turned, formed or fashioned on a turner's wheel, in a lathe;
very well turned or made, well-finished, well formed.
· Calfa
peripatetic;
academician.
· Calfa
Ճեմական կոչեցաւ արիստոտէլ, վասն զի պղատոնի տակաւին եւս կենդանի գոլով՝ ոչ իշխէր նստել եւ ուսուցանել, այլ ճեմէր. (Անյաղթ պորփ.։)
place for walking, covered walk, walk, alley;
school of the Peripatetics;
academy, Institute;
dwelling, abode;
throne;
—ք, walk, gait, step;
— բանասիրական, գիտութեանց Academy of belles-lettres, of sciences;
գաղղիական —, the French Academy.
· Calfa
form, figure, visage, countenance, face, aspect, look;
presence, appearance, mien, bearing, deportment;
attitude, posture;
image, effigy;
semblance, representation;
state, condition;
character, temper, comportment;
rudiment, first element, idea;
idle fancy, whim, crotchet;
feint, pretext;
coat, dress;
cf. Կենդանագիր;
—ք բանից, sense, meaning or interpretation of a word;
անպաճոյճ —ք, a simple exterior;
անյողդողդ, աղաչաւոր —, firm countenance;
supplicating posture;
մեղկ —, an effeminate manner;
— լուրջ անժպիտ, cold, frigid, reserved, constrained air;
լուրջ եւ խիստ —, serious air, severe manner;
— սէգ եւ սպառնական, haughty, disdainful, proud, threatening air or manner;
ի —ս ծառայի, in the form of a servant;
առնուլ զ—ս ուրուք, to counterfeit the character of;
ունել զ—, զ—ս իրիք բերել յանձին, to appear like, to seem, to resemble;
ածել ի —ս, to shape, to form;
to figure;
զկերպարանս ճշմարտութեան ի ներքս բերել, to be probable, to have some truth in it;
կերպարանս տալ մտացածինս, to give false a idea of, to create an erroneous or exaggerated impression;
ընդունել զ—ս վանականութեան, to take the crowl.
· Calfa
Համեմատի նիւթոյ՝ սեռ, իսկ տեսակի՝ այսինքն կերպարանի՝ տարբերութիւն։ Ի վերայ նիւթոյ կերպարանք գոլով՝ անհատեն զնիւթն։ Համեմատի տարբերութիւն՝ կերպարանի. իսկ կերպարան՝ որպիսի ինչ է՛ է, որպէս ասէ արիստոտէլ. (Անյաղթ պորփ.։)
to give form to, to form, to figure, to shape, to fashion, to model;
to represent.
· Calfa
Տեսակարար տարբերութիւն եղուտ գալով՝ զմեր գոյացութիւնս կերպարանէ. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Կետոս;
point, period, full stop;
moment, instant;
end, aim;
— նպատակի, aim, end, scope, object, goal;
ի — մահում, at the point of death.
· Calfa
Ի պորտոյ կիտին։ Ի բերանոյ կիտին կորիւնի. (Նար.։)
umbo, the boss of a shield or buckler.
· Calfa
ὁμφαλώδης, ὅμφαλεις կամ ὁμφαλόεις umbelici modo, umbono munitus. (Արմատն երեւի Կումբ. յորմէ եւ կմբթ) որպէս Կմբեթայ. պորտաւոր. այսինքն ուռուցիկ ի ձեւ պորտոյ կամ փորոյ. որ եւ ԿՄԲԱՒՈՐ կամ ԿՄԲՐԱՒՈՐ. cf. ՈՍԿԻԿԸՄԲԵԱՅ.
baldness, depilation;
chondrine.
· Calfa
Է ինչ՝ որ ժամանակաւոր, որպէս եւ կնդութիւն, եւ սպի ի վիրէ սեւեռեալ։ Ի կնտութենէ եւ յուշիմութենէ. (Անյաղթ պորփ.։)
to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.
· Calfa
Մակագրէ արիստոտէլ (այսպէս). Յաղագս ստորոգութեան. Յաղագս մեկնութեան. Յաղագս վերլուծութեան։ Ոմանք մակագրենն յիւրեանց շարագրածսն զերեւելի ուրուք զանուն վարդապետի։ Այլք գրեն շարագրածս ոմանս, եւ մակագրեն զանուն վարդապետի իւրեանց. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Վերնագիր.
· Calfa
Պիտի մակագրութեան՝ ձայնակից լինել դիտաւորութեան, եւ կարճառօտիւք զնա պարունակել։ Բազում անգամ անհաւաստի գոն մակագրութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)
accessory, additional.
· Calfa
Անունն երկակի է, կա՛մ եղուտ, կամ մակեղուտ. եւ սա ասի մակեղուտ ամենայն պատահումն՝ որ յէութեան (այսինքն ի գոյացութեան) ունի զգոլն։ Մակեղուտն եթէ բազում բնութեան պատկանի, պատահումն լինի. իսկ եթէ միոյ բնութեան պատկանի, յատուկ լինի՝ որ էր մակեղուտ. որպէս յոժամ մարդոյ ասեմք յատուկ գոլ զծիծաղականն։ Մակեղուտ է, որպէս սեաւն, սպիտակն։ Պատուականագոյն է եղուտն քան զմակեղուտն։ Եղուտքն յեղտիցն լնանին, եւ ոչ ի մակեղտիցն. (Անյաղթ պորփ.։)
ford, shallow passage, way;
cf. Հոյն;
fordable, passable;
— մի, a little, something;
briefly, succinctly;
ի — ելանել, to obtain one's scope.
· Calfa
Անհունս ասեմք անհաւատսն, ո՛չ եթէ անելանելիք ի հնէն. քանզի ամենայն ուրեք եզերեալք են. Անյաղթ պորփ.։ Ուր գոյ նմանութեամբ եւ նշանակութիւն բառիցս՝ Սահման, Չափ, Բաւ.
renouncing, abdicating, resigning, taking leave of;
resignation;
leave of absence;
տալ — ողջոյն, to take one's leave, to say good-bye, to bid farewell to;
— կեանք, retired or solitary life.
· Calfa
Կատարողական ոչ գոյ, այլ եւ հրաժարական. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Հիւպատոս.
· Calfa
Գիտեմք զքրիսաւորիէ հիպատոս ի հռոմ, բարեկամ պորփիւրի. (Անյաղթ պորփ.։)
to carpenter, to work in carpentry.
· Calfa
Դարբնել եւ հիւսնել։ Խօսել, եւ հիւսնել, եւ թագաւորել։ Հիւսնելն մարդում միայն գոյ. (եւ այլն. Նիւս. կուս.։ Կոչ. ՟Ժ՟Բ։ Անյաղթ պորփ.։)
carpentry.
· Calfa
Ամենայն մարդ ընդունակ է հիւսնութեան. (Անյաղթ պորփ.։)
equivocally.
· Calfa
Հոմանունքն ի ձայնիցն ոչ փաղանունաբար, այլ հոմանունաբար ստորոգին. (Անյաղթ պորփ.։)
equivocalness, equivocation.
· Calfa
Հոմանունութիւն մա՛յր է մոլորութեան եւ երկբայութեան։ Լինին խորթք շարագրածութիւնք, եւ վասն հոմանունութեան շարագրածաց, եւ վասն հոմանունութեան շարագրողաց. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Հոմերոսեան.
· Calfa
Զամենայն տաղս հոմերականս։ Հոմերականաց հագներգութեանցն. (Անյաղթ պորփ.։)
certain, true, indubitable, sure, convincing, conclusive, incontestable, positive;
demonstrative, justificative;
cf. Հաւաստեաւ;
— կորուստ, certain loss;
— գիտել, to know for certain;
— առնել, to assure, to convince, to prove;
— իմն է զի, it is certain that.
· Calfa
cf. Հաւաստիք.
· Calfa
Ամենայն ուրեք զհաւաստութիւն կամի ապհել. զի ասելով համառօտ՝ յայտ արար, թէ ի ձեռն երկայն յարմարաբանութեան ոչ առնեմ անհաւաստութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)
to make credible, to give to believe, to persuade, to convince;
to sanction, to certify, to confirm, to affirm, to assure.
· Calfa
Հաւատարմացուցանել զդաշինս, կամ զերդումն ստութեան։ Առ ամենեսեան հաւատարմացուցանել զբանն։ Հաւատարմացուցանել այնպէս գոլ, որպէս էն. (Յհ. կթ.։ Ղեւոնդ.։ Ճ. ՟Ա.։ Անյաղթ պորփ.։)
to cause to believe, to persuade, to convince;
to impose upon.
· Calfa
Կամելով զոք հաւատացուցանել. (Անյաղթ պորփ.։)
remote, distant;
far;
— առնել, տանել, to remove far off;
to scatter;
to turn aside or away, to avert, to ward off;
— ունել, to keep away, or at a distance;
— ունել զանձն յիմեքէ, to keep off, to avert;
to abstain, to refrain;
— առնիմ, լինիմ, cf. Հեռանամ;
աստուած իմ, միʼ — առնիր յինէն, remove not Thyself, o God, from me!.
· Calfa
Զհեռի սեռն նշանակեաց. (Անյաղթ պորփ.։)
hairiness.
· Calfa
Ոչ կարող գոն կնդութիւն եւ հերաւորութիւն ի միում եւ ի նոյնում մասին տեսանիլ. (Անյաղթ պորփ.։)
of the same opinion, unanimous, agreeing, of one mind;
singing with, in chorus;
unisonous, in unison;
s. gr. consonant.
· Calfa
Պիտի մակագրութեան ձայնակից լինել դիտաւորութեան. (Անյաղթ պորփ.։)
to put one's hand to, to undertake, to try, to attempt;
to lay hands on, to make an attempt, to attack, to encroach;
to argue, to reason, to dissert, to descant.
· Calfa
Ձեռնարկեն այսպէս։ Զայսոսիկ այլուստ ձեռնարկեմք ցուցանել. (Անյաղթ վերլծ. արիստ. եւ Անյաղթ պորփ.։)
cf. Ձեռնարկումն.
· Calfa
Եւ է նախ առաջին ձեռնարկութիւն այնոցիկ։ Յայսմ ձեռնարկութեան՝ ըստ երկուց յեղանակաց պատահեմ ձեզ, եղծանելով զառաջին ձեռնարկութիւն. եւ այլն. (Անյաղթ սահմ. Անյաղթ պորփ. Անյաղթ պերիարմ.։)
form, shape, figure;
formula, form;
mould, model;
plan, design;
dress, costume, apparel, garb;
attitude, deportment, bearing, carriage;
countenance, look, demeanour;
figure;
ի — ժառանգաւորի, in the garb of a clergyman, in clerical attire;
ի — սոսկական, in private clothes;
պարզ or անպաճոյճ, ազնուական ունել —ս, to have simple, noble, gentlemanly or ladylike manners;
— տալ, to give a shape to;
առնուլ զ— կրօնաւորական, to become a monk;
զայս — օրինակի, in this way, thus, so;
գրեաց — բանից օրինակ զայս, he wrote a letter thus conceived, or in these terms;
ի — առակաց, allegorically.
· Calfa
nature of a horse.
· Calfa
Ձի տեսանեմ, ձիութիւն ոչ։ Ձիութիւն ի ձիսն, եւ նոքա ի նա. (Անյաղթ պորփ. եւ լծ. յայլմէ։)
fish;
Pisces;
կապոյտ —, silurus, sheat-fish;
կարմիր —, gold-fish;
— ծովու, salt-water fish;
ձկան ականջ, մահարար, cf. Ձկնականջ, cf. Խռնդատ;
ծովու ձկան արիւն, cf. Կոնքեղ;
սակառի, սոսինձ, տապակ, փամփուշտ, թեփ, մորթն ձկան, fish basket, fish glue or isinglass, fish kettle, fish maw, fish scale, fish skin;
— որսալ, to fish, to go a fishing;
— խորովել, to grill, to broil fish.
· Calfa
Իշխեցէ՛ք ձկանց ծովու։ Ձկունք որսացեալք ցանցիւք։ Ի պորտ ձկանն։ Ձկունք նորա իբրեւ զձկունս ծովուն մեծի։ Ձկունք՝ որ ի գետ այդր են։ Խօսեցաւ զանասնոց եւ զթռչնոց եւ զձկանց։ Հինգ նկանակ, եւ երկուս ձկունս.եւ այլն։
thought, meditation, consideration, reflection, idea, imagination, fancy;
ըստ իմում մտածութեան, as far as I can judge, according to my idea.
· Calfa
end, termination, close, conclusion;
cadence;
repose, rest;
meeting, rencounter;
— ածել, բերել, առնել, to put an end to, to finish, to terminate;
գալ ի —, գալ — կատարելութեան, to be perfected, to arrive at perfection.
· Calfa
Ամենայն ինչ յանկումն ունել բնաւորեցան՝ որք ըստ մեզս են, բայց միայն յառաքինութեանց. (Անյաղթ պորփ.։)
onocentaur;
centaur, hippocentaur;
siren, mermaid.
· Calfa
Բարոյախօսն ասէ վասն յուշկապարկաց, թէ մահաբերք են, եւ ի ծովու են. եւ երգեն երգս քաղցրաձայնս. եւ կերպարանք նոցա մինչ ի պորտն՝ կին մարդոյ է, եւ միւսն թռչնոյ է. նոյնպէս եւ իշացուլն՝ մի կողմն արու մարդոյ, եւ վայր կողմն իշոյ. (կամ կէսն իշոյ, կէսն ցլոյ) (Եպիփ. բարոյ.։)
the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.
· Calfa
Սեռ է, որ ըստ յոլովից տարբերեցելոց տեսակաւ՝ ի ն՝երում զի՛նչ էն ստորոգեալ։ Յասելն՝ ի ն՝երում զինչ էին, որոշէ ի տարբերութենէ (որ է ի ն՝երում որպիսի ինչ), ի յատկէ եւ ի պատահմանէ (որ են ն՝երում որպիսի)։ Այս սեռ ի ն՝երում զինչ էումն ստորոգի. իսկ պղատոնականքն սեռք ի ն՝եր որպիսի ինչ էումն ստորոգին. եւ ն՝եր որպիսի ինչ էն ընդ որակութեամբ է. (Անյաղթ պորփ.։)
first;
firstly, in the first place, at first;
— քան, before, ere;
— քան զամենայն, first of all.
· Calfa
Յանհատսն նախ եւ առաջին տեսանի պատահումն, յետ այսորիկ ապա ի տեսակս. (Լծ. պորփ.։)
to set over, to put above, to promote;
to prefer, to give the preference to, to esteem more.
· Calfa
Զտարբերութիւն նախադասեաց տեսակի (իբր պատուականագոյն. իսկ զտեսակն նախադասեաց յատկի եւ պատահման. (Անյաղթ պորփ.։)
exordium, preamble, prologue, prolegomena.
· Calfa
Նախկինն է նախերգանն, եւ երկրորդ՝ արտադրութիւն իրացն։ Անդուստ իսկ ի նախերգանէն պորփիւրի, որ սկսանի, ելոյր հարկաւորի քրիսաւորիէ։ Ի նախերգանի նորին շարագրութեան. (Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պորփ.։)
cf. Նախերգան.
· Calfa
Յետ երկակի նախերգութեան՝ իմաստասիրիս, եւ մեր, բու՛ռն հարցուք, եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)
cf. Նաւագործ;
— լինել, cf. Նաւակառեմ;
to navigate;
to steer.
· Calfa
Նաւակառոյցն առնու զընդհանուր փայտ։ Նիւթ, որպէս նաւակառուցի՝ տախտակք, եւ բրտի՝ կաւ. (Սահմ. ՟Ե։ եւ Անյաղթ պորփ.։)
big-bellied, pot-bellied or tun-bellied.
· Calfa
Ասեմք զՍոկրատէս, լայնեղունկն, յառաջաքաղերթ. (Անյաղթ պորփ.։)
own, essential.
· Calfa
Յատկեղ, որ զգոյացութիւն յարկացոցէ, որպէս բանականն։ Գոյացութիւն առնէ զյատկեղն, որպէս բանականն. (Անյաղթ պորփ.։)
property, attribute, particular, peculiarity, peculiar character;
— լեզուի, the character or genius of a language.
· Calfa
proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.
· Calfa