Definitions containing the research իմ : 10000 Results

Լեռնամէջ

See full entry →

cf. Լերանցամէջք.

NBHL (1)

Եւ է տեղին այն լեռնամէջ վիմաց. (Խոր. առ արծր։)


Լեսում, լեսի, լե՜ս

See full entry →

va. chem.

to grind, to pound, to beat, to powder, to bruise, to crush;
to levigate.

NBHL (1)

Գտի իժակորիւն մի, արկի զնա ի ծոց իմ, եւ զօրն ամենայն լեսուի զգլուխ նորա. (Վրք. հց. ձ։) (ռմկ. ճզմիլ)։


Լերդահատոր

See full entry →

cf. Լերդակից.

NBHL (1)

կիրակոս մօրըս լոյս աչաց, լերդահատոր սիւն յիմ սրտաց. (Գանձ.։)


Լերդահմայ, ից

See full entry →

s.

haruspex, augur, diviner, soothsayer;
— լինիմ, to examine or consult the entrails, to prognosticate like an augur.


Լերկ, ից

See full entry →

adj. gr.

hairless, bald;
soft.

NBHL (2)

Ի սուրբ եւ ի լերկ սիրտսն որպէս ի տախտակհոգեւոր գրեսցուք. (Կլիմաք.։)

Լերկք (ի բաղաձայն տառս՝) տասն, պ, կ, տ, զ, ն, ծ, չ, մ, ս, ր։ Գիմն (միջակ է) ի մէջ կենի, քէի, եւ խէի. զի քան զկենն թաւ է, եւ զքէն եւ զխէն ղե՛րկ։ Եւ գայն ի մէջ տիւնի եւ թոյի. զի քան ըզտիւնն թաւ է, եւ քան զթոյն լե՛րկ։ Ձա՛յն միջակ է սէի, զայի, եւ ցոյի. վասն զի քան զսէն եւ զայն թաւ է, եւ քան զցոյն լերկ։ Ժէն (ընդ մէջ) շայի եւ չայի, զի քան զշայն թաւ է, եւ քան զչայն լե՛րկ. (Թր. քեր.։)


Լերկամարմին

See full entry →

adj.

whose body or skin is without hair.

NBHL (1)

Լերկամարմին փոքր հասակաւն իբր թեւօք իմն թռիչս արձակեն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)


Թեւածեմ, ածի

See full entry →

vn.

to flutter, to flap the wing, to beat or flutter the wings;
to fly, to fly about;
to study, to exercise one's self, to apply one's self to;
— մորթօյ, the growing of the hairs.

NBHL (1)

Մորթ փղաց ոչ թեւածի իբրեւ զայլ գազանաց. իմա՛, զբռամբ ածիլ, ի բուռն անկանիլ։


Թեւապարեմ, եցի

See full entry →

vn.

to stretch wings;
to fly.


Թեւապարփակ

See full entry →

adj.

that keeps under the wings;
kept under the wings;
that protects;
protected.

NBHL (1)

Յորմէ ահիւ պակուցեալ թեւապարփակ ծածկութիւ դիմացն. (Սկեւռ. աղ.։)


Թեւասքօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to shelter with the wings, to cover.

NBHL (2)

Թեւասքօղեալ զդէմս եւ զոտս իւրեանց։ Ապտակ ածէին լուսափայլ դիմին, այնմ որ սերովբէքն ի յահէն թեւասքօղէին. (Գանձ.։)

Թեւասքօղելով դիմաց ծածկութիւ. (Նար. կուս.։)


Թեւարկեմ, եցի

See full entry →

vn.

to extend the wings;
to be a protector, to patronize;
to obtain possession.

NBHL (1)

Եւ դու տակաւին թեւարկես զժողովրդեամբ իմով՝ չարչարել զնոսա. (Ել. ՟Թ. 17։)


Թեւացեմ

See full entry →

vn.

to beat with the wings.

NBHL (2)

Ոմանք իբրեւ զագռաւս թեւացէին զերեսս իմ. (Վրք. մակարայ, Ճ. ՟Ա.)

Թեւացեալ լինէին յերեսս իմ։


Թեւաւոր, աց

See full entry →

adj.

winged, that has wings.

NBHL (1)

Թեւաւորս զսրբոցն իմացութեանց ոտս ձեւացուցանէ Աստուածաբանութիւնն. (Դիոն. երկն.։)


Թեփուկ

See full entry →

s.

white scab, furfur;
impetigo, moist tetter;
ringworm.

NBHL (1)

Մերձաւոր բորոտութեան առստանալ զթեփուկն վարկանիմ, զի է թեփուկ մաքուր. (Մեկն. ղեւտ.։)


Թզենի, նւոյ, նեաց

See full entry →

s.

fig-tree;
—ք, orchard of fig-trees.

NBHL (1)

Իբր ի սաստիկ իմն ի մրրկէ վաղահասուկ թզենեաց. (Խոր. ՟Գ. 40։)


Թէ

See full entry →

conj.

if;
that;
whether;
perhaps;
— առնէք զայդ, if you do it;
ոչ գիտեմ — արարից զայդ եթէ ոչ, I do not know whether I shall do it or not;
կարծեմ — եկեսցէ, I think that he will come;
— արասցէ եւ եթէ ոչ, whether he do it or no.

NBHL (4)

Թէ միայն մերձենամ ի հանդերձս նորա, փրկիմ։ Թէ հնար ինչ իցէ։ Եւ թէ կամիս։ Թէ որդի ես Աստուծոյ։ Ոչինչ է մեծ, թէ՝ եւ պաշտօնեայք նորա կերպարանին, եւ այլն.

Այլ զխստասրտութի՛ւնն կամիմ ասել, թէ՝ եւ զամբարհաւաճութիւն. իբր արդեօք, այսինքն արդարեւ. մանաւանդ թէ։

Բարկացեալ երդուաւ, եւ ասէ, թէ տեսանիցէ ոք յարանցդ։ Որպէս երդուայ ի բարկութեան իմում, թէ մտցեն ի հանգիստ իմ. (Օր. ՟Ա. 35։ Սղ. ՟Ղ՟Դ. 11։) որպէս ռմկ. սանքի պիտոր տեսնայ. կէօյա մտնան պիտի. այսինքն ո՛չ տեսցէ, ո՛չ մտցեն։

Ձիոյն իմոյ ի կառսն փարաւոնի նմանեցուցի զքեզ. թէ ընկղմեալ զկառս նորա՝ մերձաւոր իմ արարի, անցուցեալ ընդ ծով մեղաց։ Սրտացուցեր, թէ ոգի ետուր մեզ եւ սիրտ. եւ այլն. (Նար. երգ.։)


Թէեւ

See full entry →

conj.

even if, although, though, notwithstanding.

NBHL (2)

Թէ եւ յԱստուծոյ ոչ երկնչիմ ... արարից նմա դատ։ Զի թէ եւ տրտմեցուցի զձեզ թղթովն, ոչ զղջանամ. (Ղկ. ՟Ժ՟Ը. 4։ ՟Բ. Կոր. ՟Է. 8։)

Զի թէ եւ չխոստովանիմք, ի ծածկագիտէն չկարեմք թաքուցանել. (Խոսր.։)


Թթուաբար

See full entry →

adv.

rudely, ruggedly, fiercely.

NBHL (1)

δριμύ, δριμέως acerbe, acriter, mordaciter Թթու օրինակաւ. թթուութեամբ իմն. ժանտ կամ կծու դիմօք. եւ Յայրատ հայեցուածով.


Թթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Թթուութիւն.

NBHL (1)

Թթութիւն եւ խստութիւն, յաւէտն եւ նուազն թթու տարբերին ի միմեանց. (Նիւս. բն.։)


Թթուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

acidity, sourness.

NBHL (1)

Թթութիւն եւ խստութիւն, յաւէտն եւ նուազն թթու տարբերին ի միմեանց. (Նիւս. բն.։)


Թիակ, աց

See full entry →

cf. Թի.

NBHL (2)

Հարկեալ իբր ի նաւապետէ իմեմնէ՝ սրավարեցայ թիակօք։ Նաւակառոյցք լեալք սրավար թիակօք. (Յհ. կթ.։)

Ինքն ունէր զթիակ նաւի. մա՛րթ է իմանալ եւ ղեկ։


Թիւրեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to turn aside;
to wrest, to sprain, to wring, to twist, to make crooked, to bend;
to deprave, to pervert, to lead astray.

NBHL (2)

Թիւրել զանձինս։ Զի թիւրեցան անձինք ժողովրդեան իմոյ։ Թիւրել զճանապարհս, զամենայն ուղղորդս, զազգս մեր, զնաւն, զսայլն. (եւ այլն. Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 18. 22։ Առակ. ՟Ժ. 9։ Միք. ՟Դ. 9։ Ղկ. ՟Ի՟Գ. 2։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ ՟Բ. Թագ. ՟Զ. 6։)

Մի՛ զխորհուրդ բանին առ քեզ բռնադատեալ թիւրեսցես։ Առ ի թիւրել զուղղասացութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

sprain, twist;
distortion, crookedness;
depravation, perversion.

NBHL (1)

Զթիւրութեանն արտահալած առնելով զաւանդիչս. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թլփատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

circumcision.

NBHL (1)

Ձիթենի վարսաւոր ... ի ձայնէ թլփատութեան նոցա ... անպիտանացան ոստք. թուի յապաւումն տնկոց. այլք իմանան յեբր. շառաչիւն։


Թխացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make brown, to tan.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զառաջին գեղեցկութիւնն իմ թխացուցեր. (Ոսկ. ծն.։)


Թղթաբեր, աց

See full entry →

s.

letter carrier, postman, courier, post, messenger.

NBHL (1)

Ի թղթաբերէ անտի նախ իմանամք զառաքողն։ Որ ինչ դոյզն իրք էին, զայն ի թղթաբերսն ապաստան արար. (Ոսկ. գծ. եւ Ոսկ. եփես.։)


Թմբիր

See full entry →

s. adj.

torpor, numbness, sluggishness;
narcotic medicine;
hemlock, poison;
narcotic, benumbing;
թափել զ—, to recover from a state of torpor, to be one's self again;
— առնուլ, to take poison, to grow torpid.

NBHL (1)

Թափել ի մէնջ զթմբիր սատանայի։ Թափեսցուք զթմբիր յիմարութեան մերոյ. (Մանդ. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Ե։)


Թմբիւն

See full entry →

cf. Թնդիւն;
cf. Բոմբիւն.

NBHL (1)

Եւ թըմբիւնք (կամ թնդիւնք) եւ պայթմունք եւ ճայթմունք որոտմանց. (Փիլ. իմաստն.։)


Թմբրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Թմբրեմ.

NBHL (1)

Թմբրեցուցանել զքունն որ առ ի մահ. իմա՛, ի քուն կամ քնով։


Թմբրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

numbness, stupefaction;
sleepiness, drowsiness, doziness;
թօթափել զ—, to awake up from one's stupor;
անկանել ի խոր —, to fall in a profound lethargy.

NBHL (2)

ἕκστασις, θάμβος stupor, sopor, torpor Թմբի՛ր. թմբրիլն. ընդարմացումն. ընկղմումն ի քուն, յարբեցութիւն. հիացումն. պակուցումն. ափշութիւն. յիմարութիւն. թմրութիւն. (լծ. եւ թէմրէ. եւ յն. թա՛մվօս. լտ. թօ՛րբօր, եւ այլն) տե՛ս (Ծն. ՟Բ. 21։ ՟Ժ՟Ե. 12։ ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Զ. 12։)

Զանզգայ քնոյն թմբրութիւն՝ հաւուն յանձնեսցէ ձայնի. (Յհ. իմ. ատ.։)


Թնդամ, ացի

See full entry →

vn.

to tremble, to quake, to agitate;
to move, to disturb, to get angry;
to beat, to palpitate.

NBHL (1)

Թնդան դղորդմամբ ամենայն հիմունք եկեղեցեաց. (Ճ. ՟Բ.։)


Թնդեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Թնդամ;
to resound, to boom, to make a noise or uproar, to echo;
to shake, to agitate violently;
to stun, to stupify with noise, to deafen.


Թնդիւն

See full entry →

s.

sound, noise, detonation;
sound of bells, gingle, clatter;
crash;
թնդիւն արձակել, to resound, to make a noise;
թնդմամբ հարկանիլ, to be perturbed by the uproar, to be alarmed or frightened;
— սրտի, palpitation, throbbing of the heart;
թնդիւն երակի, throbbing, beating, pulsation;
զննել զթնդիւննս երակի, to feel the pulse;
թնդիւն, կայթիւն ձեռաց, clapping;
թնդիւն, դոփիւն ոտից, tramp, trampling;
թնդիւն ժամացուցի, tick, tick-tack;
թնդիւն, գանգիւն զանգակաց, peal;
թնդիւն, բաղխիւն դրան, slam, bang;
թնդիւն, շաչիւն կառաց, rattling;
թնդիւն, թմբիւն, գոռոչ որոտման, peal of thunder, thundering noise, rumbling, roll;
թնդիւն, դափիւն թմբկի, roll;
թնդիւն, շառաչիւն զինուց, clash, clang;
թնդիւն, բոմբիւն հրետից, boom;
թնդիւն, շկահիւն գնդակաց (հրազինուց), whiz.

NBHL (2)

Եթէ սակաւ մի թնդիւն, ընդոստիմ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

Շարժումն առանց բարբառոյ եւ թնդման։ Գազանաց ձայնք եւ մարդկան եւ գործեաց, եւ ամենայն թնդմունք. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Թնդումն, ման

See full entry →

s.

cf. Թնդիւն.

NBHL (2)

Եթէ սակաւ մի թնդիւն, ընդոստիմ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)

Շարժումն առանց բարբառոյ եւ թնդման։ Գազանաց ձայնք եւ մարդկան եւ գործեաց, եւ ամենայն թնդմունք. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Թշնամանալից

See full entry →

adj.

full of enmity;
injurious


Թշնամանեմ, եցի

See full entry →

va.

to offend, to enrage, to insult, to shock, to affront, to jure;
to reprove, to scold, to upbraid;
— զայլոյ ամուսնութիւն, to violate or defile another's bed.

NBHL (4)

ὐβρίζω, ἑξυβρίζω, ἑνυβρίζω contumelia afficio, convitior եւ ὁνειδίζω exprobro, vitupero, reprehendo. Թշնամաբար անարգել. նախատել, լուտալ. մեծաբանել. կշտամբել. յանդիմանել. ընդ վայր հարկանել. եւ Խայտառակել, տառապեցուցանել. տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Թ. 3։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 43։ Ես. ՟Ժ՟Գ. 3։ ՟Ի՟Գ. 12։ Մտթ. ՟Ի՟Բ. 6։ Մրկ. ՟Ժ՟Զ. 14։ Ղկ. ՟Ժ՟Ա. 45։ Գծ. ՟Ժ՟Դ. 5։ ՟Ա. Թես. ՟Բ. 2։ Եբր. ՟Ժ. 29։)

Թշնամանեցայց վասն անուան նորա, զի թշնամանեցի զպաշտօնեայս նորա. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Թշնամանելով միանգամայն զպսակն եւ զպսակեալսն. այսինքն անպատիւ առնելով. (Յհ. իմ. ատ.։)

Թողեալ զիւր կին՝ զայլոյ ամուսնութիւնն թշնամանեսցէ. իմա՛, որպէս ռմկ. ըռզին անցնիլ։


Թշնամանիկ

See full entry →

adj.

offensive, insulting, injurious, outrageous, insolent, saucy, impertinent;
—նիկ բանք, offensive words or expressions.

NBHL (1)

Ի Քրիստոս լինի մեղուցեալ թշնամանիչն (պատկերի նորա)։ Ի վերայ հարկանիլ հայհոյչացն եւ թշնամանողաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Տե՛ս եւ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Տիտ. ՟Ա. 9։ Առակ. ՟Զ. 17։ ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Ի. 1։)


Թշնամանիչ

See full entry →

cf. Թշնամանիկ.

NBHL (1)

Ի Քրիստոս լինի մեղուցեալ թշնամանիչն (պատկերի նորա)։ Ի վերայ հարկանիլ հայհոյչացն եւ թշնամանողաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Տե՛ս եւ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Տիտ. ՟Ա. 9։ Առակ. ՟Զ. 17։ ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Ի. 1։)


Թշնամանող

See full entry →

cf. Թշնամանիկ.

NBHL (1)

Ի Քրիստոս լինի մեղուցեալ թշնամանիչն (պատկերի նորա)։ Ի վերայ հարկանիլ հայհոյչացն եւ թշնամանողաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Տե՛ս եւ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Տիտ. ՟Ա. 9։ Առակ. ՟Զ. 17։ ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Ի. 1։)


Թշնամանք, նաց

See full entry →

s. pl.

insult, affront, offence, injury, outrage;
—նս դնել ումեք, to abuse, to scold, to slang, to revile, to affront;
ի —նս լինել, to be despised, to fall in ignominy or opprobrium;
to be put in the pillory, to be object of insult;
թշնամանօք, injuriously, insultingly, offensively.


Թշնամենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Թշնամանամ.

NBHL (1)

Գանալից քըքօք թշնամեալք. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր, թշնամեալք։


Թշնամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

enmity, hostility, hatred, aversion, misunderstanding;
ի — դառնալ, to become an enemy;
թշնամութեամբ լինել, կալ ընդ ումեք, to be at enmity, in contest with, on had terms;
թշնամութեամբ, in a hostile manner.

NBHL (1)

Ո՛չ այլոց զիս, եւ ոչ զայլս ինձ լինել ի թշնամութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Թշուառական, ի, աց

See full entry →

adj.

unfortunate, melancholy, miserable.

NBHL (1)

Ել ի դրախտէն յայս թշուառական կենցաղս։ Թշուառական կորստեան ամբարշտաց. (Նախ. ծն. եւ Նախ. իմաստ.։)


Թշուառանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Թշուառութիւն.

NBHL (1)

Ոտնհար եւս լինիմք թշուառանացն. յն. թշուառացս, կամ թշուառականացն։


Թշուառացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render miserable.

NBHL (1)

Եւ եկեալ, զիս թշուառացուցանել կամելով, պատճառաւ իմն ցաւակցի. (Պիտ.։)


Թողանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be left, given, conceded;
to be abandoned, outcast, rejected, derelict, forlorn, permitted, allowed, conceded, lawful;
to relent, to slacken;
— ի հաւատոց, to waver or vacillate in the faith;
— ի մտաց իւրոց, to change opinion;
բղջախոհութեամբ թողանալ, to give one's self up to luxury, to lead a dissolute life;
թողացեալ կին, divorced woman.

NBHL (1)

Որպէս են ճշմարիտ եւ հարազատ որդիք. այլք յերկրորդ ամուսնոյ, այլք ի թողացելոյ, եւ այլք յաղախնոյ. (Կլիմաք.։)


Թողարան, աց

See full entry →

s.

starting-post, barrier.

NBHL (1)

Մինչդեռ իբրու ի թողարանի յարձակմունքն քո շարժեալ են, առ ուղիղն ընթացս ճեպեցի՛ր։ Իբրու զօրէն յարձականոցէ իմն ի թողարանէ՝ միմեանց փոխանակ (ընդդէմ) պատահել. (Փիլ. լին. ՟Դ. 129. 220։)


Թողացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to permit, to let, to allow, to concede, to forego, to relax.

NBHL (2)

Զբովանդակն ի նա թողացուցեալ. իմա՛, թողեալ. (Յհ. կթ.։)

Ըստ պատշաճի յանդիմանօղ, սուրբ, գթած, թողացուցանօղ. (Կլիմաք.։)


Թողումն, ման

See full entry →

s.

abandonment, resignation, desertion, cession, renunciation, alienation, estrangement;
permission.

NBHL (1)

Խնդրէ զպատճառն իմանալ թողմանն յԱստուծոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ։)


Թոյլ, թուլից, թուլոց

See full entry →

adj.

languid, faint, feeble, weak, soft, delicate, tender;
— առնել՝ տալ, to permit, to accord, to give leave, cf. Թողացուցանեմ;
— առնել պարտուցն, to remit or cancel debts;
— լինել, to be permitted, accorded, conceded;
— տալ ումեք աւուրս ինչ, to concede a few days, to give time;
— տուք ինձ, let me, permit me, allow me;
— տուք ինձ զհամբերութիւն, don't make me lose patience;
leave me at peace, let me alone;
— տուր մինչեւ զայդ վայր, enough of that, enough;
տալովն Աստուծոյ, ըստ թոյլ տալոյ բարերարին, God willing, by divine permission.

NBHL (1)

Յօրանչեմք եւ վեհերիմք, թոյլ անդամ եւ իբրեւ լուծեալ գտանիմք. լինի եւ բարդ, իբր թուլանդամ։