Definitions containing the research տի : 10000 Results

Առձեռն

See full entry →

adj. s.

ready to the hand, handy, manual, portatif;
in part payment, on account;
— տալ, to give in part payment;
— բառարան, pocket dictionary.

NBHL (2)

ԱՌՁԵՌՆ, կամ ԱՌ ՁԵՌՆ. մ. Իբրու Առ ձեռս կամ ի ձեռս ունելով. ի պատրաստի. մտադիւր. եւ Ի մօտոյ. այժմէն. անդէն առ նմին. անյապաղ. դիւրաւ. վայրապար. եւ Հարեւանցի. ըստ առաջին տեսութեան.

Վայրապար եւ առձեռն սքաքնչանայիք (ընդ մկրտիչն). (Կիւրղ. գանձ.։)


Առն, ռինք, ռանց

See full entry →

s.

he-lamb.

NBHL (1)

Առն, առին. վագր, վագեր։ Առն, խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են. (Երզն. քեր.։)


Առնաբար

See full entry →

adv.

manly, vigorously.

NBHL (1)

Մեծանուն տիկինն սոփի (այրիացեալ) առնաբար ունի զիշխանութիւնն (սիւնեաց). (Արծր. ՟Ե։ 1։)


Առնակին, կնոջ

See full entry →

s.

married woman.

NBHL (1)

Կին առնակին է։ Կին՝ որ առնակին իցէ։ Այր ոք՝ եթէ շնասցի ընդ առնակնոջ։ Պահել զքեզ յառնակին կնոջէ։ Որ մտանէ առ առնակին՝ առանց պատժի ոչ լիցի։ Ընդ առնակնոջ ամենեւին մի՛ նստիր։ Կին առնակին ի կենդանի այր կապեալ է օրինօք. (Ծն. ՟Ի. 3։ Թուոց. ՟Ե. 29։ Ղեւտ. ՟Ի. 10։ Առակ. ՟Զ. 24. 29։ Հռ. ՟Է. 2։ Սիր. ՟Թ. 12։)


Առնամոլի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Արուագէտ.

NBHL (1)

Մոլի, պղծագործ, վիրագ. այս արական նշանակութիւնք են առնամոլեացն եւ աստուածամարտից. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Առնելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

feasible;
making, maker.

NBHL (2)

Իբր Ապառնի, գործելի, լինելի. ուստի գոյականն՝ որպէս Գործք. իրք.

Առնելիք օրինացն արդարասցին։ Ո՞րչափ առաւել պատիւ ունիցի քան զտունն՝ տանն առնելի։ Լինիջիք առնելիք բանին. (Հռ. ՟Բ. 13։ Եբր. ՟Գ. 3։ Յկ. ՟Ա. 22=25։)


Առնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

virile mind, bravery, strength of mind, courage;
virtue.

NBHL (1)

Մենամարտիկ երկպատական առնութեան. (Ագաթ.։)


Առոգանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prosody;
pronunciation;
watering.

NBHL (1)

(ի ձայնէս Ոգել, այսինքն ասել) իբր Առասացութիւն. կամ ըստ յն. առերգութիւն. προσῳδία. prosodia, accentus vocis. Բարեյարմարութիւն ձայնի ի վերծանութեան բառից եւ բանից, եւս եւ վանկից յայլ եւս այլ լեզուս՝ ըստ ելեւէջից շեշտելոյ եւ բթելոյ, եւ ըստ եղանակի առաջիկայ իմաստից.


Առողջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be cured, to heal, to recover health.

NBHL (1)

ὐγιάζομαι. sanor, convalesco. Յառողջութիւն գալ կամ դառնալ. բժշկիլ յախտից մարմնոյ կամ հոգւոյ. ըռընտալ, աղէկնալ.


Առողջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

health, life;
salubrity, healthfulness;
cure, recovery of health;
յ— ձեր, to your health ! հաստանիլ յառողջութեան, to be convalescent, to return in health;
քնքուչ, ակար, յեզյեղուկ —, a delicat, feeble, wavering health;
պահպանել զ—, to keep one's health;
խանգարել —, to destroy, to ruin the health;
զօրանալ սակաւ յ—, to be convalescent.

NBHL (4)

Քան զառողջութիւն եւ զգեղեցկութիւն սիրեցի զնա։ Վասն առողջութեան զապիկարն կարդայ։ Յոտից մինչեւ զգլուխ չի՛ք ի նմա առողջութիւն։ Հաւատքն՝ որ նովաւ՝ ետուն դմա զառողջութիւնս զայս՞ (Իմ ՟Է 10։ ՟Ժ՟Գ 18։ Ես. ՟Ա 6։ Գծ. ՟Գ. 16։)

Ձգտի (կամ ձգի) ի ծագաց մինչեւ ի ծագս օգտակար առողջութեամբ. (Իմ. ՟Ը 1.) յն. մի բառ, քաջառողջաբար, կամ հզօրեղապէս։

Խոնարհութիւն սրտի, եւ առողջութիւն սրտի, եւ առողջութիւն հաւատոց. (Բրս. առ գր.։)

Առողջութիւն եղեւ նա աշխարհիս հայոց, եւ բազում վիրաւորք ի ծածուկ նովաւ գտին զառողջութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Առոյգաբարձ

See full entry →

adj.

whose haunches are young, that has firm hips.

NBHL (1)

Ոյր առոյգ իցեն բարձք ոտից.


Առոյգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow young, to become young again.

NBHL (1)

Առոգանայր հանճարով աստուածային իմաստիցն. (Համամ առակ.։)


Առումն, ման

See full entry →

s.

taking, reception, capture, possession;
acceptation, sense, signification;
assumption (in logic);
lemma;
receipt.

NBHL (2)

Յառմանէ ծնօտի ծնաւ աղբիւր ջրոց. (Նեղոս.։)

Վերստին առումն բանին։ Վերստին առումն առնէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։) (Լմբ. սղ.։)


Ասպանդակ

See full entry →

s.

stirrup;
փոկ —ի, stirrup-strap or — leather.

NBHL (2)

Խնդրեաց գրաստ (կամ ոստս ինչ սակաւ) յերիցոէ անտի, եւ ասպատանգ (կամ ասպատանս՞ տպ՞ ասպանդակ) արարեալ ոտիցն՝ նստաւ ի վերայ նորա։ Մերձեցան ոտք նորա յասպատանն (տպ. յասպանտակն), ուր եդեալ էին ոտք սրբոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

Ուղիղ գրչութիւն է եւ յընտիր օրինակն (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Ասպատանգ, աց

See full entry →

cf. Ասպանդակ.

NBHL (1)

Խնդրեաց գրաստ (կամ ոստս ինչ սակաւ) յերիցոէ անտի, եւ ասպատանգ (կամ ասպատանս՞ տպ՞ ասպանդակ) արարեալ ոտիցն՝ նստաւ ի վերայ նորա։ Մերձեցան ոտք նորա յասպատանն (տպ. յասպանտակն), ուր եդեալ էին ոտք սրբոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Ասպատակի

See full entry →

adv.

runing, rusbing.

NBHL (1)

Գոգս առեալ ուռուցեալ (նաւ) առագաստիւք ասպատակի ի վերայ մկանաց ծովուն։ Մինչդեռ յասպատակի երթայր բանս յանկարծակի էառ զկայ. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)


Յասպատակի

See full entry →

cf. Ասպատակի.

NBHL (1)

Գոգս առեալ ուռուցեալ (նաւ) առագաստիւք ասպատակի ի վերայ մկանաց ծովուն։ Մինչդեռ յասպատակի երթայր բանս յանկարծակի էառ զկայ. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)


Ասպարապետ

See full entry →

cf. Սպարապետ.

NBHL (1)

Որ ի ժամուն ասպարապետ էր անտիոքայ։ Մուշեղ ասպարապետն հայոց. (Փարպ.։ ՃՃ.։)


Ասպետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knighthood.

NBHL (1)

Իշխանութիւն ասպետի. պատիւ ասպետաց.


Աստանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

absence (of mind), evagation, dissipation.

NBHL (1)

Անկայան պատսպարին գիւտիւքն մերովք աստանդութիւնքն օգտակար իրացն մերոցառնեմք. (Վեցօր. ՟Ա։)


Աստանօր

See full entry →

adv.

here, in this place.

NBHL (2)

Աստանօր տեսեալ մտացս իմաստիւ զապագայիցն դիպուածս։ Աստանօր ի սոյն ամանակի. (Նար.։)

Որ ինչ աստ կամ յաստի կեանս է. արդի. աս տեղի, հիմակուան.


Աստեղաբաշխական, ի, աց

See full entry →

adj.

astronomical.

NBHL (1)

Աստեղաբաշխականն ի շարժուն շարունակ քանակէն։ Զաստեղաբաշխականն (գտին) քաղդէացիք. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)


Աստեղագէտ

See full entry →

cf. Աստեղաբան.

NBHL (1)

Աստեղագիտին պարտ եւ պատշաճ է բազում փոյթ յանձին ունել եւ այլն. (Վեցօր. ՟Զ։)


Աստեղագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աստեղաբանութիւն.

NBHL (1)

Քաղդէացիք առաւել աշխատի յաստեղագիտութեան. (Փիլ. իմաստն.։)


Աստեւոր

See full entry →

adj.

sure, infallible, constant.

NBHL (1)

ἅριστος optimus, idoneus Հաստատուն. կուռ. արաստոյ. եւ զօրաւոր. եւ կարիլաւ. ընտիր.


Աստղանման

See full entry →

cf. Աստղակերպ.

NBHL (1)

Աստղանման սպարապետին՝ սրբոյն վարդանայ՝ քաջ նահատակին. (Գանձ.։)


Աստուածաբան, ից

See full entry →

s.

theologian.

NBHL (1)

Որ համապատիւ հօր եւ որդւոյ քարոզեցին զքեզ աստուածաբանք եկեղեցւոյ. (Շար.։)


Աստուածաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

to write, to discourse or speak theologically.

NBHL (1)

Զձիոյն աստուածաբանէ աստուած առ յովբ. (Քեր. քերթ.) իմա՛, աստուածաբար կամ բարձրագոյնս ճառէ, տիրաբանէ։


Աստուածաբար

See full entry →

adv.

godlike, divinely.


Աստուածագնաց

See full entry →

adj.

who walks in the ways of God.


Աստուածադրոշմ

See full entry →

adj.

imprinted or marked by God.

NBHL (1)

Տախտակք տիրագիծք եւ աստուածադրոշմք. (Նար. առափ։)


Աստուածազգեաց, զգեցի, ից

See full entry →

adj.

that bears god;
carried by God.

NBHL (3)

θεόφορος theophorus, deifer;
deum in se ferens, gerens, portans Զգեցօղ զԱստուած յինքեան, որպէս թէ արկեալ զիւրեաւ, կամ բարձօղ յանձին. այն է ըստ յն. ոճոյ՝ զԱստուած կրօղ յինքեան. աստուածակիր. որ եղեւ իբր մականուն սրբոյն իգնատիոսի անտիոքայ հայրապետին. որ եւ ԱՍՏՈՒԱԾԱԶԳԵՍՏ.

Իգնատիոս, որ է աստուածազգեաց. (Ածազգ. ի սկիզբն ամենայն թղթոցն. կամ ըստ Ճ.)

Աստուածազգեաց լոյս, կամ փառք, յարութիւն, յարմարութիւն. (Շար.։ Խոր. հռիփս. Ստէպ։ Յայս միտ կարծի յոմանց Աստուածազգեաց կոչումն իգնատիոսի, ըստ որում բարձեալ եղեւ ի մանկութեան ի գիրկս Յիսուսի՝ ըստ Շար. եւ Յայսմաւ. յն. եւ հյ։)


Աստուածազգեստ, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

cf. Աստուածազգեաց.

NBHL (5)

Որպէս աստուածազգեստիցն էր ծանօթ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Յաստուածծազգեստիցն տուաւ. (Շ. հրեշտ.։)

Աստուածազգեստիցն ծերոց. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)

Զաստուածզգեստին պանծանս. (՟Կ՟Ա։)

Նախասաց բարբառ աստուածազգեստից. այսինքն մարգարէից. (Զքր. կթ. հմբ.։) Եւ ըստ այսմ առաւել բայիւ վարի. ἕνθεος γίνομαι, ἑνθουσιάζω, ἑπιθειάζομαι cf. ԱՍՏՈՒԱԾԱՐԵԼ, իբր մարգարէանալ.


Զինուորական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

military, soldierly, soldier-like;
soldier;
— արուեստ, tactics.

NBHL (1)

Ցանկալի եղեալ զինուորական արհեստիւն։ Զինուորական կողմանն. (Կորիւն.։)


Զինուորիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to take up arms, to fly to arms, to arm one's self;
to oppose;
to take up the profession of arms;
ո՞սք երբեք զինուորիցի իւրովք թոշակօք, who goeth a warfare any time at his own charges ? զի գու զինուորիցիս նոքօք զգեղեցիկ զինուորութիւնն, that thou by them mightest war a good warfare.

NBHL (1)

Բամբասաւորօք զինուորեալ նետիւք. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Զինուորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

militia, arms, profession of war;
army;
armament;
tactics;
soldiership;
մտանել, գրիլ ի —, to enlist;
— հրեշտակաց, զուարթնոց, անմարմնոց, choir, or host of angels.

NBHL (1)

Զինուորութիւնք վերնականաց։ Զինուորութեամբ զուարթնոցդ։ Նախամարտիկն զինուորութիւն երկնային պարուն։ Խափանեսցին ամենայն դիմամարտութիւնք զինուորութեանց դժնեայ մատնչին. (Նար.։)


Զինչ, էն, էին, էումն, ման

See full entry →

s.

nature, substance, state of a thing.

NBHL (1)

Զի՞նչ է ինձ՝ ի թիւ արկանել։ Եւ զի՞նչ է ինձ սակաւս յօդել, կամ ի կիր արկանել։ Զի՞նչ վնասեսցեն զիս պարտիքս. (Նար.։)


Զինչուզինչ

See full entry →

adj. s.

how ? what can it be ? how can it be ?

NBHL (1)

Թէպէտեւ չգիտիցեմք իսկ քաջ, զի՛նչուզի՛նչ այսր աւուր մեղուցեալ իցէ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 19։)


Զինչպէտ

See full entry →

adj. adv.

futile, vain, frivolous;
capriciously.

NBHL (1)

ԶԻ՛ՆՉՊԷՏ. Ումպէտ. անպէտ. եւ Ըստ մտի. ըստ կամի.


Զիջանիմ, ջայ

See full entry →

vn.

cf. Զիջանեմ.

NBHL (1)

Յառաջին զուարթութենէ անտի զիջեալ տրտմագոյն երեսօք. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 19։)


Զիջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

calmness, tranquillity;
subsiding;
condescension, connivance, deference;
indulgence.

NBHL (1)

Տնօրէնութիւն՝ ո՛չ է սեպհական գործ, այլ զիջումն ի պէտս հօտին։ Ճմլեցուցեալ խանդաղատեսցուք զԱստուածային կամացդ սաստն ի զիջումն եւ յողորմութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Զիջումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զիջութիւն.

NBHL (1)

Տնօրէնութիւն՝ ո՛չ է սեպհական գործ, այլ զիջումն ի պէտս հօտին։ Ճմլեցուցեալ խանդաղատեսցուք զԱստուածային կամացդ սաստն ի զիջումն եւ յողորմութիւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Զիջուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to calm;
to eool;
to extinguish;
— զոք առ ի վշտակցութիւն, to soften, to render compassionate.

NBHL (1)

Ոչ եթէ զԱբրահամ ինչ զիջոյց ի հայրապետութենէ անտի. (Ագաթ.։)


Զիրարեմ

See full entry →

va.

to raise a tumult or disturbance;
— զաղանդ, fo divulge, to publish.

NBHL (1)

ԶԻՐԱՐԵՄ ԶԻՐԱՐԻՄ Զիրերօք անցուցանել, եւ անցանել, վէճս յուզելով կամ շշնջելով. պատատիլ. խառնիլ. իրարու անցընել, իրար անցնիլ, շշնկոց հանել.


Զիրարիմ

See full entry →

vn.

cf. Զիրարեմ.

NBHL (1)

ԶԻՐԱՐԵՄ ԶԻՐԱՐԻՄ Զիրերօք անցուցանել, եւ անցանել, վէճս յուզելով կամ շշնջելով. պատատիլ. խառնիլ. իրարու անցընել, իրար անցնիլ, շշնկոց հանել.


Զլանամ, ացայ

See full entry →

va.

to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.

NBHL (8)

Անձամբ անձին զանձինս ի սրբութենէ պարգեւաց անտի զլանան։ Ա՛յր դու, չզըլանամ ինչ զքեզ, բայց կամիմ տալ սմա՝ որպէս եւ քեզդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6. եւ 8։)

Եթէ զուրուք ինչ զլացեալ իցեմ, հատուցից չորեքպատիկ. (Բրս. հց.։)

Զլացեալ զրկեցաւ ի սքանչելի կենաց անտի. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 2։)

ԶԼԱՆԱԼ. ἁρνέομαι nego, recuso, inficior Ժխտել, ուրանալ զիրաւն եւ զիրաւունս. ապախտ առնել. յուլանալ ի ճանաչել զերախտիս եւ զպարտս.

Ո՞ր ազգ զլացաւ զերախտիս տեառն իւրոյ մարդկութեանն։ Զլանամ զնոյն եւ ո՛չ բնաւ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)

Զլացան զպատիւ նորա. (Վրդն. ծն.։)

Զանզբաղութիւն անապատին զլանալ ոչ յօժարէր. (Սկեւռ. լմբ.։)

Նման Յուդայի, որ ժողովեաց ի վերայ տեառն իւրոյ զգունդս զլացողացն այսինքն ապերախտից. (Վանակ. յոբ.։)


Զլացողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

denial;
recantation, refusal;
wrong.

NBHL (1)

Եղեւ բարութիւն՝ զլացութիւն նոցա (փշով պսակողացն զՅիսուս), որպէս զի նովաւ խոցոտիցի թշնամին. (Երզն. մտթ.։)


Զլացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Զլացողութիւն.

NBHL (1)

Եղեւ բարութիւն՝ զլացութիւն նոցա (փշով պսակողացն զՅիսուս), որպէս զի նովաւ խոցոտիցի թշնամին. (Երզն. մտթ.։)


Զլացումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զլացողութիւն.

NBHL (1)

Եղեւ բարութիւն՝ զլացութիւն նոցա (փշով պսակողացն զՅիսուս), որպէս զի նովաւ խոցոտիցի թշնամին. (Երզն. մտթ.։)


Զկծանք, նաց

See full entry →

s. pl.

chagrin, grief, vexation, crabbedness.

NBHL (1)

Կծումն եւ կծկումն սրտի. դժկամակութիւն. դառնութիւն. զայրոյթ. ստրջանք. խշխշուք, սրտի էրուք.