Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Անխոտոր

See full entry →

adj.

that does not wander;
straight.

NBHL (1)

Անխոտոր տեսութիւն, ճանապարհ, շարժումն. (Դիոն.։ Փիլ.։)


Անխորհուրդ

See full entry →

adj. adv.

inconsiderate, rash, imprudent;
cf. Անխորհրդաբար.

NBHL (1)

Բանախօսութեան անխորհուրդն եւ անկցորդն։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս։ Ծածկեալ յանխորհրդոցն եւ յանփորձից։ Անխորհրդոց սովորութիւն է՝ ո՛չ արձան եւ ո՛չ յիշատակարանթոյլ տալ մնալ բարեացն. (Փիլ.։)


Անխորհրդաբար

See full entry →

adv.

imprudently, inconsiderately, without riflection.

NBHL (1)

Անխորհրդաբար եւ առանց յառաջագոյն ինչ իմանալոյ գործել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անխորհրդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

inconsiderateness, rashness, temerity.

NBHL (1)

Ոչ անխորհրդութեամբ եւ ոչ ըստ պատահի՝ անարժանից դատաստանս դնեն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անխոց

See full entry →

adj.

invulnerable.

NBHL (1)

Եթէ զանց արասցես առ նովաւ պարզամտաբար, անցեր անխոց. (Փիլ. սամփս.։)


Անխռով

See full entry →

adj. adv.

unruffled, calm, peaceable;
Անխռովաբար.

NBHL (2)

Ազատ ի խռովութենէ. անշփոթ. անվրդով. խաղաղ. հանդարտ. քէմալի րահաթ իլէ.

Անեղանելի բնութեան եւ անխռովի. (Փիլ. լին.։)


Անխռովաբար

See full entry →

adv.

Without perturbation.

NBHL (1)

ԱՆԽՌՈՎԱԲԱՐ ԱՆԽՌՈՎ. ἁτάραχως. sine perturbatione. Առանց խռովութեան. յանդորրու. խաղաղիկ. հանդարտիկ. քէմալի րահաթ իլէ.


Անխռովութիւն, ութեան

See full entry →

s.

calmness, tranquillity.

NBHL (1)

Առաքինի այրն յանխռովութեան է միշտ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անխտրաբար

See full entry →

adv.

cf. Անխտիր.

NBHL (1)

Ամենեցուն անխտրաբար ընդ մեղս բերիլն. (Լմբ. պտրգ.։)


Անխտրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indifference;
indiscretion.

NBHL (1)

Զամենայն զայսոսիկ անխտրութեամբ բոլորովիմբ ամենայն աստուածութեանն վերադրիլ. (Դիոն. ածայ.։)


Անխրատ, ից

See full entry →

adj.

undisciplined, irregular, licentious, incorrigible.

NBHL (1)

ἁπαίδευτος, ἁκόλαστος. ineruditus, indisciplinatus. Որ չէ խրատեալ բանիւ կամ գանիւ. անիմաստ. անհրահանգ. անկիրթ եւ ստահակ. խեռ. անսաստ. թալիմսիզ. ճահիլ. եարամազ.


Անխրատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indocility;
irregularity, licentiousness;
incorrigibleness.

NBHL (3)

ἁπαιδευσία. imperitia. Անխրատն գոլ. անհմտութիւն. անմտութիւն. անկրթութիւն. խեռութիւն. ստահակութիւն. թալիմսիզլիք. ճահիլլիք.

Անուսումնութիւն եւ անխրատութիւն. (Փիլ. լին.։)

Մարգարէք զանխրատութիւն մարդկան խրատեցին. (Հ. կիլիկ.։)


Անծախ

See full entry →

adj.

inconsumable;
incombustible.

NBHL (1)

Քաղաքս ի քումմէ մտանելոյդ՝ անծախ եւ անվնաս մնասցէ. (Փիլ. յովն.։)


Անծաղիկ

See full entry →

adj.

that does not flower or blossom.

NBHL (1)

Անմասն ի ծաղկէ. որ ոչ բերէ ծաղիկս. չիլէքսիզ.


Անծանօթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be unknown;
to be disguised.

NBHL (1)

չճանաչել. մոռանալ. եւ չկամիլ ճանաչել. ἁπογινώσκω.


Անծառայական, ի, աց

See full entry →

adj.

that is not servile, free.

NBHL (2)

Զխոնարհիլն անծառայականին ի մեր նուաստութիւնս. (Շ. բարձր.։)

Զմիտս ազատս եւ անծառայելիս. (Փիլ. լին.։)


Անծեր

See full entry →

adj.

not subject to the effects of age, perpetual, durable.

NBHL (1)

Զանծեր եւ զանթառամ կեանս ստանալ։ Կեանք անծեր եւ անմահագոյն. (Փիլ. լին.։)


Անծին, ծնի

See full entry →

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

NBHL (1)

ԶՀայրն եւ զԱրարիչ զանեղանելին զանծինն Աստուած. (Փիլ. լին.։)


Անծննդական, ի, աց

See full entry →

adj.

barren, steril.

NBHL (1)

Որք ութ ամիսք լեալ յորովայնին, ըստ յոլով իրաց անպտուղք եւ անծննդականք. (Փիլ. այլաբ.։)


Անծնունդ

See full entry →

cf. Անծննդական.

NBHL (1)

Կոյրք, եւ անծնունդք իմաստութեան բարք. (Փիլ. լին.։)


Անծննդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sterility.

NBHL (1)

Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա։ Սոդոմ ծծմբով եւ հրով ապականեալ լինէր, իսկ կինն (Ղովտայ) փոխեալ լինէր յաղի բնութիւն. անծննդութիւն եւ անպտղութիւն ամենեքին սոքա զեկուցանեն. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին.։)


Անկ, ից

See full entry →

adj. v. imp.

proper, fit;
— է, it ought, it is right, it is proper;
յ— ելանել, to be completed, accomplished, finished.

NBHL (2)

Համեմատութեամբ անկից իւրաքանչիւր ումեք։ Կամեցեալ ինչ իմանալ յարժանաւորացն եւ յանկից։ Գործեսցէ զանկսն իւր։ Իւրաքանչիւր ուրուք զըստ անգիցն ի կիր առեալ։ Շարժեսցին ի մտացն առ անգսն իւրեանց։ Զզոյգն եւ զիւր անգն։ Զանգ եւ զդէպ անուն գաւառականաց՝ ոչ յապաղեաց կոչել քոյր. (Փիլ.։)

Որպէս ա՛նկ եւ յարմար էր եւ վայել էր ամուսնի, յանձն առնոյր. (Փիլ.։)


Անկազմ

See full entry →

adj.

unbuilt, unfurnished, unprepared, not ready;
unbound.

NBHL (1)

Անզէնք եւ անկազմք ի մայրիս աներկիւղաբար շրջեսցին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անկած, ի, ից

See full entry →

adj.

fallen;
abject, vile, despicable;
booty, spoil.

NBHL (2)

որպէս անկուած, հիւսուած. անկուածոյ ինչ եւ ընդելուզեալ. եւ ոստայն. ὔφασμα. textura. էօրմէ, օյմա իլի.

Անկած լանջատեսիլ եւ ի վերայ պատմուճանի՝ նշանակ երկնի։ Սարդ իբրեւ կատարեսցէ զանկածսն, ըստ միջոցի տեղւովն իբր ի կիտի դարանամուտ լինի. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լիւս.։)


Անկամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անկամակութիւն.

NBHL (1)

Անհնար է անշնչութիւն եւ անկամութիւն զամենայնէս համարել. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անկանեմ, անկի

See full entry →

va.

to lay the groundwork of lace;
to weave;
to twine.

NBHL (3)

ԱՆԿԱՆԵՄ որ գրի եւ ԱՆԳԱՆԵՄ, գի. ὐφαίνω, ὐφάω, συνυφαίω. texo, detexo, contexo. հիւսել. նիւթել. յարամանել. յարմարել. հուսել, բանիլ. եօրմէք. տօգումագ. նէսճ էթմէք.

Որպիսի ոչինչ յանկելոց առ մեզ գոյ՝ վասն պայծառութեան. (Փիլ. քհ.։)

Ընդ սմա անկանել հարկաւոր է զԱստուծոյ հրամանս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (15)

Մեռանիլ, մանաւանդ ի պատերազմի կամ հարուածովք.

Յարձակիլ. ի վերայ հասանել. պատել.

ԱՆԿԱՆԻՄ գրի եւ ԱՆԳԱՆԻՄ, գայ, գի՛ր. πίπτω , ἁποπίπτω, ἑμπίπτω եւ այլն. cado, excido, incido եւ այլն. Վայրաբերիլ սաստկութեամբ, իբր կր. բայիցդ ԸՆԿԵՆՈՒԼ, ԱՐԿԱՆԵԼ. հոսիլ. տապալիլ. կործանիլ. իջանել. խոնարհիլ. ընկնիլ, ինկնալ, իյնալ. տիւշմէք.

Կամ ի վայր կախիլ.

Ձգիլ. դիմել. ապաստան լինել. յարիլ.

Կամ վիճակիլ. անկ լինել. յարմարիլ.

Կամ մատնիլ. պաշարիլ. վարիլ. բերիլ.

Կամ լքանիլ. թուլանալ. պակասիլ. դադարիլ. նուազիլ. զրկիլ. վրիպիլ. կասիլ.

Դեգերիլ. զբաղիլ. պարապիլ.

Դիւաց միայն է անկանիլ, եւ ոչ յառնել. (Կլիմաք.։)

Լաւագոյն է անկանիլ ի բարձրութենէ ի խոնարհ՝ քան լեզուաւ. Նոյնն։

Եւ կռուիլ. հակառակիլ. բախիլ. համեմատիլ.

Արկանիլ. դնիլ. դիպիլ.

ԱՆԿԱՆԻԼ Ի ՄՏԱՑ. Յիմարիլ. խելքը թռցնել. չըլտըրմագ. (Եզնիկ.։ Լաստ. ՟Թ։ Շ. թղթ.։)

ԱՆԿԱՆԻԼ Ի ՄԻՏՍ, Ի ՍԻՐՏ, կամ ԶՄՏՕՔ. Յիշել. յօժարիլ. կամել. (Ագաթ.։ Եղիշ.։ Գծ. ՟Է. 23։ ՃՃ.։)


Անկաշառ

See full entry →

adj.

that does not take bribes, incorruptible, honest.

NBHL (1)

Աստուած, որոյ ատեանն անկաշառ է եւ անպատրելի, միայն լի է ճշմարտութեամբ. (Փիլ.։)


Անկաշառառու, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անկաշառ.

NBHL (1)

Զորս՝ զի չարք են, դատեցաւ անկաշառառուն եւ անաչառ հայրն։ Որոց բնութիւնն յանկաշառառու ատենին դատապարտեաց մահու. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անկապ

See full entry →

adj.

loose, untied, free.

NBHL (1)

Մերկն եւ անկապն ընդ մարմնի միտքն բազումս ունի զօրութիւնս. (Փիլ. այլաբ.։)


Անկասկած, ից

See full entry →

adj. adv.

sure, certain, indubitable;
cf. Անկասկածելի.

NBHL (2)

ἁνυπότος, ἁνυπονόητος. non suspicans, incurious. Որ չունի զկասկած. որ ոչն խիթայ. աներկիւղ. յապահովացեալ, եւ անպատրաստ. կասկած չունեցօղ. իշքիլսիզ. շիւպհէսիզ. վազիֆէսի օլմայան.

Զի տանէն անկասկած եւ անյերկուանալի գաղութ բնակափոխութեանն. (Փիլ. իմաստն.։)


Անկատար, աց

See full entry →

adj. adv. s. gr.

imperfect, incomplete, defective, faulty;
imperfectly, incompletely, faultily;
imperfect tense.

NBHL (1)

Ըստ մասինն՝ անկատար ելով՝ ո՛չ է ամենայն։ Ծնանի՝ ոչ կատարեալ գործ, այլ անկատար, իբր թէ մանուկ։ Ուր ոչ է մերձ Աստուած, անկատար է այն ամենայն. (Փիլ.։)


Անկար

See full entry →

adj.

seamless;
not sewed;
incapable, unable, weak, feeble, impotent;
impossible;
— է, it is impossible.

NBHL (5)

Զկոյրս՝ որ ոչ ոտիւք եւ ձեռօք կարեն վարիլ, անկարս անուանեցին. (Փիլ. բագն.։)

ἁδύνατον. impossibile. Անկարելի. անհնարին. չըլլալու. օլմայաճագ. գապիլսիզ. միւմքիւնսիւզ.

Իրս իմն առաջի եդեալ իւր անկարս։ Ապա եթէ անկար իցէ, որպէս անկար է, կայ մնայ ասել՝ ոգւոցն գոլ հոդ այցելութեան. (Փիլ.։)

ԱՆԿԱՐ Է. դիմազ. Չկարէ լինել. անհնար է. անմարթ է. չըլլար. օլմազ. օլամազ. գապիլ տէյիլ.

Անկարացն է՝ ինքն ինքեան գոլ ինչ ներհական։ Յոյժ դժուարացն կամ յանկարացն էր լուծանիլ. (Արիստ. քանակ. եւ Արիստ. առինչ.։)


Անկարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be unable, to be incapable, to be insufficient.

NBHL (2)

ἁδύναμαι. non possum, nequeo. Չկարել. անկարող եւ անբաւական գտանիլ. տկարանալ. յետնիլ.

Լսողացն միտք զհետ երթալ անկարացեալ. (Փիլ. տեսական.։)


Անկարելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհնարին.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԿԱՐ ասի. ἁδύνατον. impossibile. Ոչ կարելի. եւ անհնարին. միւմքիւնսիւզ. գապիլսիզ.


Անկարծ

See full entry →

adj. adv.

unexpected, unforeseen, extraordinary, unaccountable;
յ—ս, suddenly.

NBHL (3)

ἁδόκητος. inopinatus. Ոչ կարծեցեալ. անկարծելի. անակնկալ. յեղակարծ. չի կարծած. գաֆիլ. ումուլմազ.

Անկարծ յուսով տեսեալք զանձինս (զերծ յալեկոծութենէ). (Փիլ. յովն.։)

ՅԱՆԿԱՐԾՍ. Առանց կասկածանաց. իշքիլսիզ.


Անկարծելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անկարծ.

NBHL (2)

Ձմեռն անկարծելի. (Փիլ. քհ.։)

Գտին անկարծելի փրկութիւնս. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Անկարօտ

See full entry →

adj.

not indigent, not in want.

NBHL (1)

Անկարօտ է այլոց իրիք, եւ ինքնաբաւ անձին. (Փիլ.։)


Անկեղակարծ

See full entry →

adj.

certain, sure.

NBHL (1)

Անկեղակարծելեացն եւ անճառիցն. (Փիլ. ել.։)


Անկեղծ, ից

See full entry →

adj. adv.

sincere, candid, frank, ingenuous;
true, loyal, faithful;
sincerely, ingenuously, candidly.

NBHL (1)

Անկեղծաւոր բարք, կամ բնութիւն. (Փիլ.։ Մաշկ.։)


Անկենդան

See full entry →

adj. s. chem.

lifeless, dead;
cold, without ardour, — animation;
inanimate;
azote.

NBHL (1)

որ եւ ԱՆԿԵՆԴԱՆԻ. Որ ոչ կեայ, որոյ չիք կենդանութիւն. անշունչ. անզգայ. ճանսըզ. պիլա հըսս.


Անկեր

See full entry →

adj.

that does not eat;
not eaten;
that has nothing to eat, famished.

NBHL (1)

Զոմանս անկերակուր եւ անվարձ ծառայեցուցանելով. (Սարգ. յկ. ՟Ժ. (այս ինքն առանց տալոյ զկերակուր)։ Իսկ Փիլ. այլաբ.)


Անկերակրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

want of food;
hunger;
phthisis.

NBHL (1)

ἁτροφία. inedia, et tabes. Ոչ կերակրիլն. անսուաղութիւն. եւ կորուստ ախորժակի կերակրոց, յորմէ եւ մաշարայական ախտ.


Անկերպ

See full entry →

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

NBHL (2)

Անկերպ նիւթ։ Անկերպ եւ անորակ։ Զփայտեայ պատկերսն եւ զքարեղէնսն պաշտեն, որ յառաջ անկերպ էին. (Փիլ.։)

Զանկերպ էութիւն. (Փիլ.։)


Անկերպութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Անկերպարանութիւն.

NBHL (1)

Ի բաց բառնալով յաշխարհէ զզարդն՝ ընդունել սպասել զայն՝ որ էրն բնական իւր անկերպութիւն։ Գեղեցկութիւնք ի բաց բարձեալ են, տխուր անկերպութեամբ ամենայն ինչ զգածաւ. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Անկիւնաւոր, աց

See full entry →

adj.

angulous, angular.

NBHL (1)

Որք զչորեքանկիւնսն զերկոտասանսն շարադրեն՝ թիւք անկիւնաւորք՝ են սոքա. (՟Ա, ՟Գ, ՟Ե, ՟Է, ՟Թ, ՟Ժ՟Ա, ՟Ժ՟Գ, եւ այլն. իսկ որ զայլ երկարսն շարադրեն անկիւնաւորք՝ են այսոքիկ. ՟Բ, ՟Գ, ՟Զ, ՟Ը եւ այլն. Փիլ. լին. ՟Բ. 5։)


Անկղիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be dissolute.

NBHL (2)

(լծ. յն. էնգլինօշ. ἑγκλίνω . լտ. ինգլինօ. inclino. խոտորիլ, հակիլ). Յարիլ. զակատիլ. մոլիլ. բանի մը չարաչար սէր ձգել. սէվտա վէրմէք. տատանմագ.

(Անկղիտանալ. յիմարիլ ի տռփանս, կամ պշնունլ։)


Անկոխ

See full entry →

adj.

untrodden, desert.

NBHL (1)

Ընդ խիստ եւ ընդ քարուտ եւ ընդ անկոխ հետեւել եւ ընդ անճանապարհ. (Փիլ. բագն.։)


Անկողին, ղնոց, նից, նաց

See full entry →

s.

bed;
mattress;
nuptial couch;
— անպիտան, անարդ, truckle-bed;
խորշ անկողնոյ, alcove;
դնել յանկողնի, ննջեցուցանել, to put to bed;
գնալ յ—, ննջել, to go to bed;
փետրալից —, feather-bed;
յարդալից —, straw-bed;
—ս արկանել, to make a bed;
մտանել յ—, to go to bed;
յառնել յանկողնէ, to get up;
յարդարել զ—, to make the bed;
անկեալ դնել յանկողնի, to take to one's bed.

NBHL (2)

(որպէս թէ ԸՆԿՈՂԻՆ, ընկողմանելի՝ հանգիստ կողին. կամ ուր անկեալ դնի ոք.) κοίτη. cubile, στρωμνή, στρῶμα. stragulum, stratum, lectus. Խշտիք մարդոյ. մասն մահճաց՝ մազեղէն, բրդեղէն, խոտեղէն, յորոյ վերայ լինի ննջել կամ ընկողմանիլ. տէօշէք, եաթմագ.

Անկողինս ծիրանի՝ ոսկեհուռ անկեալս. (Փիլ. տեսական.։)


Անկոչ

See full entry →

adj.

uncalled, not named;
uninvited;
— բազմական, parasite, smell-feast, trencher-friend.

NBHL (1)

Փոյթ սիրելի յուրախութիւնսն կոչեցեա՛լ (այս ինքն ի կոչիլն եւեթ) պարտ է մերձակայիլ. իսկ ի փորձութիւնսն (բարեկամին՝) անկոչ. (Ոսկիփոր.։)