Definitions containing the research սար : 4919 Results

Նշդարի, րւոյ, րեաց

See full entry →

s. bot.

yoke-elm, horn-beam.

NBHL (1)

ՆՇԴԱՐԵՆԻ ՆՇԴԱՐԻ. πτελέα ulmus. Տունկ անպտուղ, զորով պատի որթ. որպէս սարոյն. կամ ռմկ. կնձնի, պտղի .... ըստ Լեհ. ծառ յազգէ ցախից. որպէս լտ. carpinus.


Նշխար, աց

See full entry →

s.

bit, piece, particle, fragment;
rest, residue;
remains, mortal coil;
consecrated bread, eulogia;
—ք սրբոց, relic;
տուփ —աց, reliquary, shrine;
— պատարագի, host, wafer;
— կնքոյ, wafer;
— գործել or կազմել, to make wafers;
—ք եւ նշմարք հայաստանի, the antiquities of Armenia (Picturesque Armenia).


Նշմար

See full entry →

s.

mark, trace, sign, vestige, indication;
— գեղոյ, some remains of beauty.


Նշմարեմ, եցի

See full entry →

va.

to catch a glimpse of, to see imperfectly, to perceive, to discover, to examine, to observe, to regard;
զերկիր —, to cast the eyes down, to look on the ground.


Նողկամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Նողկտամ.


Նողկնում

See full entry →

vn.

cf. Նողկտամ.


Նողկտամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to be disgusted, to loathe, to feel sick or inclined to vomit;
to abhor, to detest, to turn from with disgust.


Նոյն, նորին, նովին, նովիմբ

See full entry →

pron. adj. adv.

himself, herself, itself;
he, she, it;
even, equal, identical;
ditto, do, idem or id;
the same, of the same kind, after the same manner, equally, conformably, identically;
մի եւ —, the same;
ի —, ի նմին, together, all at once;
ի —, — ընդ —, ընդ —ս իսկ, ի մի եւ ի —, ի նմին ժամանակի, -ժամայն, —հետայն, soon, very soon, quickly, in the same moment, immediately, directly;
— գործել, to identify.


Նոյնագոյ

See full entry →

cf. Համագոյ.

NBHL (1)

Աստուածութիւն անճառ՝ միշտ բարի, նոյնագոյ՝ հաւասարապատիւ. (Նար. ՟Լ՟Դ.) այսինքն համագոյական, կամ միշտ նոյն եւ անփոփոխ.


Նոյնակերպ

See full entry →

adj.

cf. Միակերպ.


Նոյնգունակ

See full entry →

adj. adv.

even, equal, same;
cf. Նոյնպէս.

NBHL (2)

ἵσος aequalis, par. Նոյնպիսի. համանման. հաւասար.

ἵσως aeque, pariter. Նոյնպէս. հաւասարապէս. նմանապէս.


Նոյնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

identity, sameness.

NBHL (1)

Անդուստ մինչեւ ցայժմ ի նոյնութեան միշտ զաշխարհ պահելով՝ խնամեալ. տածէ։ Օրինաւոր կրօնիւք զհասարակութիւն ի նոյնութեան զուգեցելոցն առնել (որպէս մի մարմին եւ մի հոգի). (Պիտ.։)


Նոյնքանի

See full entry →

adv.

as much.


Նորագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

renewing;
a miracle, an extraordinary or marvelous thing, deed or act.


Նորածին

See full entry →

adj.

new-born;
regenerate;
springing up afresh, budding anew;
—ծնեալ յաւազանէ, just christened;
կին —ծին, recently delivered woman.


Նորակրօնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

innovation or novelty in religious matters;
superstition.

NBHL (1)

Նորաձեւութիւն, կամ նոր կրօնք, աղանդ. այլափառութիւն. նորափառութիւն, որպէս այլ ի հասարակ յն. գրի, որ է սնափառութիւն.


Նորահասակ

See full entry →

adj.

young, tender.

NBHL (2)

νεοήλιξ, ἠλικία νεαζούσα juvenis, juvenilis aetatis. Մանկահասակ. ծաղկահասակ. առոյգ. տղայ. երիտասարդ.

Եւ իբր Մանկական, երիտասարդական.


Նորաձեւ

See full entry →

adj. s.

new-fashioned, innovated, newly found out or invented;
modish, capricious, fantastical;
—ք, fashion, mode, novelty;
նորաձեւս առնել՝ ձեւել՝ մուծանել, cf. Նորաձեւեմ.


Նորատունկ, տնկոց

See full entry →

adj. s. fig.

newly planted;
young, small plant;
neophyte.

NBHL (1)

ՆՈՐԱՏՈՒՆԿ. որպէս Ծաղկահասակ երիտասարդ կամ օրիորդ. առոյգ հասակաւ.


Նորոգ

See full entry →

cf. Նոր.


Նորոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նորոգումն.

NBHL (1)

Մատուցանել թուղթս վասն նորոգութեան (կամ նորոգման) սիրոյ եղբայրութեան մերոյ։ Նորոգումն (կամ նորոգութիւն) երիտասարդի ըստ ճանապարհաց իւրոց։ Այս է նորոգումն աջոյ բարձրելոյ։ Ի նորոգումն (յն. ի նորութեան) կենաց շրջեսցուք.եւ այլն։


Նորոգումն, ման

See full entry →

s.

renewing, renovation, restoration, reparation, mending;
reform, reformation;
new birth, regeneration;
growing young again;
cf. Տոմար.

NBHL (1)

Մատուցանել թուղթս վասն նորոգութեան (կամ նորոգման) սիրոյ եղբայրութեան մերոյ։ Նորոգումն (կամ նորոգութիւն) երիտասարդի ըստ ճանապարհաց իւրոց։ Այս է նորոգումն աջոյ բարձրելոյ։ Ի նորոգումն (յն. ի նորութեան) կենաց շրջեսցուք. եւ այլն։


Նոցային

See full entry →

s.

their.

NBHL (1)

Զի՞նչ հաւասարութիւն է ձերայնոցն ընդ նոցայնոցն։ Չհոգայցեմ ինչ ընդ նոցա (հոգւոց), այլ ընդ նոցայնոցն (մարմնաւոր պիտոյից). (Կոշ. Զ։ Ոսկ. մ. Գ. 6։)


Նու, նուոյ, ով, աւ, նուք, նուոց, նուանք, աց

See full entry →

s.

daughter-in-law;
sister-in-law, brother's wife.

NBHL (1)

Եւ առ թարտ զաբրամ զորդի իւր, եւ զսարա զնու իւր իւր զկին աբրամու որդւոյ իւրոյ։ Զառականս նուոյ քո մի յայտնեսցես, զի կին որդւոյ քո է։ Ել տուբիթ ընդառաջ նըւոյ իւրոյ խնդութեամբ։ Նոոմին, եւ երկոքին նուանք նորա ... եւ ասէ նոոմին ցերկոսին նուանս իւր (որ կոչին ներք իրերաց)։ Դուստր յարիցէ ի վերա մօր իւրոյ, նու ի վերայ սկեսրի իւրոյ.եւ այլն։


Նուագ, աց

See full entry →

s.

music, song, air, tune, melody, strain;
sonnet;
cup, goblet, bowl, mug;
fashion, manner;
bout, time;
երեքսրբեան —, trisagium, agiology;
յօրինել —ս, to modulate, to sing;
հեշտացուցանել զ—ս, to make a sweet concert or harmony;
զյաղթութեան —ս երգել, to sing an epinicion, a triumphal song;
fashion, manner;
bout, time;
զառաջին —ն, յառաջնում —ի, the first time;
ի բազում —ս, ի —ս բազումս, յայլ եւ այլ —ս, more than once, several or many times, over and over again;
ի միումն —ի, once, at once;
all at once;
զմի — եւս, once more;
վասն միոյ —ի, առ մի —, for once;
զայս մի եւս —, more, once again;
յերկարագոյն —օք զբանիւք անկանել, to be prolix, to prolong the discourse;
յերկարագոյն —օք, long, a great while or time;
զվեց օրն մի մի —, once a day for six days;
լուր զայս վերջին —, hear for the last time;
cup, goblet, bowl, mug;
— ոսկի, golden cup or goblet.

NBHL (1)

Փող եւ սաղմոսարան հեշտացուցանեն զնըւագս. (Սիր. ՟Խ. 21։)


Նուագարան, աց

See full entry →

s.

musical instrument;
music-book or song-book;
— փչողական, բերանաւոր, լեզուակաւոր, wind, mouth, reed instruments.

NBHL (1)

ὅργανον instrumentum musicum ψαλτήριον psalterium τὰ μουσικά musicalia. Գործի կամ գործարան նուագաց եւ երաժշտաց, ընդհանուր եւ մասնաւոր. երգիոն. սաղմոսարան. սրինգ, եւ այլն. սազ.


Նուազ, ից

See full entry →

adj. adv.

of little consequence, inconsiderable, few in number;
lesser, smaller, very slight, weak, little;
thin, slender;
base, low, vile;
not so much, less but little, not over;
ոչ ինչ —, not less, not fewer;
յաւէտ կամ —, more or less;
ոչ յաւէտ եւ ոչ —, neither more nor less;
— առնել, cf. Նուազեցուցանեմ.

NBHL (1)

Որքան առաւել ես ընչեղութեամբ, այնչափ նուազ ես սիրով։ Փոքր ինչ նուազն հաւասար է ոչ միոյ (կամ ոչնչի). (Բրս. ընչեղ. եւ Բրս. յուդիտ.։ Եւ քան գայս ոչինչ նուազս խորհի կաթողիկէ եկեղեցի.)


Նուազական, ի, աց

See full entry →

adj.

diminutive, decreasing;
— պատկեր, negative picture.

NBHL (1)

Եւ որ եւ՛ս է նուազական առակեալ սարդն, եւ ոստայն նորա դիւրեղծ. (Համամ առակ.։)


Նուարտակ, աց

See full entry →

s. bot. zool.

dittander, lepidium, cock's-foot;
fumaria, fumiter, fumitory;
gold-finch.

NBHL (1)

Շահթառաճ, նուարտակն. որ է արթուխտն, որ է անձխոտն։ Նուարտակ՝ յեղնկան արթուղտ ասեն. շետարաճ. աշապ. սարքուշա. լէպիտիոն։


Նուիրանոց, աց

See full entry →

s.

libation-cup;
chalice.


Նպաստ, ից

See full entry →

s. adv.

aid, assistance, succour, help, favour, subsidy, support, relief, resource, means;
ի —, in support of, on behalf or in favour of;
— մատուցանել, to aid, to succour, to help;
to care, to take care;
— լինել, cf. Նպաստեմ.


Նպաստաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Նպաստ.


Շաբաթամուտ, մտից

See full entry →

s.

officer on duty for the week, septimarian;
sabbath-eve.

NBHL (1)

Հասարակաց էր շաբաթամուտն ըստ կարգի միայնակեցաց. (Եղիշ. ՟Ը։)


Շահապ

See full entry →

cf. Շահապետ.


Շահաւէտ, ւետաց

See full entry →

cf. Շահաւոր.


Շահեկան

See full entry →

cf. Շահական.


Շահեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to be lucrative or profitable;
to invent money profitably;
to instruct, to edify.


Շաղախեմ, եցի

See full entry →

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.


Շաղախումն, ման

See full entry →

s.

cementation;
dirtiness, contamination.


Շաղաշար

See full entry →

adj. s. gr.

entwined, conjoined, united;
syllable.

NBHL (2)

Յաղագս հասարակաց շաղաշարաց. հասարակ վանգ լինի ըստ յեղանակս երիս. (Թր. քեր.։) Ուր մեկնիչք մեր յայլեւայլ միտս բերին. որպէս յասելն,

Յետ ուսուցանելոյ զվանգ եւ զփաղառութիւն՝ ցուցանէ եւ յաղագս հասարակ շաղաշարաց, որ ասի զուգաշարաց, այսինքն ի շարեցելոցն ի հասարակաց խօսս զրուցատրութեան եւ բանից պատմութեան. (եւ այլն. Երզն. քեր.։)


Շաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.

NBHL (1)

Ի հասարակաց վարս. (Բրս. հց.։)


Շաղկապեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together, to conjoin, to unite.

NBHL (1)

հասարակայն (փոյթ) շաղկապէ, եւ յատուկն օձտէ զքաղաքն, (Պղատ.օրին. ՟Բ։)


Շաղղակեր, աց

See full entry →

adj.

sarcophagus, carnivorous;
voracious.


Շամանդաղիմ

See full entry →

vn.

to get muddy, dim.

NBHL (1)

Յափշութիւն շամանդաղեալ մտածութեամբ՝ միգապտա նսեմացեալ։ Մրրկեալ ծխոյ շամանդաղեալ մակաւասարշինից եւ քաղաքաց։ Մագ. (՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ը։)


Ողորմածութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mercy, charity, clemency, pity, compassion;
charity, alms, almsgiving, goodness;
գործք ողորմածութեան, good deed.

NBHL (1)

Ողորմածութիւն առնել՝ լինի ծառայ հրամանին աստուծոյ. եւ ժողովել՝ եւ պահել՝ լինի ծառայ հրամանի բանսարկութիւնն. (Մեկն. ղկ.։)


Ողջախոհացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render chaste, modest, sober, prudent, wise.

NBHL (1)

Պահք զաղայս պահեն, ողջախոհացուցանեն զերիտասարդս. (Բրս. պհ. ՟Բ։)


Ողջոյն, ջունի

See full entry →

s. adj. adv.

salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.

NBHL (1)

Իջաք յողջոյն որդւոց արքայի։ Եկին ի կեսարիա յողջոյն փեստոսի. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ. 13։ Գծ. ՟Ի՟Ե. 13։)


Ողջունարան

See full entry →

s.

drawing-room, saloon.

NBHL (2)

ἁσπαστικόν salutatorium. Տեղի յայգորելի յեպիսկոպոսարանի. դարպաս արտաքոյ տաճարի՝ վասն ընդունելոյ զեկեալս յողջոյն առաջնորդին.

Զկնի ժողովոյն մտեալ յողջունարանն՝ հրամայեաց ոչ զոք թողուլ ի մէջ նոցա, բայց միայն յեպիսկոպոսացն եւ յերիցանցն եւ ի սարկաւագացն։ Եմուտ յողջունարանն. (Ճ. ՟Ժ.։ Տէր Իսրայէլ. նոյ. ՟Ի՟Ե.։)


Ողջունեմ, եցի

See full entry →

va.

to salute, to compliment;
— ի հանգիստ սրբոց առաքելոցն, to visit the sepulchres of the holy Apostles.


Ոճրագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

villainy, abomination, misdeed, impiety, profligacy, flagitiousness, execrable conduct, horrible crime.