Entries' title containing եմ : 4433 Results

Յունացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to grecize, to grecianise.


Յուռթեմ, եցի

See full entry →

va.

to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.


Յուսադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to revive hope;
to comfort, to encourage.


Յուսահատեմ, եցի

See full entry →

va.

"cf. Յուսահատ առնեմ."


Յուսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to hope, to inspire with hope, to promise, to flatter.


Յստակապատում առնեմ

See full entry →

sv.

to narrate clearly, distinctly.


Յստակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յստակեցուցանեմ.


Յստակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to clean, to clear, to clarify, to render clear or limpid;
to refine, to purify;
to collect the refuse.


Յօդախաղաց առնեմ

See full entry →

sv.

to dislocate, to put out of joint, to lux, to luxate.


Յօդակոտոր առնեմ

See full entry →

sv.

cf. Յօդակոտոր՞՞՞քակտեմ.


Յօդակոտոր՞՞՞քակտեմ

See full entry →

sv.

to dislocate, to disjoin;
to tear or rend in pieces, to dilaniate.


Յօդացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to articulate, to utter, to pronounce, to form;
to fit, to suit, to organize;
to associate, to elect or to return as member.


Յօդաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յօդեմ.


Յօդեմ, եցի

See full entry →

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.


Յօժարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Յօժարեցուցանեմ.


Յօժարեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

cf. Յօժարիմ;
cf. Յօժարեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զոր ոչ են կարող փոխարէն հատուցանել, բարի առնել յօժարեցուցանեմք. (Նիւս. բն.։)


Յօժարեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to dispose, to incline, to excite, to inspire with inclination, to raise a desire or a passion for, to interest, to induce, to invite, to persuade.

NBHL (1)

Զոր ոչ են կարող փոխարէն հատուցանել, բարի առնել յօժարեցուցանեմք. (Նիւս. բն.։)


Յօղեմ, եցի

See full entry →

va.

to form, to fashion, to arrange, to set in order.


Յօշատեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Յօշեմ.


Յօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to cut to pieces, to cut up, to tear in pieces;
անդամ անդամ —, to dismember, to tear limb from limb, to pull to pieces, to dilaniate;
— ընդ մէջ, to divide in halves;
to cut or break asunder.


Յօսեմ, եցի, սի

See full entry →

vn. va.

to weave, to intertwine;
to fornicate, to commit fornication;
to violate, to force, to deflower;
— ի բոզս, to whore, to be a whoremonger.

NBHL (2)

ՅՕՍԵՄ կամ ՅՈՍԻՄ ՅՕՍՆՈՒՄ կամ ՅՕՍՈՒՄ. (կամ Յաւսեմ. յաւսնուլ) Երբեմն է որպէս հյ. Հիւսել. որ գրի եւ Հեսել, Հուսել, Հուսուլ, Հուսկուլ.

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.


Յօրանջեմ, եցի

See full entry →

va.

to yawn, to gape.


Յօրինեմ, եցի

See full entry →

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

NBHL (1)

Զկեանս մեր բարեօք յօրինել։ Խրատս յօրինէ։ Համբերութեամբ զբանն յարժանիս յօրինեմ։ Որ ինչ կամքն Աստուծոյ են, առ ի փառս եւ ի պիտանացու յօրինի. (Իսիւք.։)


Նաբաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to contemn, to despise.

NBHL (1)

Նաբաղեմ ես զքեզ, այսինքն եթէ անարգեմ ես զքեզ. (Եփր. թագ.։)


Նազաբանեմ, եցի

See full entry →

va.

to exalt, to extol, to eulogize, to load with praises.


Նազեմ, եցի

See full entry →

vn.

to pout, to be dainty, to give oneself airs, to stand upon ceremony, to make some difficulty, to be fussy, very particular, disdainful, overnice, to turn up one's nose, to simper, to smirk, to want asking, to hesitate;
to play the bully, to set up for a beau, to boast or brag of, to pique or plume oneself;
to put on the airs of a lord.


Նազեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to honour, to respect.

NBHL (1)

Որում պատիւ մատուցանեմք, զնա ոչ իշխեմք կոչել իսկ անուամբն, այլ ինքնիւն. աստուստ եւ պիւթագորականացն առեալ զսկիզբն. ի՛նքն ասաց, նազեցուցանելով եւ պանծալի առնելով զպատմօղն վարդապետն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 99։)


Նախաբանեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Յառաջաբանեմ.


Նախագահեմ, եցի

See full entry →

va.

to preside over.


Նախագծեմ, եցի

See full entry →

va.

to sketch, to delineate, to outline.


Նախագրաւեմ

See full entry →

va.

to pre-occupy, to prepossess.


Նախագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to write beforehand;
to prescribe;
to say or mention before.


Նախադասեմ, եցի

See full entry →

va.

to set over, to put above, to promote;
to prefer, to give the preference to, to esteem more.

NBHL (1)

Ոչ նուաստութեամբ հոգւոյ՝ զորդին նախադասեմ։ Յետնոցն հաւասարեալ, որով ընդ նախադասեալսն ի բազմականսն երանութեանն համարձակեցայց. (Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Ծ։)


Նախադատեմ, եցի

See full entry →

va.

to prefer, to put before.

NBHL (1)

Ոչ ոք նախադատէ ինչ, եթէ ոչ խորհեսցի. եւ ոչ յօժարի, եթէ ոչ դատեսցի։ Խորհուրդ ի վերայ տակաւին խնդրելեացն է, իսկ յօժարութիւն՝ ի վերայ նախադատելոցն։ Նախադատելոցն ի խորհրդոյն՝ փափագեմք յոյժ յօժարեալք. (Նիւս. բն.։)


Նախաթուեմ, եցի

See full entry →

va.

to antedate.


Նախաժամանեմ, եցի

See full entry →

va.

to come, arrive or get before, to get the start of;
to outstrip, to out-walk.


Նախախնամեմ, եցի

See full entry →

va.

to provide, to be the providence of, to take care, to supply, to look, to preserve, to watch.

NBHL (1)

Օրինադրին պարտ է ջանալ՝ նախախնամել, եւ զանխոհեմութիւն ի բաց բառնալ. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Նախակազմեմ

See full entry →

va.

to prepare.


Նախակարգեմ, եցի

See full entry →

va.

to preordain, to pre-establish, to predispose;
to predestine.


Նախակրթեմ, եցի

See full entry →

va.

to instruct beforehand;
to exercise, to prepare or form by exercise.


Նախաձեռնեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to undertake;
to presume;
to preelect;
to promote, to raise, to exalt;
to consecrate or ordain.


Նախաճաշեմ, եցի

See full entry →

vn.

to breakfast.


Նախաճառեմ, եցի

See full entry →

va.

to predict, to foretell, to prophesy.


Նախամատոյց առնեմ

See full entry →

sv.

to promote, to prefer to any post or dignity.


Նախայայտեմ, եցի

See full entry →

va.

to manifest previously.


Նախանկարեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to sketch or describe beforehand;
to trace, to shadow, to delineate, to symbolize, to represent.


Նախանձեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to raise envy, to cause envy, to excite or awake jealousy;
— ի բարի նախանձս, to incite to emulation;
— զաստուած, to excite the jealousy or anger of the Almighty.

NBHL (1)

Նոքա նախանձեցուցին զիս չաստուածովք, եւ ես նախանձեցուցից զնոսա չազգաւ։ Նախանձեցուցից զձեզ ոչինչ ժողովրդեամբ։ Նախանձեցուցանեն զձեզ ոչ ի բարի։ Նախանձեցուցանեմ զձեզ ի նախանձն աստուծոյ.եւ այլն։


Նախանձուկս արկանեմ

See full entry →

sv.

to raise, inspire, cause or rouse envy or jealousy;
— միմեանց, to grow mutually jealous;
to emulate one another.


Նախապատմեմ, եցի

See full entry →

va.

to tell, narrate or announce beforehand.


Նախապատուեմ, եցի

See full entry →

va.

to respect, to honour most, to pay the highest honour to.


Definitions containing the research եմ : 6134 Results

Կարեկցիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to compassionate, to pity, to have compassion on, to take pity, to be pitiful, to feel pity or compassion for, to interest oneself for.


Կարեւոր, աց

See full entry →

adj. adv.

necessary;
urgent, pressing, important, serious;
grave, considerable;
essential, expedient;
devoted, attached;
intimate;
much;
—ք, the needful or essential, necessaries, what is necessary;
—ք or — անգամք, the private parts;
— հարկ, great, absolute necessity, urgency;
— սիրելի, a very amiable person;
— բարեկամ, intimate friend;
— եւ —, of great importance, very necessary;
— պէտք, the real wants;
—ք բնութեան, կենաց, the wants of nature;
the necessities of life;
զրկիլ ի —աց, to want the needful;
— համարել, դատել, to deem necessary;
— զանձն ընծայեցուցանեմ, to make oneself necessary;
— լինել, to be necessary, wanting, needfuul;
— է զի, it is important that;
— է մեզ յոյժ զի, it is of the highest importance to us all that;
առցուք սուղ ինչ —, let us take a little food, let us eat a little.


Կարթ, ից

See full entry →

s.

fish-hook, fishing-line;
line, rod;
spur;
hook, crook;
nosering;
shin-bone, tibia;
— ընկենուլ, to throw a hook, to cast a line.

NBHL (1)

Եթէ զթիկունս իմ դարձուցանիցեմ, զկարթս հարկանիցեն՝ ոյք իմք իցեն. (Եփր. աւետար.։)


Կարթաձուկն

See full entry →

s. astr.

cancer.

NBHL (1)

πέρνα, πετασών perna, petaso. Անուն խեցեմորթի յաստեղատան.


Կարթընկէց

See full entry →

s.

fisher with a hook or line, angler.

NBHL (1)

Անդ երբեմն այլ առաքեր, գընալ ի ծով՝ կարթընկէցին. այսինքն պետրոսի. (Մագ. ոտ.։)


Կարի

See full entry →

adv.

—իմն, յոյժ, քաջ, enough, sufficient;
a great deal, too much, to excess, to distraction, to the utmost, beyond all measure, excessively, unboundedly, supremely;
եւ — քաջ, եւ — իսկ քաջ, certainly, surely, to be sure, assuredly, undoubtedly;
— յոյժ ձանձբացուցիչ, excessively annoying, tiresome beyond description;
— քաջ սիրել, to love to distraction.

NBHL (2)

Կարի յաճախել, կամ ծանրանալ, ճմլել, տագնապել, ամպարշտել։ Կարի իսկ ծերանալ։ Կարի շատ ստիպել։ Կարի զօրաւորոգոյն քան զմեզ եղեր։ Կարի զօրաւորք են յոյժ։ Կարի բարւոք իմաստութեամբ։ Կարի չար առնէ։ Մի՛ կարի արդար լինիր։ Էր տեղին կարի բացարձակ ի նոցանէ։ Բազում էր կարի յոյժ։ Եւ էր հեխելազօրն կարի յոյժ։ Կարի իսկ տագնապ է ինձ. եւ այլն։ Կարի իմն զարհուրեալ եմ։ Թէեւ կարի շատ կէի։ Կարի յոյժ սաստկանան։ Կարի յոյժ ուրախ եղէ. (Եղիշ. թղմ.։ Փարպ.։ Իգն.։ Մագ.։)

Կարի քաջ գիտէր։ Զազգս կարի քաջ սիրեմ։ Կարի քաջ լնուցուն։ Կարի քաջ իմաստնանայր. (Փարպ.։ Լմբ.։ Մծբ. ՟Է։ Եզնիկ.։)


Կարիք, րեաց

See full entry →

s.

passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.

NBHL (1)

Մեք ձեզ նմանօղք կարեօք մարդիկ եմք։ Կարիք մեղաց, կամ անարգութեան։ Կարեօքն եւ ցանկութեամբք. (գծ. ՟Ժ՟Դ. 14։ Հռ. ՟Ա. 26։ ՟Է. 5։ Գաղ. ՟Է. 24։)


Կարծ

See full entry →

s. adv.

opinion;
conjecture, hypothesis, supposition;
ի —, by conjecture, by guess, hypothetically;
ի — դատել, to conjecture, to judge by conjecture, to suppose.

NBHL (2)

Ոչ կարծ ինչ են՝ զոր ասեմն. (Ոսկ. ես.։)

Ո՛չ ի կարծ ընդոստուցեալ, եւ ոչ ի լուր զարթուցեալ. (Այլ ականատես գոլով գրեմ) (Եղիշ. ՟Բ։)


Կարծեխօս

See full entry →

s.

docetist.

NBHL (1)

Զնոսա կոչեմք մեք կարծեխօսս. (Եւս. պտմ. ՟Ղ. 12։)


Կարծեցեալ

See full entry →

adj.

thought, believed, supposed, conjectured, imagined;
so called, so styled;
cf. Կարծեալ.

NBHL (1)

Համեմատեալ նշանի (սուրբ խաչին) լուսոյն՝ կարծեցեալ ասին այլք լուսաւորք, յաղագս սքանչելի երեւմանն. (Շ. բարձր.։)


Կարծիք, ծեաց

See full entry →

s. adv.

opinion;
thought, mind, sentiment;
conjecture, hypothesis, supposition;
suspicion, presumption;
fantasy, imagination;
կարծեօք, by conjecture, hypothetically;
հասարակաց —, public or general opinion, common sense;
— ընկալեալ ou բազմագունից ընդունելի, the generally received opinion, the general conviction, the best established opinion;
նախաժաման —, prejudice, prepossession;
ազատամիտ, ձախողակի — free, adverse or contrary opinion;
ի կարծիս լինել, կարծիս ի մտի դնել, to imagine, to fancy, to think, to surmise, to conjecture;
կարծիս բերել զումեմնէ, to suspect a person;
տալ զպատշաճ կարծիս զումեքէ, to have a good opinion of, to think highly, well, much of;
բերել մեծ ինչ կարծիս զումեքէ, to esteem a person highly, to make much of;
զհետ երթալ —ծեաց ուրուք, to incline to another's opinion, to follow the opinions of;
մեծ ինչ —իս բերել զանձնէ, to have a high opinion of oneself;
յամառիլ, խրոխ տալ ի —իս իւր, to be wedded to one's opinions.


Կարծողական, ի, աց

See full entry →

cf. Կարծական;
— զօրութիւն, imaginative faculty, power of thought.

NBHL (1)

Կարծողականբանիւ հակառակիլ ընդդեմ ամենայն ճշմարտութենէ. (Մխ. ապար.։)


Կարկաջահոս

See full entry →

adj.

rushing or .running with a murmuring noise.

NBHL (2)

Կարկաջահոս վտակ եդեմայ. (Ոսկ. լս.։)

Եւ ջուրց (ասեմք ի գովութիւն), քաղցրաճաշակ, կարկաջասահ, ականակիտ. (Երզն. քեր.։)


Կարկաջասահ

See full entry →

cf. Կարկաջահոս.

NBHL (2)

Կարկաջահոս վտակ եդեմայ. (Ոսկ. լս.։)

Եւ ջուրց (ասեմք ի գովութիւն), քաղցրաճաշակ, կարկաջասահ, ականակիտ. (Երզն. քեր.։)


Կարկառիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be presented, tendered, stretched out, to move, to bend or lean forward, to stand out, to project.

NBHL (1)

Որպէս եւ (Երեմ. ՟Ղ. 1.)


Կարկատանք

See full entry →

s.

cf. Կարկատ.

NBHL (1)

Մերկացուցին զմեղացն ասեմ կարկատանս. (Երզն. մտթ.։)


Կարկին, կնի, կնաց

See full entry →

cf. Կարակին;
կարկնաւ չափել, cf. Կարակնեմ.


Կարճաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

laconicism, brevity, conciseness;
epichirema.

NBHL (1)

Համառօտելով գրեմ ըստ սովորութեան իմոյ եւ կարճաբանութեան. (Կամրջ.։)


Կարճառօտ

See full entry →

adj. adv.

short, brief, succinct, concise, laconic;
in few words, shortly, succinctly, briefly, concisely, summarily, laconically;
— հատանել, —ս կտրել, to epitomize, to condense, to state briefly.

NBHL (1)

Կարճառօտս կտրեցից. քանզի միշտ համառօտս սիրեմ հատանել (զբանն). (Սեբեր. ՟Թ. (ոճ յն. զի համառօտելն ըստ յն. ասի՝ վերակարել։))


Կարճառօտաբար

See full entry →

adv.

cf. Կարճառօտ.

NBHL (1)

Կարճառօտս կտրեցից. քանզի միշտ համառօտս սիրեմ հատանել (զբանն). (Սեբեր. ՟Թ. (ոճ յն. զի համառօտելն ըստ յն. ասի՝ վերակարել։))


Կարճոգի

See full entry →

adj.

pusillanimous;
impatient.

NBHL (1)

Ոչ որպէս զկարճոգիս յինքեանս ասացին՝ թէ մեք զիա՞րդ համարձակեմք քարոզել. (Ոսկ. գծ.։)


Կարճոտն, տին

See full entry →

adj. s. zool.

short-footed;
terrier

NBHL (1)

Ենովս արար նշանագիրս կարճոտունս (կամ կարճոստունս) եւ բազմատարս. (Վանակ. տարեմտ.։ Երզն. քեր.։)


Կարող, աց

See full entry →

adj.

powerful;
able, capable, clever;
healthy;
rich, wealthy;
— լինել, cf. Կարողանամ.

NBHL (1)

Ամենայն որ կարող էր զօրութեամբ։ Կարօղ եմքյաղթել նոցա։ Որ կարող իցէ եւ այլն։ Ես զի՞նչ կարօղ էի արգելուլ զաստուած։ Կարօղ եմ մտանել եւ ելանել ի պատերազմ։ Ոչ է պիտոյ բժիշկ կարողաց, այլ հիւանդաց։ Կարօղ ձեռամբ.եւ այլն։


Կարուակ, աց

See full entry →

s.

shoe-maker;
cobbler;
կրպակ —ի, -'s shop, workshop, cobblers stall.

NBHL (1)

Նման ես դու կարուակի աղուաշի, որ երբեմն կարէ, եւ երբեսն պատառէ. (Մաշկ.։)


Կարօտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Կարօտիմ.

NBHL (2)

ἑνδέομαι egeo, indigeo ἁπορέω, ἑκλείπω deficio եւ այլն. որ եւ ԿԱՐՕՏԻՄ, եւ ԿԱՐՕՏ եմ. Պէտս ունել. ետիլ. նուազիլ. կարօտութիւն քաշել.

եթէ կարօտանեմք ինչ (այսինքն իմիք), այլ ոչ տարակուսանիմք. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Կարօտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be in want of, to be in needy circumstances, to be indigent or necessitous;
to want, to need;
to desire, to wish, to long or sigh for, to pant after;
չ— իմիք, to want for nothing, to possess in plenty, to revel in abundance, to be in the enjoyment of every good thing;
ոչ եւս — ումեք, to dispense with one's aid or assistance, to do without one;
— հացի, ջրոյ, քնոյ, to be hungry, thirsty, sleepy.

NBHL (3)

Կամ ձերով զօրութեամբդ կարօտեալ իցեմ. (Յոբ. ՟Զ. 22։)

Կարօտիմ գերեզմանի, եւ ոչ հասանեմ. (Յոբ. ՟Ժ՟Է. 1։)

Աշխատելոցն է հանգիստ, եւ կարօտելոցն է արքայութիւն. (Մանդ. ՟Դ։ (յորս երբեմն միանան կրկին նշանակութիւնք։))


Կաց՞՞՞մնաց

See full entry →

sn.

remnants of troops, wreck of an army;
cf. Ժողովեմ.


Կացուրդ, ցրդից, դոց

See full entry →

s.

solemn or general assembly;
reunion, popular gathering;
festival day, fair-day;
solemnity, pomp;
solemn games, spectacle;
hymn, canticle.

NBHL (1)

Տօնիւք եւ կացըդիւք, խրախութեամբ հացկերութից։ Առնեմք կացուրդս՝ տօնս ամենաժողովս (յն. մի բառ վասն երից). (Պտմ. աղեքս.։)


Կափուցումն, ման

See full entry →

s.

act of covering.

NBHL (1)

Կ ափուցմանց երկակի շրթանցս։ Շրթանց կափուցմամբ զերկիր համբուրեմ. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Ը։)


Կեամ, կեցի, կեաց

See full entry →

vn.

to live, to be alive, to breathe;
to exist, to subsist;
to be;
կելով կեալ, to be saved, to enjoy eternal life;
բարւոք —, to be well, to be in good health;
— բարեբաստիկ, առատութեամբ —, to live happily;
to be comfortable, at one's ease, to have a competency;
— ի ստացուածոց իւրոց, to live or subsist on one's property, or on one's income;
— յնչից այլոց, to live at the expense of another;
— անառակութեամբ, to lead a dissolute life;
աշխարանաց արժանի կեանս —, to lead a sad life;
զարժանի քահանայութեան զճշմարիտ կեանս —, to live like a true priest;
կեցցե՜ս, hail! God save you, good morning;
good bye;
զիա՞րդ կեաս, how do you do ? how are you ? ո՞պէս կեայ նա, how does he do? կեցցէ արքայ, long live the king;
յաւիտեան կեաց, may you live for ever;
cf. Կեցցես.

NBHL (2)

Որ ոչ զարժանի քահանայութեանն զճշմարիտ կեանս կեայ. (Վրք. ոսկ.։) (Ի գրչաց շփոթին երեմն կալ եւ կեալ, եկաց եւ եկեաց. որպէս եւ ռամկօրէն կեցաւ, նշանակէ՝ եկաց, եւ եկեաց. եւ ըստ վերջոյս գտանի ի Հ=Յ. յնվր. ԺԵ.։)

ԿԵԱՄ 2 (կեմոյ.) cf. ԿԵՄ։ Ուստի յաջորդ բառդ։ (=ԿԵԱՄԱՏԱՐԱԶ)


Կեղակարծ

See full entry →

adj. adv.

doubtful, uncertain, ambiguous;
undecided, wavering, pusillanimous, irresolute;
suspicious, distrustful;
— լինել, to be suspected, doubted;
— թուիլ, to seem doubtful;
cf. Կեղածաբար.

NBHL (1)

Քանզի զեղիային, գիտեմ զի որպէս զհին ժամանակի բան՝ կեղակարծաբար ընդունիս. (անդ։)


Կեղծաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

double-faced, double-dealing, dissembling;
hypocrite, dissembler.

NBHL (1)

Կեղծաւոր խորամանկութիւն, խարդախութիւն, կամ խորհուրդ, սէր, զղջումն. (Վեցօր.։ արծր։ Յճխ.։ Խոր. ՟Բ. 71։ Մխ. երեմ.։)


Կենակից, կցի, կցաց

See full entry →

s.

comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.

NBHL (1)

Իցեմք արդարութեանն կենակից. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 24։)


Կենակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

living together, company, society, cohabitation;
intimacy, conversation;
matrimony;
այնպիսի սերտ եղեւ ինձ — ընդ..., my life was so bound up with that of...

NBHL (1)

Չեմ արժանի կենակցութեան մարդկան արդարոց. (Վրք. հց. ձ։)


Կենդանանամ, ացայ

See full entry →

vn. fig.

to revive, to live again, to come to life again, to be resuscitated;
to brighten up, to become animated, to glow.

NBHL (1)

Մարգոյն ուրեմն բնութեանպարտ էր վերստին կենդանանիլ առ առաջինն. (տպ. կանգնիլ։)


Կենդանատունկ, տնկոյ

See full entry →

s.

zoophyte

NBHL (1)

Խեցեմորթ ... եւ սպունգն՝ որ արմատացեալ է ի վէմս ... զայսպիսիս՝ կենդանատունկս սովոր են կոչել հինքն իմաստասէրք. (Նիւս. բն.։)


Կենդանւոյն

See full entry →

adv. adj.

quite alive, yet alive;
during life;
alive, living;
— ունել, ըմբռնել զոք, to take one alive;
— այրեցաւ, he was burnt with life yet in him.

NBHL (2)

Մեք՝ որ կենդանւոյն մնացեալ իցեմք. իմա՛ իբր ածակ.

Մեք՝ որ կենդանիքս եմք մնացեալք։


Կենդրովն, ի

See full entry →

cf. Կենդրոն.

NBHL (1)

Բոլոր է ձեւ պարզ ուղիղ, եւ պատէ զնա մի գիծ, եւ կայ յինքեան մի կէտ, եւ այն կէտ է կենդրովն բոլորին, որ է միջոց։ Ուղիղ գիծ՝ որ անցանէ ընդ կենդրովն բոլորին։ Առնեմք զմին կենտրովն, եւ գծեմք ի վերայ նորա բոլոր. (եւ այլն. Եւկղիդ.։)


Կենսասէր

See full entry →

adj.

fond of life.

NBHL (1)

Բնութեամբ կենսասէ՞ր եմք. (եւ անդ միշտ կենդանութիւն է. Լմբ. սղ.։)


Կենցաղավարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to live;
to subsist;
to behave or conduct oneself;
to live in society, to frequent, to converse, to talk.


Կերակուր, կրոց

See full entry →

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.


Կերակրիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to eat, to mess, to nourish or feed oneself, to live, to be fed.

NBHL (1)

Հաց ոչ ուտեմ, այլ բանջար բազում կերակրիմ. (Վրք. հց. ՟Ե։)


Խրտուիլ

See full entry →

s.

scarecrow, bugbear;
դոյզն ինչ —, a mere trifle, a nothing.

NBHL (1)

Եթէ փոքր ինչ խրտուիլ (տեսանեմ), սարսեմ. (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Խօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

siekness, illness, indisposition, infirmity.

NBHL (1)

Այնչափ փառք առաջի կան, եւ մեք վասն խօթութեան եւ քնոյ խորամանկեմք զանձինս մեր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)


Խօշիւն

See full entry →

s.

noise, murmur, rumour, uproar.

NBHL (1)

Խաւարամած շտեմարանացն խօշիւնք դնդչմունք. (Անան. եկեղ։)


Խօսական, ի, աց

See full entry →

adj.

eloquent;
cf. Խօսուն.

NBHL (1)

Յոյժ խօսական իմաստասէր տեսանեմ զայրն. (Լծ. ածաբ.։)


Խօսիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

See full entry →

vn.

to speak, to talk, to discourse, to converse;
to confer, to treat, to negotiate;
to betroth, to affiance;
— լեզուս, or ի լեզուս, to speak many languages;
— — եզակի, to thee-thou;
— ուղիղ, to speak out, distinctly — ի սրտի, to think, to meditate, to ruminate;
— սպառնալեօք, to speak threateningly or sharply;
— զքաղաքականութենէ, to talk politics;
տալ — զանձնէ, to be talked of;
to get a bad name;
— զումեքէ ի մահ, to compass a person's death;
— չարութիւն, to speak ill of, to slander;
— հաւու, to crow;
նա խօսեսցի առ ի քէն, he shall be thy spokesman;
— ումեք զկին, to betroth, to promise or to give in marriage;
— իւր զկին, to espouse, to marry;
կոյս խօսեցեալ առն, a vergin espoused to a man;
խօսեցայց ինձ զքեզ, I will marry you;
cf. Ընդ վայր.

NBHL (1)

Զինչ արդեօք ասիցէ ծով. աստ զդէմսն ստեղծանեմք խօսել. քանզի ծով ոչ բնաւորեցաւ խօսել. (Պիտ. եւ այլն։)


Խօսնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

speaking;
mediator.

NBHL (1)

Յոյժ խօսնական եւ իմաստասէր զայրն տեսանեմք. (Վրք. ածաբ.։)


Խօսողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

faculty of speech.

NBHL (1)

Զխօսողութիւնն որով պարտ է աւելագոյն գտանել, յանխօսուն բարս անասնոց փոփոխեմք. (Ոսկ. ես.։)


Խօսումն, ման

See full entry →

s.

betrothal, betrothing.

NBHL (1)

Համեմատեն զճանապարհ մեր խօսման հարսին. (Լմբ. պտրգ.։)