Definitions containing the research սար : 4919 Results

Վերարկեմ, եցի

See full entry →

va.

to palliate, to veil, to cover, to cloak, to shroud.


Վերափոխեմ, եցի

See full entry →

va.

to transport, to convey, to bear or carry on high, to transform.

NBHL (1)

Գրեցաւ սա ի ձեռահիւսէն տեանռ յովհաննու, որ յինքնագրէն սարգսի վերափոխեաց. (Յիշատ. սարգ.։)


Վերերեւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

appearance;
superficies, surface.


Վերընդունիմ, ընկալայ

See full entry →

vn.

to receive, to accept.


Վերլուծանեմ, լուծի

See full entry →

va.

to analyze, to resolve.

NBHL (1)

Ոչ սարկաւագ պաշտօնեայ, ոչ ընթերցօղ վերլուծող. (Լմբ. պտրգ.։)


Վերծանեմ, ծանեցի, ծանեայ

See full entry →

va.

to read, to recite.

NBHL (1)

Զնկարս ծերք եւ տղայք հասարակ վերծանեն, եւ զգիրս սուրբս սակաւք ընթեռնուն. (Կաղանկտ.։)


Վերծանող

See full entry →

s.

reader;
lecturer.

NBHL (1)

Սարկաւագունս, եւ կէս սարկաւագաց, եւ վերծանողս, եւ սաղմոսերգուս. (Յհ. կթ.։)


Վերնագրեմ

See full entry →

va.

to place, to engrave an inscription;
to ascribe, to attribute.


Վերնակառոյց

See full entry →

adj.

built on high, celestial.

NBHL (1)

Այն որ հանգէտ եւ հաւասար՝ վերակառոյցն է խորանի. (Շ. եդես.։)


Վերնոտ, աց

See full entry →

adj. med.

aerial, ethereal;
cataleptic.

NBHL (1)

ՎԵՐՆՈՏ. σεληνιακός lunaticus. Լուսնոտ. ցաւագար նման լուսնոտի. սարալը.


Վերոյ, ի —

See full entry →

prep. adv.

up, upon, above;
beyond;
over, aloft;
ի — կողմանէ, from above;
ի — քան, above, over;
— գրեալ, written above.

NBHL (1)

Բաց յարիոսէ, զոր վերոյ ցուցաք։ Վերոյ ցուցաւ յեղյեղուկ եւ անգիտելի կամք երիտասարդին. (Շ. թղթ.։ Լմբ. առակ.։)


Վերջ, ից, ոց

See full entry →

s. fig.

end, finish, conclusion, close;
end, extremity, bound, limit;
tail;
back;
the rear of the army;
cadence, fall;
—ք, cf. Վերջաւոր;
ի —, ի —է, ի —ոյ, after, behind, at last, after all, in conclusion, finally, lastly;
ի — կոյս, backwards, back, behind;
ի — նահանջել, to draw back, to repress, to hold in, to check, to restrain;
ի — հասանել, to have already one foot in the grave;
ի — կոյս գնալ, to go backwards;
ի —ի թեւոյն անկեալ, assailed the army in the rear;
հասէք ի —ս նոցա, destroy the enemy's rear;
ի — or ի —է եկեալք, survivors, posterity;
ժամանակաւ ի —է, latest or nearest;
ի —ոյս երթեալ զօրէն չար գազանի, given to perversity as a beast;
— բանիս այս, the pith of my discourse is this;
եկն ի —ն, he was at his life's end.


Վեց, ից

See full entry →

adj.

six.

NBHL (1)

Կատարեալ թիւ է, որոյ մասունքն շարադրեալք հաւասար գոն բոլորին. որպէս վեցին. քանզի վեցին մասունքն շարադրեալք՝ զվեցն ծնանին. քանզի ունի կէս զերիսն, եւ երրեակ զերկուսն. (Սահմ. ՟Ե։)


Վեցախորշ

See full entry →

adj.

hexagonal.

NBHL (1)

Զվեցախորշիւք զուգաթիւ անկիւնս հաւասար թուով յարուցանելով. (Առ որս. ՟Դ։)


Վեցակուսի

See full entry →

adj. adv.

six-angled;
in six manners.

NBHL (1)

Հաւասար՝ վեցակուսի են զատական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Վեցանկիւն, կեան

See full entry →

cf. Վեցանկիւնի.

NBHL (1)

Վեցանկեամբք առ հասարակ ամենայն կողմամբք գրոց մաղոցն հաստատեալ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վեցանկիւնի

See full entry →

adj. s.

hexagonal;
hexagon.

NBHL (1)

Վեցանկեամբք առ հասարակ ամենայն կողմամբք գրոց մաղոցն հաստատեալ. (Վեցօր. ՟Ը։)


Վզանուտ

See full entry →

cf. Վզան.


Վէր, վիրաց

See full entry →

s.

sore, wound;
ulcer;
—, հիւթ վիրի, sanies, matter, pus, gore;
կեղեւ վիրաց, scab, scurf;
cf. Պատրոյգ;
— սրտի, heart-sore, heart-ache, heart-break, heart-burn;
—ս առնել, —ս ի վերայ դնել, to wound, to cover with sores, to ulcerate;
—ս ընդունել, to be wounded;
դարմանել զ—ս, to dress, to cure a wound;
ցաւ վիրին խստանայր, the pain caused by the wound became insupportable;
տայ —ս եւ ինքն ոչ առնու, he wounds others but receives no hurt.

NBHL (2)

Այր սպանի ի վէրս ինձ, եւ երիտասարդ ի հարուածս ինձ։ Վէր ընդ վիրի, հարուած ընդ հարուածոյ։ Նետք տղայոց եղեն վէրք նոցա։ Ոչ վէրք, ոչ այտումն։ Սրբել զնա ի վիրաց անտի։ Վէրս ի վերայ եդին։ Լեզուին զվէրս նորա.եւ այլն։

Ո՛վ մտացի դու, եւ ու՞ր ուսար վիրօք զվէր բժշկել։ Երկոքին կողմանքս յայսմ վիրէ վշտացաք. (Լմբ. ատ.։)


Վթարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վթարումն.


Վթարումն, ման

See full entry →

s.

waste, deterioration, ruin, destruction.


Վիժած, աց

See full entry →

adj. s.

abortive;
abortion.


Վիճակ, աց

See full entry →

s.

lot, chance, destiny, fate, fortune;
ballot, suffrage, vote, voice;
lot, state, condition;
lot, portion, share;
lottery;
sorcery;
inheritage, possession;
fief, farm;
department, district, liberties, precinct, extent of jurisdiction, territory;
diocese;
clergy;
situation, condition, fortune, rank, quality, dignity, office, employment, profession;
—ս արկանել, to draw or cast lots, to ballot, to vote;
to practise witchcraft;
— արկանել ի վերայ իրիք, to cast lots or to draw for anything;
—աւ տալ, to give through lottery;
ետուն —ս նոցա, they drew their names by lot;
եւ ել վիճակն մատաթեայ, and the lot fell upon Matthias.

NBHL (1)

Արաք բուսարձակք, եւ վիճակք պտղալիցք. (Վեցօր. ՟Բ։)


Վիճակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վիճակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Վիճակեալ յաթոռն կեսարու. այսինքն անկեալ ընդ թեմիւ կեսարիոյ. (Խոր. ՟Գ. 34։)


Վիմաշէն

See full entry →

adj.

built of stone.

NBHL (1)

Առ հասարակ ամենայն քաղաքն ի վիմաշէն յարկէ շինեալ էր. (Պտմ. աղեքս.։)


Վիմեղէն, ղինի, նաց

See full entry →

adj.

stony, stone.


Փարթամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become or grow rich, to thrive.


Փարթամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

riches, opulence, abundance, wealth.


Փարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to embrace, to clasp in one's arms, to throw one's arms round, to hug, to fold or lock in one's arms;
to surround, to encircle;
— զմիմեամբք, to embrace mutually;
— զիւիք, to apply oneself, to give oneself up to;
— զփառօք, to be ambitious;
cf. Ծունգ.


Փափագ

See full entry →

cf. Փափաքանք.


Փափկացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to soften, to render tender;
to take the greatest care of, to pet, to render delicate, soft;
— զծոմական աւուրս, to banquet on fast days.


Փափուկ, փկի

See full entry →

adj. adv.

delicate, soft, dainty, voluptuous;
delicious, tender, nice, exquisite;
charming, gentle, graceful;
holy, sacred;
—ս, delicately, tenderly, gently;
— ախորժակ, fine taste;
— խիղճ, tender or scrupulous conscience.


Փեճոկեմ, եցի

See full entry →

va.

to bark, to peel, to pare;
— զընկոյզ, to shell nuts.

NBHL (1)

Զի՞նչ անաքսարքոս. զոր նիկսկրիսն կիպրացւոց. գոռոզն իբր հատս ցորենոյ եւ կամ գարւոյ փեճոկել հրամայեաց. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Փեռեկեմ, եցի

See full entry →

va.

to cleave, to rend, to tear, to divide, to open, to break, to burst.


Փեսայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to espouse, to marry a person's daughter, to be or become a son-in-law.

NBHL (1)

Լինին հարսանիք մաքսիմինայ դստերն դիոկղետիանոսի ի նիկոմիդա՝ փեսայանալով նմա Կոստանդիանոսի կեսարի որդւոյ Կոստայ։ Վասակ հայկազուն փեսայացեալ էր Աշոտոյ իշխանաց իշխանի. (Խոր. ՟Բ. 80։ Յհ. կթ.։)


Փետուր, տրոց

See full entry →

s.

feather;
նուրբ, մանր —ք, down, soft feathers;
խոշոր —ք, master or longest quills;
յարդարել զ—ս, to preen, cleanse or dress the feathers;
աւել ի փետրոց, featherbroom.

NBHL (1)

Ի զարդս պաճուճանացն զանհաւասարսն ի փետրոցն յօրինելով. (Պիտ.։)


Փերեւեդեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Փերեւերտեմ.


Փերեւերտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to dress oneself with studied elegance, with affected neatness, with too great attention to effect, to be very spruce or smart;
to bridle up, to strut, to carry proudly, to walk with affected dignity.


Փթթեմ, եցի

See full entry →

va.

to put or shoot forth, to cause to blow or blossom, to deck with flowers.


Փթրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dry up, to fall to dust.

NBHL (1)

Ի ժամանակս սովոյն, յորում ամենայն երկիր առ հասարակ երաշտացեալ փթրէր. (Ոսկ. ի յհ. մկ.։)


Փիլիսոփայ, ից

See full entry →

s.

philosopher;
chorister, singer.

NBHL (1)

Զգենուն միաբան քահանայքն եւ սարկաւագունք, եւ փիլիսոփայք, եւ այլն. Ի հին տօնաց։ Այսօր տօն է մեծի սուրբ կարապետին. եւ փիլիսոփայ չունիմք՝ որ կատարեմք զտօնս. (Ոսկիփոր.։)


Փլուզանեմ, ուզի

See full entry →

va.

cf. Փլուցանեմ.

NBHL (1)

Կտրեալ զաշտարակն՝ վերուստ ի վայր փլուզեալ հոսեաց։ Առ հասարակ ի վայր փլուզեալ զպատուար պարսպացն եւ զապարանս։ Ոչ կարացին զերկնաւոր շինուածսն փլուզանել. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Փծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Փծանք.

NBHL (1)

Մաքուր է ոգւով եւ մարմնով եւ լեզուով. (պահելով զսոսին՝) զոմն յանօրէնութենէ, զոմն ի փծութենէ, եւ զոմն ի հայհոյութենէ։ Իբրեւ զհասարակ փծութիւն ի բաց հալածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Փշաբեր, ից, աց

See full entry →

cf. Փշաբոյս.


Փշրանք, նաց

See full entry →

s. pl.

crumbs, scraps, small bits, morsels.


Փոխաբնակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to translocate, to change residence or place.


Փոխաձեւեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Փոխակերպեմ.


Փոխայեղյեղեմ

See full entry →

va.

to convert reciprocally, to the contrary.

NBHL (1)

Զոր հայր ունի՝ որդւոյ է, եւ զոր որդի՝ հօր. եւ աստանօր փոխայեղյեղէ, եւ այնու զհաւասարութիւն ցուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 35։)


Փոխանակ

See full entry →

prep.

instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.


Փոխանակ, ի

See full entry →

s. adv.

substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.