Definitions containing the research իլ : 9981 Results

Լուսաթեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to fly with bright wings.

NBHL (1)

Թռչիլ լուսաւոր թեւօք.


Լուսալիր

See full entry →

cf. Լուսալի.

NBHL (1)

Լուսին հնգետասաներորդութիւն լուսալիր լինի. (Փիլ. լին.։)


Լուսակերպ

See full entry →

adj.

like a light, clear, luminous;
—ք, angels

NBHL (1)

Ունօղ զկերպարանսզնմանութիւն լուսոյ եւ լուսեղինաց. լուսատեսիլ.


Լուսակիզն

See full entry →

adj.

of very white wool;
bright, shining.

NBHL (2)

Ի մաքրափայլգեղմն իմանալի եւ լուսակիզն. (Շ. մտթ.։) (որք մարթին բերիլ եւ ի յաջորդ նշ։)

Աձր մի գեղեցկատեսիլ ի կերպարանս ալեւորի լուսակիզն փայլմամբ. (Արծր. ՟Գ. 13։)


Լուսանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be light, to be daylight, to dawn;
մինչեւ լուսասցի օր, till tomorrow's dawn, till daybreak, tomorrow;
օրն լուսանայ, daybreak begins to appear;
լուսացաւ նոցա ի Բլէւնա, they arrived at Plewna with day-break;
եւ շաբաթ լուսանայր, and saturday commenced to appear;
յառաջ քան զաւուրն, before day-break.

NBHL (1)

Եւ ծագեալ լուսոյ արեգական. արեւը բացուիլ, Ծաթիլ.


Լուսապատար

See full entry →

adj.

full of light;
— լուսին, full moon.

NBHL (1)

Ի զենման գառինն լուսապատար լուսինն սկսանի պակասիլ. (Անան. ի յհ. մկ.։)


Լուսատես

See full entry →

adj.

that sees the light (eye);
of brilliant aspect.

NBHL (2)

Տեսօղ լուսոյ, եւ ունօղ զտեսիլ լուսոյ.

Փայլատակմանց ճառագայթիւք լուսատեսօք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Լուսատեսակ

See full entry →

adj.

like the light, clear, bright, brilliant;
beautiful.

NBHL (1)

φωτοειδής luciformis, lucidus. Որ ունիցի զտեսակ՝ զտեսիլ՝ կամ ղնմանութիւն լուսոյ. Լուսատեսիլ. Լուսաձեւ. լուսամպ. լուսի նման.


Լուսաւոր, աց

See full entry →

adj. s. fig.

clear, bright, brilliant;
luminaries, stars;
apostles, prophets, doctors;
— առնել, cf. Լուսաւորեմ.

NBHL (2)

Ի խոնարհիլ լուսաւորին (ընդ երեկս)։ Ի սպառումն լուսաւորին մեծի (ի մուտս արեւու). (Տօնակ.։)

Յորոց միջի երեւիցիք իբրեւ լուսաւորք յաշխարհի. (Փիլիպ. ՟Բ. 15։)


Լուսաւորեմ, եցի

See full entry →

va. fig. vn.

to illuminate, to make light, to render clear, to brighten;
to enlighten, to illumine;
to light, to kindle;
to make serene;
to restore to sight, to open the eyes of;
to manifest;
to shine, to glitter, to sparkle, to brighten.

NBHL (1)

Փայլել. ծագիլ. երեւելի կամ յայտնի կամ յայտնի լինել. փայլիլ.


Լուսաւորեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Լուսաւորեմ.

NBHL (1)

Կամ չ. ըստ յն. λάμπω refulgeo. ծագիլ. փայլիլ.


Լուսաւորիչ, չի, չաց

See full entry →

adj. s.

illuminator;
սուրբ Գրիգոր՝ — Հայաստանեայց, St. Gregory, the illuminator of the Armenian nation.

NBHL (1)

Որպէս եւ Սիկիլիացիք լուսաւորիչ իւրեանց գիտեն զսուրբն բագարատ։ (Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)


Լուսաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

light, brightness, glare, splendour;
illumination.

NBHL (1)

ԼՈՒՍԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. դարձ ի խաւարէ կռապաշտութեան ի լոյս աստուածագիտութեան. եւ Հոգեւորապէս լուսաւորիլն ի ներքուստ.


Լուսափայլեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shine, to shed light, to be brilliant.

NBHL (1)

ԼՈՒՍԱՓԱՅԼԵՄ ԼՈՒՍԱՓԱՅԼԻՄ. λάμπω, ἑλλαμπρύνομαι , φαίνω splendeo, luceo στίλβω, ἁπαυγάζω fulgeo. Լուսափայլ լինել. պայծառանալ. լուսաւորիլ. շողշողել.


Լուսափայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Լուսափայլեմ.

NBHL (1)

ԼՈՒՍԱՓԱՅԼԵՄ ԼՈՒՍԱՓԱՅԼԻՄ. λάμπω, ἑλλαμπρύνομαι , φαίνω splendeo, luceo στίλβω, ἁπαυγάζω fulgeo. Լուսափայլ լինել. պայծառանալ. լուսաւորիլ. շողշողել.


Լուսերակք

See full entry →

s. pl.

optic nerves.

NBHL (1)

Լինի օդ գործարան ական առ ի տեսեցելոյն գիտութիւն. այնպիսի՝ որպէս ենխելացն լուսերակք. այսինքն ուղղոյն ջիլքն. որպէս դնի ի յն. (Նիւս. բն. ՟Է։)


Լուսին, սնի, սնոյ

See full entry →

s. ast.

moon, the planet, or the luminary of the night;
moon, month;
ծագումն լուսնի, moon-rise;
լոյս լուսնի, moon-shine, moonlight;
շող լուսնի, moon-beam;
նոր, ամսագլուխ լուսին, new moon;
կարակնաձեւ, ուռճալիր լուսին, full moon;
աճեցուն, նուազուն, լուսալիր լուսին, crescent, waning, harvest moon;
կարմրորակ լուսին, red moon, April moon;
փուլ լուսնի, the waning of the moon;
cf. Քառորդ;
եւ ոչ լուսին կասէ ի մաշել եւ լնուլ, not even the moon ceases to wax and wane;
եւ էր գիշեր պայծառափայլ լուսնի, it was a beautiful moon-lit night, the moon shone bright;
լուսին ձիոց, horse-shoe;
տեսիլ լուսնի, phase;
ընթացք լուսնի, lunation, the lunar course.


Լուսնաձեւ

See full entry →

adj.

moon-shaped;
crescent-shaped;
orbicular.

NBHL (1)

σεληνοειδής, σεληνίς lunula. Որ ունի զձեւ նորոյ լուսնի եղջերաւոր. որպէս զմահիկ. Լուսնատեսիլ.


Լուսնացոյց

See full entry →

s.

almanac, calendar.

NBHL (1)

Որ եւ ինքն իսկ յուլիոս եգիտ զլուսնացոյցն հոռովմոց (հռովմայեցւոց), եւ զբերսեքիստոնն (լտ. պիսսէքսդիլէ, որ է նահանջ) կարգեաց. (Շիր. քրոն.։)


Լուտամ, ացայ

See full entry →

vn.

to scold, to reproach, to abuse, to imprecate.

NBHL (1)

Ոչ եւս յաւելից լուտալ զերկիր վասն գործոց մարդկան։ Ոչ յաւելիցն լուտալ զերկիր ... քանզի ոչ է պարտ յաւելուլ ի վերոյ եղելոցն նորոգ նզովս. (Փիլ. լին. ՟Բ. 54։)


Լուրջ, լրջաց

See full entry →

adj. adv.

gay, joyful;
sprightly, lively;
sober, grave, imposing, serious;
— երեսօք, seriously;
ի բարբառ —, with a serieus voice;
ի լրջեաց, ի լրջէ, in a waking state. cf. Լուրթ.

NBHL (2)

ԼՈՒՐՋ. ἰλαρός hilaris, -rus. Զուարթատեսիլ. զուարթ. պարզերես.

Որովք աչօք լուրջ եւ զգաստ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Լուցումն, ման

See full entry →

s.

lighting or setting on fire;
illumination;
fire, conflagration.

NBHL (1)

ἑξκαύσις combustio, ardor. Լուցանելն, եւ լուցանիլն. վառումն բորբոքումն.


Լպրծեմ, եցի

See full entry →

va.

to cause to slip;
to slip;
to slide, to glide.

NBHL (2)

ԼՊՐԾԵՄ ԼՊՐԾԻՄ. ὁλισθοποιῶ labare facio ὁλισθαίνω, ὁλισθέω labor, lapso, labefio. Սահեցուցանել, գայթեցուցանել. եւ Սահիլ, գայթել. սահեցնել, սկրդեցնել, սկրդիլ.

Լպրծող մեղօք անկանիլ, կամ գայթագղիլ. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Ե։ Բրսղ. մրկ.։ Տօնակ.։)


Լպրծուտ

See full entry →

adj.

cf. Լպիրծ.

NBHL (1)

Լպրծոտ, ողորկատեսիլ, ապակատարազ։ զօրէն վիմի լպրծոտ՝ ոտից անհաստատելի։ Լպրծոտ՝ լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի. ՟Ի՟Բ. լ.)


Լպրծոտ

See full entry →

adj.

cf. Լպիրծ.

NBHL (1)

Լպրծոտ, ողորկատեսիլ, ապակատարազ։ զօրէն վիմի լպրծոտ՝ ոտից անհաստատելի։ Լպրծոտ՝ լակոնացի եւ արաբացի վիմաց. (Մագ. ՟Ի. ՟Ի՟Բ. լ.)


Լպրշեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Լկտանամ.

NBHL (1)

ԼՊՐՇԵՄ ԼՊՐՇԻՄ. ἁπαναισχύνομαι, ἁναιδεύομαι impudenter ago. Լպիրշ լինել. լրբիլ. լրբաբար գործել. անամօթիլ. յանդգնիլ. ժպրհիլ. երեսը պատռիլ, երեսի ջուրը կորսընըցնել.


Լպրշիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Լկտանամ.

NBHL (1)

ԼՊՐՇԵՄ ԼՊՐՇԻՄ. ἁπαναισχύνομαι, ἁναιδεύομαι impudenter ago. Լպիրշ լինել. լրբիլ. լրբաբար գործել. անամօթիլ. յանդգնիլ. ժպրհիլ. երեսը պատռիլ, երեսի ջուրը կորսընըցնել.


Լպրշութիւն, ութեան

See full entry →

adj.

taciturn, silent, quiet;
solitary, retired.

NBHL (1)

եւ ոչ յայսոսիկ լպրշութեամբ ձեռնարկողացն արձակիլգիտեմ անպատիժ. (Սկեւռ. լմբ.։ եւ Տօնակ.։)


Լռեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to hold one's tongue, to remain silent, to be silent;
to keep silence, to cease to speak, to hold one's peace;
to cease, to be at rest, to repose, to rest;
to be out of work;
net to mention, to say nothing of, to suppress, to pass over in silence.

NBHL (1)

ԼՌԵԼ. ἠσυχάζω quiesco. Հանդարտել. առանձնանալ. դադարել. կասիլ. սըստըւիլ (յն. իսիխա՛ղօ, եւ այլն, լծ. թ. սիւքիւթ սիւրմագ, իսքէաթ օլմագ ).


Լսարան, աց

See full entry →

s.

hearing, ear;
hall of audience, auditory;
university.

NBHL (2)

Եւ ո՛բարեբաստագոյն լսարանօք. (Փիլ. իմաստն.։)

Փիղ ետ զորդի իւր ցպղատոն՝ ուսանել իմաստասիրութիւն. եւ նա զառաջինն հրահանգէր զնա գճիլ ի լսարանին. (Մխ. առակ.։)


Լսելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

audible;
that hears;
— առնել, to cause to hearken to, to cause to grant;
— լինել, to be heard or listened to;
to be hearkened to;
— եղեն աղօթք քո, your prayers have been heard;
— եղեն դից մաղթանք նորա, the gods grant him.

NBHL (3)

ἁκοστός audibilis Որ ինչ կարէ լսիլ, կամ հասանէ ի լսարանն. ըմբռնելի ականջօք.

ԼՍԵԼԻ ԼԻՆԵԼ. ἁκουστός γίνομαι, εἱμι audibilis fio, sum լսիլ. հռչակիլ. եւ ընդունելի լինել.

Անմեղ մարդկան, որ տգետ են իլսելեաց գրոց. (Եփր. աւետար.։)


Լսեմ, լուայ, լուր, լուեալ

See full entry →

va.

to hear;
to give audience to, to listen to;
to grant, to hearken to the prayer of;
to understand;
— զչար հոտ, to perceive the odour;
չլսելոյն, չլուելոյն առնել, to turn a deaf ear to;
լուայ զի, I have heard it said that;
լուարուք ինձ, listen to me, hear me;
լուր մեզ, hearken to us, grant our prayer;
ոչ լսեն ինձ, they do not listen to me.

NBHL (1)

ԼՍԵԼ. տր. խնդրով. Ունկնդիր լինել յոժարութեամբ. եւ Անսալ. հնազանդիլ. ընդունել զասացեալն, կամ զխնդիրն. անկարճ՝ ուշ դնել, մռել.


Լսեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to hear.

NBHL (1)

Առ յականէ տեսողացն եւ առ յունկանէ լսողացն զտեսիլ իւր եւ զբանն իւր լսուցանէր. (Եփր. համաբ.։)


Լսնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become white, to whiten, to bleach.

NBHL (1)

ԼՍՆԱՆԱՄ որ եւ ԼՍՆԻԼ. λευκαίνομαι, λευκαντίζω albesco, albus evado. Սպիտականալ ըստ իմիք. սպիտակ եւ փայլուն երեւիլ որպէս զլուսն. ճերմկնալ, ճերմկիլ.


Լրբիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be shameless, impudent, bold, brazen-faced;
to behave with insolence, to say silly, or impertinent things.

NBHL (1)

ἁναισχυντέω impudens sum, impudenter ago. լրբութեամբ վարիլ. լիրբ գտանիլ. անամօթիլ. ժպրհիլ. յանդգնիլ. լրբանալ, երեսի ջուրը կորսընցընել.


Լրբութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impudence, impertinence, insolence, shamelessness, arrogance, cynism;
ի — դարձուցանել, to render insolent.

NBHL (2)

ἁναισχυντία impudentia ἱταμία temeritas. Լիրբ գոլն. լըրբիլն. լրբանք. անամօթութիւն. անպատկառութիւն. ժպրհութիւն. յանդգնութիւն. անչաթ համարձակութիւն. աներեսութիւն.

Լրբութեամբ խիզախել, կամ առաջի աստուծոյ կալ, կամ մերձիլ ի համբոյր. (խոսր։ Սարգ.։ Շար.։)


Լրթագոյն

See full entry →

adj.

bluish grey.

NBHL (1)

Ամպ լրթագոյն ահագնատեսիլ. (Նար. լ։)


Լրթանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become bluish grey.

NBHL (1)

կապուտակիլ կամ աղօտանալ որպէս զլուրթ գոյն.


Լրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

entire estate, complement, completeness, fulness;
accomplishment, completion, perfection, consummation;
satiety;
reunion, multitude;
— լուսնի, full moon;
ի — ածել, to accomplish, to complete, to finish, to crown, cf. Կատարեմ;
ի — գալ՝ ելանել՝ հասանել, to be accomplished, to be fulfilled;
ի —, for the completion of;
ի — աղետիցս, to complete my misfortunes, to give me the finishing blow, to fill up the measure of my misfortunes;
— ժպրհութեան, եղերան, the height of insolence;
the lowest depth of crime;
— եղեւ փառաց նորա, his glory was at the highest pitch.

NBHL (1)

Բերրի լինել դաշտացն հասկաց լրութեամբ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Լրումն, ման

See full entry →

s.

cf. Լրութիւն

NBHL (1)

Ի ԼՐՈՒՄՆ ԳԱԼ կամ ԵԼԱՆԵԼ կամ ՀԱՍԱՆԵԼ է կոտրիլ։ (Շ. ա. պետ. Ծ. եւ ԻԱ։ Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)


Լրջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to awaken, to wake up;
to become sprightly, to indulge in mirth, to make merry.

NBHL (1)

Լուրջ լինել, արթուն եւ զուարթուն եւ զգաստ. Սթափիլ. արթնանալ.


Լքանիմ

See full entry →

vn.

to grow weak, to be disabled, to languish, to want force;
to despair, to be dispirited.

NBHL (3)

եւ ձ. ԼՔԱՆԻՄ παραλύομαι dissolvor ὁλιγωρέομαι parvipendor, negligor ἠττάομαι vincor (լծ. եւ langueo, liquesco ) որ եւ ԼՔՆՈՒԼ. Թողեալ լինել. թողանալ. թուլանալ. պարտիլ՝ պարտասիլ. կթոտիլ, լուծանիլ, իբր հալիլ մաշիլ. Երեսի վրայ մնալ.

Լքանիլ ի յուսոյ, կամ ի զուարթութենէ, կամ յողորմութենէ, կամ ի սովոյ։ (Նար.։)

Մի՛ լքանիլ ի կրօնիցն սակս եկելոց նեղութեանցն։ Լքան սիրտք իշխանացն։ Զօրացն լքելոց. (Յհ. կթ.։)


Լքումն, ման

See full entry →

s.

abandonment;
desertion, defection;
weakness, debility;
lowness of spirits, loss of courage.

NBHL (1)

Եւ Լքանիլն. Թուլութիւն. վստահութիւն.


Լքուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to weaken, to enfeeble;
to dispirit, to discourage, to dismay, to drive to despair.

NBHL (1)

παραλύω, καταπαύω dissolvo. որ եւ ասի ԼՈՒԾԱՆԵԼ. Տալ. լքանիլ թուլացուցանլ. ԴՎհատեցուցանել. Կթուցանել. մեղկացուցանել. կասեցուցանել. թուլցընել, լղքեցնել.


Լքուցումն, ման

See full entry →

s.

discouragement.

NBHL (1)

Լքումն. լքանիլն.


Ինքնեղութիւն, ութեան

See full entry →

s.

self-existence, substance, natural production.

NBHL (1)

Հալլենաց փիլիսոփայիցն կարծիք ... ինքնեղութեան արարածոցս եւ յաւիտենականութեան. (Լմբ. ժղ.։)


Ինքնուս

See full entry →

adj.

self-taught;
self-educated.

NBHL (1)

cf. ԻՄՔՆՈՒՍՈՒՄՆ. ԾՆունդ լինելութեան լաւագոյն բնութեամբ ինքնուս ելոյն. (Փիլ. ՟Դ. 12։)


Ինքնուսումն, ման

See full entry →

s.

cf. Ինքնուս.

NBHL (1)

ոչ առ վարդապետս ... ուսեալք, բայց ինքնլուրք եւ ինքնուսմունք։ Ինքնուսումն օրինօք առաքինութեամբս այսորիկ խրատեալ է։ առ ի միաբանութիւն ... ինքնուսման ազդին. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)


Իշամեղու, ղուի

See full entry →

s.

hornet, wasp.

NBHL (1)

զիշամեղուսն վնասակարս սատակեն. (Փիլ. լիւս.։)


Իշխանակին, կնոջ

See full entry →

s.

sovereign's wife, princess.

NBHL (1)

Քաղդէարէն՝ սառա, եւ հայերէն իշխանակին. (Փիլ. իմաստն.։)