to look, to give a look, to cast the eyes on, to see;
to look upon, to gaze on, to consider attentively, to look in the face, to observe, to contemplate, to speculate, to weigh well;
to take care;
to concern, to regard;
to have in view, to aspire to, to aim at;
to face, to front, to look on, to overlook;
գեղեցիկ հայելով, handsome, elegant, beautiful, charming;
— ի վեր, to look up;
— ընդ պատուհանն, to peep or look in at the window or through the window;
— գաղտագողի, to look stealthily at;
պշուցեալ — յոք անյագ, to gaze with greedy or devouring eyes at, to stare at;
— յայրատս or յայրատութեամբ, to look at impudently, lustfully, lewdly;
— յոք սիրով, գորովալից աչօք, to look at lovingly or tenderly, to look sweet upon, to cast sheep's eyes on, to ogle;
— խանդաղատանօք, to gaze on dotingly, with fondness, with glistening eyes;
ընդ ակամբ — յոք, to look scornfully at or with contempt;
— մտօք, to contemplate, to muse on;
ոչինչ հայեցեալ ի, in spite of, despite;
մինչդեռ նա այսր անդր հայէր, as he looked about or around.
Պա՛րտ է զամենայն փոքումբքն հայիլ, եւ յարդարել. (Մանդ. ՟Գ։)
Հայեցաւ ամենայն տունն իսրայէլի զկնի տեառն. (՟Ա. Թագ. ՟Է. 4։)
Որ ի սնափառութիւնս հայի՝ եթէ պահէ կամ աղօթէ կամ ողորմութիւնս առնէ, կորուսանէ զամենայն վարձս իւր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
blasphemy, swearing;
abuse, slander, scandal, backbiting, defamation.
the Armenians, the Armenian nobility.
Հանդերձ եւ այլ ապստամբօք հայորերով։ Լսել ամենայն հայորերոյն զպատվամն նիխորոյ. (Փարպ.։)
father;
papa, pa;
dad;
father, chief;
founder;
author, inventor;
— մեր, the Lord's prayer;
— երկնաւոր, գթութեան, heavenly Father, God of mercy;
հարք եկեղեցւոյ, the fathers of the church;
հարք միանձունք, old anchorites;
հարք մեր, our fathers, forefathers, ancestors;
— աշխարհի, Adam;
յարգոյ —, Reverend Father;
բարեյիշատակ —ն իսահակ, Father Isaac of blessed memory;
— սուրբ, holy father;
— խոստովանութեան, confessor;
հոգեւոր —, spiritual father;
— հայրենեաց, ժողովրդեան, աղքատաց, father of his country, of the people, of the poor;
քերթողաց —, father of Armenian literature, Moses of Khoren;
— պատմագրաց, father of history, Herodotus;
— եւ մայր, father and mother, parents;
որդի ի հօրէ, from father to son;
— իբրեւ զ—, like a fatherly, paternal;
ազնիւ, բարեգութ —, good, tender father;
— սիրտ, գութ, սէր հօր, the heart, tenderness, love of a father, paternal, fatherly affection;
սիրել, պատուել զ—, զօրավիգն լինել հօրին, to love, honour and succour one's father;
յաւելուլ առ հարս, to go the way of all flesh, to go to kingdom come, to die;
ննջեաց ընդ հարս իւր, he slept with his fathers;
— որդւովք բերկրեալ, a father happy in his children;
— մարդպետ, kislar-agasi, master of eunuchs.
Կայէն ծնաւ անիծիւք, զոր զգեցեալ էին հարք նորա։ Օր մի երբեմն՝ զի ոչ գիտէին հարց նոցա, ասէ կայէն ցհաբէլ, ե՛կ երթա՛մք ի դաշտ։ Զադամ եւ զեւայ զհարս ամենայն երկրի։ Ունկնդիր եղեւ յակոբ հարց իւրոց (սահակայ եւ հռեբեկայ). (Եփր. ծն.։)
born of the Father.
Զամենայն հայրածին իսկութեամբն ունի. (Յճխ. ՟Բ։)
willed by the Father.
Զամենայն հայրակամ տնօրինութիւնս քո. (Պտրգ. (այլ ըստ բազում ձեռ. հայրական, նովին մտօք).)
patriarch, pontiff.
Սուրբ եւ առաջին ամենայն եպիսկոպոսապետաց՝ հայրապետն հռովմայ եւ փոխանորդն (այսինքն յաջորդն) պետրոսի առաքելոյ. (Շ. թղթ.։)
patriarchate, pontificate.
Արտաքս համբարձեալ քան զամենայն հայրապետութիւն եւ որդեպետութիւն. իմա՛ նախահայրութիւն կամ երեւելի եւ հին հայրութիւն նահապետական։
paternity.
Ուստի ամենայն հայրութիւն անուանեալ կոչի երկնաւորաց եւ երկրաւորաց. (Ագաթ.։)
to be driven or cast away.
Իմանալի բնութիւնն (մտաց), ոչ առաւելեցելոյ մարմնոյն, արտաքս մղեալ հանանի։ Ոչ ամենայն իրօք ի բաց կորզեալ հանանի սորա ըստ զգայութանն զօրութիւն. (Նիւս. կազմ.։)
always, at all times, continually, constantly, ever;
assiduously.
(որպէս լծ. հյ. Համայաւէժ. կամ յն. սի՛մբաս. պ. հէրպար ). διαπαντός , καθ’ ἐκάστην ἠμέραν semper, per omne tempus, quotidie, assiduo. Ի համայն նուագս. յամենայն նուագի. միշտ. յամենայն ժամ. զօր ամենայն, օր ըստ օրէ. անդադար. շարունակ, ամմէն անգամ, ամմէն իժիր.
every day, always.
ՀԱՆԱՊԱԶՕՐ որ եւ ԶՕՐՀԱՆԱՊԱԶ. quotidie. Յամենայն աւուր. օր ըստ օրէ. ամմէն օր, օրէ օր.
to rate, to club, to contribute, to club together, to subscribe;
to contribute, to have a share in, to be accessory to.
Զամենայն՝ որ ինչ պատուականագոյն, ոչ հանգանակել նմա (իմաստութեան).
repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.
Եղիցի հանգիստ ջայլամանց։ Հանգիստ եղեւ ամենայն թռչնոց երկնից. (Ես. ՟Լ՟Դ. 13։ Եզեկ. ՟Լ՟Գ. 13։)
knot;
tie, bond;
station, post, stage, resting-place;
cf. Կայարան;
գորդեան —, the Gordian knot;
knot, joint;
knotty point, rub, difficulty, intricacy, tangle;
note;
վերելից or վերամբարձ, վայրաբեր, ascending, descending node;
գիծ —գուցից, nodal line;
— առնուլ, to make or tie a knot, to knot;
արձակել զ—ն, to untie, to loosen or undo a knot;
լուծանել զ—սն, to untie or cut the knot of a difficulty or question, to delucidate;
— ի —գուցէ փախչել, to flee by post, or by relays of horses.
Լուծէք զամենայն հանգոյցս անիրաւութեան. (Բրս. պհ.։)
to repose, to give repose, to leave to rest;
to recruit, to relax, to refresh, to ease, to recreate;
to lay, to set, to put, to place;
to finish, to end;
to bury, to inter;
to translate, to remove to heaven;
to make happy, to beatify, to glorify;
— յերկոց տունջեան, to rest from daily labour, to repose.
Հանգուցանել ի միջօրէի (զհօտն), կամ զժողովուրդն ի վերայ ջուրց վտակաց. զձեռն ի վերայ լանջաց, զերկիր (ի վարելոյ), զսաւուղ (յայսոյ)։ Սա հանգուսցէ զմեզ ի գործոց մերոց։ Հանգուսցէ զքեզ տէր ի ցաւոց, կամ յամենայն թշնամեաց քոց։ Խրատեա՛ զորդի քո, եւ հանգուսցէ զքեզ։ Հանգուսցեն զանձինս իւրեանց. եւ այլն։
to repose, to take repose, to be at ease;
to rest, to cease from work, to relax, to refresh oneself;
to end, to stop, to stand still, to halt, to be settled;
to lodge, to sojourn;
to cease, to end;
to die, to depart this life;
to be buried;
to rest in heaven;
— ի վաստակոց, to take rest from work, to pause from labour;
— ի խաղաղութեան, to rest in peace;
հանգիր ի սրտամտութէնէ, let your anger cease;
եմուտ անդ —, he went in to ease himself.
Ի նմա հանգեաւ յամենայն գործոց իւրոց։ Ուր դու երթայցես՝ երթայց, եւ ուր հանգչիցիս՝ հանգեայց։ Հանգի՛ր, կե՛ր ա՛րբ, եւ ուրա՛խ լեր։ Ննջեցէք, եւ հանգեցարո՛ւք։ Եմուտ սաւուղ հանգչել։ Հանգեան անդ։ Հանգչել առ հռագուելայ։ Մի՛ եւս հանգիցես դու ի նինուէ։ Հանգեայց ի տառապանաց։ Հանգչել առ մսուր քո։ Յիս հանգուցեալ է ի մոլորութիւն։ Ցօղ հանգիցէ ի վերայ հնձոց իմոց։ Գանձ ցանկալի հանգիցէ ի բերան իմաստնոյ.եւ այլն։
Ի քաղաք տեառն ... գնասցես յուսով, եւ հանգիցես ընդ հրեշտակաց դասս։ Ի հանգիստ քո տէր՝ ուր ամենայն սուրբք քո հանգչին. (Շար.։ Տե՛ս եւ ի վեր անդր՝ ՀԱՆԳՈՒՑԱՆԵԼ։)
peaceable, quiet, calm, tranquil, mild;
moderate, staid, sedate, grave, sober;
—, —ս, gently, softly, mildly, tranquilly, slowly;
— լինել, կալ, to remain quiet or tranquil;
— լինել, to have patience, to be patient.
Զի՞նչ առ այս հեզն եւ հանդարտն յիսուս։ Որպիսի ոք մովսէսն էր հեզն եւ հանդարտն յամենայնի. (Իգն.։ Խոսր.։)
Տո՛ւր ինձ առ այս պատասխանի. ապա թէ ոչ՝ հանդա՛րտ լեր, եւ մի՛ զամենայն միանգամայն խնդրեր ուսանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
cf. Հանդարտիմ.
Ոչ ամենայն աշխարհ մշտնջենաւոր հանդարտանայ. (Նիւս. կուս. ՟Գ։)
to tranquillize, to appease, to calm;
to render tranquil, to soften;
to be appeased, calmed, tranquillized;
to abate, to be settled, to diminish, to assuage;
to hold one's peace, to keep silence;
to support, to endure, to suffer, to resist, to be able;
— զկիրս, զամբոխեալ միտս ուրուք, to calm the passions, to relieve anxiety.
Ի շաբաթուն հանդարտեցին վասն պատուիրանին։ Հանդարտեսցես, եւ ոչ ոք իցէ՝ որ պատերազմիցի ընդ քեզ։ Բարիքն հանդարտեն յամենայն ժամ։ Եղիուս հանդարտեաց ի տալոյ պատասխանի յոբայ։ Հանդարտեաց ահն հեթանոսաց։ Հանդարտեաց երկիրն յուդայ ամս տասն։ Ոչ հանդարտէին, այլ ի նմին խռովութեան կային։ Հանդարտելոցն յուսով։ Հանդարտեա՛ եւ մնա՛ դու ի բանակիս քում։ Մինչեւ յե՞րբ ոչ դադարիցես. (հանդարտեա՛, զի եւ մե՛ք խօսեսցուք. եւ այլն։)
Զօրութեան բանից քոց ո՞ հանդարտեսցէ։ Երկիս ոչ կարէ հանդարտել ամենայն բանից նորա։ Կամ հանդարտիցե՞ն երիվարք ի մէջ մատակաց։ Չորրորդին ոչ կարէ հանդարտել։ Ոչ կարէր հանդարտել քաղաքն ընդդէմ յուդայ։ Ոչ հանդարտէին հրամանին։ Ոչ հանդարտեսցեն բարկութեան, կամ առաջի բարկութեան նորա։ Ոչ հանդարտեաց իւրում ամբարտաւանութեանն։ Ոչ կարէր երկիրն պանդխտութեան հանդարտել նոցա ի բազմութենէ ընչից իւրեանց։ Ոչ կարեմ միայն հանդարտել ձեզ.եւ այլն։
tranquillity, stillness, repose, quiet, peace, silence;
phlegm, calmness, coolness, composure;
— կրից, moderation;
— ծովու, calm at sea, calm, smooth sea, dead calm;
— հոգւոյ, մտաց, peace of soul or mind.
Բնութեանն ամենայն համբակաց ջերմագոյն գոլով՝ հանդարտութիւն բերել ոչ կարէ, բարբառի միշտ, եւ վազէ անկարգաբար. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
coat, clothes, garb, attire, wearing apparel;
old clothes;
preparation, show, pomp, magnificence;
— շքեղ, լայն, magnificent, flowing robe;
— առանց խորշխորշանի, garment without folds;
— արքայական, royal robe;
հեծելազն —ք or —անք, riding habit;
— բաղանեաց, bathing gown;
—ք նորք, a suit of new clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— սգոյ, mourning;
արկանել զիւրեւ — այրութեան, to wear widow's weeds;
ի բաց հանել զ— այրութեան, to put of widow's weeds.
Հանդերձ այսու ամենայնիւ. (Իգն.։)
Հանդերձ առանձինն մտից եւ ռոճկաց։ Հանդերձ ամենայն ստացուածոց վնասուց։ Հանդերձ տասնեակ թուոյ առաքելական գնդին. (Խոր. Բ. 21։ Պիտ.։ Սարգ.։)
cf. Հանդերձանք.
Ըստ այդմ հանդերձանի։ Գործ իւղագործաց հանդերձանի։ Հանդերձանք խնկոց։ Խունկք հանդերձանաց։ Հանդերձանք ճաշակաց։ Զամենայն հանդերձանս սողոմոնի, զոր հանդերձեաց շինել յերուսաղէմ։ Զկարգ պաշտօնէից նորա, եւ զհանդերձանս նորա։ Հանդերձանք աւարտին։ Տալ զամենայն հանդերձանս ուրախութեան. (Ել. լ. ՟Լ՟Ա։ ՟Գ. Թագ. ՟Թ. ՟Ժ։ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 29։)
master of the king's wardrobe;
wardrobe-keeper;
intendant, steward, manager.
ταμίας, οἱκονόμος dispensator, oeconomus λογιστής computator. Վերակացու հանդերձից եւ ամենայն հանդերձանաց. հազարապետ արքունի տան. անտես. հոգաբարձու. գանձապետ. համարակալ. տաճարապետ. շտեմարանապետ։ կոնոմոս. տե՛ս (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 9։ ՟Ա. Եզր. ՟Բ. 12։ ՟Բ. Մակ. ՟Գ. 7։ Ես. ՟Ի՟Բ. 15։)
to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.
κατασκευάζω instruo, paro ζεύγνυμι jungo κοσμέω orno. Հանդերձանս իմն առնել. պատրաստել սպասիւք եւ սարօք. կազմել. յարդարել. զարդարել. յօրինել. յարմարել. հոգալ կամ տալ զպէտս եւ զընծայս. յուղարկել ամենայն պիտոյիւք կամ բարեօք. շտկել շտկտել։ սազել.
to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.
before, in face, in presence of, in front, opposite;
against;
ի —, ի —դիպէ, ի —դիպոյ or —պոջ, before, in front;
convenient, fit, proper.
feast, public rejoicing;
procession, solemnity, religious ceremony;
pomp, show, display, gala, exhibition, parade, state;
scene, spectacle, show;
arena;
proof, argument, demonstration;
declaration, witness, testimony, evidence;
trial, experience, essay;
exercise, practice;
audit, examination, inspection, investigation;
deed, fact, act;
effects;
fight, assault, combat;
care, diligence;
bravery, great deeds;
account;
review (journal);
—դիսիւ, pompously, solemnly;
համաշխարհական —, exhibition;
— թաղման, burial, funeral obsequies;
— զօրաց, review, muster;
— յաղթանակի, triumphal rejoicings;
— թատրոնական, theatre, spectacle, play;
— առաքինութեան, brilliant action;
— լաւութեանց, shining qualities;
ի — մարտից, among combats;
— առնել, to pass in review, to make a diligent investigation, to examine;
to make a show or display of, to show off, to display, to expose to view, to put or set forth;
to turn to account, to improve;
to exercise, to practise;
— առնել զօրաց, ի —դիսի անցուցանել զզօրս, to review, to muster, to pass in review;
— համարոյ առնել, to examine, to register, to make a numbering or enumeration of;
— առնել քաջութեան, to prove, to signalize one's valour, to signalize oneself by prowess, gallantry, bravery;
— առնել զօրութեան, to use or exert one's power;
— առնել պերճութեան, գիտութեան, to make a show of one's science;
— առնել ի մաստութեան իւրոյ, to display one's wisdom;
— առնել հանճարոյ, to heighten, to set off, to enhance, to give zest to one's parts or talent, to show one's wit, to play the sprightly, ingenious or witty;
ի — ածել, to exhibit, to expose to view, to display, to show off;
to represent, to play, to act;
ի — անցանել, to compete, to rival, to vie with;
to appear;
ի — մտանել, to enter the lists;
to be ranked among;
ի — մատուցանել, to put to the trial, to the test, to prove;
զ— առնուլ, to examine, to prove, to know by experience.
Անցանէր ի հանդիսի անդ, ի քսանամենից եւ ի վեր։ Մտին ի հանդէս ըստ ազգաց իւրեանց։ Եղեն ի հանդիսէն իւրեանց քսան եւ երեք հազարք։ Հանդէս նոցա ըստ թուոյ ամենայն արուի։ Արարին հանդէս համարոյ։ Հանդէս արա՛ որդւոցն ղեւեայ։ Հանդէս արարին որդիքն բենիամենի։ Հանդէս արար դաւիթ զօրուն.եւ այլն։
Ի վերայ ամենայն հանդիսի գեղեցկութեան նաւաց։ Կանայք որ դիմեալ գայք ի հանդիսի՝ յառա՛ջ մատիք. (Ես. ՟Բ. 16։ ՟Ի՟Է. 11։)
Անխտիր յայս միտս, եւ ի ՟Ա նշ. հային հետագայ ձեւք բանից յամենայն գիրս.
spectator;
լինել, կալ, to be a —, present at, to assist;
—ք, the spectators, the audience;
the lookers on, the by-standers, the public.
Արժա՛ն է ամենայն հանդիսատեսն իմաստնոց ... սմա հատուցանել մրցանակս. (Պիտ.։)
lists, arena;
court of justice;
gallery, saloon;
exhibition;
scene, spectacle.
Ժողովեալ ամենայն իմաստնոց քաղաքին ի նշանաւոր տեղւոջ, եւ յովհաննէս եկն ի հանդիսարանն. (Վրք. ոսկ.։)
intelligence, intellect, understanding, wit, sense;
genius, talent;
wisdom, prudence;
reason, sense, judiciousness;
enthymeme;
— բազմայեղանակ, a rare talent.
Հանճարոյ, եւ գիտութեան ամենայն գործոց խելամուտ լինել։ Ետ տէր սողոմոնի հանճար։ Բազմացաւ իմաստութիւնն սողոմոնի յոյժ քան զհանճար ամենայն նախնեաց մարդկան։ Գիտել զհանճար։ Իմաստութիւն առն նիւթէ զհանճար.եւ այլն։
cf. Հանճարեղ.
Թողից եւ զայլսն ամենայն հանճարիմացն մեկնողութիւնս. (Սկեւռ. լմբ.։)
cf. Հանճարեղ.
Թողից եւ զայլսն ամենայն հանճարիմացն մեկնողութիւնս. (Սկեւռ. լմբ.։)
inventor.
Քահանայապետ՝ աստուածային այր, ամենայն աստուածայնոյ գիտութեան հանճարիչ։ Զկատարելագործսն՝ որպէս հանճարիչս կատարողականին հաղորդութեան. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. երկն.։)
generally, universally.
ՀԱՆՐԱԲԱՐ γενικῶς generaliter. որ եւ ՀԱՆՐԱՊԷՍ. Հանրականապէս. ընդհանրապէս. առ հասարակ. սեռօրէն. բովանդակօրէն առեալ զամենեսեան կամ զամենայն. բոլորը մէկտեղ.
to divulge or publish every where.
Հռչակել ընդ հանուրս, քարոզել ընդ ամենայն աշխարհ.
surrounded on all sides.
to consume, to exhaust, to drain, to render lean, to make languish.
Հաշեսցէ մաշեսցէ զհեթանոսս։ Հաշեաց եւ մաշեաց զամենայն՝ որ շուրջ էր զնովաւ։ Հաշեցան ամենեքեան։ Հաշեցան սիրտք նոցա։ Սիրտն հաշելով հաշիցի։ Հաշեսցին յանիրաւութիւնս իւրեանց։ Հաշեսջիք յանիրաւութիւնս ձեր.եւ այլն։
to grow thin, to languish, to be consumed, to decay, to pine, to dwindle away.
Հաշեսցէ մաշեսցէ զհեթանոսս։ Հաշեաց եւ մաշեաց զամենայն՝ որ շուրջ էր զնովաւ։ Հաշեցան ամենեքեան։ Հաշեցան սիրտք նոցա։ Սիրտն հաշելով հաշիցի։ Հաշեսցին յանիրաւութիւնս իւրեանց։ Հաշեսջիք յանիրաւութիւնս ձեր.եւ այլն։
account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
Իմաստուն սեղանաւոր զամենայն աւուր շահ եւ զվաղուեան (կամ զվղեան) յերեկոյին ի հաշիւ ածէ. (Կլիմաք.։)
crippled, impotent;
— ձեռօք, one-handed;
lefthanded;
— ոտիւք, lame;
— անդամովք, paralytic, that has lost the use of his limbs;
— մտօք, booby, noodle, blockhead, dolt, dunce, dullard.
Զխեղս, զկաղս, զկոյրս, եւ զհաշմանդամս։ Զամենայն տկարս եւ զհաշմանդամս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։ ՃՃ.։)
to count, to calculate, to compute, to number;
to repute, to esteem, to think, to deem, to judge, to believe;
to pass for, to counterfeit;
յառասպելս —, to treat as fables.
Այնպէս խրատեցաք զծառայակիցսն սիրել, մինչեւ ցնոցա բարութիւնսն մեզ հաշուել։ Քեզ զամենայն իշխանութիւն հաշուիս (իբրեւ արժանւոյ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25. եւ 7։)
in haste, hastily, very soon;
afterwards, next, then, and then, after;
come! now ! well! come on! go! away! make haste! come now! quick!.
Զայն ամենայն դնէ՝ որ ոչինչ են, եւ հապ կոչէ զնոսա անմիտս. (Ոսկ. բ. կոր. ԻԴ։)
cf. Հապ.
Հա՛պա ժի՛րք լերուք։ Հա՛պա ամենայն մարդ եւ այլն։ Հապա վաղվաղակի գինի եւ նաշիհ եւ այլն։ ( ՟Ա. Մակ. ՟Ե. 32։ եւ ՟Բ. 27։ եւ ՟Գ. Մակ. ՟Զ. 21։)
ripeness, maturity;
arrival, coming;
tax, duty, dues;
income, rent;
funds, annuity;
gift, offering;
ի — գալ, to arrive at maturity, to ripen, to grow ripe, to mature.
Զամենայն հարկս հասի եւ մաքսի։ Որ ինչ այլ ինչ հաս՝ օրէն հարկի իցէ։ Հասք եւ օրէնք՝ որ այտի գային։ Հարկս եւ հասս։ Զհարկս կամ զհասն։ Յոյր ձեռաց առի հաս կամ կօշիկս եւ այլն։ Զտասանորդս որդւոցն իսրայէլի, զոր զատուցին տեառն հաս։ Հանիցէք ի հասից անտի տեառն։ Հաս ի նուէր տեառն։ Առցես զարծաթ հասին։ Զերի հասին.եւ այլն։
shape, stature, size, height;
age, years, time of life;
կաթնաբոյծ —, babyhood;
անտիական, մատաղ, տխեղծ —, tender age, infancy, childhood;
ի սկզբնաբոյս —ին, from one's earliest years;
ի տղայութեան —ի նորա, in his infancy;
ի ծաղկեալ —ի, in the prime of life;
աճումն — ի, growth, growing;
երիտասարդ —աւ, young;
կայտառ, սթափ —, a slender waist;
— անձնեայ, large stature;
ուղղորդ —, straight figure;
բարձր —աւ, of lofty stature, tall;
միջակ —աւ, middle-sized;
վայելուչ —աւ, good-sized;
չափաւոր —աւ, middling-sized;
կարճ —աւ, short, little;
հասուն —, in ripe years, years of discretion;
այրական —, man's estate, manhood;
ծերացեալ —, — ծերութեան, old age, age, years;
ծերացեալ —աւ, aged, in years, old, stricken in years;
ի — եւ ի տիս հասանել, to reach, to attain, to grow to man's estate;
զարգանալ —աւ, to increase in age;
ի — գալ, to arrive at the age of puberty;
ի միտս եւ ի — լինել, to be of age;
— նորա բարւոք կերպարանի, his figure is becoming well developed;
եւ մեռաւ ի —ի երեսուն եւ երից ամաց, he died at the age of thirty three;
— գարնայնոյ, spring-time, spring.
Ամենայն հասակ, կամ ի վերայ ամենայն հասակաց եւ այլն. (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 37։ Ծն. ՟Է. 4։ Ամովս. ՟Ը. 8։)
Արանց եւ կանանց, եւ ամենայն հասակաց մարդկայնոցս. (ՃՃ.։)
Արանց եւ կանանց, եւ ամենայն չափոյ հասակի. (Պտրգ.։)
Ջնջեաց զամենայն հասակ՝ որ էր ի վերայ երեսաց երկրի. իմա՛ մարմին կանգուն. յն. յարութիւն ἁνάστημα erectio։
cf. Հասակագեղ.
adult, of age, pubescent, marriageable.
Զամենայն մարդ հասակաչափ կոտորեսցէ. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 24։)
common, ordinary, usual, trivial, vulgar, low;
common, public;
equal, alike;
half, semi, demi;
in common, together, equally, generally;
appellative;
— անուն, common gender;
— բայ, deponent verb;
—, —օր, noon, noon-tide, midday;
ի — աւուրն, զ— աւուրբ, at noon;
ց— օր, till noon;
— գիշեր, midnight;
— տարի, one year with another;
— տեղիք, the common places, general topics;
—աց կեանք, common life;
թշնամի —աց, the common enemy;
միտք, կարծիք, —աց, common sense;
—աց հաւանութեամբ, with one accord;
օգուտ —աց, the public interests;
իրք —աց, public affairs;
ծախիւք —աց, at the public expense;
—աց վարել կեանս, to live in common;
—աց ունէին զինչս, they had every thing in common.
Ոչ միոյ ազգի եւ միոյ սեռի, այլ հասարակ ամենայն բանականաց. (Շ. բարձր.։)
Ցաւն իւրաքանչիւր անդամոցն՝ հասարակ տայ մարմնոյն զհիւանդութիւն։ Ցաւն իւրաքանչիւր հիւանդացեալ անդամոցն՝ հասարակ մերձենայ յամենայն մարմինն. (Բրս. ճգն.։)
common, public;
cf. Հասարակ.
Եւ ոչ թէ հասարակաց ամենայն ամբարիշտք աստ դասեցան. (Լմբ. ժղ.։)