Definitions containing the research ճառագայթ : 288 Results

Հրեշտակական, ի, աց

See full entry →

cf. Հրեշտակային.

NBHL (1)

Հրեշտակական ճառագայթս յերեսաց անտի արձակէր. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Ձախոյ

See full entry →

cf. Ձախու.

NBHL (1)

Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ականն ի ձախ կոյս, իսկ ձախոյուն յաջ կոյս. (Նիւս. բն. ՟Է։)


Ձախու

See full entry →

adj.

left.

NBHL (1)

Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ականն ի ձախ կոյս, իսկ ձախոյուն յաջ կոյս. (Նիւս. բն. ՟Է։)


Մածանիմ, ծայ

See full entry →

vn.

cf. Մածնում.

NBHL (1)

Քանակեցար անքննին, մածար ճառագայթ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Մածնում, եայ

See full entry →

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

NBHL (1)

Քանակեցար անքննին, մածար ճառագայթ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)


Նշանագիր, գրաց, գրոց

See full entry →

s.

character, letter;
register, archives;
secretary;
cipher;
signature, paraph, flourish;
—ք, alphabet;
elements, rudiments;
—ք եգիպտականք, hieroglyphs.

NBHL (1)

Նշան կենսատու խաչին բերելով շուրջ զինքեամբ ճառագայթիցս, թէ այսու յաղթեսցես. (Փարպ.։)


Նշանակեմ, եցի

See full entry →

va.

to signify, to denote, to betoken, to indicate, to declare, to notify, to express, to distinguish;
to signalize;
to characterize;
to note, to mark, to remark;
to figure, to represent, to mean, to signify, to have the sense or a meaning of;
to cross, to make the sign of the cross;
— զգինս, to quote;
— զվաճառս, to ticket.

NBHL (1)

Զնա կարճաց օրինակեաց, եւ զիս ճառագայթ նշանակեաց. (Նար. ՟Կ՟Է։)


Նշանացոյց

See full entry →

adj. s.

showing a sign, signal-giving;
formula.

NBHL (1)

Լինել լուսաւորացդ՝ ճառագայթաձիգք, աշխարհագունդք, նշանացոյցք, ժամանակաչափք. (Ագաթ.։)


Նշոյլ, շուլից

See full entry →

s.

light, shining;
reflex, glimmer;
— խնդութեան, ray or beam of joy;
աղօտ, մռայլ —, faint glimmer, dim light.

NBHL (1)

ՆՇՈՅԼ կամ ՆՇՈՅՂ. որ եւ ՆՇՈՂ կամ ՆՇՈԼ, ի, ից կամ աց. ἁπαύγασμα , ἁστραπή, σπινθήρ, μαρμαρυγή splendor, radius, fulgor, nitor եւ այլն. եւ բայիւ ἁντιλάμπω , στίλβω splendeo, fulgeo. Շող եւ շողիւ, ցոլք եւ արծարծումն լուսոյ արեգական, ճրագի, բոցոյ. ճառագայթ. ճաճանչ. փայլակն. փայլիւն զինուց, եւ կայծ՝ զգալի կամ իմանալի.


Նուազիմ, եցայ

See full entry →

vn. ast.

to diminish, to grow less, to decrease;
to be lessened, abated, lowered, brought down;
to be eclipsed.

NBHL (1)

Առանց օդոյ նուազի լոյս ճառագայթից իւրոց (այսինքն արեւու). (Եղիշ. ՟Ը։)


Նուաղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Նուաղիմ.

NBHL (1)

Հուրն յարեգակնային ճառագայթիցն լուսակոծեալ նուաղանայ։ Ձայնք մարդկան հեռաւորութեամբքն առ սակաւ սակաւ նուաղացեալք։ Ըստ ոչինչ օրինակի՝ ոգւոցն նուաղանալ եւ կաղանալ. (Փիլ.։)


Նուաղենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Նուաղիմ.

NBHL (1)

Հուրն յարեգակնային ճառագայթիցն լուսակոծեալ նուաղանայ։ Ձայնք մարդկան հեռաւորութեամբքն առ սակաւ սակաւ նուաղացեալք։ Ըստ ոչինչ օրինակի՝ ոգւոցն նուաղանալ եւ կաղանալ. (Փիլ.։)


Նուաղեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Նուաղեցուցանեմ.

NBHL (1)

Լուսոյն առաւելութիւն ծանրացեալ՝ նուաղեցուցանէր զաչաց տեսութիւն։ Արգելոյր զճառագայթս արեգականն, եւ նուաղեցուցանէր։ Զեօթնաջահետն աշտանակն լուսոյ նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց. (Ոսկ. մտթ.։ Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։)


Նուաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to languish, to make languid, to weaken, to enfeeble, to debilitate, to enervate, to cause to pine away;
to darken, to obscure, to dim;
to eclipse;
to diminish.

NBHL (1)

Լուսոյն առաւելութիւն ծանրացեալ՝ նուաղեցուցանէր զաչաց տեսութիւն։ Արգելոյր զճառագայթս արեգականն, եւ նուաղեցուցանէր։ Զեօթնաջահետն աշտանակն լուսոյ նուաղեցուցին յանձինս իւրեանց. (Ոսկ. մտթ.։ Ագաթ.։ Եղիշ. դտ.։)


Նուաղիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to faint, to fail, to lose one's senses, to fall fainting, to fall into a swoon, to swoon or faint away;
to languish, to grow weak, to wear oneself out;
to diminish, to grow less, to decrease;
to become dim, obscure, to be eclipsed;
—ղեալ անկանել, to fall senseless;
—ղի սիրտ իմ, my heart grows faint within me.

NBHL (1)

Արեգակն նուաղեաց։ Լոյս լուսնին նուաղեցաւ։ Իբրեւ զաստեղս նուաղեալ եւ ծածկեալ յարեգակնային ճառագայթիցն՝ նուաղին եւ արգելուն զփայլումն ծագման։ Ա՛ռ եւ գնա՛ զարեգակնդ արդարութեան, զի եթէ տեսանիցէ զդա փոքր ճրագն, նուաղի լոյս դորա. (Եւս. քր. ՟Բ։ Շար.։ Նար. յովէդ.։ Եփր. ծն.։)


Նսեմացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to darken, to bedim, to blacken, to offuscate, to tarnish;
to eclipse.

NBHL (1)

Ի վեցերորդ ժամու նսեմացուցնէ զոսկէճաճանչ ճառագայթսն։ Զարփիափայլ ճառագայթս արեգականն խաւարաւ նսեմացոյց. (Զքր. կթ.։)


Շաղախեմ, եցի

See full entry →

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

NBHL (1)

Եթէ արեգակնայնոյն ճառագայթից բնութիւն ունելով յինքն քարշել զամենայն խոնաւուտ, ոչ ասեն շաղախել արեգականն, զիա՞րդ համարին շաղախիլ աստուծոյ յայսպիսեացս գործոց. (Նիւս. բն.։)


Շամանդաղ, աց, ից

See full entry →

s. ast. med.

fog, haze, mist;
obscurity;
atom, corpuscle;
cosmical matter;
— աչաց, suffusion, cataract.

NBHL (1)

Իբրեւ զշամանդաղ ցրուեսցին՝ հալածեալք ի ճառագայթից արեգական. (Իմ. ՟Դ. 2։)


Ոսկեճաճանչ

See full entry →

adj.

shining like gold, as bright or resplendent as gold.

NBHL (2)

ՈՍԿԵՃԱՃԱՆՉ կամ ՈՍԿԷՃԱՃԱՆՉ, կամ ՈՍԿԻՃԱՃԱՆՉ. χρυσαυγῶν , χρυσαυγής instar auri splendens χρυσοειδής aureus, auri in modum χρυσομιγής auro permixtus. Որ ճաճանչս արձակէ որպէս զոսկի. ոսկեփայլ. ճառագայթարձակ. ոսկիի պէս փալփլուն.

Արեգակն ոսկէճաճանչ ճառագայթիւքն։ Արեգակն զոսկիճաճանչ ճառագայթս իւր մթացուցանէր. (Եւագր. ՟Ժ՟Բ։ Զքր. կթ.։)


Ոստչիմ, եայ

See full entry →

vn.

cf. Ոստնում.

NBHL (1)

Ի դուրս ոստչէին քաջ զրահաւորք որպէս ի փայլատականց ճառագայթք. (Խոր. ՟Գ. 37։)


Յանգումն, ման

See full entry →

s.

end, termination, close, conclusion;
cadence;
repose, rest;
meeting, rencounter;
— ածել, բերել, առնել, to put an end to, to finish, to terminate;
գալ ի —, գալ — կատարելութեան, to be perfected, to arrive at perfection.

NBHL (1)

Առաքեալ ճառագայթս աջոյ ական ի ձախկոյս, իսկ ձախուն յաջկոյս, եւ ի յանգմանէն նոցա կատարիլ կոնոսն. իմա՛ հանդիպումն. որ եւ ՅԱՆԳՈՒԹԻՒՆ։


Ուռճազարդ

See full entry →

adj.

cf. Ուռճալիր.

NBHL (1)

Ուռճազարդ ճառագայթիւք։ Այսքան ուռճազարդս եւ լցեալս բարեաւ. (Պիտ.։)


Շիջուցանեմ, ուցի

See full entry →

va. fig.

to extinguish, to put out, to quench;
to dim, to cloud, to obscure;
to quench, to cool, to allay, to cool down;
to stifle, to smother;
to exterminate, to kill.

NBHL (1)

Շիջուցին յինքեանց զբազմափայլ ճառագայթն աստուածպաշտութեան. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Շլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become shortsighted;
squint-eyed;
blind;
to feel quite dazed, to be dazzled;
to grow dim, obscure;
to become blunt.

NBHL (1)

Ոչ բաւեմ ճառագայթիցն, շլանամ յերկիւղէն. (Պրոկղ. ի կոյսն.։)


Շրջափայլեմ

See full entry →

va.

to shine on all round, to cover or surround with light.

NBHL (1)

Բարեբանեալն աստուածածին զերրորդութեանն ընդ տիեզերս շրջափայլէ հրաշապայծառ ճառագայթ։ Պայծառ լուսով շրջափայլեալ ի տան թորգոմայ։ Աւետարանին ճառագայթ լուսով շրջափայլեալ յընդհանուրս. (Խոր. վրդվռ. եւ Խոր. հռիփս.։)


Շրտուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to scare, to startle, to start;
to dazzle, to hallucinate.

NBHL (1)

Որպէս արեգակն ցուցանէ զիւր ճառագայթսն՝ ընդելացուցանելով լուսոյն՝ զի մի՛ փոխանակ լուսաւորելոյ շրտուցանիցէ զտեսողսն. (Մեկն. ղկ.։)


Շքթեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Շքթեցուցանեմ.

NBHL (1)

Զօդոյն՝ որ ցայգ առնու ի խոնաւութենէ ջուրց, հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգականն՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւնն. ուստի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Անդ։)


Շքթեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to agitate, to stir, to dabble, to paddle.

NBHL (1)

Զօդոյն՝ որ ցայգ առնու ի խոնաւութենէ ջուրց, հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգականն՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւնն. ուստի ընդ արեւածայրս ցօղ անկանի. (Անդ։)


Շոգի, գւոյ

See full entry →

s.

vapour, exhalation;
breath;
cf. Ընդունարան.

NBHL (1)

ՇՈԳԻ. որպէս Շող լուսոյ. ճառագայթ. ճաճանչ. (յն. ագդի՛ն վերծանեալ իբր ադմի՛ս, ադմօ՛ս ).


Շող, ոց, ից

See full entry →

s.

ray, flash of light, beam;
—ս արձակել, to emit or throw out rays, to beam.

NBHL (2)

Ցոլք լուսոյ արեգական՝ երեւեալ ընդ ծակս. նշող. նշոյլ. շառաւիղ. ճառագայթ. շտւղ.

Իբրեւ զղամբար՝ իբրեւ զշող ամպ ինչ ջեռեալ ի ճառագայթից արեգականն. (Ոսկ. եբր.։)


Շողամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to shoot or throw out rays, to beam, to glitter, to shine, to twinkle, to scintillate, to blaze, to flame, to flash, to glitter, to gleam, to sparkle.

NBHL (1)

στίλβω, φαίνω, -ομαι splendeo, luceo, appareo γαυριάω glorior. Ցոլանալ. նշողել. շողշողել. փայլել. փայլատակել. ճառագայթել՝ շանթել լուսոյ, հրոյ. եւ փողփողել ՛րաց յերեսաց լուսոյ. փալփլիլ, պլպլալ.


Շողաւոր

See full entry →

adj.

beamy, radiant, shining, effulgent, luminous, brilliant, sparkling, splendid.

NBHL (1)

Ունօղ եւ արձակօղ զշող լուսոյ. ճառագայթարձակ. լուսանշոյլ.


Շողէջ

See full entry →

s.

radiance, effulgence.

NBHL (1)

Էջ կամ իջումն շողոյ. շողակաթ. շառաւիղ լուսոյ. ճառագայթ.


Պատենազէն, զինաց

See full entry →

adj.

cuirassed, furnished with armour;
— նաւ, armoured ship.

NBHL (1)

Զրահաւորք, որ պատենազէնք, սաղաւարտաւորք։ Ի փայլումն պատենազէն վառելոց իբրեւ նշոյլք ճառագայթից արեգական հատանէին։ Ճեղքէր ռազմ արանց քաջաց պատենազինաց. (Բուզ. ՟Դ. 20։ Եղիշ. ՟Զ։ Մեսր. երէց.։)


Պատրոյգ

See full entry →

s.

wick;
match;
— վիրաց, lint, lineament, scraped lint.

NBHL (1)

եթէ ոչ արկանես իւղ, ճրագն շիջանի. եւ եթէ ոչ կազմես զպատրոյգն, խոտացեալ անճառագայթ լինի եւ աղօտանայ. (Եփր. աւետար.։)


Պարածածկեմ, եցի

See full entry →

va.

to cover on all sides, to envelope, to surround, to wrap up, to bury.


Ցայտեմ, եցի

See full entry →

va.

to spout, to cause to gush out, to spirt out;
to shine, to beam, to emit rays;
տիղմ —, to splash, to bespatter.

NBHL (1)

Զի մի՛ յանկարծօրէն ցայտեալ եւ ճառագայթեալ՝ հարկանելով շլացուցանէ զտեսանելիսն ամենեցուն. (Եպիփ. ծն.։)


Վեցհազարեան

See full entry →

adj.

cf. Վեցդարեան.

NBHL (1)

Վեց զօրութեամբ ճառագայթքն՝ վեցհազարեան դարքն, եօթներորդ դարն հանգիստ արդարոց. (Ագաթ.։)


Փարիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to embrace, to clasp in one's arms, to throw one's arms round, to hug, to fold or lock in one's arms;
to surround, to encircle;
— զմիմեամբք, to embrace mutually;
— զիւիք, to apply oneself, to give oneself up to;
— զփառօք, to be ambitious;
cf. Ծունգ.

NBHL (1)

Զորով փարեալ (կամ փարեաց) լոյսն համատարած՝ եւ խառնեցաւ ընդ ճառագայթս խաչին։ Որով փարեալ (կամ փարեաց) համարտարած լոյսն զկուսական անձամբ։ Լօյս փառաց փարէր զնոքօք։ Լուսազարդ փայլմամբ փարէր զնոքօք. (Ագաթ.։ Շար.։)


Փխրեմ, եցի

See full entry →

va.

to pound, to crush, to crumble, to bruise, to grind;
to roast, to toast, to torrefy.

NBHL (1)

Որ եւ ջերմագոյն տապացուցանէին ճառագայթք արեգականն, եւ զքարինս եւս փխրել կարէին։ Մոմ է ի պնակիտսն, որ (չորացեալ ) դիւրաւ փխրի։ Քան զնոյն կաւ՝ անարգ եւ փխրելի եւ անցաւոր կեանք նորա։ Հանդերձքն ցեցակեր, փխրեալ, եղծեալ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Թ։ Փիլ. ել. ՟Բ. 41։ Լմբ. իմ.։ Ագաթ.։ Յայս միտս հայի արդեօք ըստ հյ. եւ ըստ օրինակաց ինչ յն. եւ բանն Եզեկ. ՟Ի՟Դ. 10. որ եդաւ ի ՟Ա նշ։)


Տապախառն, ի

See full entry →

cf. Տապագին.

NBHL (1)

Յորժամ ի հրացայտ տապախառն ճառագայթիցն բորբոքմանէն տոչորին բնութիւնք. (Գանձ.։)


Տապանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow warm, to be excessively hot, to be burnt, scorched;
to be in a fever.


Տգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ignorance, nescience, rudeness, rawness, unskilfulness;
մեծ, թանձրամած, սոսկալի —, great, utter, gross, complete ignorance;
առ տգիտութեան, through ignorance;
զգածնուլ տգիտութեամբ, թաւալիլ ի տգիտութեան, to live, to wallow in ignorance.

NBHL (1)

Ոչ յանձին կարօտութիւն քո առ տգիտութեան լրման։ ոչինչ դանդաղեալ վեհերեցաք՝ հայեցեալ ի մեր տգիտութիւնս։ Կոյր զրկի ի ճառագայթից արեգական, եւ տգիտութիւն զրկի ի կատարեալ կենացն։ Եթէ դու տգիտութեամբ վրիպեալ ես, ես՝ որ հաստատունս գիտեմ՝ ոչ կարեմ գալ զկնի քոյոյ մոլորութեանդ. (Եղիշ.։)


Տես, ոյ

See full entry →

s.

sight, view;
spectacle, scene;
aspect, look, figure, face;
vision, apparition;
visit;
ի — երթալ, to go to see, to call upon, to pay a visit to;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
— առնել ի բանակն, to send forth spies;
ակն ունիմք — ոյն աստուծոյ, we desire to see God;
եկն ի — իմ, he came to see me, he called upon me.

NBHL (1)

Ի տես նկատման աչաց նայեցար ի նա։ Կուրացեալ է առ ի տես ճշմարիտ ճառագայթի։ Հրաշանան մարդիկ ի տես եւ ի լուր. (Նար. կուս.։ Բենիկ.։ Խոսր.։)


Սիւնաձեւ

See full entry →

adj.

columnshaped.

NBHL (1)

Հովանացեալ ամպովն, եւ սիւնաձեւ լուսովն։ Գունդ՝ սիւնաձեւ ճառագայթաձիգ. (Ագաթ.։)


Սկզբնալոյս, լուսի

See full entry →

s.

primitive light, origin or author of light.

NBHL (1)

Սկզբնալոյսն հայր։ Հայելիս ընդունելիս սկզբնալուսին եւ աստուածպետականի ճառագայթին։ Ի ձեռն սկզբնալուսի եւ լուսատուի աստուածածնելութեանն (մկրտութեան)։ Սկզբնալոյս գերալոյս. (Դիոն.։)


Սկուտեղ, կտեղ, կտեղի, տեղբ

See full entry →

cf. Սկտեղսկտեղ.

NBHL (1)

Զայն որ կիզուն բնութիւն՝ ի ներքս ի սկտեղն արգել, սակայն ճառագայթքն արուեստագիտին աստուծոյ անբոլորելի սկուտեղն լցեալ բոլորեն շուրջ զաշխարհաւ. (Փիլ. յովն.։)


Վճիտ

See full entry →

adj.

clear, pure, clean;
— ջուր, limpid, crystal, pellucid water.

NBHL (1)

Նայիցի ոք ընդ վճիտ ճառագայթս արեգական. (Ի գիրս խոսր.։)


Տամկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

humidity, moisture, dampness.

NBHL (1)

Հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգական՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւն։ Զցամաքն եւ զանմասն ի տամկութենէ. (Եզնիկ.։ Գէ. ես.։)


Տիեզերածաւալ

See full entry →

adj.

spread over the world, everywhere.

NBHL (1)

Յաւէտ գերափայլեալ քան զտիեզերածաւալ ճառագայթս արեգական։ Կենսակայլակ վտակն տիեզերածաւալ եւ աշխարհակեցոյց նորոգչին տիեզերաց. (Անան. եկեղ։)