Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Անտարբեր

See full entry →

adj.

indifferent.

NBHL (1)

ἁχώρητος. incapax. Անկարօղ ի տանել. անընդունակ. գապիլիյեթսիզ.


Անտեղի, ղեաց

See full entry →

adj.

not confined to one place, uncircumscribed;
absurd, extravagant;
unbecoming, unsuitable.

NBHL (5)

Անտեղւոյն էացեալ՝ զամենայն էակս պարունակեալ լնու. (Քեր. քերթ.։)

Չունօղ զտեղի. կարօտ տեղւոյ. թափառական. մէքեանսըզ, տէտիրկին.

Խաւար տեղի ոչ ունի, եւ ամենայն անտեղի անգոյ է։ (Վանակ. յոբ.։)

Անունդ (որպէս եւ դերանունն) անըմբռնելի է, եւ անտեղի, եւ անժամանակ. (Երզն. քեր.։)

Անպատեհ. անպատշաճ. անյարմար. անդէպ. անվայելուչ. եւ Աւելորդ. եօլսուզ, մինասիպէթսիզ, ույկունսուզ.


Անտեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

absurdity, extravagance, incongruity, unsuitableness, unfitness, impropriety.

NBHL (3)

Չունելն զտեղի հաստատուն.

Զպանդխտութիւն (ունէի), եւ զանտեղութիւն. (Մխ. դտ.։)

Բայց եթէ գերիս ունիցին (աղջկունս) անտի չտային հրաժեշտ. զի վասն անտեղւութեանն դիւրին լինիցի յաստուածպաշտութիւն դարձուցանել (զնոսա). (Կիւրղ. ծն.։)


Անտես, ից

See full entry →

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

NBHL (3)

որ եւ ԱՆՏԵՍԱՆԵԼԻ. ἁόρατος, ἁθέατος, ἁθεώρητος. invisibilis, inconspicabilis, incomprehensibilis. Աներեւոյթ. որ ոչն տեսանի զգալի աչօք, կամ ոչ բովանդակի մտօք. անհասանելի. իմանալի, ւե անպարիմանալի. եւ ըստ այսմ ասի զաստուծոյ, զհոգեղինաց, եւ զթաքուն իրաց կամ զխորհրդոց, ըստ այլ եւ այլ տեսութեան. կէօզե կէօրիւնմէզ, ֆեհմ օլունմազ.

Աստուած՝ ամենայն մահկանացու բնութեան անտես գոլով՝ ի նոցունց գործոց իւրոց տեսեալ լինի. (Արիստ. աշխարհ։)

Անտես է աստուած, զի մարմնաւորս ունիմք աչս. (Նար. երգ.։)


Անտեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.

NBHL (2)

Թէպէտ եւ անտես է աստուած, զի մարմնաւորս ունիմք աչս, անտեսութեամբ օրհնեսցուք զնա. (Նար. երգ.։)

Որք ի խորս նայիցին անդնդոց, եւ յանտեսութենէ յատակի խորոցն լնուն երկիւղիւ. (Շ. մտթ.։)


Անտիական, ի, աց

See full entry →

adj.

young;
childish.

NBHL (3)

իբր դերանուն՝ Յայնմանէ՝ պարզապէս.

Ի ծառոյ անտի։ Ի տեղւոջէ անտի։ Ի լեռնէ անտի եւ այլն։ Յիւրմէ անտի փառացն։ Ի նոցա անտի յուսոյն։ Ի նոցունց դից անտի։ Ի հեթանոսական ուսմանց անտի։ Կոչէր ի ձկնորսութենէ անտի. (Յճխ.։ Ագաթ.։)

Երկրաւս զերկինս գործեցեր, եւ շահեցար զաստիսս եւ զանտիսն։ Զիա՞րդ ակն ունիմք զաստիս վայելել, եւ զանտիսն առնուլ. (Խոսր.։)


Բազմագանձ

See full entry →

adj.

wealthy, opulent, very rich;
precious, very dear.

NBHL (1)

Տեսանէ իմաստունն ի միտս իւր զբազմագանձ աշխարհն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Բազմագէտ

See full entry →

adj.

very learned.

NBHL (1)

Գիտակ բազում իրաց, բազմահմուտ. ներհուն.


Բազմագին, գնի

See full entry →

adj.

very dear, precious.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԳԻՆ ԲԱԶՄԱԳՆԻ. πολύτιμος, πολλοῦ ἅξιος magni pretii Որ ինչ ունի զգին եւ զյարդ բազում. մեծագին, ծանրագին. պատուական. սուղ, գնոջ. Զի մի՛ զրկեսցի նա ի բազմագին մարգարտէն. (Վրք. ոսկ.։)


Բազմագնի

See full entry →

cf. Բազմագին.

NBHL (1)

ԲԱԶՄԱԳԻՆ ԲԱԶՄԱԳՆԻ. πολύτιμος, πολλοῦ ἅξιος magni pretii Որ ինչ ունի զգին եւ զյարդ բազում. մեծագին, ծանրագին. պատուական. սուղ, գնոջ. Զի մի՛ զրկեսցի նա ի բազմագին մարգարտէն. (Վրք. ոսկ.։)


Բազմագիր

See full entry →

adj.

written in many manners;
polygraph.

NBHL (1)

Ընդունարան բազում գրուածոց. գրեալ բազմօրինակ.


Բազմագոյն, գունից, աց

See full entry →

adj.

of many colours;
more, much, various.

NBHL (4)

Մեծարեաց զբազումս ի մոգուց, եւ զբազմագոյնս ի մոգպետաց։ Հարկք աշխարհին բազմագոյն քան առ հարբն նորա երթայր յարքունիս. (Եղիշ. ՟Ա.՟Բ։)

ԲԱԶՄԱԳՈՅՆ, գունի, ից կամ աց. ա. Որպէս բարդութիւն Գոյն բառիս. πολυχρώματος multicolor Բազում գոյնս ունօղ. գունագոյն. բազմերանգ. գունզգուն.

Ականց բազմագունից տեսակ. (Դիոն. երկն.։)

Զբազմագոյն երանգսն։ Պտղոց բազմագունացեւ համանդամից. (Միսայէլ խչ.։)


Բազմադեւ

See full entry →

adj.

who is possessed by demons;
idolator of many gods.

NBHL (1)

πολυδαίμων, δεισιδαίμων multos habens daemonios, superstitiosus Որ ունի կամ պաշտէ զբազում դեւս.


Բազմադէզ

See full entry →

adj.

much hoarded up.

NBHL (1)

Ոտք փղաց ... իբրեւ զսիւնս հաստատունս ... բառնալ զմեծաբեռն ծանրութիւն բազմադէզն մարմնոյ. (Վեցօր. ՟Թ։)


Բազմադէմ

See full entry →

adj. adv.

polyedrical;
equivocal;
multiform, diverse, manifold, multifarious;
of many different manners.

NBHL (1)

πολυπρόσωπος multas habens facies, multiformis Ունօղ զբազում դէմս, կամ զպէսպէս կերպարանս. քառակերպեան. բազմաչեայ. շատ դէմք ունեցօղ.


Բազմադիմի

See full entry →

cf. Բազմադէմ.

NBHL (2)

Եւ քանզի բազմադիմի է նահատակութեանդ անուն, եւ նա բազմադիմի շնորհս բաշխէ ամենացուն. (Եղիշ. ՟Ա։)

Բազմադիմի էին օրհասք մահուն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Բազմադուռն

See full entry →

adj.

of many doors.

NBHL (1)

Մի մի ի բանից անտի առաքելոյ բազմադուռն է, սակայն ոչ եթէ հարկ վտանգի է ինձ ելանել ընդ ամենայն դրունս նոցա. (Եփր. հռ.։)


Բազմազան

See full entry →

adj.

very various, of many kinds.

NBHL (1)

Չարիս բազմազանս ամենեցուն հասիս բազմազանս ամենեցուն հասոյց. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Բազմազարդ

See full entry →

adj.

tbat is adorned magnificently;
that has many ornaments.

NBHL (2)

πολύκοσμος, -ον valde ornatus, comptus Բազում զարդս ունօղ, կամ ունելով. բազմօք զարդարեալ. շքեղ. բարեզարդ. զարդարուն.

Շինեցաւ նարեկ յըռշտունեաց գաւառին՝ նոյն կարգադրութեամբ, բազմազան, պաշտօնապայծառ երգեզողօք, եւ գրական գիտողօք. (Ասող. ՟Գ. 6։)


Բազմազբաղ

See full entry →

adj.

wandering;
busy, eager;
meddlesome.


Բազմազգի

See full entry →

adj.

of several species, sorts or kinds, diverse, manifold.

NBHL (1)

Ի լեզուս նոցա վառեալ հուր այրիչ. վասն որոյ բազմազգեաց լեզուօք զինքն երեւեցոյց ծածկագէտն. (Գանձ. (ուր եթէ բազմազգեացն առցի իբր անհոլով, լինի Կրօղ՝ ունօղ բազում ինչ)։)


Բազմազեղ

See full entry →

adj.

copious, abundant.

NBHL (1)

εὕπορος, περισσός, ἅφθονος abundans, redundans, copiosus Զեղուն յոյժ, եւ առատաբուխ. բազմօք զեղեալ, յորդեալ, յորդառատ. խիստ առատ՝ շատ.


Բազմազօր

See full entry →

adj. s.

very strong, very powerful;
numerous army.

NBHL (1)

Արտաքուստ բազմազօրուն պատեալ պաշարել կամեցան. (Բուզ. ՟Գ. 3։)


Բազմաժամանակեայ

See full entry →

cf. Բազմաժամանակ.

NBHL (2)

Ոչ բազմաժամակեայքն են իմաստունք. (Յոբ. ՟Լ՟Բ. 9։)

Քանզի զայնս՝ որոց բազում յաւիտեան վարեցեալս հանդերձ մարմնովն կեանս առանց քաջալաւութեան, բազմաժամանակեայ մանկունս ասելի է. (Փիլ. իմաստն.։)


Բազմալար

See full entry →

adj.

of many chords.


Բազմախաբ

See full entry →

adj.

that deceives or that is much or often deceived.

NBHL (1)

Հրաժարեալք նայապէս ի մարմնական բազմախաբ զբօսանաց։ Շնչաւոր իմաստութիւն, որ խարդախն է եւ բազմախաբ։ Տեսութիւն բազմախաբ է, ի վերին երեսն հայցելով՝ զգունաւորութիւնն տեսանէ։ Բազմախաբ մեքենայիւքն ծառայեցոյց զմարդիկ. (Սարգ.։)


Խոնաւայոյզք, յուզից

See full entry →

s.

damp weather;
wet, rainy weather.

NBHL (1)

Յուցմունք խոնաւ բնութեանցն. յորդորութիւն խոնաւութեան.


Խոնաւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow wet, to become damp or moist.

NBHL (1)

Խոնաւասցին երանք, եւ լքցին իրաւունք. (Նչ. եզեկ.)


Խոնաւուտ

See full entry →

cf. Խոնաւ.

NBHL (1)

Այն՝ որ ցամաքոյինքնարդեօք ծանունք. (Պղատ. տիմ.։)


Խոնճ, ի —

See full entry →

adv. prep.

below;
under;
inside, within, in.

NBHL (1)

ԽՈՆՃ. Ի ԽՈՆՃ. ἑντός intus, intra. Ի ներքս. ի ներքոյ. ի վայր. (որպէս թէ ի քունջ) մէջը, վար.


Խոնճան, ունք

See full entry →

s.

running string for drawers & trowsers.

NBHL (1)

Ձեռս յետս կապելով, եւ զխոնճանունսն (կամ զխունջանունսն) կնքելով. (Եղիշ. ՟Բ։)


Խոնջական, ի, աց

See full entry →

adj.

fatiguing, hard, toilsome.

NBHL (1)

Զառ ի վերք խոնջականք եւ ծանունք եւ աշխատելիք. (Փիլ. իմաստն.։)


Խոնջիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be tired, weary, fatigued.

NBHL (1)

Ծառայքն ի ծառայութիւնն տերանցն անդուլ խոնջին։ Խոնջեալ դուք ի քուն լեալ էիք. (Ագաթ.։)


Խոնջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fatigue, lassitude, weariness.

NBHL (2)

Եւ ոչ զգործոյն ունի խոնջութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Եւ ոչ զգործոյն ունի խոնջութիւն (յն. յաշխատասիրութիւն) սովոր է ծնանել. (Ոսկ. եփես. ՟Բ։ Բրս. յուդիտ.։)


Խոնջումն, ման

See full entry →

s.

cf. Խոնջութիւն.

NBHL (2)

Եւ ոչ զգործոյն ունի խոնջութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Եւ ոչ զգործոյն ունի խոնջութիւն (յն. յաշխատասիրութիւն) սովոր է ծնանել. (Ոսկ. եփես. ՟Բ։ Բրս. յուդիտ.։)


Խոշորագոյն

See full entry →

adj. adv.

very rude, very coarse;
խոշորագոյնս, rudely, coarsely.

NBHL (5)

հորդեն ճանապարհ ի խոշորագունից ընթացից ընդդիմակաց. (Շ. մտթ.։)

Ըստ ՟բ. Յովաննէս՝ անապատին սննդակիցն՝ խոշորագունիւքն խնդայր զգեստիւք. (ՃՃ.։)

Եցոյց նմա զխոշորագոյն փորձն։ Շփեցէք խոշորագունիւք (խորգովք) զհարուածսդ, զի այնպիսին առաւել կսկծեսցի. (Ասող. ՟Բ. 2։ ՃՃ.։)

Ոչ եւս յաւելից զխոշորագոյնս (ի բանից՝ յանդիմանութեամբ). վասն զի ի մանկունսն խնայել՝հարց օրէնք են. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)

Խիստ է բանդ այդ։ Զի՞նչ իցէ խիստն. խոշորագոյն, ցաւագին, յոյժ դժուարութիւն ունի։ Բազումք բուռն հարկանեն զտեղւոյս զայսմանէ՝ իբրեւ զկարի իսկ խոշորագունէ, թէ ցարբեցօղն ընդ արուագիտին դնիցէ։ Երեւի պթէ խոշորագոյն եւ դժուարագոյն ինչ ասելոց էր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։ եւ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)


Խոշորանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow up;
to become stout or bulky;
to grow rude or rough.

NBHL (1)

Մարմինն փչանայ, եւ լեզուն խոշորանայ. (Մխ. բժիշկ.։)


Խոշտանգեմ, եցի

See full entry →

va.

to pain, to torment, to torture;
to thrash, to beat.

NBHL (1)

Զմիոյ զլեզուն հատեալ ... եւ այլ ոչ իւիք խոշտանգէ. (Խոր. ՟Բ. 13։)


Խոպամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to leap or frisk about.

NBHL (2)

Ընդ խոպացողի գազանին (կիտի) կաքաւեցի, եւ ընդ ղուղակին ընթանայի։ Խոպալով (փիղն) եւ ընդվզելով եւ՛ յուղիսն եւ՛ ի զօրուն անըմբռնելի էր. (Փիլ. յովն. եւ լիւս։)

Ի Հին բռ. դնին որպէս փաղանուն,


Խոպանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become desert, uncultivated;
to lie waste or fallow;
to spoil, to deteriorate, to go to ruin.

NBHL (1)

Եթող զտունն, ապա եւ ժողովուրդն խոպանացաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 19։)


Խոպոպեմ, եցի

See full entry →

va.

to curf, to frizz, to put in ringlets, to crisp.


Խոպոպի

See full entry →

adj. s.

curled;
—ք, curl, lock, ringlet of hair;
—ս առնել, to curl, to frizz.

NBHL (2)

Ցցունս վարսից, ծամս կամ խոպոպիսմօրուաց չառնել. (Նախ. ղեւտ.։)

Մի՛ ապականէքզտես մօրուաց. ծամս առնել, կա խոպոպիս։ Զծամս, խոպոպիս ի ներս առնուն ներքոյ ականջացն. (Վրդն. ղեւտ. եւ Վրդն. թուոց.։)


Խոռոչ, աց

See full entry →

s.

hollow, cavity, cave, hole;
cavern, den.

NBHL (1)

ԽՈՌՈՉ կամ ԽՈՌՈՋ. գրի եւ ԽՈՐՈՋ. Խորեալ եւ փապարեալ մասունք հողոյ, երկրի, լերանց, գբոյ. քոս. գօվուգ.


Խոռոչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become hollow, empty, void.

NBHL (1)

Գետոց երագագունից ... խոխոջելով խոռոչացեալ. (Յհ. կթ.։)


Խոռոչիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Խոռոչանամ.

NBHL (1)

Գետոց երագագունից ... խոխոջելով խոռոչացեալ. (Յհ. կթ.։)


Խոստանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to promise, to engage, to pledge ones word;
to vow;
to protest;
to offer, to proffer;
to propose.

NBHL (2)

Խոստանային զարհաւիրս եւ զխոստովանութիւնս հալածել յանձնէ ախտացելոց. Խոստացաւ տալ յարքունիս վաթսուն քանաքար։ Խոստացան եւս խաչինս տալ նոցա։ Սկիզբն արասցուք բանիցդ խոստանալոց։ Զայն ինչ՝ որ թագաւորին խոստացեալ էր, ողջ ոչ կարէր առնել։ Զխոստումն՝ զոր խոստացավ համան արքայի։ Երդմամբ խոստացաւ տալ նմա (յն. խոստովան եղեւ)։ Բայց զայս խոստանամ քեզ (յն. խոստովանիմ)։ Խոստովան գիտել զաստուած (յն. խոստովանին)։ Խոստան տալ նմա արծաթ։ Խոստացաւ տալ նմա զսա ի բնակութիւն. եւ այլն։

Առ դիտմունս խոստացելոյն վայելս. (Նար. ՟Ե. ՟Զ։)


Խոստովանաբար

See full entry →

adv.

confessedly, avowedly;
in confession.

NBHL (2)

Որպէս Հաւանելի գոլով ամենեցուն. իբրու ընդունելի՝ ստոյգ՝ աներկբայ. (ըստ յն. ոճոյ)

Ոմանք աներկբայաբար ունին զգոյութիւնն. որպէս՝ մարդ, ձի, արծուի, որք խոստովանաբար գոն։ Բժիշկն առնու խոստովանաբար, եթէ ի չորից տարերց բաղկացեալ գոյմարմին. (Սահմ. ՟Ա. ՟Է։)


Խոստովանեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Խոստովանիմ.

NBHL (5)

ԽՈՍՏՈՎԱՆԵԼ. Դաւանել զճշմարտութիւն հաւատոյ, կամ զստուգութիւն իրաց. հաստատել, ընդունել.

Խոստովանեսցեսբերանով քո տէր յիսուս, եւ հաւաստասցես ի սրտի քում։ Զի սրտիւ հաւատայք յարդարութիւն, եւ բերանով խոստովանիք ի փրկութիւն։ Հեծեծութեամբ խոստովանել, զի նա միայն է աստուած։ Ամենայն որ խոստովանեսցի յիս առաջի մարդկան, խոստովանեցից եւ ես զնմանէ առաջի հօր իմոյ։ Եթէ ոքխոստովանեցէզնա քրիստոս, ի բաց կացցէ ի ժողովրդենէն։ Խոստովանեցայց զանուն նորա ցին զերկոսեան։ Զպտուղ շրթանց խոստովանելոց յանուն նորա.եւ այլն։

ԽՈՍՏՈՎԱՆԵԼ. Ստորասել, եւ հաստատել զստուգութիւն ո՛ր է եւ իրաց. յանձն առնուլ. ընդունել.

Կամ կր. Ընդունելի լինել. յանձն առեալ լինել, աներկբայ ճանաչիլ.

Ոչ քան զընչիցդ այլ ին ահա լեալ խոստովանի պատճառք կենդանութեանս մերոյ։ Այսքանեօք մոլեկան ախտիւք խոստովանեցաւ կատաղութիւն։ Խոստովանեցի յամենեցունց զօրաւորագոյն բնութիւն։ Այսմ նհա քաջայայտ խոստովանեցելոյիրագործութեան. (Պիտ.։)


Խոստովանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

confession, avowal, acknowledgment, declaration;
երթալ ի —, to go to confession.

NBHL (2)

ԽՈՍՏՈՎԱՆՈՒԹԻՒՆ. Հաւանութիւն. ընդունելութիւն. ստորասութիւն.

Յետ խոստովանութեանմահուն իւրոյ. (Բուզ. ՟Գ. 2։)


Խոստուկ

See full entry →

s.

colic, gripes, stomachache, pain in the bowels;
— ունել, to have the gripes;
— լինել, to confess, to own.