Entries' title containing ալի : 368 Results

Որոտալից

See full entry →

adj.

thundering.


Որջլալից

See full entry →

adj.

lousy, swarming with lice.

NBHL (1)

Եթէ մերկանայցես մտօք զոգի այնպիսւոյն, որջլալից տեսանիցես. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14։)


Որսալից

See full entry →

cf. Որսաշատ.


Ուղղալից

See full entry →

adj.

marrowy;
pithy;
plump, fat, greasy.

NBHL (3)

Զողջակէզս ուղղալիցս մատուցից քեզ խոյովք եւ խնկովք. (Սղ. ՟Կ՟Ե. 15։)

Զողջակէզս զուղղալիցս կամ զղղալիցս. (Արիստակ. գրչ.)

Պարարակ զգէրն ասէ եւ զուղղալիցն. (Երզն. մտթ.։)


Ուռճալի

See full entry →

adj.

cf. Ուռճալիր.

NBHL (2)

Անօթ ընտիր, եւ ուռճալի լուսով լցեալ. (Անան. ի պետր.։)

Որպէս լուսին, մինչ ի լուսալիրն լինել եւ ուռճալիր. (Փիլ. լին. ՟Բ. 33։)


Ուռճալիր

See full entry →

adj.

flourishing, flowery, in full bloom or vegetation;
filled up, abundant, plentiful.

NBHL (2)

Անօթ ընտիր, եւ ուռճալի լուսով լցեալ. (Անան. ի պետր.։)

Որպէս լուսին, մինչ ի լուսալիրն լինել եւ ուռճալիր. (Փիլ. լին. ՟Բ. 33։)


Շարաւալի

See full entry →

cf. Շարաւածոր.

NBHL (3)

Եբաց զխխայթեալ եւ զշարաւալի խիթս նոցա բժշկաբար. (Տօնակ.։)

Շարաւալից եւ արիւնաշաղախ տաճարացն հեթանոսականաց. (Անան. եկեղ։)

Շարաւալից թարախն յոբայ յայտ առնէ զժահահոտութիւն մեղացն ադամայ. (Լծ. կոչ.։)


Շարաւալից

See full entry →

cf. Շարաւածոր.

NBHL (3)

Եբաց զխխայթեալ եւ զշարաւալի խիթս նոցա բժշկաբար. (Տօնակ.։)

Շարաւալից եւ արիւնաշաղախ տաճարացն հեթանոսականաց. (Անան. եկեղ։)

Շարաւալից թարախն յոբայ յայտ առնէ զժահահոտութիւն մեղացն ադամայ. (Լծ. կոչ.։)


Շճալից

See full entry →

adj.

cf. Շճային.


Շնորհալի

See full entry →

cf. Շնորհալից.

NBHL (7)

Կոյսդ շնորհալի, կամ շնորհալից. (Գանձ.։ Տաղ.։)

Զպարզամիտն եւ զանչարսն շնորհալի երեսօք երեւեալ տեսանեմք, եւ շնորհալից հոգւով. (Տօնակ.։)

Նոյն մարմին չարչարանօք վկայութեան շնորհալի եղեալ. (Նիւս. թէոդոր.։)

Շնորհալիլ գիսակք (սամփսոնի). (Եղիշ. դտ.։)

Շնորհելի կամ շնորհալից դէմք. (Պիտ.։)

Լսէրլ զքաղցրաբանութիւն, եւ զշնորհալի բանս երանելւոյն. (Փարպ.։)

ՇՆՈՐՀԱԼԻ՝ մականուն տուաւ իրաւամբք սրբոյն Ներսեսի կլայեցւոյ ի բազում դարուց հետէ. իսկ մխիթար ապարանցի՝ անխտիր Շնորհալի կամ Շնորհալից կամ Ներսէս Շնորհաց կոչէ զկլայեցին եւ զլամբրոնացին՝ շփոթելով եւ զգրուածս ինչ նոցա։


Շնորհալից

See full entry →

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

NBHL (22)

χαριτωθείς, κεχαριτομένος, κεχαρισμένος, -νη, ἑπιχαρίτος , χάριες, χαριέστερος, εὕχαρις gratiosus, gratia plenus, -na, gratior et suavior, facetus, jucundissimus. որ եւ ՇՆՈՐՀԱԼԻ, եւ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ. Լցեալ շնորհօք. ճոխացեալ հոգեւոր եւ մարմնաւոր ձրիւք. շնորհազարդ. բարեշնորհ. սիրուն. գեղեցիկ. վայելուչ. չքնաղ. զուարթ. բերկրեալ, (որ ըստ յն. ասի շնորհացեալ, կամ շնորհաւորեալ) եւ Ուրախարար. աւետաւոր. բերկրական. հաճոյական. զուարճալի.

Կոյսդ շնորհալից. (Գանձ.։)

Ողորմութեանց թագուհին, եւ շնորհալից տիրուհին. (Մաշտ. ջահկ.։)

Շնորհալիցն պօղոս. (Պիտ.։)

Շնորհալից աւետարանիչն. (Սեբեր.։)

Ոմն ի շնորհալիցլ վարդապետաց. (Պետր. սիւն.։)

Շնորհալից մեծազօր նահատակին. (Ագաթ.։)

Քաջալերեցաք ի բանից շնորհալից հոգեւոր ծննդոցս մեր. (Փարպ.։)

Զի՞նչ մտածութիւն քան զմեծավայելչութիւն աստուծոյ շնորհալից։ Շնորհալից մտաց՝ սակաւ բանք խրատուց բաւական են յուղղութիւն. (Բրս. հց.։ Յճխ.։)

Լերինք՝ զանզանութեամբն շնորհալից. (Առ որս. ՟Ե։)

Գլուխ յամուսնութիւն փութալեացն՝ շնորհալիցլ հանդիպել կենակցի. (Նիւս. կուս.։)

Շնորհալից երեսօք, եւ կարգաւոր ձեւով։ Նիւս. (սքանչ.։)

Տեսիլ նորա շնորհալից եւ չքնաղ տեսողացն երեւեսցի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Յերկրի ընդ մարդկան շնորհալից խոնարհութեամբ շրջէր. (Եղիշ. խաչել.։)

Ի ծաղկացլ ոմանց շնորհալից կազմեալ պսակ. (Նիւս. երգ.։)

Վայելելով ի քո շնորհալից վերսդ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Ջերմութիւնք սուրբ սիրոյն շնորհալից արտասուօք զառաքինութիւնսն փայլէ։ Ի շնորհալից աղբիւրէն բղխեալ։ Շնորհալից յուսով եւ բաղձալի գթով առ աստուծոյ կամսն. (Յճխ.։)

Եւ այսպիսի շնորհալից բանս բարբառեալ՝ եբաց նմա զմուտն։ Յառատաբուղխ եւ ի շնորհալից վարդապետութենէ առնն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Փարպ.։)

Զբանս պիտանիս եւ շնորհալիցս։ Զշնորհալից եւ զուարխարար բան մարգարէիցն. (Իգն.։ Լաստ. վերջաբ։)

Վարդապետականզ շնորհալից իմն կանխագիտութեամբ։ Ըստ շնորհալից կրիցն հանել բարեբանութիւն (աստուածոյ) եւ ձայն ցնծութեան. (Պիտ.։)

Շնորհալից ցնծութեամբ զաւետեացն առեալ հրաւէր. (Սիսիան.։)

Առատաբեր եւ յաւէտ շնորհալից բուրաստանացն շահաւէտ տեղեօքն. (Պիտ.։)


Շնորհակալիք

See full entry →

s.

cf. Շնորհակալութիւն.

NBHL (2)

Զշնորհակալիսն, եւ զտրից տուրսն կաթողիկոսին հատուցին։ Չմարդու գտաք առ շնորհակալիսն։ Զոր առեալ եւ ընկալեալ ի շնորհակալիս, եւ մեծաւ պատուով արձակեաց։ Մեծապէս պարգեւօք շնորհակալիս հասուցին նմա. (Լաստ.։)

Հրամայեաց, զի աներկիւղ կացցէ մնասցէ, մեծաւ շնորհակալիւք (իմա՛. շնորհակալեւք, այսինքն՝ շնորհակալեօք). (Արծր. ՟Գ. 12։)


Շտեմարանալից

See full entry →

adj.

filling granaries and magazines;
stored in a granary.

NBHL (2)

Դուք էք մշակք պիտանիք՝ շտեմարանալիցք, եւ արմատաժողովք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Զքաջաբոյսս եւ զատոքս, զվայելելիս եւ զշտեմարանալիցս. (Ագաթ.։)


Շքալից

See full entry →

adj.

honourable, glorious.


Ողբալի

See full entry →

cf. Ողբալից.

NBHL (2)

Ոչ միայն սրբոցն է ողբալի, այլեւ ամենայն գազանաբարոյ մարդկան. (Եղիշ. ՟Ը։)

Տօնելի՛ է, այլ ո՛չ ողբալի՛ զբարեգործութիւնսն. (Ածաբ. աղք.։)


Ողբալից

See full entry →

adj. adv.

lamentable, deplorable, plaintive;
tragical;
lamentably, plaintively.

NBHL (4)

Լցեալ ողբովք. սգալից. արտօսրալից. ցաւագին. լալագին.

Ողբալից ուրախութեամբ անկեալ յոտս նոցա աղաչէին. (Եղիշ. ՟Ը։)

Բազում բանից, եւ ողբալից աւազանաց պէտք են, որ զայսոսիկ առնեն. (Նար. երգ.։)

Զարհուրեալք ողբալից պատասխանի տացեն թշուառացեալքն, եւ ասասցեն, տէ՛ր ե՞րբ տեսաք զքեզ յայսպիսի աղէտս. (Զքր. կթ.։)


Ողբէլալիք

See full entry →

s.

cries and tears.


Ողկուզալից

See full entry →

adj.

full of bunches.

NBHL (6)

Զորթն պտղաբեր ողկուզալից ողկուզազարդ սրբէ տէր իւր. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Որպէս այգի ողկուզալի՝ կամ ձիթենի պտղով ի լի. (Շ. եդես.։)

Ողկուզալիցք են՝ առնլովն ի մշտնջենաւոր շնորհացն։ Խոպանացաւ այգին պտղաբեր ողկուզալից. (Եփր. մն.։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Զորթն պտղաբեր ողկուզալից ողկուզազարդ սրբէ տէր իւր. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Որպէս այգի ողկուզալի՝ կամ ձիթենի պտղով ի լի. (Շ. եդես.։)

Ողկուզալիցք են՝ առնլովն ի մշտնջենաւոր շնորհացն։ Խոպանացաւ այգին պտղաբեր ողկուզալից. (Եփր. մն.։ Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Շոգիալից

See full entry →

adj.

vaporous.


Շուրջգալի

See full entry →

adj.

turning, winding.


Պաստառալի

See full entry →

adj.

hung with tapestry, draped, covered with drapery;
— առնել, զարդարել, to hang with tapestry, to carpet, to mantle, to bedeck, to arrange tastefully.

NBHL (3)

Անկողինք մեծատանց՝ գահոյք երիզապատք պաստառալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Փոխանակ պաստառալիր կակուղ անկողնոցն. (Գէ. ես.։)

Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ պաստառալիր եգիպտացւովք զարդարեցի. յն. ἁμφίταπος tapes utrimque viles. օթոց կամ գորգ յերկուց կողմանց գեղեցիկ կամ թաւամազ գործեալ։


Պաստառալիր

See full entry →

cf. Պաստառալի.

NBHL (3)

Անկողինք մեծատանց՝ գահոյք երիզապատք պաստառալիք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Փոխանակ պաստառալիր կակուղ անկողնոցն. (Գէ. ես.։)

Երիզապատ պնդեցի զգահոյս իմ պաստառալիր եգիպտացւովք զարդարեցի. յն. ἁμφίταπος tapes utrimque viles. օթոց կամ գորգ յերկուց կողմանց գեղեցիկ կամ թաւամազ գործեալ։


Պատուալից

See full entry →

adj.

loaded with honour.

NBHL (1)

Քանզի եւ ադամ պատուալից, այլ անիմաց եղեալ, հաւասար անասնոց եւ նման նոցա գտաւ. (Խոսր.։)


Պատուհասալից

See full entry →

cf. Պատուհասագոյն.

NBHL (1)

լուեալ զայս ամենայն խօսս սպառնալիցս, եւ զբանս պատուհասալիցս. (Փարպ.։)


Տրտմալի

See full entry →

cf. Տրտմալից.

NBHL (4)

Բարձեր զանէծսն տրտմալի։ Ոչ յուրախալիսն հեշտանալ, եւ ոչ ի տրտմալիսն վշտանալ. (Շար. Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Յայսմ տրտմալից պանդխտական կեանս. (Խոսր.։)

Ժամանակս այս գիշեր խաւարին եւ տրտմալից է առ հաւասարութիւն ժամանակին այնորիւ պայծառութեան։ Յաւելու զեւ՛ս տրտմալիցսն. (Իգն.։)

Գիշեր տրտմալից էր, է խաւար խոր, եւ աղջամուղջ հոգւոց։ Թէպէտեւ տեսակն նորա տրտմալից է, սակայն արդիւնքն նոցա ուրախարարք են. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Տրտմալից

See full entry →

adj.

full of affliction, doleful, sorrowful, sad, unhappy.

NBHL (4)

Բարձեր զանէծսն տրտմալի։ Ոչ յուրախալիսն հեշտանալ, եւ ոչ ի տրտմալիսն վշտանալ. (Շար. Սարգ. ՟ա. պ. ՟Բ։)

Յայսմ տրտմալից պանդխտական կեանս. (Խոսր.։)

Ժամանակս այս գիշեր խաւարին եւ տրտմալից է առ հաւասարութիւն ժամանակին այնորիւ պայծառութեան։ Յաւելու զեւ՛ս տրտմալիցսն. (Իգն.։)

Գիշեր տրտմալից էր, է խաւար խոր, եւ աղջամուղջ հոգւոց։ Թէպէտեւ տեսակն նորա տրտմալից է, սակայն արդիւնքն նոցա ուրախարարք են. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Բ. եւ ՟Ը։)


Ցանկալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desirable, to be wished for, longed for, much sought after, amiable, dear;
— պարզութիւն, amiable simplicity;
— է ինձ, I desire, I wish for, I would that, I dream of nothing but;

NBHL (9)

ἑπιθύμητος, θυμαδέστερος, ἁρέστος desiderabilis, desideratus, gratus, placitus, acceptus, acceptissimus. Արժանի ցանկալոյ, կամ ցանկացեալ. փափաքելի. տենչալի. տարփալի. ախորժելի. սիրելի. հաճոյական.

Գանձ ցանկալի։ Անօթս ցանկալիս։ Ցանկալի սպասուք տանն տեառն։ Զերկիրն ցանկալի։ Զտունս ցանկալի։ Այգիս ցնակալի։ Զցանկալի ապարանս։ Զվիճակն իմ ցանկալի։ Տիրեսցէ ի վերայ ամենայն ցանկալեացն եգիպտացւոց։ Ցանկալի էր տեառն անձն նորա։ Ցանկալի է նա քան զոսկի։ Եթէ մեծութիւն ցանկալի է ի կենաց ստացուածս.եւ այլն։

Ետուն զցանկալի ցանկալի ինչս իւրեանց կերակրոց. (Ողբ. ՟Ա. 6) յն. այլազգ։

Այր ցանկալի ես դու. (Դան. ՟Թ. 23) ըստ յն. այր ցանկութեանց. այլ Սիմաքոս դնէ, այրդ ցանկալի։

Այր ցանկացող իմաստից ես դու, եւ դարձեալ՝ ցանկալի ես աստուածեղէն հոգւոյն. (Վրդն. դան.։)

Այր ցանկալի հոգւոյն Աստուծոյ, եւ դարձնի գերւոյն՝ եւս եւ ուսման ցանկացող. (անդ։)

Ապականեմ զգեղ քո ցանկալի։ Ծաղիկ ցանկալի ուսման մերում։ Ցանգալի այրն այն. (ՃՃ.։)

Քաղաքացն եւ աւանացն ցանկալեաց։ Քնով ցանկալւով Երանելիս արար, եւ ցանկալիս. (Ագաթ.։ Նար. երգ.։ Սարգ.։)

Ցանկալիք աչաց։ Զցանկալիս որովայնի նոցա։ Զամենայն ցանկալիս դստեր սիոնի։ Զձեռն իւր ձգեաց նեղիչն ի վերայ ցանկալեաց իմոց.եւ այլն։


Ցանկալիք

See full entry →

s.

whatever is pleasing, desirable or dear;
— աչաց, that which is pleasing to the sight.


Ցասմնալի

See full entry →

adj.

wrathful, angry.


Ցաւալի

See full entry →

cf. Ցաւալից.


Ցաւալից

See full entry →

adj.

painful, doleful, grievous, sad.

NBHL (3)

Ցաւալից են անդամք մարմնոց մերոց. (Եղիշ. միանձն.։)

Ոչ սիրեն զլոյս աչք ցաւալիցք. (Ճ. ՟Բ.։)

Ցաւալից կենաց մարդկան զօրեղ բժիշկ։ Ցաւալից կենօք, եւ խաւարային բանտիւք. Ի ցաւալից եւ ի բազմածուփ կենցաղս յայս։ Ի ցաւալից վշտացայ յանցաւ եւ յանախտ փառս էած. (Շար.։ Շ. տաղ.։ Խոսր.։ Լմբ. սղ.։)


Փափկալի

See full entry →

adj.

delicious, delightful, charming.


Փետրալի

See full entry →

cf. Փետրալից.

NBHL (2)

Փոխանակ փետրալի հեշտոցացն, եւ ոսկէթել գահոյիցն. (Ուռպ.։)

Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ոչ հաց ունէր, եւ ոչ գինի, եւ ոչ կակուղ փետրալից անկողինս. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Փետրալիր

See full entry →

cf. Փետրալից.


Փետրալից

See full entry →

adj.

well-feathered, covered with feathers, plumy;
պաղլեղ —, plumeallum;
— մօրուս, wattled.

NBHL (2)

Փոխանակ փետրալի հեշտոցացն, եւ ոսկէթել գահոյիցն. (Ուռպ.։)

Յանապատի բնակելով յովհաննէս՝ ոչ հաց ունէր, եւ ոչ գինի, եւ ոչ կակուղ փետրալից անկողինս. (Բաբիղ. ի յհ. մկ.։)


Փղձկալի

See full entry →

adj.

moving, touching.

NBHL (1)

Ի տրտմութենէ եւ ի փղձկալի արտասուաց դադարեցարուք. (Պտմ. աղեքս.։)


Փշալից

See full entry →

adj.

full of thorns or briars, thorny, braky, prickly, briery.

NBHL (10)

Թուփդ այդ փշալի ծաղկեալ փթթի վարդուք. (Պտմ. վր.։)

Փշալից լինին ձեռք արբեցողի. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 9.) (յն. փուշք բուսանին ի ձեռս )։

Ի տնկոյն գոմորացւոց այգին փշաբեր՝ փշալից եղեւ. (Մծբ. ՟Ե։)

Փշալից արար զամենայն անդս մտաց եւ անդամոցն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը։)

Երկիր փշաբեր փշալից՝ փոխանակ դրախտին փափկութեան. (Եփր. ծն.։)

Փշալից երկիր եղեալ ժառանգորդ. (Ասող. ՟Ա. 2։)

Կորդացեալ եղեւ այն ըստ փշալից անտառի։ Փշալիցն այն տունկ. (Վրք. հց. ՟Ը։ Երզն. լս.։)

Իբրեւ յառապարի փշալից եւ արիւնըռուշտ շրջիմ. (Խոսր.)

Փշալից բրօք, փշալից գաւազանաւ հարկանել. (ՃՃ.։)

Գուցէ այնպիսի գաւազանաւ փշալից տանջելոց է զամենեսան։ Զփշալից գաւազանն հրեղէն, եւ զդառնագոյն շղթայսն բոցեղէն. (Վրդն. ծն.։ Ոսկիփոր.։)


Փութալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

pressing, important, desirable.

NBHL (2)

Այն ինչ՝ յոր լինի կամ պիտի փոյթ ունել, եւ փութալ. ցանկալի կամ ճեպելի. հավես ընելու, ուզելու, ետեւէ ընկնալու.

Մինն փութալի, եւ միւսն արհամարհելի։ Փութալի է մեղացն աղքատութիւն։ Որ վախճան ունի, ոչ է յոյժ փութալի։ Ոչինչ ամբառնայ զիս՝ որք միանգամ վայելչականք այլոց են փութալիք։ Ոչ մի ինչ ընդ աշխարհիս փութալիս զբաղել (կամ շաղել ) նոցա։ Մի յաշխարհիս ճեպելեացն է ամուսնութիւն, մանաւանդ թէ սկիզբն եւ արմատ ամենայն սնոտի փութալեացն. (Նիւս. սքանչ. եւ Նիւս. կուս.։)


Տապալի, լիք

See full entry →

s.

backgammon, tricktrack.

NBHL (1)

Մարգարէ զարդարի՞, մարգարէ տապալի եւ յոգի (վէգ) խաղա՞յ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 18։)


Տապալիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be fallen down, overthrown, to fall or go to ruin;
to roll, to tumble;
գելոյր տապալէր երկդիմի մտօք, he tortured himself with uncertainty;
տապալեալ անկաւ երիվարն, the horse fell, was broken down;
տապալեցաւ ի մէջ ոտից նորա սիսարա, Sisera rolled under her feet.


Տապալիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

beating down, overthrowing, ruining.

NBHL (1)

Հեղեղ հիմն ի վեր տապալիչ։ Չարին արմատոյ տապալիչ տապարք. (Արծր. ՟Գ. 9։ Շ. տաղ.։)


Տասնալիտր

See full entry →

s.

decalitre.


Տասնորդալիտր

See full entry →

s.

deciliter.


Տարփալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desirable, wishful;
kind, dear, beloved.

NBHL (1)

Արժանի նշոյլ տարփալի։ Սիրասնունդ սիրամարգ սխրալի, նրբափայլ ոսկեթել տարփալի։ Փողէր կանաց տարփալին։ Տարփալիլ վերնականզ վեհիցն. (Նար. կուս.։ Շ. տաղ.։ Երզն. լս.։)


Տեղալի

See full entry →

adj.

raining abundantly.


Տենչալի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

desirable, enviable;
dear.

NBHL (3)

ἑρατός desiderabilis, amabilis, optandus, blandus. Փափաքելի. ցանկալի. տարփալի. անձկալի. բաղձալի. սերտիւ սիրելի.

Առեալ զտենչալի նշխարս սրբոյն։ Յանդիման տենչալւոյս (դրախտի)։ Տենչալի տուրք ... Տումար տենչալի։ Տենչալի տեսլեամբ տո՛ւր ինձ յագենալ։ Յոյժ տենչալի էր ինձ եւ փափաքելի ոչ՛ այլոց զիս, եւ ոչ զայլս ինձ լինել ի թշնամութեան. (Փարպ.։ Պիտ.։ Նար.։ Ժմ.։ Յհ. իմ. երեւ.։)

Տենչալի կուսին. (Ճ. ՟Ա.։)


Սիրալի

See full entry →

cf. Սիրալիր.

NBHL (2)

cf. Սիրալիր.

Որոշեաց նախանձ եւ հակառակութիւն զեղբարս սիրալիս ի միմեանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Սիրալիր

See full entry →

adj.

full of love, of affection, of tenderness, kindness or good-will, affectionate, obliging, kind.

NBHL (3)

Սիրով լի՝ լրացեալ՝ լցեալ. գորովալիր. սիրաբուն. խանդակաթ. բարեգութ.

Զբամաց միտս հանգուցանէր սիրալիր սրտիւ։ Սիրալիր սրտիւ զարժանահայց խնդիրն ընկալեալ։ Սիրալիր դաշամբք ուխտից։ Սիրալիր խնդութեամբ խրախամտեալք։ Կոչէր սիրալիր կամօք. (Յհ. կթ.։)

խաղաղական եւ սիրալիր համբուրիւ ողջոյն եղբարցն տուեալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Սխալիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to fail, to be wanting, to err, to commit an oversight, to be led into mistakes, to mistake;
to sin, to fall into error, to go astray;
to make a false step, to stumble, to trip;
— մեծամեծս, to make gross blunders.


Սխրալի

See full entry →

adj.

wonderful, surprising, admirable, charming.

NBHL (2)

իբր Սխրանալի, կամ Սխրանօք լի. սքանչելի. հրաշալի. հիանալի.

Սխրալի մարդասիրութիւն։ Սխրալի ամենեցուն երեւեր։ Սխրալի է պատիւ փառանց աստուածամօրն. (Նար. ՟Ծ՟Ը։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Definitions containing the research ալի : 3180 Results

Աղիւսագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the employment, the art of making bricks.

NBHL (1)

Դարձաւ յԵգիպտոս այս ինքն ի խաւարումն աղիւսագործութեան իմանալի փարաւոնի. (Վրք. հց. ՟Գ։)


Աղունք, ունց

See full entry →

s. pl.

bitterness, grief, trouble;
crime.

NBHL (1)

ԱՂՈՒՆ որ եւ ԱՂՕՆ. Նիւթ աղալի յաղօրիս.


Աղջամուղջ, մղջաւ

See full entry →

s.

darkness, obscurity.

NBHL (1)

Զիմանալի նոցա աչս ի բաց մաքրել յանգիտութեան աղջամղջէն, որ շուրջ զնոքօքն կայ. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)


Աղտ, ի, ից

See full entry →

s.

salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.

NBHL (1)

Ո՞ւր են՝ որք ի տղմին թաւալին, եւ դուզնաքեայ աղտով մերով զուարճանան. (Առ որս. ԺԴ։)


Աղտեղի

See full entry →

adj.

soiled, dirtied, spotted, befouled, stained;
impure, filthy, obscene;
greasy, muddy, mucky, nasty, dirty.

NBHL (1)

Եւ ամօթալի. անհամեստ. անվայել. պիղծ. անարժան. αἱσχρός turpis, foedus այըպ.


Աղտեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

greasiness, dirtiness, foulness, stain, impurity;
turpitude, excess;
sweepings;
excrement;
տուն աղտեղութեան, privy, necessary;
անօթ աղտեղութեան, chamber-pot or utensil.

NBHL (1)

ῤυπαρία, ῤύπος, ἁκαθαρσία sordes, immunditia, impuritas, ἁσχημοσύνη turpitudo աղտոտութիւն, մնտռութիւն. քիր. փիսլիք. մուրտարլըգ. Աղտ. աղտութիւն. արատ. եւ աղտեղի եւ ամօթալի իրք, որք պղծեն զմարմին կամ զհոգի. աղբ. աղբեւք. անսրբութիւն. պղծութիւն.


Աղքատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow, to get poor, to render one's self poor, to become impoverished.

NBHL (1)

Որքան է գորովալիր, աղքատանամք տալ օրինակ. (Խոսր.։)


Աղօտացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to obscure, to cloud, to diminish the splendour of any thing or person, to eclipse, to extinguish;
to tarnish, to sully, to take away the polish from any thing;
to slander;
to enfeeble, to debilitate, to diminish.

NBHL (1)

Ստուերք հակառակասիրութեանն աղօտացոյց զիմանալի լոյս մտաց մեր. (Լմբ. պտրգ.։)


Աղօտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

obscureness, darkness.

NBHL (1)

Ըստ յետին աղօտութեան հնչման քանակաբար զգալի. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Աճողական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Աճական.

NBHL (1)

Զզարգալին եւ զերիտասարդականն հասակ (հրեշտակաց՝ իմա՛) զմեղս աճողականին կենդանական զօրութիւնն։ Իսկ զգօտիսն՝ զաճողականացն նոցա զօրութեանց պահպանութիւնն։ Հուր՝ զանխլաբար աճողական իւր՝ առ ընդունօղսն նիւթսն յայտնելով զիւր մեծութիւնն. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։ յորմէ եւ Շ. հրեշտ.։)


Ամբարեմ, եցի

See full entry →

va.

to provide, to store;
cf. Համբարեմ.

NBHL (1)

Ի ցնծալի կայանն օդագնաց լինելով ամբարեցաւ (Եղիա). (Պիտ.։)


Ամբծութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.

NBHL (1)

ԱՄԲԾՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԲԾՈՒԹԻՒՆ. ἁκακία, ὀσιότης. innocentia, probitas, sanitas Անարատութիւն. անմեղութիւն. սրբութիւն. անկեղծութիւն. պարզութիւն. սուլսուզլուգ. սալիհլիք.


Ամբոխեմ, եցի

See full entry →

va.

to crowd;
to embroil, to put in confusion, to disturb;
to stir up or excite to sedition.

NBHL (1)

Ծովն դադարեաց յամբոխելոյ զալիսն. (Վրք. եպիփ.։)


Ամբոխիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in confusion;
to be embroiled, disturbed, to riot, to be in commotion.


Ամենագեղ

See full entry →

adj.

cf. Ամենագեղեցիկ.

NBHL (1)

ԱՄԵՆԱԳԵՂ եւ ԱՄԵՆԱԳԵՂԵՑԻԿ. πάγκαλος. pulcherrimus Ամենեւին գեղեցիկ. չքնաղ. վայելչագեղ. գովելի. ցանկալի. խիստ աղուոր, շատ աղէկ, ըռինտ. փէք կիւզէլ.


Ամենագեղեցիկ

See full entry →

adj.

very pretty, very handsome, charming, very genteel;
extremely agreeable, most beautiful.

NBHL (1)

ԱՄԵՆԱԳԵՂ եւ ԱՄԵՆԱԳԵՂԵՑԻԿ. πάγκαλος pulcherrimus Ամենեւին գեղեցիկ. չքնաղ. վայելչագեղ. գովելի. ցանկալի. խիստ աղուոր, շատ աղէկ, ըռինտ. փէք կիւզէլ.


Ամենագէտ

See full entry →

adj.

omniscient, most wise, all-wise.

NBHL (1)

Զմարդոյ ասի՝ իբր իմաստուն ամենայնիւ. բազմահմուտ. ալիմ.


Ամենագով

See full entry →

adj.

most praise-worthy, very laudable, most commendable.

NBHL (1)

Ամենագով հայրդ բաղձալի։ Ամենագով սուրբն։ Ամենագով այր ցանկալի՝ մայրդ ընդ որդւոյդ նահատակի։ Յամենագովն՝ յանկոխն ի թշնամեաց ի Կոստանդինուպօլիս. (Գանձ.։ Ոսկիփոր.։ ՃՃ.։)


Ամենակալ, ի, աւ

See full entry →

adj.

preserving or governing all things, omnipotent, all-powerful.

NBHL (2)

Զօրացեալք ամենակալիդ (այս ինքն ամենակարողէդ)։ Եթէ նորոգես, ամենակալ ես. (Նար. ՟Հ. ՟Հ՟Զ։)

Ի հզօր եւ ամենակալ թագաւորաց եւ բռնաւորացն յատեանս ... Յիրաւի ամենակալք ճանաչին առաքելականն խումբ ... Միտք մեր իբր ամենակալ իմն են, յամենայնի՝ զոր իմանալն կարեն, զնոսին ըմբռնեն ... Յատեանս ամենակալացն, այս է՝ Հօր եւ Որդւոյ եւ Հոգւոյն Սրբոյ, երեք Անձանց՝ եւ միոյ Աստուածութեանն. վասն որոյ եւ ամենակալաց ասաց, եւ ոչ ամենակալի ... (այլ ըստ ՟Ա. նշ. յարէ) Չէ՛ հնար երեք ամենակալ լինել, կամ երկու, այլ՝ մի. զի ամենակալ է՝ որ զամենայնն ունի։


Ամենահաճոյ

See full entry →

adj.

most agreeable, very pleasant.

NBHL (2)

πανάριστος. omnino placens, optimus Ամենայն իրօք հաճոյ, հաճոյական, հաճելի Աստուծոյ եւ մարդկան. ընդունելի. ցանկալի. գովելի. քաջ. ամենալաւ.

Զամենահաճոյ եւ զհրաշալի գովաբանութիւն. (Պիտ.։)


Ամենահեշտ

See full entry →

adj.

easiest, very light or easy.

NBHL (1)

Կարի հեշտին եւ հեշտալի. ախորժելի. քաղցր յոյժ. հեշտ ու թեթեւ, կակուղ, անուշ. խօշ. լադիֆ. հաֆիֆ. միշայիմ.


Ամենահրաշ

See full entry →

adj.

most miraculous, very prodigious, wonderful, amazing, astonishing.

NBHL (1)

Անուն իսկ ամենահրաշ պանծալի. (Պիտ.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

NBHL (1)

Աստուած Տէր հողմ հարաւոյ յերկիր զտիւն ամենայն, եւ զգիշերն ամենայն։ Սիրեսցե՛ս զՏէր Աստուած քո յամենայն սրտէ քումմէ, եւ յամենայն անձնէ քումմէ, եւ յամենայն զօրութենէ քումմէ։ Այս ամենայն եղեւ, զի լցցի։ Շրջէր Յիսուս ընդ ամենայն կողմն գալիլեացւոց. եւ այլն։


Ամենավայելուչ

See full entry →

adj.

most becoming, decent, suitable, appropriate, very convenient.

NBHL (2)

Բարիոք եւ ամենավայելուչ կարծեմ ... Ամենավայելուչ կարգաւորութեամբ։ Այս բանքս ամենավայելուչ, եւ ցանկալի օրէնք. (Լմբ. պտրգ. եւ Զքր.։)

Եւ ամենեւին ցանկալի եւ զուարճալի ի վայելել ամենեցուն.


Ամենատենչ

See full entry →

adj.

most desirable;
most desirous.

NBHL (2)

Ամենայն իրօք տենչալի, ցանկալի.

Թողուլ զանձկալի եւ զամենատենչ վայրս։ Յամենատենչ եւ անուշահոտ ընթրիսն Քրիստոսի. (Փարպ.։)


Ամենեքեան, նեսեան, նեցունց, եքումբք

See full entry →

adj.

all men, all persons, every body, as many as, whoever.

NBHL (1)

Առ ամենեքումբք մրգաբերօքն։ Զայլոցն ամենեցուն խնամոցն։ Ամենիքեան օրինակք։ Ի ցանկալիսն յամենիսեան. (Պիտ.։)


Ամէնունակ

See full entry →

adj.

cf. Ամենունակ.

NBHL (1)

ԱՄԷՆՈՒՆԱԿ կամ ԱՄԵՆՈՒՆԱԿ. παγκρατής. omnicapax Որ զամենայն ինչ ունի յինքեան, որպէս Աստուած եւ աստուածայինք. եւ պարունակօղ կամ պարփակօղ զբազում ինչ. ամէնընկալ. ամենալից.


Ամիրապետ, ի, աց

See full entry →

s.

caliph.

NBHL (1)

Պետ ամիրայից. ազգապետն հագարացւոց՝ որպէս յաջոյդ Մահմէտի. խալիֆա


Ամլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sterility, infecundity, barrenness.

NBHL (1)

Բառնալի՛ է զբնաւորական ամլութիւնն. (Մխ. դտ.։)


Ամուսնական, ի, աց

See full entry →

adj.

conjugal, matrimonial, nuptial.

NBHL (1)

γαμικός, γαμίος nuptialis Սեպհական ամուսնութեան կամ ամուսնաց. կարգուածներու վերաբերեալ. տիւնեայա կիրէնլէրէ միւդալիգ.


Աստուածահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

done by a miracle or divinely.

NBHL (1)

Աստուածային եւ հրաշալի. աստուածավայելուչ. գերահրաշ. գերաբուն.


Ատենապետ, աց

See full entry →

s.

Chief-justice, judge.

NBHL (1)

Ատենապետք դատաստանի ի սոսկալի աւուր նորոգման. (Նար. առափ։)


Ատրուշան, աց

See full entry →

s.

fire-temple (of Persians).

NBHL (1)

Մոխրալից ատրուշանացն. (Անան. եկեղ։)


Արատ, ոց

See full entry →

s.

spot, stain, blemish;
vice, fault, defect;
sign, natural mark;
blot, disgrace;
յ— հայել, to regard amorously or indecently.

NBHL (1)

μῶμος, σπίλος, πάθος, αἱτία macula, vitium, nota, labes Նիշ տգեղ. բիծ. սպի. ախտ. պնկասութիւն. կեղտ. պատճառ բասրելի. ամօթալի ինչ.


Արարուած

See full entry →

s.

action;
work, deed;
an act of theatre.

NBHL (1)

Սորին գիտութեան արարուածոյ (տալի է) զարդարութիւն. (Լմբ. սղ.։)


Արբեցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

drunkenness, intoxication, inebriation;
— ախտից, intoxication of the passions;
— հրճուանաց, transport of joy;
զմայլել արբեցութեամբ, to enjoy drunkenness.

NBHL (1)

Մինչեւ յե՞րբ կայցես յարբեցութեան։ Անկեալ դնէր յարբեցութեան իւրում։ Բարի է երթալի ի տուն սոգոյ՝ քան ի տուն արբեցութեան։ Զգինի եւ զարբեցութիւն մի՛ արբցէ։ Տո՛ւք զարբեցութիւն արտմեցելոց, եւ այլն։


Արդեօք

See full entry →

adv.

perhaps, never, if, not, still, even;
certainly, undoubtedly, indeed;
կամիք —, will you ? ոչ կարեմ —, I Cannot;
այնչափ իմաստուն է, որպիսի ոչ ոք —, he is as learned as any one;
չգիտեմ արարից — թէ ոչ, I know not whether I shall do it or not ? հարցանէք թէ — սիրեցեմ զձեզ, you ask if I love you? մի —, God forbid !

NBHL (1)

Իցէ՞ արդեօք թէ տեսից։ Իցէ՞ արդեօք յուսալի։ Արդեօք լուա՞յց, ա՛րդեօք տեսի՞ց։ Առ թագաւորութիւնս աշխարհի՞ արդեօք. (Նար.։)


Արդիւնաշատ

See full entry →

cf. Արդիւնաբեր.

NBHL (2)

Առատ պտղաբերութեամբ. յուռթի. պտղալից. բազմարդիւն.

Զուարճացոյց զնոսա ծաղկալից եւ արդիւնաշատ վարդապետութեամբն. (Գէ. ես.։)


Արեւ, ու

See full entry →

s.

sun;
light;
life, day;
յ—ու գալ, to come in broad, day-light, to come before the sun sets;
յ—ն երգնուլ, to swear by one's days or life;
զքաղցր —ն յաչաց հանել, ղրկել յ—է, to deprive of light, to blind;
յ—է արկանել, զ— հատանել, to murder, to kill;
to lose one's life;
ի մտանել —ու, the setting of the sun;
յելանել, ի ծագել —ու, the rising of the sun;
ըմպել յ— ուրուք, to drink to the health of some one, to toast;
մուտք, ելք —ու, sun set or – down, sun rise.

NBHL (1)

Յիսուս Քրիստոս իմանալի արեգակն՝ ընդ հօր, եւ ընդ հոդւոյն՝ որ արեւ է նորա. (զի է) հոգին լոյս երեսաց որդւոյն. (Վրդն. սղ. ՟Հ՟Ա։)


Արեւագալ

See full entry →

s.

day-break, dawn, sun rise.

NBHL (2)

Առաւօտին աղօթքն, զոր ընդ տրեւագալն կատարեն։ Եւ այսպէս ապա զարեւագալոյն զսաղմոս կատարեն։ Զարեւագալին սաղմոս. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. կան.։)

Յարեւագալիս՝ պաշտաման ամիս. (Գանձ.։)


Արժանահայց

See full entry →

adj.

justly demanded;
that demands worthily.

NBHL (1)

Սիրալիր սրտիւ զարժանահայց խնդիրն ընկալեալ. (Յհ. կթ.։)


Արժանահաւատ

See full entry →

adj.

credible, wo thy of being believed, faithful, worthy to be trusted or believed.

NBHL (3)

Սոքա յոյժ արժանահաւատալիք են։ Վկայ արժանահաւատալի։ Արժանահաւատալի առնել զբանն. (Ոսկ. յհ.։)

Ի նոյն ինքն յամենեցունց Աստուծոյ գործոցն, որ արժանահաւատալին է. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Զ.)

Զնոյն ինքն զքարոզին զարժանահաւատալին. (Նիւս. կազմ.։)


Արժանի, նւոյ, նեաց

See full entry →

adj. adv.

worthy, that deserves something;
just, convenient, suitable, decent, proper;
— համարել, to deign;
գնալ —, to go worthily, conformably;
— ըստ արժանւոյն, յարժանի, worthily, justly, suitably, cf. Արժանապէս;
— լինել, to be worthy, to deserve;
— առնել, cf. Արժանաւորեմ.

NBHL (1)

Յարժանի կրեմ եղկելիս զանզովանալի զկիզումն. (Նար. ՟Ժ՟Թ։)


Արիւնաթաթաւ

See full entry →

adj.

bloody, dyed, stained with blood.

NBHL (1)

Գանալից եւ արիւնաթաթաւ առնեն. (Վրք. ոսկ.։)


Արիւնահան

See full entry →

adj. s.

sanguinary;
murderous, bloodshedder.

NBHL (1)

Այդպիսի ողբովք, եւ զազրալի խայտառականօք արիւնահան եւ արիւնահեղ լինիք։ Հալածեցէ՛ք զարիւնահանսն. (Մանդ. ՟Ի՟Գ։)


Արիւնապարտ

See full entry →

adj.

responsible for blood shed.

NBHL (1)

Արիւնալից արիւնապարտ մարմինն. (Արծր. ՟Դ 8։)


Արիւնռուշտ

See full entry →

adj.

bloody, full of blood;
sanguinary, bloodthirsty.

NBHL (1)

Իբր յառապարի փշալից եւ արիւնռուշտ շրջիմ. (Ի գիրս խոսր.։)


Արծարծումն, ման

See full entry →

s.

rekindling.

NBHL (1)

Ընդ զգալի խնկոյս, եւ զհոգւոյս ծուխ արծարծման նուիրեմ քեզ. (Լմբ. պտրգ.։)


Բարեգործեմ, եցի

See full entry →

vn.

to do well, good.

NBHL (1)

Հրաշափառապէս բարեգործեսցես բանդ կենդանի՝ ինձ խօսողութիւն անսայթաքելի. (իբր շնորհեսցես)։ Բարեգործեա՛ ի յանձին ... զամենալից շնորհս բազմապարգեւ քո ողորմութեան. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Լ՟Դ։)


Բարեխորհ

See full entry →

adj.

that thinks of good things.

NBHL (1)

Սէր սուրբ ձիթենի պտղալից է ի սրտի բարեխորհին։ Հարք բարեսէրք, եւ բարեխորհք լիցին. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Զ։)