Definitions containing the research ծագ : 1487 Results

Կատար, ոյ, ի, աց

See full entry →

s.

summit, top, height;
end, conclusion, term, accomplishment;
— հաւու, cock's comb;
crest;
tuft;
ի —ն եհաս շնորհաց, he arrived at the height of favour;
cf. Կատարումն.


Կատարած, ից, աց

See full entry →

s.

end, extremity, term;
accomplishment, consummation;
end, close, expiration;
effect;
destiny;
ածել ի —, ի — հասուցանել, to conduct to the end, to put the finishing touch, to accomplish, to perfect;
նորանշան կալաւ նա —, strange was his destiny;
մինչեւ ի — աշխարհի, to the end of time, when time shall be no longer;
այլ չեւ է —, but the end is not yet.

NBHL (1)

τέλος finis ἕσχατον ultimum πέρας terminus, ora. Կատարուած. կատարումն. լրումն. գլխաւորումն. վճարումն. սպառուած. աւարտ. եզր. վախճան. վերջ. ծագ. ծայր. լմըննալը, վերջը.


Կատարումն, ման

See full entry →

s.

accomplishment, completion, consummation;
execution, realization;
perfection;
end, term, conclusion;
end, death;
consecration;
initiation;
— առնուլ, to be accomplished, finished;
to improve;
— տալ, ի — ածել, to finish, to terminate, to achieve;
to improve, to perfect;
cf. Ծագ.


Կար, ոյ, ով

See full entry →

s.

cord, line, string, packthread, twine;
needlework;
sewing;
seam;
—ս հարկանել, to sew, to seam.

NBHL (1)

Երեսքն մարմնոյն ծագեցին, ո՛չ որչափ կար էր երեւելոյն, այլ որչափ աշակերտքն կարէին (հայել). ո՛չ է դիմազուրկ, այլ իբր անուն, այսինքն կարողութիւն։


Կար, ի, իւ

See full entry →

s.

force, vigour;
power;
means, faculty, capacity, ability;
— է, it is possible;
ոչ է —, it is impossible;
ըստ կարի, as much as possible;
ըստ կարի փութով, with all possible speed;
ըստ կարի նուազ, as little as can be;
իւրաքանչիւր ըստ իւրում կարի, every one according to his ability;
որչափ իկարի քում իցէ, as much as you can or as lies in your power;
ըստ իւրում կարի— զօրութեան իմոյ, to the utmost of my power, the best I can, all I can;
ոչ գոյ ի ձեռս մեր —, it is not in our power, we cannot;
իվեր քան զկար իւրեանց, beyond their strength.

NBHL (1)

Երեսքն մարմնոյն ծագեցին, ո՛չ որչափ կար էր երեւելոյն, այլ որչափ աշակերտքն կարէին (հայել). ո՛չ է դիմազուրկ, այլ իբր անուն, այսինքն կարողութիւն։


Կարակնաձեւ

See full entry →

adj.

in form of a circle, round, circular.

NBHL (1)

Այսօր լուսին՝ մաքրական փայլմամբ առլցեալ՝ կարակնաձեւ բոլորակ ծագեալ յարեւելից. (Զքր. կթ.։)


Կարապետ, ի

See full entry →

s. adj.

fore-runner, precursor;
out-rider;
guide;
precursory.

NBHL (1)

Յառաջնթաց կարապետ։ Կարապետ թագաւորին երկնաւորի։ Որպէս զարուսեակն ծագեալ ի յերկրի՝ եղեւ կարապետ արեգական արդարութեան։ Կարապետ կրկին իջման տեառն ի ստորին կողմ երկրի. (Շար.։)


Կռակտուց

See full entry →

adj.

having a crooked or bent beak.


Կռաշուրթն

See full entry →

cf. Կորակտուց.

NBHL (1)

ἁγκυλόχειλος curvi rostri, sive labri. որպէս թէ Կեռաշուրթն կամ կորաշուրթն. Կռակտուց. կռածագ.


Կսկծալի

See full entry →

cf. Կսկծագին.


Կսկծական

See full entry →

cf. Կսկծագին.


Կտակարան, աց

See full entry →

s.

Testament;
Հին՝ Նոր —, the Old, the New-.

NBHL (1)

διαθήκη testamentum (vetus, et novum). Ընդունարան կտակի կամ ուխտին աստուծոյ. եւ նոյն իսկ կտակն կամ ուխտի աստուածեղէն. օրէնք. գրաւոր պատգամք տեառն. աստուածագիծ տախտակք, եւ աստուածաշունչ մատեանք հին եւ նոր օրինաց.


Կարի

See full entry →

adv.

—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.

NBHL (1)

Եթէ կարի յանարգաց ոք իցէ։ ոչ միայն ի կարի չարսն։ Կարի իմն նմանագոյնս։ Կարի իմն նմանագոյնս։ Կարի հմտագոյն գրոց։ Ի կարի կարեւորացն։ Իկարի մեծագունից. (Ագաթ.։ Փիլ.։ Խոր. ՟Ա. 30։ Ճ. ՟Ա.։ Խոսր.։)


Կարկառեմ, եցի

See full entry →

va.

to hold out, to stretch forth, to tender, to offer, to present;
to heap up, to accumulate;
— զձեռն, to stretch forth the hand;
ձեռն, ձեռն օգնականութեան — ումեք, to offer a helping hand, to lend assistance, to help, to succour;
— զմիտս, զխօրհուրդսի, to fix one's mind on, to contemplate intently.

NBHL (1)

Կարկառ զծագ գաւազանիգ եւ եհար ի խորիսխ մեղու։ Կարկառ (կամ կարկառէ) պտուղ տնանկին. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 27։ Առակ. ՟Լ՟Ա. 20։)


Կարմրաքար, ի

See full entry →

s.

blood-stone, hematite.

NBHL (1)

ԿԱՐՄՐԱՔԱՐ որ եւ ԱՐԻՒՆՔԱՐ ասի. αἰματιτής λίθος haematites. Քար կարմիր ի գոյն արեան, որպէս դեղ, կամ ներկ գծագրութեան.


Կարմրերփեան

See full entry →

cf. Կարմրերանգ.

NBHL (1)

Կարմրերփեան արեւ ծագեցար՝ ի լերանց ի գլուխ տարածեալ։ Անուշահոտ վարդ կարմրերփան. (Շ. տաղ.։)


Կենդանագիր, գրաց

See full entry →

s.

portrait, likeness, picture;
painter;
հասակաչափ՝ փոքր՝ մանրանկար —, full-length, half-length, head-size, miniature portrait;
գեղեցիկ՝ ճշգրիտ —, fine, exact portrait;
տալ հանել զ—, to get one's picture drawn or painted, to have one's likeness taken;
cf. Լուսանկար.

NBHL (2)

Տապանակ կենդանագիր կտակին. իմա՛, կենդանագրեալ, աստուածագիծ։

Բազում կենդանագիրք զմիոյ երեսաց զգծագրութիւն գրեն. (Բրս. ճգն.։)


Կենդանագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

painting;
zoo-graphy.

NBHL (1)

Գծագրեալ էին կենդանագրութիւն երկոտասան աստեղացն. (Մագ. ՟Է։)


Խօսնակ, աց

See full entry →

s.

mediator, intercessor, advocate;
messenger, announcer;
chanticleer.

NBHL (1)

Գիշերային մթոյն խօսնակ բերկրանաց։ Չորեքծագեան մասանց էակաց անպատկառ խօսնակք. (Նար. կուս. եւ Նար. առաք.։)


Ծ (dza)

See full entry →

s.

the fourteenth letter of the alphabet, the ninth of the consonants;
fifty, fiftieth.

NBHL (1)

Ծ. Որպէս յն. γ . լտ. g. զոր օրինակ μέγας, μείζον magus, major մեծ, մեծագոյն. γέρων ծեր. γῦρος gyrus ծիր. γόνη genu ծունր կամ ծունկն. γεννάω gigno ծնանիլ. γέλος ծաղր, ծիծաղ. եւ այլն։


Ծախ, ուց

See full entry →

s.

outlay, expenditure;
cost;
expense;
consumption;
waste, damage;
sale;
մանր —ք, trifling expenses;
տարապարտ՝ աւելորդ —ք, useless, superflous, exhorbitant expenses;
առանց ծախուց, gratis;
սակաւ ծախիւք, at a slight cost, cheap;
—իւք իմովք, ազգին, բարեկամին, at my, at the nation, at his friends cost or expense;
ծախս առնել, առնել —ս մեծամեծս, to expend;
to make great expenses, to spend a great deal;
to live in great stile.

NBHL (1)

Ծախիւք մեծագունիւք։ ծախովք ընչից։ Առանց ծախոց։ Ծախոյն. (Պիտ.։)


Ծայրածաւալ

See full entry →

adj.

dilating everywhere.

NBHL (1)

Գերալիր լրութեամբ՝ ծայրածաւալ ծագողութեամբ. (Ասող. ՟Գ. 1։)


Ծայրակարմիր

See full entry →

adj.

red at the extremities;
— արեգակն, rising sun.

NBHL (1)

Որոյ ծայրն է կարմիր, կամ ծագումն իւր ոսկեճաճանչ.


Ծայրանամ, ացայ

See full entry →

vn. adj.

to excel, to surpass, to arrive at the highest degree of;
ծայրացեալ, extreme, utmost, furthest.

NBHL (1)

Առաքինութեամբ ծայրացեալ։ Ի վեր քան զամենայն առաքինութեանց ծագ ծայրացեալ է։ Ծայրացեալդ (այսինքն ի ծայրն հասեալդ) ամենայն առաքինութեանց։ Զյաւէտ ծայրացելոյ բոլոր լրութեան կաթուղիկէ եկեղեցոյ։ Նմանեալ ծայրացելոյ առաջնորդին ձերոյ. (Մագ.։)


Ծայրապտուկք

See full entry →

s.

leaf buds.

NBHL (1)

ԾԱՅՐԱՊՏՈՒԿՔ ԾԱՅՐԱՊՏՈՒՂՔ. ἁκρέμων ramus major, vel quivis. Պտուկք կամ պտղունք ծայրագոյնք, որ ի ծայրս ոստոց. ընձիւղ ի ծագս ճիւղոց. ոստ բարձր։ cf. ծԱՅՐԱՏՈՒՆԿՔ. ծարը կամ բարձր եղած ճուղը ՝


Ծայրապտուղք

See full entry →

cf. Ծայրապտուկք.

NBHL (1)

ԾԱՅՐԱՊՏՈՒԿՔ ԾԱՅՐԱՊՏՈՒՂՔ. ἁκρέμων ramus major, vel quivis. Պտուկք կամ պտղունք ծայրագոյնք, որ ի ծայրս ոստոց. ընձիւղ ի ծագս ճիւղոց. ոստ բարձր։ cf. ծԱՅՐԱՏՈՒՆԿՔ. ծարը կամ բարձր եղած ճուղը ՝


Ծանրագին, գնի

See full entry →

adj. adv.

dear, costly, of great priee, precious;
very dear, very costly;
— գնի դնել, վաճառել, to buy or sell dear.

NBHL (1)

βαρύτιμος pretiosus, ingentis pretii. որ եւ ԾԱՆՐԱԳՆԻ. Մեծագին. մեծագնի. թանկագին. պատուական. որ եւ յն. ոճով ասի Ծանրապատիւ. սուղ, թանկ.


Ծանրաթախիծ

See full entry →

adj.

morose, melancholy, sombre;
— տրտմութիւն, deep grief or sadness.

NBHL (1)

Թախծագին. համակեալ ի ծանր թախիծ.


Ծաւալեմ, եցի

See full entry →

va.

to dilate, to expand, to propagate, to spread;
to extend, to stretch.

NBHL (1)

Ծաւալեսցի կանուխ լոյս քո. յն. ծագեսցէ. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 8։)


Ծին, ծնից, ծնոնք

See full entry →

s. fig. anat.

birth, delivery;
after-birth;
origin, source, rise, birth;
ovarium;
ի ծնէ, by birth;
from one's birth;
կոյր ի ծնէ, born-blind, blind from his birth;
զծնէ կաղն դնացուցանել, to cause the bornlame to walk;
*mole;
*patch.

NBHL (1)

(լծ. սանս. ճան. յն. ղէ՛նէսիս, ղէնէդի՛). γένεσις genitura, generatio, origo γενετή nativitas, ortus. Ծնունդ. ծագումն. բուն.


Ծիր, ծրի

See full entry →

s. adj. geog.

circle, circumference;
round, circuit;
out-line, border;
spread, diffused;
— արտեւանանց, edge of eye-lids;
— անուոց, wheel-track;
rut;
— հանդերձիկ, skirt, border, piping;
the tropics;
— գնաց, colure;
— տեսութեան, horizon;
—ք աստեղաց, chorus of the stars;
— կաթին, galaxy, milky way;
— խաւարման, ecliptic;
— գիշերահաւասարի, equinoctial;
— ածել, to gird, to surround;
ընդ —ս եղերաց, throughout the world;
որ ոչ ընդ ծրաւ անկանի, unbounded, infinite.

NBHL (1)

Ընդ ծագս տիեզերաց, եւ ընդ ծիրս եզերաց։ Ի ծիրս աստեղաց։ Ծիր նահանջման վշտաց տագնապի, սահման կենաց յընթացս ախտի. (Նար.։)


Կերպ, ից

See full entry →

s. adj.

form, figure, shape, cut, fashion, make;
aspect, look, appearance, air, deportment;
կերպս ի կերպս, in many shapes or forms;
in many ways, diverse;
կերպս ի կերպս լինել, to assume a borrowed shape or appearance, to be disguised, dissembled or concealed;
ի կերպս կերպս առնել, to transform into various shapes.

NBHL (1)

Որ է կերպ մեծագոյն չարեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)


Կնքեմ, եցի

See full entry →

va.

to seal, to close with a seal, to affix a seal, to seal up;
to mark, to stamp, to sign;
to hide, to cover, to close, to shut up;
to confirm, to ratify, to verify;
to conclude, to decide;
to prbnounce sentence;
to seal, to complete, to terminate, to finish;
to baptize, to confer baptism;
to sign with sign of the cross, to make the sign of the cross;
դաշն հաշտութեան —, to conclude a treaty of peace.

NBHL (1)

Որ ասէ արեգնական, եւ ոչ ծագէ. եւ ընդդէմ աստեղաց կնքէ. (Յոբ. ՟Թ. 7։ ՟Լ՟Է. 7։)


Հիւանդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.

NBHL (1)

Զմեծագոյն հիւանդութիւն զանուսումնականութիւնն գործեն. (Պղատ. տիմ.։)


Հիւսիսական, ի, աց

See full entry →

cf. Հիւսիսային.

NBHL (1)

Կողմանց հիւսիսականաց։ Հիւսիսականաց կողմանց։ Հիւսիսական ազանց, կամ գրոհիս։ Հիւսիսականաց ոլորտից ծագման։ Հիւսիսական ծովուն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 56։ Շար.։ Անան. եկեղ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Հոգ, ոց

See full entry →

s.

care, solicitude, concern, trust, custody;
care, anxiety, solicitude, inquietude, mental pain;
—ք անդոհականք, տխուր, gloomy cares;
— առնել, տանել, — յանձին բերել, ունել, to care, to mind, to take care for, to be mindful, cf. Հոգամ;
— ունել, ի մտի արկանել, to care, to be concerned, to reck, to be anxious about;
—ս ցուցանել բարեխնամս, to show or express a lively interest, to take great pains with;
թող ինձ զ—դ զայդ, յիմ վերայ —դ այդ, leave that to me;
— տար վասն բարի անուան, take care of your reputation;
մաշեալ, ծիւրեալ ի —ոց, care-worn.

NBHL (1)

Կրկին հոգ յանձին բերցուք։ Մեծագոյն հոգս պարտ է բերել յանձին։ Առաւել այնր է պարտք հոգք վարել. (Խոսր.։)


Հոգիացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to spiritualize, to purify;
to inspirit, to animate, to vivify, to reanimate, to give new life to, to raise the spirits of;
to restore to life.

NBHL (1)

Ստեղծագործեաց ձեռօք, եւ փչմամբ իւրով հոգիացուցեալ կենդանացոյց. (Ղեւոնդ.։)


Հոծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

density, thickness, denseness.

NBHL (1)

Ոսկւոյ ոստ վասն հոծութեանն կարծրագոյն ելով՝ սեւացեալ ադամանտ կոչի։ Հոծութեամբ քան զոսկի հոծագոյն գոլով՝ պղինծ եղեւ. (Պղատ. տիմ.։)


Ճառագայթարձակ

See full entry →

adj.

casting or emitting rays, radiant, sparkling, shining, brilliant, resplendent.

NBHL (1)

Ճառագայթարձակ փայլմամբ զամենայն զգայարանս մեր լուսաւորեալ։ Լոյս ծագեաց ճառագայթարձակ մարմնովն. (Խոսր.։)


Ճառագայթեմ, եցի

See full entry →

vn.

to radiate, to emit rays, to shine, to blaze, to dazzle, to glitter, to sparkle, to enlighten, to scintillate.

NBHL (1)

ՃԱՌԱԳԱՅԹԵՄ. չ. ՃԱՌԱԳԱՅԹԻՄ ձ. ἑκλάμπω eluceo, effulgeo. Ծագել, ծագիլ. լուսափայլել.


Ճառագայթումն, ման

See full entry →

s. phys.

irradiation, emission of rays, radiancy, radiance;
radiation.


Ճեմ, ից, ով, օք

See full entry →

s. adv.

walk, turn, turning;
— առնուլ, զբօսնուլ ի —, cf. Ճիմ, cf. Ճեմիմ;
— զ—ի, in taking a walk, walking;
գնալ — զ—ի, to walk with a measured, haughty step;
cf. Սանձ.

NBHL (1)

Ամպ վաղորդայնոյ ծագեալ, ի ճեմս քաղցր արեւու ցօղեալ. (Տաղ.։)


Ճիղ, ճղի

See full entry →

cf. Ճիւղ.

NBHL (1)

Իբրեւ զխնձոր զուարճացեալ ի վերայ բարձրաբերձ գալարագեղ ծագի ճղանց ծառոյն. (Վրք. ոսկ.։)


Ճկոյթ, ութի

See full entry →

s.

the little finger;
կապել զոք ի —ն իւր, to conquer, to overcome.

NBHL (1)

Կաթիլ մի ջրոյ ծագիւ ճկութին կարօտանայր. (Հց. աթ. կիւրղ.։)


Ճշմարտատեսիլ

See full entry →

adj.

cf. Ճշմարտատիպ.

NBHL (1)

Սքանչելիս աստուածագործանշանս ճշմարտատեսիլս. (Նար. ՟Լ՟Ե։)


Հիկէն

See full entry →

conj.

as, for example.

NBHL (1)

Հիկէն, արփւոյ հեղեալ զծագումն. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Ծնանիմ, ծնայ

See full entry →

va. vn. fig.

to beget;
to give birth, being or life to, to bring forth a child, to lie in, to be delivered;
to procreate, to produce;
to be begotten, engendered, produced, born;
to originate, to arise, to spring;
to pullulate, to bloom;
to emanate, to issue, to proceed;
— — կենդանեաց, to engender, to litter, to bring forth;
վերստին —, to be regenerate, born again;
to revive, to come to life again;
— Հօր, to procreate;
վերստին — մկրտութեամբ, to be new-born or regenerated by grace;
որդիս —, to bring forth a child, to be delivered of a child;
ծնաւ որդի or մանուկ արու, she brought forth or was delivered of a male;
գոգցես յայն ծնեալ էր or թուէր իմն յայն ծնեալ he seemed born for;
գետք զխորս ծնանին, the rivers nourish the sea;
երեսք որ ծնանիցին ի հայելւոջ, a figure horn or reflected in a mirror;
այտի ծնաւ քերթուղութիւն, thence poetry was born.

NBHL (2)

իսկ ծնցես, ն. Ծնցիս. ն. ծնեաւ, ծնիցեալ. τίκτω pario γεννάω, γένναμαι, γίνομαι gigino, genero, gignor, nascor, fio, factus sum. Արտադրել կենդանւոյ զնման իւր. ի լոյս ընծայել. ծագել. յառաջ բերել, եւ գալ. եղանիլ. լինել. ծնանիլ, ծնիլ. (եբր. եալատ. իբր ելանել, ելուզանել. ուստի՝ վէլէտ, էվլատ, եւ այլն)

ԾՆԱՆԵԼ. Գերագոյն օրինակաւ նշանակէ զանեղական ծագումն բանին ի հօրէ.


Ծննդաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to write a genealogy, to cite onesancestors;
to profess astrology.

NBHL (1)

γενεαλογέω genus recenseo. Խօսել զծննդոց եւ զազգաբանութեանց. գրել զծագմանէ ազգի եւ ազգատոհմի.


Ծնունդ, ծննդեան, ծննոդոց

See full entry →

s.

childbirth, confinement, delivery, lying-in;
birth, nativity, filiation;
origin, rise, source;
generation, race, offspring;
infant or child;
fruit, production;
effect;
horoscope, nativity;
—ք, posterity, children, descendants;
խթումն ծննդեան, Christmas-eve;
— Քրիստոսի, Christmas, nativity of our Lord;
—ք or գիրք ծննդոց, Genesis;
վերստին —, regeneration, renewing;
միւսանգամ —, resurrection;
— մտաց, conception, conceit;
— լուսնի, new moon;
— փոխոյ, interest;
usury;
— կենդանեաց, brood, litter, covey;
մերձ ի —, near lying-in;
about to bring forth young;
կալ ի ծննդոց, to cease from bearing, to become sterile;
օր ծննրոց, anniversary of birth-day;
երկիր ծննդեան իմոյ, my native country or soil, birth-place, home.

NBHL (1)

γένεσις, γέννεσις, γενετή, generatio, nativitas, origo, ortus. Ծնելութիւն. ծագումն. եղանութիւն. լինելութիւն. տօղուշ, տօղմասը, օլմասը.


Ծրագիր, գրաց

See full entry →

s. adj.

sketch, outline;
project, draught, plan, design;
written, described, traced;
— դրական, graphical.

NBHL (1)

Կամ որպէս Գծագրեալ ի մարմնի, եւ ի կարգ ժամանակագրութեան.