Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Այլափառ, աց

See full entry →

adj.

heterodox.

NBHL (2)

Հաստատութիւն մատուցենեն այլափառաց. (Փիլ. ել.։)

Զամենայն զայլափառ բարեպաշտութեանն խորհուրդս հալեալ ապականէ. (Փիլ. ել.։)


Այլափառեմ, եցի

See full entry →

vn.

to apostatise, to be heterodox, heretical;
to teach heresy;
to err in the catholic faith.

NBHL (1)

ԱՅԼԱՓԱՌԵՄ ԱՅԼԱՓԱՌԻՄ. Այլափառ լինել. մոլորիլ. օտարանալ կամ անկանիլ յուղղափառութենէ. հերետիկոս դառնալ. իբր ἐτεροδοξέω. orthodoxis non adsentior


Այլափառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Այլափառեմ.

NBHL (1)

ԱՅԼԱՓԱՌԵՄ ԱՅԼԱՓԱՌԻՄ. Այլափառ լինել. մոլորիլ. օտարանալ կամ անկանիլ յուղղափառութենէ. հերետիկոս դառնալ.


Այլափոխեմ, եցի

See full entry →

va.

to change, to alter;
to counterfeit;
to metamorphose;
to diversify.

NBHL (3)

Փոխել յայլ. փոփոխել. այլայլել. տէյիշթիրմէք, թէպտիլ էթմէք.

Զնորագործեալսն այլափոխեաց։ Զհիւանդացն այլափոխեն զկերակուրս եւ զվայրս. (Փիլ. լին.։)

Այլափոխեսցէ իբրեւ ի տեսարանի զկերպսն. (Փիլ. լին.։)


Այլափոխիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to change;
to grow worse, to degenerate.

NBHL (1)

Եւ տարբերիլ. զանազանիլ փառօք. գերազանցել.


Այլափոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

change, transmutation, conversion;
metamorphosis;
corruption, degeneration.

NBHL (2)

ԱՅԼԱՓՈԽՈՒԹԻՒՆ ԱՅԼԱՓՈԽՈՒՄՆ. Այլափոխելն, եւ իլն. այլայլութիւն ո՛ր եւ է օրինակաւ. տէյիշմէ, թեպէտտիւլ, թազեիր.

Փոփոխմամբ եւ այլափոխութեամբ անուանցն։ Խորհրդոցն այլափոխութիւն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ.։)


Այլուստեք

See full entry →

adv.

from some other place, from somewhere else.

NBHL (1)

Ոչ ունէի այլուստ ուստեք ճանաչել. (Փիլ. սամփս.։)


Այլօրինակ

See full entry →

adj. adv.

different;
differently.

NBHL (1)

Այլ օրինակ փորձեն մարդիկ, եւ այլպէս Աստուածութիւնն։ Այլ օրինակ հատուցողին։ Այլափոխեսցէ իբրեւ ի տեսարանի զկերպսն այլ օրինակ. (Փիլ.։)


Այծեղջիւր, ջեր

See full entry →

s.

Capricorn.

NBHL (1)

Ձմերայնի (կենդանատեսակք), այծեղջիւրն, ջրհոս, ձկունք։ Զայծեղջերէ ասեն, եւ այլն. (Փիլ. ել.։) (Շիր.։)


Այծերամակ, աց

See full entry →

s.

flock of goats.

NBHL (1)

Այծերամակս, եւ անգեայս, եւ հօտս։ Հօտից, եւ անգէոց, եւ այծերամակաց. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Բ։)


Այն, այնր, այնորիկ, այնու, այնուիկ

See full entry →

pron.

that, it, the.

NBHL (3)

Մարդն այն. արքն այնոքիկ. արքն այն։ Յաւուր յայնմիկ. յաւուրսն յայնոսիկ։ Ընդ այն ճանապարհ։ Ընդ ամենայն երկիրն ընդ այն։ Յայնմ օրէ կամ յօրէ յայնմանէ եւ առ յապա։ Այնր ժամու։ Ծառային այնորիկ։ Մշակացն այնոցիկ։ Յայնց ժամանակաց։ Այն՝ որ ինչ վասն նիկանովրայ իրացն խօսք են, այսչափ։ Այս ա՛յն այր է։ Ո՞չ այս ա՛յն մեծ Բաբիլոն է. եւ այլն։

Վասն զի. քանզի. այնու զի. եւ թո՛ղ զի. մանաւանդ զի. զիրա. շիւնքի. իլլա քի.

Կամ իսկ եւ իսկ. անդէն եւ անդ. շուտ մը, իսկոյն, մէկէնիմէկ. հէմէն, պիրտէն. օ սահաթ, ֆիլ հալ.


Այնքան, ոյ

See full entry →

cf. Այնչափ.

NBHL (1)

Ցայնքան կրթեալ, մինչ սիրելիք կարի քաջ՝ թագաւորացն եղանիլ։ Ցայնքան, որ զի եւ զինքն իբրեւ զզօրավար նշանակէր։ Զիւրեանցն հանէին յաջորդս՝ ցայնքան, մինչ ի սպառել չուոյն։ Զլռութիւն սիրելով՝ ցայնքան ոչ հանէին խօշիւն, մինչեւ ... (Պիտ.։)


Այպանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

derision, mockery, raillery, ridicule, scorn, contempt.

NBHL (1)

Այպանելն, իլն. որ եւ այպն. ծաղր. խաղ. կատականք. անարգանք. թշնամանք. մաւխարալըգ. իսթիհզա. մէզե. παιγνία. lusus, ludibrium


Այսահարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be possessed with a devil;
to roar, to make a dreadful noise;
to rave, to be frantic, to storm, to be furious.

NBHL (1)

δαιμονίζομαι/ a daemonio vexor, πνευματοφοροῦμαι spiritu (malo) ducor, ἑπιληπτεύομαι, furo insanio Հարկանիլ յայսոյ. լլկիլ ի դիւէ. մէճնուն օլմագ. եւ մոլեգնիլ. մոլիլ. յիմարիլ. գուտուրմագ. չըլտըրմագ.


Այսահարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the state of a demoniac or of a person possessed with a devil;
madness, frenzy, fury, franticness.

NBHL (1)

Այսահարիլն. այսահարն գոլ. դիւահարութիւն.


Այսչափ, ի, ից, աց

See full entry →

adj. adv.

to this degree, in this quantity, so great;
so much, so.

NBHL (1)

Առ այսչափաց մատակարարութիւն՝ բազում ժամանակ լինի ի վերայ։ Արդ այսքանից եւ այսչափաց արկածից չարեաց ի վերայ արկելոց եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 7 եւ Իմաստն։)


Այսր

See full entry →

adv.

here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.

NBHL (2)

Շարժեալ դեգեւացուցանեն՝ այսր եւ անդր երերեալք յաւիտեան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Սկսեալ ի Գալիլեէ մինչեւ ցայսր. (Ղկ. ԻԳ. 5։)


Այսքան, ոյ, ի, ից, Այսքանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj.

in this quantity, such, so numerous, thus great.

NBHL (1)

Այսքանից եւ այսչափաց արկածից. (Փիլ.։)


Այտնում, եայ

See full entry →

vn.

to swell, to puff, to be inflamed, to be bloated.

NBHL (1)

ԱՅՏՆՈՒՄ որ եւ ԱՅՏՉԻՄ. οἱδέω. tumeo. Ուռնուլ. ուռիլ, ուռենալ. շիշմէք. գապարմագ.


Այտոյց, ուցի

See full entry →

s.

swelling, protuberance, enlargement;
excrescence, hump, wart, corn, wen, push, pimple, pustule;
tumour, inflammation, tumefaction.

NBHL (1)

Յորժամ ո՛չ այտոյց իցէ, եւ ոչ ներգեւեալ, զի՞նչ ինչ այնր առողջութեան զոյգ կալցէ. (Ոսկ. փիլ. ՟Ժ՟Բ։)


Այտումն, ման

See full entry →

s.

inflammation, tumefaction, swelling, protuberance, enlargement;
cf. Այտոյց.

NBHL (2)

Կամ ուռնուլն այլով օրինակաւ. եւ փքացումն. ուռիլը, տկռիլը. գապարմագ.

ԱՅՏՈՒՄՆ ասի առ Գաղիանոսի եւ որ ինչ ի վեր երեւի յայտս կամ յերեսս մարդոյ. որպէս դեռաբոյս հերք մօրուաց, կամ մազ աղուամազ. եւ բիծք կամ պիսակք ծաղկան։ թիւյ, շիլ. ἵονθος lanugo primipili, villus, et faciei lentigo.


Այրասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

love of the wife for her husband, conjugal affection.

NBHL (1)

Այրասիրութեանն առաւելութիւն ( ի Սառա)։ Զարմացեալ ընդ կնոջն այրասիրութիւնն. (Փիլ. լին. եւ Իմաստն։)


Այրասպան

See full entry →

adj.

that has killed her husband.

NBHL (1)

Աններելի պատիժ պատուհասից այրասպանացն։ Ի վերայ այրասպանաց եւ մատնչաց։ (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ.)


Այրեմ, եցի

See full entry →

va.

to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.

NBHL (5)

Հուր ասէ այրեսցի ի վերայ բագնին անշէջ։ Այրել բազմակս ի վերայ տէրունեան աշտանակին. (Փիլ. բագն.։)

Այրիլ անաղօտ ի մեծախորհուրդ սրբումն սեղանիս. (Նար. ՁԱ։)

ԱՅՐԵԼ. որպէս կիզուլ արեւու, տօթոյ, եւ գինւոյ, եւ այլն. տապացուցանել։ Կր. տապանալ. տոչորիլ. συγκαίω. comburo. տաքցընել, գլխու զարնել. գըզտըրմագ.

ԱՅՐԵԼ. որպէս մորմոքեցուցանել կամ ճմլել եւ վառել զսիրտ։ Կր. մորմոքիլ. տապիլ. նեղիլ. բորբոքիլ. խշխշցնել, խշխշալ, տաքնալ. եիւրէյինի եագմագ. եանմագ. գըզմագ. դութուշմագ. παραθερμαίνω calefacio, ἑμπυρίζω incendo, προσεκκαίω inflammo, ζέω ardeo

Մի՛ մախանօք այրիլ. (Վահր. յայտն.։)


Այրեցուած, ոյ

See full entry →

s.

burn, burning.

NBHL (1)

cf. ԱՅՐՈՒՄՆ, որպէս այրիլն.


Այրեցումն, ման

See full entry →

s.

conflagration, deflagration, combustion, burning.

NBHL (1)

cf. ԱՅՐՈՒՄՆ, իբր այրելն, եւ իլն.


Այրումն, ման

See full entry →

s.

burning.

NBHL (1)

ԱՅՐՈՒՄՆ որ եւ ԱՅՐԵՑՈՒՄՆ. Այրելն եւ այրիլն՝ ըստ ամենայն նշ. καῦσις. ustio, combustio


Այց

See full entry →

s.

visit;
search;
inspection;
— առնել, յայց ելանել, to visit, to go to see, to make a visit;
— եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել, to search, to examine, to observe.

NBHL (1)

ԱՅՑ ԱՌՆԵԼ. ἑπισκοπέω, ἑπισκέπτομαι. inspicio, observo, visito դիտել. զննել. հայել. նայել. աղէկ մը նայիլ, աչք անցնել. տըգգաթ իլէ պագմագ՝ նազար էթմէք, կէօզէթմէք, կէօզտէն կեշիրմէք.


Այցեմ, եցի

See full entry →

va.

to visit;
to search.

NBHL (1)

Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անագանիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to delay, to linger, to loiter, to tarry, to stay;
to arrive late, to be late.

NBHL (1)

ԱՆԱԳԱՆԻՄ որ եւ ԱՆԱԳԱՆԵՄ, եցի. չ. χρονίζω tardo, moror Յամենալ. յապաղել. դանդաղիլ. լան զժամանակն յետոյ մնալ՝ ժամավաճառ լինելով. ուշանալ. կէճիքմէք.


Անազատ, աց

See full entry →

adj.

not free, dependant;
mean, ignoble, niggardly.

NBHL (1)

Ոչ հատուցանելով զայլոցն՝ անազատ լինէր, եւ ապախտաւոր. (Փիլ. սամփս.։)


Անազատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of nobility;
niggardliness, lowness.

NBHL (2)

Անազատութիւն եւ տարագրութիւն Քանանու. (Փիլ. լին.։)

Անազատութիւն գործելով ի կամակորութենէ ինքնահաճ միշտ վիճէին հովիւք. (Փիլ. իմաստն.։)


Անաթեմայ

See full entry →

s.

anathema.

NBHL (1)

ԱՆԱԹԵՄԱՅ կամ ԱՆԱԹԷՄԱ. Բառ յն. ἁνάθεμα, որ է վերադրութիւն, որպէս բանադրանք, նզովք. աֆօռօս, իլէնճ, լանէթ. (Մաշտ.։) (Կանոն.։)


Անալոցագոյն

See full entry →

adj.

insipid, tasteless;
pernicious;
very unproductive.

NBHL (1)

Դկղաթ անալոցագոյն է ... Արածանի ալոցագոյն. (Փիլ. լին.։)


Անախորժելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անախորժ.

NBHL (1)

Իսկ Թէոփիլոսի անախորժելի թուէին գրեալքն Յովհաննու. (Վրք. ոսկ.։)


Անախտ

See full entry →

adj.

not subject to diseases or passions;
innocent, pure.

NBHL (1)

Անախտ յամենայն չարէ մնալ։ Ոչ կարի դժուարել (ընդ մահ սիրելւոյ), եւ ո՛չ անախտ կալ մնալ. (Փիլ. իմաստն.։)


Անախտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

apathy, dispassion;
integrity, purity;
good constitution, health.

NBHL (1)

Զանախտութիւնն զգեղեցիկ համբարեալ ընկալցի. քանզի եթէ անախտութիւն ըմբռնեսցէ զանձն, կատարելապէս բարեբախտիկ լիցի։ Որ առաքինութեանն է ցանկացեալ, ոգիքն նորա միշտ յանախտութեան կան մնան. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անաղարտելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

incorruptible, unalterable;
incontestable.

NBHL (1)

ἁνιβδήλευτος, non adulteratus, ἁνεπίπληκτος, irreprehensibilis Որ ոչն աղարտի. անեղծանելի. անայլայլելի. անխարդախ. անըստգիւտ եւ անպարսաւ. սէօզ եօգ, խիլաֆ եօգ.


Անաղելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

not salted.

NBHL (1)

Որ չէ յաղեալ ընդ ծնանիլն. չաղած, հոտած.


Անաղօտ

See full entry →

adj.

shining, clear, bright.

NBHL (1)

Անաղօտ ծագումն։ Այրիլ անաղօտ. (Նար.։)


Անաճ

See full entry →

adj.

that does not grow, decreasing.

NBHL (1)

Ելով աճական մարմինն՝ այժմ անաճիցն հաւանի ստորակայիլ։ Որպէս անաճ մարմին, քար եւ երկաթ ... Եղեալ անուանակոչութիւն անմարմնոց եւ մարմնոց, աճականաց եւ անաճից. (Մագ. ՟Ժ՟Ա. եւ Մագ. քեր.։)


Անամօթ, ից

See full entry →

adj.

shameless, unblushing, impudent;
audacious, insolent.

NBHL (2)

Անամօթ յափշտակութեամբք. (Փիլ.։)

Դատապարտիլ անամօթ. (Վրք. հց.։)


Անամօթիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Անամօթանամ.

NBHL (1)

ԱՆԱՄՕԹԻՄ որ եւ ԱՆԱՄՕԹԱՆԱԼ. ἁναισχυντέω, ἁπαναισχυντέω, impudenter vel inverecunde ago. Անամօթ լինել. անամօթի գործ գործել. եւ լրբիլ. յանդգնիլ. աներեսութիւն ընել. էտէպսիզլիք եթմէք. առսըզլանմագ.


Անամօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impudence, audacity, effrontery.

NBHL (1)

Անամօթութիւնն առանձինն ուրոյն վատթարին է։ Անամօթութեանն յարացոյցք՝ ամենայն խայտառականք են. (Փիլ.։)


Անայլայլելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

cf. Անայլայլակ.

NBHL (1)

ἁναλλοίωτος, ἁνετερείωτος, immutabilis, alterationis expers. Որ ոչն այլայլի. անփոփոխելի. անյեղլի. անշարժ. անվրէպ. անփոփոխ. տէյիշիլմէզ, թէղայիւրսիւզ.


Անանձն

See full entry →

adj.

inanimate, lifeless;
impersonal.

NBHL (1)

Անանձանց եւ անձնաւորաց, անասնոցս եւ ասնոց ... այսպէս եւ յոգւոջն՝ եւ անանձունքն եւ անկատարքն եւ հիւանդոտքն. (Փիլ. այլաբ.։)


Անանուն

See full entry →

adj.

anonymous;
ignoble.

NBHL (2)

Վայրապար է անանուն բառնալ թողուլ զնոսա. (Փիլ. լին.։)

Ինքն անանուն է, եւ անճառ՝ որպէս անհասանելի. այլ ըստ գոյութեանն որ Էն անուանի. (Փիլ.։)


Անանջատ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (3)

ἁχώριστος, inseparabilis, inseparatus Որ չունի զատանիլ անջատիլ. անբաժանելի. անբաժան. անմեկնելի. այրըչմազ, նամէֆրուգ.

ԱՆԱՆՋԱՏ ըստ փիլիսոփայից ասի այն ինչ, որում անհնար է բաժանիլ յէութենէ իրին կամ ենթակային. որպէս բանականութիւնն ի մարդոյ, կամ սեւութիւնն յեթովպացւոց.

Բազումս փոխանակ միոյ տեարս եւ տիկնայս ստասցիս ի ներքս ի քեզ որջացեալս, որ զքո զոգիդ անանջատ եւ անմեկնելի ջնջեն. (Փիլ. լին.։)


Անանց

See full entry →

adj.

that passes not away, eternal;
impassable.

NBHL (2)

ἅβατος, ἁνέκβατος, invius Ընդ որ ոչ լինի անցանել. անգնալի. անհուն. անկոխ. չանցնելու. կէլիլմէզ.

Յանանց անապատս երթան. (Փիլ. լիւս.։)


Անապականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

incorruption;
purity, chastity.

NBHL (1)

Յանապականութենէ յապականութիւն ածեալ լինի վատթարն. (Փիլ.։)