր

See full entry →

adj.

as hard as stone.

NBHL (1)

Զվիմակարծր նսեմութիւն անդնդապտոյտ կենցաղոյս. (Բենիկ.։)