Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Առասպելական, ի, աց

See full entry →

adj.

romantic, fabulous.

NBHL (2)

Առասպելական ստեղծուած (այսինքն ստեղծաբանութիւն). (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Սկսայց առակ, ոչ առասպելական, այլ որ է ճշմարիտ առակեալ. (Փիլ. սամփս.։)


Առատաբերութիւն, ութեան

See full entry →

s.

abudance, fertility, abundance.

NBHL (1)

Բուսոցն պտղածնութիւն, պտղոց առատաբերութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Առատաձեռնեմ, եցի

See full entry →

va.

to give bountifully, liberally, to gratify, to favour.

NBHL (1)

իբր Առատաձեռն գտանիլ.


Առատանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to abound, to increase, to augment;
to overflow;
to run over;
to be bountiful, generous;
to be proud;
to be angry, to be in a passion.

NBHL (2)

Առատանայր ողորմութեամբ առ աղքատս. (Հ. կիլիկ.։)

διαπρίομαι, (որպէս թէ սղոցիլ) serra dissecor. Եռալ վառիլ սրտի ի վրէժխնդրութիւն, եւ այլն. որ եւ ասի Զայրանալ կրից՝ հանգոյն գետաց յորդելոց. սիրտը եփիլ, ինքը զինքը ուտել, սիրտը ելլալ, տաքնալ.


Առատաշնորհ

See full entry →

cf. Առատաձիր.

NBHL (1)

Պտղաբերեալ զմեծապարգեւ եւ զառատաշնորհ պտուղ մարգարէութեան. (Թէոփիլ. պհ.։)


Առատապարգեւ

See full entry →

cf. Առատաձիր.

NBHL (1)

Պտղաբերեալ զմեծապարգեւ եւ զառատաշնորհ պտուղ մարգարէութեան. (Թէոփիլ. պհ.։)


Առարկանեմ, արկի

See full entry →

va.

to object, to oppose.

NBHL (2)

Երեսուն էք դուք, որ խնդրէք զառակն, եւ մի ես՝ որ առարկիս։ Մեզ սամփսոն առարկեաց։ Տոյժ առարկողին զառակն, եւ շահ նմա դարձեալ. (Փիլ. սամփս.։)

Խնդիր ոմանց՝ որ ի սուրբ տէրունեան գիրս կայ՝ առարկելոց, լուծանէ եւ մեկնէ. (Փիլ. տեսական.։)


Առարկեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Առարկանեմ.

NBHL (2)

Երեսուն էք դուք, որ խնդրէք զառակն, եւ մի ես՝ որ առարկիս։ Մեզ սամփսոն առարկեաց։ Տոյժ առարկողին զառակն, եւ շահ նմա դարձեալ. (Փիլ. սամփս.։)

Խնդիր ոմանց՝ որ ի սուրբ տէրունեան գիրս կայ՝ առարկելոց, լուծանէ եւ մեկնէ. (Փիլ. տեսական.։)


Առարկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

objection;
proposition;
purpose.

NBHL (1)

Ծածկել կամեցաւ զառարկութեան զգիւտն։ Առարկութեանն իմաստութեան միտ դնելով։ Ի միում առարկութեանս այսմիկ՝ ե՛ւ փորձութիւն աշխատութեան երկոց, եւ պարտութեան վնասն կայ. (Փիլ. սամփս.։)


Առաւել, աւ, օք, ովք

See full entry →

adj. adv.

redundant, superfluous, excessive;
trascendent;
more, rather;
too much;
— եւս, more, over and above, besides, so much, the more, cf. Աւելի, cf. Առաւելապէս, cf. Առաւելագոյնս, cf. Մանաւանդ;
— քան, more than;
— քան զ—, —ագոյն, more and more, too much;
— եմ, լինիմ, գատնիմ, cf. Առաւելում.

NBHL (1)

ὐπερκείμαι. excello, superjaceo. (Առակ. ՟Լ՟Ա. 29։ Եզեկ. ՟Ժ՟Զ. 46։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 58։ ՟Բ. Կոր. ՟Ա. 5։ Փիլիպ. ՟Ա. 9. 26։ ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 14։)


Առաւելազանցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

excess, exaggeration.

NBHL (2)

Վասն յոյժ առաւելազանցութեանն եւ ոչ հատուցումն համարին հնարս ընդունել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Քերթողն հոմերոս՝ բազմաց էից քերթողաց, ըստ առաւելազանցութեան ասի. նոյնօրինակ եւ զայն՝ որ յուսովն վարի, մարդն (զի ենովս է մարդ, իբր ինսան) ըստ առաւելազանցութեան անուանեաց. (Փիլ. իմաստն.։)


Առաւելանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Առաւելում.

NBHL (1)

Զուգիւ թուովն առաւելու, եւ առաւելանի։ Մէջ ծայրիցն զուգամասանցն առաւելաւ, եւ առաւելանի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Առաւելապէս

See full entry →

adv.

principally, especially, chiefly, rather.

NBHL (2)

Առաւելապէս պայծառացուցանել, կամ ուրախ լինել, աճել, զայրանալ, երկեցուցանել, կամիլ, գոհանալ. եւ այլն. (Կորիւն.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Նար.։ Ճշ.։)

Մարդ՝ ընտանի կենդանի ի բնութենէն, եւ առաւելապէս՝ որ ինչ միանգամ ըստ աստուածային օրինացն է զարդարեալ վարուք. (Փիլ. ել. ՟Ա. 16։)


Առաւելում, ելի

See full entry →

va.

to favour, to advantage;
to increase, to augment, to enlarge, to grow, to multiply, to accumulate, to amass;
to raise, to enhance.


Առաւելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

growth, increase, addition, augmentation, redundancy, superabundance, superfluity, exuberance, diffusion, transcendency;
enhancement of price;
excess;
prerogative, distinction, superiority.

NBHL (1)

Մինչ իսպառ լրբել՝ առաւելութիւն չարի է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Առաքելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

mission;
apostle-ship.

NBHL (1)

ἁποστηλή. missio, apostolatus. Առաքումն ի հրեշտակութիւն. առաքիլն դեսպանութեամբ. պատգամաւորութիւն որպիսի՛ եւ իցէ.


Առաքելուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

who fills the office of anapostle.

NBHL (1)

Տօն սրբուհի առաքելուհեացն (իւղաբերից). (Հ. կիլիկ.։)


Առաքինակից

See full entry →

adj.

companion of virtue or bravery.

NBHL (1)

ԱՌԱՔԻՆԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. συμπολιτεύω. conversor Կենաց կցորդ լինել. քաղաքավարիլ.


Առաքինանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to labour, to strive, to take pains, to have or show bravery;
tu be virtuous.

NBHL (2)

Առաքինի լինել. առաքինութեամբ պայծառանալ. արիանալ. զօրանալ. հանդիսանալ ի գովելի եւ ի դժուարին իրս. փայլալ. ծաղկիլ.

Տեսանե՞ս զիա՞րդ յերկոսին կողմանս առաքինանայ աստուծոյ զօրութիւնն, ե՛ւ ի չարչարելն եւ ի կեցուցանել. Ոսկ. ես.։ Փիլիսոփայութիւնն մեր նախ զառաջինն ի մէջ բարբարոսաց առաքինացաւ. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 24։)


Առաքինասէր

See full entry →

adj.

who loves virtue or bravery, virtuous.

NBHL (1)

Չարատեաց եւ առաքինասէր միշտ վարելով բնութեամբ։ Յայս (յոյս) իբրեւ ի կուռ ճանապարհ առաքինասէրն հասանէ հոգի. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)


Առաքինութիւն, ութեան

See full entry →

s.

valour, bravery;
virtue, probity;
goodness;
politics, government;
conduct, behaviour.

NBHL (4)

Արդարն եւ սուրբն առաքինութիւնք բարու են։ Պա՛րտ է զիւրաքանչիւր մասն հոգւոյ իւրականն զարդարիլ առաքինութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ։)

Զառաքինութեանն զոստս քրտամբք եւ աշխատութեամբք պղատոն ասաց բուսանիլ. (Պիտ.։)

Այլ մեր առաքինութիւն յերկինս է. (Փիլիպ. ՟Գ. 20։)

Առաքինութիւն սահմանի ասացաք գոլ զանդրադարձիլն ի սահմանելին. (Անյաղթ պորփ.։)


Առաքումն, ման

See full entry →

s.

mission, emission.

NBHL (1)

Առաքելն, իլն.


Առգնող

See full entry →

adj.

broker, agent.

NBHL (1)

Քանան թարգմանի առգնօղք կամ առիթք. (Փիլ. լին. ՟Բ. 65. եւ 77։ Մխ. բարուք.։)


Առեղծանում, ծի

See full entry →

va.

cf. Առեղծանեմ.

NBHL (1)

Սկսանէին զառարկուածն առեղծանուլ. (Փիլ. սամփս.։)


Առէչ, էջ, իչոյ, չից

See full entry →

s.

chain (threads stretched lengthwise on a weaver's loom).

NBHL (1)

Ի միասին արծարծումն եւ կամ մանուած ... ոչ ի նոցունց ինքեանց իցէ՝ զթելն իսկ եւ զառէչն գործել, այլ հարկ է տարբերիլ առիչիցն. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Առընթեր

See full entry →

prep. adv.

near, next, close, contiguous, nigh, beside;
նստել — ումեք, to sit near some one;
դիտել —, to observe closely;
— ինձ, near me;
կալ 'ի սպասու — ումեք, to serve some one;
գայ —, he comes near;
տուն նորա է — իմումս, his house is close to mine;
լինել —, to be near or close;
բնակէ նա — այն ինչ պալատի, he lodges quite close to such a palace;
— կալ, to attend, to be present, to wait;
— դնել, to put, to place near, to join.

NBHL (1)

Անցեալ առընթեր նստէր ինձ նախանձն (այսինքն դարանէր). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Առթեմ, եցի

See full entry →

va.

to occasion, to cause, to produce, to engender.

NBHL (2)

κατασκευάζω, ὐφηγέομαι. paro, pario, clam duco. Առիթ լինել ո՛ր եւ է բանի, պատճառ գտանիլ. նիւթել. կազմել. հանդերձել. ճարտարութեամբ յարմարել. ձեռաց տակէն բանիլ.

Զգաստութիւն եւ համեստութիւն սոցա վարս ունել ուղիղ բանն առթէ. (Փիլ. տեսական.։)


Առժամայն

See full entry →

adj. adv.

recent, new;
presently, immediately;
soon, forthwith, directly, suddenly;
առժամայս, at present, now;
for the present.

NBHL (1)

հեման շիմտի, հէման օլտեմ, ֆիլհալ


Առժամանակեայ

See full entry →

adj.

temporal, perishable;
provisional.

NBHL (1)

Բարգաւանաց ժամանակէիս, եւ գովութեան՝ որ յետոյ. (Փիլ. իմաստն.։)


Առինչ, առընչից

See full entry →

s.

cf. Առնչութիւն.

NBHL (1)

Լինիմ եւ առինչ, յորժամ իմ յաջմէ կողմանէ ոք է, կամ յահեկէ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Առինչունակ

See full entry →

cf. Առնչական.

NBHL (1)

Հա՛րկ է միում ի միւսում ճանաչիլ. վասն զի այս է միշտ առինչունակացն տիպ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Առիւծաբար

See full entry →

adv.

lionlike.

NBHL (1)

Առիւծաբար յարձակիլ, մռնչել, գոչել. ( ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 11։ Խոր. ՟Բ. 22։ Եղիշ.։) (Փարպ.։)


Առլնում, ցի, ցայ

See full entry →

va.

to fill, to fill to the brim, to brim.

NBHL (1)

Յագեցան առլցան ի բարեացն։ Առլցեալ խորհրդովք, կամ յիմարութեամբ։ Ասեն, թէ՝ եւ կրայք յանյագութենէ որկորստութեանն առլցեալք յիժից, ուտել զուիրակ ի վերայ՝ երկիւղիւ մահու. (Փիլ.։)


Առկայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to settle, to fix, to determine.

NBHL (3)

Առընթեր կալ. ի միասին կալ. եւ Առընթեր դնիլ.

Բարւոք առկայանան երկոքեանն, մեռանիլն, եւ է՛ մեռանիլն։ Վասն է՞ր առկայացան երկոքին (ձայնքս՝) արդարն եւ սուրբն. (Սահմ. ՟Ը. ՟Ժ։)

Եւ Կալ մնալ հաստատուն. յերկարել. դադարել. զտեղի առնուլ. զետեղիլ.


Առկայեմ, եցի

See full entry →

va.

to establish, to fix, to constitute.

NBHL (2)

Առ հարաւային լուսոյն առկայիլ. (Անան. ի պետր.։)

Կարացից առկայիլ սակաւ ինչ յատենին ահեղ. (Բենիկ.։)


Առձեռն

See full entry →

adj. s.

ready to the hand, handy, manual, portatif;
in part payment, on account;
— տալ, to give in part payment;
— բառարան, pocket dictionary.

NBHL (1)

Իբրու զդիւր եւ զառձեռն։ Պատրաստագոյն եւ առձեռն յարձակմամբ. (Փիլ. լին.։)


Առնանոց, աց

See full entry →

s.

men's room or dwelling.

NBHL (1)

Կրկին գաւիթ է, մին յառնանոցն, եւ մին ի կանանոցն զատուցեալ։ ՀՈգւոյ իբր տան՝ է որ առնանոց է, եւ է որ խորոպճին. արդ առնանոցն վայր է՝ որում դէպ եղեւ բնակել արու խորհուրդք՝ իմաստունք, ողջամիտք. (Փիլ. տեսական. եւ ՟Դ. 15։)


Առնեմ, արարի

See full entry →

va.

to make, to do, to form, to produce, to compose, to fabric, to operate, to act, to render, to commit, to effectuate, to execute, to cause;
— յոչնչէ, to create;
— վերստին, to remake;
կին —, to marry;
ատելի —, to make odious;
բարւոք չարւոք առնէք, you do well, — ill;
բարի՝ չարիս՝ վնաս — ումեք, to do good, ill, wrong to some one;
ինչ ոչ արարի քեզ, I have done nothing to you;
զի՛նչ — իցէ զայս, what to do with that ? չգիտեմ որպէս —, I do not know how to do that;
չգիտեմ զի՛նչ —, I know not what to do;
ձայն — հաւուց, the singing of birds;
— ողջակէղ, to sacrifice, to immolate;
խնդիր, մոռացումն, յիշատակ, ծառայութիւն, զյարձակումն, դատաստան, վախճան —, to seek;
to forget;
to remember;
to serve;
to assail;
to judge;
to finish or end.

NBHL (3)

Բան է կերպարան աստուծոյ, ի ձեռն որոյ ամենայն աշխարհ արարաւ. (Փիլ. քհ. ՟Ա։)

Եւ Կացուցանել. կարգել. համարիլ.

Անցս անցուցանել, կամ վարիլ ընդ ումեք. ուրիշի բան մը ընել՝ աղէկ կամ գէշ, գլխուն բան բերել.


Առնի

See full entry →

adj.

virile;
— անդամք, genitals, cf. Արութիւն, cf. Պոչ.

NBHL (1)

Ի հայրենեան ազգին, եւ յառնի զաւակին։ Առնի բանի ոչ հասեալ. (Փիլ.։)


Առնում, առի

See full entry →

va.

to receive, to take, to accept, to admit, to collect, to welcome;
to reap, to derive, to gather;
to have, to occupy;
to take away, to carry off, to ravish, to rob;
— վերստին, to retake;
— ապտակո, to receive a box on the ear;
— զատամունս, to set the teeth on edge;
— արմատ, to take root;
— զդրունս, to surround, to enclose;
- երգս, to sing;
ի մէջ —, to encompass;
խորհուրդ —, խորհուրդ ի մէջ —, to consult, to deliberate;
ի միտ —, to conceive, to comprehend, to understand;
to learn by heart;
խումբ —, to assemble;
մեղս —, to sin, to be culpable;
ի բաց —, to substract, to take away;
to remove;
սուգ —, to mourn, to be afflicted;
առիթ —, to take the opportunity, to profit by it;
— ընդ կատակս, to take a thing in jest;
կասկած —, to suspect;
— ի կին, ի կնութիւն, to marry;
— ողչոյն հրաժարական, to take leave of, to bid adieu to;
— օրինակ, to take example;
շունչ —, to breathe;
զէն —, to take arms, to arm one's self;
մարմին —, to incarnate, to be incarnate;
ծագումն —, to take birth, to shoot out;
առնոյր առնէր ոք, how I should wish that some one had done it !

NBHL (2)

Խափանիլ. բթիլ. զոր օրինակ

Բազմապատկին ոճք պէսպէս ի յարիլն յայլեւայլ յանուանս այլեւայլ խնդրովք.


Առողջագոյն

See full entry →

adj.

very or more wholesome.

NBHL (2)

Առողջագոյնք (քան զմարդիկ) բազումք յանասուն կենդանեաց են. (Փիլ. իմաստն.։)

Որոց խառնուածն առողջագոյն հաստատութիւն կենաց գործէ. (Փիլ. տեսական.։ Խոր. ՟Գ. 62։)


Առողջամիտ

See full entry →

adj.

who is in his senses, whose judgement is souud;
lively.

NBHL (1)

Զժուժկալականն եւ զառողջամիտն եւ զտեւող (կեանս). (Փիլ. լին. ՟Բ 56։)


Առողջամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

good sense, reason, sensibleness.

NBHL (1)

Նշանակ խոհականութեան փիսովն, եւ առողջամտութեան՝ գեհոն։ Խոհականութիւնն է առաքինութիւն բանականին, եւ առողջամտութիւն՝ ցանկացողին։ Յիմստութենէ՝ առողջամտութեամբ վարիլ. (Փիլ. լին.։)


Առողջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be cured, to heal, to recover health.

NBHL (1)

ὐγιάζομαι. sanor, convalesco. Յառողջութիւն գալ կամ դառնալ. բժշկիլ յախտից մարմնոյ կամ հոգւոյ. ըռընտալ, աղէկնալ.


Առողջութիւն, ութեան

See full entry →

s.

health, life;
salubrity, healthfulness;
cure, recovery of health;
յ— ձեր, to your health ! հաստանիլ յառողջութեան, to be convalescent, to return in health;
քնքուչ, ակար, յեզյեղուկ —, a delicat, feeble, wavering health;
պահպանել զ—, to keep one's health;
խանգարել —, to destroy, to ruin the health;
զօրանալ սակաւ յ—, to be convalescent.


Առոյգանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to grow young, to become young again.

NBHL (1)

ԱՌՈՅԳԱՆԱՄ կամ ԱՌՈԳԱՆԱՄ. θάλλω. vireo, floresco, virgeo. Առոյգ լինել. ուռճանալ. ծաղկիլ. փայլել.


Առոյգացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make young, to make look younger.

NBHL (1)

Եթէ ոչ կարէ ոք ամենայն մարմնովն առոյգ լինել, գոնեա զայն՝ զոր կարէ, առոյգացուցանել կրթեսցի, (Փիլ. լին. ՟Բ 63։)


Առոյգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

youth, bloom, growing young again;
prime of life, vigour.

NBHL (2)

Առոյգութիւն ծառոց, որթոց, կամ առաքինութեանց. (Պիտ.։ Փիլ.։ Նիւս.։ Լմբ.։ ՃՃ.։)

Առոյգութիւն մարմնոյ, կամ մարդոյ։ (Փիլ.։ Մագ.։ Լմբ.։)


Առուոյտ, ուտից

See full entry →

s. bot.

lucerne.

NBHL (1)

ԱՌՈՒՈՅՏ կամ ԱՌՒՈՒՏ գրի եւ իբր ռմկ. առվոյտ, առւուտ, առոյտ, առուտ. առուստ, առաւիտ, առաւոյտ, առաւօտ։ Գաղիան. եւ Բժշկարանք։ Խոր երեքտերեւեան, է որ խոշոր, եւ է որ մանր, հանդերձ կապուտակ ծաղկօք, պարարտ եւ ախորժելի բուտ անասնոց. իսկ առուոյտն կարմրածաղիկ՝ կոչի ռմկ. երեքնուկ .... առեալ ի յն. թռի՛ֆիլլօն. լտ. թռէ՛ֆօլիում այս ինքն եռատերեւ. որպէս եւ տեսակ ինչ ՍԵԱՒ ԱՌՈՒՈՅՏ կոչեցեալ։


Առտնին

See full entry →

adv.

at home, at one's house;
domestic, belonging to the house;
familiar;
— ուսուցանել, to teach at home;
— անկարգութիւնք, family discords;
— պատերազմ, civil war;
— ճաշել, to dine at home;
— իրք, domestic affairs;
— հանդերձ, house dress;
morning-gown.

NBHL (1)

Առտնին արկանելի։ Առտնին եկեղեցի. (Ես. ՟Գ 22։ Հռ. ՟Ժ՟Զ 5։ կող. ՟Գ 15։ Փիլիմ. 12։)