Definitions containing the research սար : 4919 Results

Անթուական, ի, աց

See full entry →

adj.

innumerable.


Անժամանակական, ի, աց

See full entry →

adj.

cf. Անժամանակ.


Անժոյժ, ժուժի, ից

See full entry →

adj.

intolerant, impatient;
incontinent, intemperate, immoderate;
violent.


Անիծաբեր

See full entry →

adj.

that bears a curse;
that curses.


Անիմաստ, ից

See full entry →

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.


Անիմաց

See full entry →

adj.

incomprehensible;
insensible.

NBHL (1)

Անիմաց եղեալ՝ հաւասար անասնոց գտաւ. (Խոսր.։)


Անհոգ, աց

See full entry →

adj. adv.

negligent, heedless, indifferent, inattentive;
confident, sure;
Անհոգ, Յանհոգս, negligently, carelessly;
confidently;
indifferently;
յ—ս կալ՝ լինել, to be negligent or indifferent.


Անհոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

negligence, heedlessness, carelessness, inattention, lethargy.


Անհովիւ

See full entry →

adj.

without shepherd, unattended.


Անհրաման

See full entry →

adj.

without permission or licence.


Անձեռնարկելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

that cannot be taken in hand, extremely difficult;
untractable.


Անձեռնընդել

See full entry →

adj.

untameable, savage, wild

NBHL (1)

Զանձեռնընդել չար գազանիդ։ Զանձեռնընդել վայրագիդ։ Ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ։ Եւ յերկրէն անգամ առ ի ընդոստումն երկիւղի անձեռնընդելիցն յառնել. (Պիտ.։)


Անձեւանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose shape, to become deformed.


Անձկամ, ացի

See full entry →

vn.

to desire, to wish;
to aspire to, to sigh for, to long for.


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

See full entry →

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

NBHL (1)

Մեծի թագաւորի, որում հասարակ զգուշութիւն յանձն է։ Հարց՝ տղայ մանկանց, եւ շահապաց՝ որբոց հոգաբարձութիւն, եւ արանց՝ կանանց խնամածութիւն՝ յանձն է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)


Անձնագեղ, ոյ

See full entry →

adj.

well formed, elegant, handsome, beautiful.

NBHL (1)

Զանձնագեղս արտաքոյ այլոցն տրոհեալ։ Զանձնագեղս եւ զվայելուչ երիտասարդն զԱշոտ. (Յհ. կթ.։)


Անձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

personal;
hypostatical;
own.


Անձնատէր

See full entry →

cf. Անձնիշխան.

NBHL (1)

Ոչինչ զմեզ անձնատէր տեսանել, այլ հասարակաց զարարածս ծառա՛յս գոլ քո. (Պիսիդ.։)


Անձնաւոր, աց

See full entry →

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.


Անձնիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

freewill, choice, free agency, independence.


Անձուկ, ձկի, ձկոյ

See full entry →

adj. s.

narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.

NBHL (1)

Նստաւ Դաւիթ յանապատին յանձուկսն։ Յանձուկս նորոյն, կամ Գադդայ։ Եկին ի մասարայ անձուկն. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Գ. 19։ ՟Ի՟Դ. 1. 23։)


Ագահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

avarice, niggardliness, stinginess.

NBHL (1)

Դարձոյց ի կամսարականն ... ոչ իբրեւ զանիրաւ ագահութիւն հօր իւրոյ արշակայ, այլ որպէս պարգեւս ընդ վաստակոց. (Խոր. ՟Գ. 38։)


Ամուր

See full entry →

adj. s.

solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened. —, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.

NBHL (2)

ռմկ. ամո՛ւր, ամպուր. լծ. թ. մամուր, եւ էմին. ὁχυρός կամ ἑχυρός munitus, firmus, tutus, ἑπικαίριος commodus, ἱσχυρός fortis, validus, ἁσφαλής cautus , ἁχείρυτος insuperabilis, qui sub manu redigi non potest Անքոյթ. ապահով. զօրաւոր. զգուշաւոր. պարսպաւոր, ազատ, անառիկ, անձեռնարկելի. անվնասելի. պնդակազմ. պինդ. հաստատուն. գավի. միւհքէմ. փէք. սարփ.

ԱՄՈՒՐ, ամրի, րաց. կամ րոյ, ոց. որ եւ ԱՄՐՈՒԹԻՒՆ, եւ ԱՄՐՈՑ. Ամո՛ւր տեղի. անքոյթ վայր՝ յոր լինի ամրանալ. տեղի ապաստանի կամ փախստեան. զգուշութիւն, պահպանութիւն. մարտկոց. պարիսպ. պատնէշ. բերդ. ակառն. աշտարակ. անձաւ. ὁχύρωμα, περιοχή, φρούριον, φυγαδευτήριον, βάρις, ἅκρα, ἁσφάλεια եւ այլն. munitio, munimentum, praesidium, propugnaculum, confugium, refugium, arx, turis, cautio եւ այլն. էմին՝ սաքին՝ սարփ՝ եէր, գալէ, գուլէ, եւ այլն.


Ամպ, ոյ, ոց

See full entry →

s.

cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.

NBHL (1)

Ամպ խտացեալ կամ լրթագոյն, ահագնատեսիլ, կարկտաբեր, անձրեւաձիր, հրածին, լուսարփի. (Պիտ.։ Նար. եւ այլն։)


Կամակար

See full entry →

adj. adv.

voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.


Կամակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

agreeing with, privy to, instrumental in;
accomplice, partaker in;
— լինել, to be a party to or instrumental in, to agree with, to approve of, to consent to.


Կամակորեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to wring, to twist;
to bend, to bow, to curve;
to distort, to overstrain a phrase, to strain, to misinterpret;
to pervert, to deprave;
— զարդարութիւն, to pervert justice.


Կամակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

consent, accord, complicity.


Կամարաձեւ

See full entry →

adj.

vaulted, arched;
— գործել՝ յօրինել, to arch, to vault.


Կամաւոր

See full entry →

adj.

spontaneous, voluntary, free.


Կամաւորաբար

See full entry →

adv.

cf. Կամովին.


Կամենամ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Կամիմ.


Կամն, մին, մունք

See full entry →

s.

flail, roller to thrash corn or beat out grain.


Կամնասայլ, ից

See full entry →

cf. Կամն.


Կամփսակ, աց

See full entry →

s.

oil-bottle;
phial.


Կայան, ից

See full entry →

s. ast. adj.

station, place, post, site;
position;
dwelling, residence, abode;
station;
cf. Կայուն;
վերին, գերակայիցն —ք, heaven.

NBHL (1)

Յայլ գիրս հասարակօրէն՝ որպէս Կայարան, օթեւան. վայր. բնակարան. դիրք. դադարք, տեղի. կողմն.


Կայծ, ից

See full entry →

s.

spark;
cf. Կարկեհան.

NBHL (1)

Կայծ եւ տպազիոն նոր ահարոնի։ Բիւրեղ պատուելի, տպազ սարդի, կայծ արփագունի. (Գանձ.։)


Կայծակնամաքուր

See full entry →

adj.

purified by fire.


Կայմ, ից

See full entry →

s.

mast;
sail;
weaver's beam;
— դրօչու, flag-staff;
կանգնել զ—ն, to raise a —;
խոնարհեցուցանել զ—ն, to unmast;
to dismast.


Կայսերական, ի, աց

See full entry →

adj.

imperial.

NBHL (1)

Յանկաւոր կայսեր կամ կեսարու. արքունի.


Կայտռամ, ացի

See full entry →

vn.

to rejoice, to exult, to leap, to frisk or skip for joy, to romp, to sport, to frolic, to play, to be all alive.


Կայտռեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Կայտռամ.


Կանաչագեղ

See full entry →

adj.

painted green, of a fine green colour;
greenish.


Կանաչանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become green, to grow green again;
to be verdant.


Կանաչութիւն, ութեան

See full entry →

s.

green, green colour;
verdure.


Կանգնաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

measuring by cubits.


Կանգուն, գնոց

See full entry →

s. adj.

cubit;
straight, standing, perpendicular, erect, on foot;
firm, stable;
— կալ, to be up or a foot;
to rise, to get up;
գնալ —, to be haughty, proud, vain;
նստաւ —, he sat upright;
եկաց —, he stopped, stayed, or did not pass beyond.

NBHL (1)

πῆχυς եւս եւ κύβιτον cubitus, -um . Անուն չափոյ, եւ ձող չափողական, ըստ հասարակ առման՝ Չափ միջոցի յարմկանէ ցծայր միջամատին, որչափ է եւ յուսոց ցարմուկն. այսինքն երկու թզաչափ. բայց սրբազան կանգունն էր կրկինն հասարակ կանգնոյ, այսինքն որչափ է ամբողջ բազուկն. ա՛յլ է եւ հսկայից կանգունն, եւ արքունին, եւ երկրաչափականն, եւ ազգայինն, եւ գաւառականն. զոր օրինակ Գ. Թագ. Է. 15. բարձրութիւն պղնձի սեան ասի լինել ԺԸ. կանգուն. որ ԼԵ դնի ի Բ. Մնաց. Գ. 15. եւ Երեմ. ԾԲ. 21. իսկ Փիլ. ել. Բ. 1. վեց թզաչափ դնէ զկանգունն, որպէս եւ զթիզն քիլ կոչէ. կանկուն .... եբր. ամմա.


Կանխագիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foreknowledge, prescience, gift of prophecy.


Կանխագոյն

See full entry →

adv.

already, before, previously, formerly, antecedently.


Կանխակալ, ոյ

See full entry →

adj.

ancient, of antiquated date or observance, old, inveterate;
— կարծիք՝ սովորութիւն, prejudice, prepossession, preoccupation;
— գիտութիւն, prescience, foreknowledge.