Definitions containing the research տի : 10000 Results

Ամենահնար

See full entry →

adj.

very ingenious, very artful, very dexterous, skilful, most able.

NBHL (1)

Եւ մենքենաւոր. բազմահնար. ամենապատիր. չարարուեստ.


Ամենայաղթ

See full entry →

adj.

all-conquering, subduing all enemies, very victorious, that gains the advantage always.

NBHL (1)

Ամենայաղթ մարտիրոսօք, եւ ամենայն սրբովք. (Թէոդոր. կուս.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

See full entry →

adj. s.

all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

NBHL (9)

Յամենայնիցն կարեւոր է մեզ փախչել յախտից. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 2։)

Աստուած Տէր հողմ հարաւոյ յերկիր զտիւն ամենայն, եւ զգիշերն ամենայն։ Սիրեսցե՛ս զՏէր Աստուած քո յամենայն սրտէ քումմէ, եւ յամենայն անձնէ քումմէ, եւ յամենայն զօրութենէ քումմէ։ Այս ամենայն եղեւ, զի լցցի։ Շրջէր Յիսուս ընդ ամենայն կողմն գալիլեացւոց. եւ այլն։

Զայլոց իրաց ամենայնի։ Այլովքն ամենայնիւ վարին արուեստիւք. (Պիտ.։)

Պատճառ բարեաց ամենայնի։ Եդի զիս ամենայնիդ պարտական չարեաց։ Մարտիկք ամենայն. (Նար. ՟Ձ՟Բ. ՟Հ՟Բ։)

Արարածք ամենայն։ Զտիեզերս ամենայն. (Շար.։)

Եւ հելլենաբանութեամբ, որպէս տիեզերք. աշխարհ համօրէն. πᾶν, πάντα. universum, orbis, mundus. բոլոր աշխարք. պիւթիւն տիւնետ. ալէմ. ճիհան.

Կարի յոյժ ամենայնիւ բարեբախտիկն վայրս։ Բարեհամբաւք ամենայնիւ. (Պիտ.։)

Աստուած՝ որ ամենայնիւ լոյս է, ամենայնիւ լուր է, ամենայնիւ տես է, ամենայնիւ բան է։ Երկինք ամենայնիւ եւ տիեզերք ամենայնիւ ի վեր ունել ոչ բաւեն. (Ագաթ.։)

Հաւասար՝ քո ամենայնիւ։ Ամենայնիւ հատուցից զպատիժ պարտուցս։ Զամենայնիւ նորոգութիւնդ. (Նար.։)


Ամենայօժար

See full entry →

adj.

cf. Ամենայորդոր.

NBHL (1)

Ամենայօժար սրտիւ խնդութեամբ ուրախացաւ. (Փարպ.։)


Ամենանուազ

See full entry →

adj.

least, smallest, very little.

NBHL (1)

Յոյժ նուազ. պակասաւոր. տկար. յետին. խեղճ, քիչ մնացած.


Ամենապարկեշտ

See full entry →

adj.

very modest.

NBHL (1)

πάναγνος. pudicissimus, castissimus եւ πάνσεμνος. valde venerandus, magnificus Ամենեւին պարկեշտ. համեստ. ամօթխած. եւս եւ՝ նազելի եւ պատկառելի. ամենայն մեծարանաց արժանի. ամենամաքուր. մեծավայելուչ. փէք հիճապլը. հիճապ էտիլէճէք. հիւրմեթլի.


Ամենաստեղծ, ի

See full entry →

adj.

that has created all things, all-creating, omnipotent.

NBHL (1)

Որպէս ողորմած եւ ամենաստեղծ՝ ստացի՛ր վերստին։ Կապանք ամենաստեղծին զիս արձակեսցէ։ Կեցուցիչ կամաց ամենաստեղծիդ. (Նար. ՟Ծ՟Ե։)


Ամենավարան

See full entry →

adj.

most perplexed, very anxious, very embarrassed;
very irresolute, full of inquietude.

NBHL (1)

Յոգնապատճառեան ամենավարան (մեղաւորն)։ Ամենավարան տարակուսանաց։ Պատասխանատուութիւնս ամենավարանս։ Զամենավարան ձայն կողկողանաց սրտիս։ Եղիցի խաղաղութիւն հրամանաւ մեծիդ՝ ամենավարան բքոյս սասանման. (Նար. լ. ՟Ա. ՟Ի. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ա։)


Ամենատես

See full entry →

adj.

all-seeing.

NBHL (1)

Ամենատես նախախնամութիւն։ Հաւաստի դիտաւորութեամբ ամենատեսին. (Պիտ.։)


Ամենարուեստ

See full entry →

adj.

very skilful, ingenious;
very instructive;
most wise.

NBHL (1)

Մերթ՝ չարարուեստ. նենգաւոր. ամենապատիր. ֆէնտպազ. հիլլէպազ.


Ամենեւին

See full entry →

adv.

not at all, by no means, no wise, not in the least;
quite, wholly, totally, entirely.

NBHL (2)

Յորժամ արձակեսցէ զձեզ, ամենեւին հանցէ զձեզ աստի։ Օրէն յաւիտենական տեառն ամենեւին կատարեսցի։ Ոչ կարէր ամենեւին ի վեր հայել։ Ամենեւին մի՛ երդնուլ։ Եւ արդ ամենեւին իսկ վատթարութիւն է ի ձեզ։ Որպէս եւ ես ամենեւին ամենեցուն հաճոյ լինիմ։ Ամենայնի հաւատայ, ամենեւին (յն. զամենայն) յուսայ։ Պատուիրեցին ամենեւին մի՛ խօսել։ Մոլախոտէ՛ ամենեւին։ Ոչ մերձենայր ամենեւին հուրն ի նոսա. եւ այլն։

Ամենեւին պատշաճագոյն։ Նորոգագոյն ամենեւին։ Ամենեւին վատթարագոյն։ Ամենեւին ողորմելի, կամ ընտիր, կամ պիտանացու. (Պիտ.։)


Ամիս, մսոյ, ամսեան, մնոց

See full entry →

s.

month;
ամիս յամսոյ, ամսոյ ամսոյ, every —;
առաջին օր ամսոյ, the first day of the month;
ի սկիզբն ամսեան, the beginning of the month;
ի վերջ ամսոյ, the end of the month;
ի մէջ կոյս ամսեան, towards the middle of the month.

NBHL (3)

μήν. mensis Որպէս թէ ամ փոքրիկ, այս ինքն ամ լուսնի, որ է ամբողջ շրջան մի նորա ի ՟Ի՟Թ, կամ ի ՟Լ աւուրս. եւ երկոտասաներորդ մասն տարւոյ կամ շրջանի արեգական. վասն որոյ տճկ. ա՛յ, է անխտիր լուսին, եւ ամիս. մահ, շէհր.

Ըստ շարժական տոմարի ազգիս՝ յայլեւայլ տարիս ամիսք հայոց ի դէպ գան այլեւայլ ամսոց հռովմայեցւոց. իսկ ըստ յայսմաւուրաց՝ որ յարմարեալ է ըստ ժամանակի թարգմանչաց կամ ըստ թարգմանութեան Աստուածաշնչին, եւ կոչի անխաղաց կամ անշարժ տոմար Սարկաւագ վարդապետի, միշտ նաւասարդի ՟Ա. կապեալ է ընդ ՟Ժ՟Ա. օգոստոսի։

Որպէս յանուն Հայկայ ազգս Հայ անուանեցաւ, այսպէս եւ ամիսքս ի զաւակաց անուանց նորա զանուն ընկալան. եւ են այսոքիկ. Նաւասարդի, Հոռի, Սահմի, Մեհեկի, Արեգի, եւ Հրոտից. սոքա որդիք էին։ Արաց, Մարերի, Տրէ, եւ Քաղոց, սոքա դստերք էին։ Իսկ Մարդաց, եւ Հարուանց՝ որ է Ահկի, զայս ի գործոց առին զանուանս. իսկ ընդ այն ժամանակս ամառնայինք էին այսոքիկ. (Յկ. ղրիմ.։)


Ամիրայ, ից

See full entry →

s.

knight;
sir, esquire, master.

NBHL (1)

Ամիրայն (ափշին) անց գնաց յԱտրպատական։ Իսկ ամիրային թողլով երկուս ոստիկանս ի Վան. (Արծր.։)


Ամիրապետ, ի, աց

See full entry →

s.

caliph.

NBHL (2)

Պետ ամիրայից. ազգապետն հագարացւոց՝ որպէս յաջոյդ Մահմէտի. խալիֆա

Մեծն ամիրապետն առաքէ ոստիկան ի հայս. (Ուռպ.։)


Ամլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be or become barren.

NBHL (1)

Յայն սահմանի (կենաց) ամլանալ տիրէ. (Կանոն.։)


Ամոլ, լոյ, լի, ամլոյ

See full entry →

s.

cf. Ամոլ.

NBHL (1)

Միաբանեցին երկու երկու (տիկնայք) իբրեւ ամոլք հաւանք եւ հաւասարք՝ ուղիղ տանելով զակօսն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ամոլաջիլ

See full entry →

s.

ham-string, tendon of the ham.

NBHL (2)

Զոյգ կամ հաստաձիգ ջիլ՝ որ ի զիստն կամ ի յետին կողմն բարձից կենդանւոյ. (ռմկ. ըստ ոմանց՝ մամուջեղ) ըստ եբր. քաֆ իբր ոլորք. յն. է զի դնէ πλατύς այս ինքն լայնութիւն, կամ տախտակ (զըստի). եւ է զի νεῦρον որպէս եւ լտ. nervus այս ինքն ջիղ.

Բուռն եհար զամոլաջլէ զըստի նորա, եւ ընդարմացոյց զամոլաջիլ զըստին Յակոբայ ... Զամոլաջիլն՝ զոր ընդարմացոյց, որ է ի վերայ տախտակի զըստին. զի բուռն եհար զտախտակէ զըստին Յակոբայ, եւ ընդարմացոյց զամոլաջիլ նորա. (Ծն. ՟Լ՟Բ. 25. 32։)


Ամուսնական, ի, աց

See full entry →

adj.

conjugal, matrimonial, nuptial.

NBHL (1)

γαμικός, γαμίος nuptialis Սեպհական ամուսնութեան կամ ամուսնաց. կարգուածներու վերաբերեալ. տիւնեայա կիրէնլէրէ միւդալիգ.


Ամուսնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to marry, to wed.

NBHL (1)

Կապիլ ամուսնութեամբ. պսակիլ. փեսայանալ եւ հարսնանալ. կարգուիլ, պսակուիլ. էվլէնմէք. տիւնեայտ կիրմէք. նիքեահլանմագ. γαμέω, ἑπιγαμβρεύω, συνοικέω nubeo, affinitatem ineo, cohabito


Ամուսնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

adj.

to marry, to give in marriage, to wed.

NBHL (1)

Տալ յամուսնութիւն զուստր կամ զդուստր. γαμίζω nuptum do, ἑκγαμίζω, ἑκγαμίσκω nuptui colloco, a domo eloco որ եւ ըստ յն. ոճոյ, է ամուսնացուցանել զինքն. առն լինել. կարգել. եվլէնտիրմէք. եվերմէք. թեէհհիւլ էթտիրմէք. եւ կարգուիլ. եվլէնմէք. Ըստ վերջնոյս այսմ իմա՛ զասելն.


Ամուսնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

marriage, nuptials, wedding;
matrimony, wedlock;
առնուլ յ—, to take in marriage;
եղծանել ըղպսակն ամուսնութեան, to annul or do away a marriage;
գալ յ—, to marry.

NBHL (3)

Արդ յաղագս ամուսնութեանց այսպէս ճշգրտագոյն ասացեալ է քահանայապետին, մինչ զի եւ ոչ զայրին թողութիւն տալ նմա յամուսնութեան. (Փիլ. քհ. ՟Թ։)

Տե՛ս թէ որպէս ի հինն եւ ի նորս սուրբքն եւ հաճոյքն Աստուծոյ ընտրեցան յամուսնութենէ անտի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)

Յայսքան չարիս շաղախեալ՝ ամուսնութեամբ՝ օտարոտի օրինաց՝ պոռնկեցան յԱստուծոյ։ Ստեցին նոքա ամուսնութեան Աստուծոյն իւրեանց՝ պաշտել զկուռսն Բահաղու, եւ ստէր երկիրն նոցա՝ ամուսնութեան իւրեանց, եւ հնազանդի թշնամեացն. (Լմբ. ովս.։)


Աստուածախառն

See full entry →

adj.

who is united to God.

NBHL (1)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԽԱՌՆ (մարմին). Ի լատին գիրս բացատրի, deo mixtum, divinum. իսկ ի յն. թէպէտեւ լինի բարդութիւն հանգէտ հյ. այլ ի բանն Եպիփ. խչ. դնի միով բառիւ θεώσωμος , որպէս թէ Աստուածամարմին. որ չէ ի դէպ հայկաբանօրէն։


Աստուածախօսեմ, եցի

See full entry →

vn.

to speak, to discourse of God or with God;
to talk divinely.

NBHL (3)

Բարւոք աստուածախօսեաց աստ, եւ կարի կարեւոր. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)

Հարցցո՛ւք զսուրբն Պօղոս, թէ ուստի՞ առեր պատճառս այդպէս աստուածախօսել. (Սեբեր. ՟Է։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍԵԼ. Խօսել Քրիստոսի աստուածապէս եւ տիրապէս, կամ աստուածային բերանով իւրով.


Աստուածածանօթ, ից

See full entry →

adj.

who has the knowledge of God.

NBHL (1)

Ծանօթ եւ տեղեակ ճշմարտի Ատուածոյ. ատուածապաշտ.


Աստուածածանօթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

knowledge of God.

NBHL (1)

θεογνωσία cognitio dei Ատուածգիտութիւն. ծանօթութիւն ճշմարտին Ատուածոյ.


Աստուածածին, ծնի, իւ

See full entry →

adj.

Mother of God.

NBHL (1)

θεοτόκος deipara, dei genitrix Սեպհական սրբոյ կուսին Մարիամու մօրն Յիսուսի, որպէս Ծնօղ Ատուածոյ ի մարմնի. մայր բանին. ատուածամայր. տիրամայր. տիրածին կոյս.


Աստուածակազմ

See full entry →

adj.

constructed or made by God.

NBHL (1)

Ոչ մարդկայնոյ արուեստի գիւտ, այլ սրբազան եւ ատուածակազմ. (Պրպմ. ՟Լ՟Բ։)


Աստուածական, ի, աց

See full entry →

adj.

divine.

NBHL (3)

Գործովքն բարութեան լուսաւորեալք ի հանգիստ նորոգական վայելչութեան դրախտին ընդ աստուածական փեսային. իմա՛, ընդ Աստուծոյ՝ երկնաւոր փեսային։

Ոչ պարտիմք համարել ոսկւոյ կամ արծաթոյ զաստուածականն լինել նմանող (յն. (նմանն, իբր նմանողութիւն). Գծ. ՟Ժ՟Է 29։)

Միապատիւ է աստուածականն, եւ ոչ բազմաբար. (Կորիւն.։)


Աստուածակերպ

See full entry →

adj.

godlike, in the form of God, divinely.

NBHL (1)

Եւ ադամ վերստին աստուածակերպ ճոխանայ. (Շար.։ Նովին ոճով ասին.)


Աստուածակիր

See full entry →

adj.

that bears God.

NBHL (1)

Գտին (զգերեզմանն) ունայն յաստուածակիր մարմնոյն. (Խոր. առ արծր.։)


Աստուածակողմն

See full entry →

s.

side or part of God

NBHL (2)

Դու եղիցիս նման յաստուածակոյս կողմանէ։ Հաւատարիմ քահանայապետ յաստուածակոյս կողմանէ անտի։ Ամենայն քահանայապետ վասն մարդկան կայ յաստուածակոյս կողմն անդր. (Ել. ՟Դ 16։ Երբ. ՟Բ 17։ ՟Ե 1։)

Յորժամ յօժարութիւն ոք եւ փոյթ յանձին ունիցի, տացի նմա ամենայն ինչ եւ յստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ. մ. ՟Բ 20։)


Աստուածակոյս կողմն

See full entry →

cf. Աստուածակողմն.

NBHL (2)

Դու եղիցիս նման յաստուածակոյս կողմանէ։ Հաւատարիմ քահանայապետ յաստուածակոյս կողմանէ անտի։ Ամենայն քահանայապետ վասն մարդկան կայ յաստուածակոյս կողմն անդր. (Ել. ՟Դ 16։ Երբ. ՟Բ 17։ ՟Ե 1։)

Յորժամ յօժարութիւն ոք եւ փոյթ յանձին ունիցի, տացի նմա ամենայն ինչ եւ յստուածակոյս կողմանէ անտի. (Ոսկ. մ. ՟Բ 20։)


Աստուածահայր, հօր

See full entry →

s.

father of God.

NBHL (1)

Մեծ աւետիք են այսօր աստուածահօրն ադամայ. մեծ աւետիքեն այսօր աստուածահօրն Յովսեփայ. (Գանձ.։)


Աստուածահրաշ, ի, ից

See full entry →

adj.

done by a miracle or divinely.

NBHL (1)

Աստուածահրաշ աւուրս պատիւ. (Աթ. ի ստեփ.։)


Աստուածամարդ, ոյ

See full entry →

s.

God and man conjointly.

NBHL (1)

Ընդ միոյ վարդապետի եւ հովուի աստուածամարգոյն կարգեսղք Յիսուսի։ Յանրաժանելի եւ անշփոթ աստուածամարգոյն. (Թղթ. ման. առ Շ։ Լմբ. յայտն.։)


Աստուածամարտ, աց, ոց

See full entry →

adj.

that wars against Heaven, that is repugnant to God;
յ— մատչել, to declare against Heaven.

NBHL (2)

Զաստուածամարտիցն բերանս կարկեաց։ Հայհոյութեանն համբերութիւն յաստուածամարտիցն. (Նար. ՟Չ՟Գ. ՟Կ՟Զ։)

Դատապարտեցից զաստուածամարտիցն ժողովբ. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Աստուածամուխ

See full entry →

adj.

who is profoundly learned or versed in divine things;
who is familiar with God;
hardened by God.

NBHL (2)

Միջամուխ յԱստուած. աստուածային իրօք որպէս պողովատիկ. կամ թափանցանց լեալ աստուածային հրով. աստուածամերձ. սերտ միացեալ յԱստուած.

Աստուածամուխ կենացն լինել ժառանդորդ։ Զի մերձաւորս եւ աստուածամուխս պատրաստիցէ։ Աստուածամուխ լինել աստուածական վայելչութեանն. (Ագաթ.։)


Աստուածայայտնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Epiphany.

NBHL (1)

Եւ մանաւանդ՝ մարդեղութեամբ բանին. վասն որոյ անխտիր աստուածայայտնութիւն կոչի՝ որպէս ծնունդն Քրիստոսի, որով Աստուած յայտնեցաւ ի մարմնի, եւ յայտնեաց զինքն հովուաց, նոյնպէս եւ գալուստ մոգուց՝ որ եւ ՅԱՅՏՆՈՒԹԻՒՆ ասի. որպէս նշնակաէ Ածաբ. ի ճառն ծննդ։


Աստուածային

See full entry →

adj.

divine, belonging to God;
sacred, pious.

NBHL (3)

Աստուածայնովքն արուեստիւք։ Աստուածայնով իմն կենդանութեան հագագաւ։ Ճայթմամբ աստուածայնով հնչեցեալ. (Նար.։)

Ուստի ասի եւ զմարդկանէ՝ եւ զմարդկային իրաց՝ որպէս Աստուածանման, աստուածարեալ. սուրբ, աստուածայինն՝ դաւիթ, կամ Մովսէս, եւ այլն. (Պիտ.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)

Անսովոր է ի մեզ ասելն լատին ոճով.


Աստուածանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to make one's self God;
to become God;
to unite one's self, to join one's self to God;
to resemble God.

NBHL (1)

Աստուած մարդացաւ, մարդն աստուածացաւ. անխտիր լինի այլեւայլ մտօք իմանալ զՔրիստոսէ՝ ըստ որում մարդ, եւ զմարդկային բնութենէս մերմէ առ հասարակ.


Աստուածաշունչ

See full entry →

s.

inspired by God, divine, holy;
Bible, holy Scripture.


Աստուածաչարչար

See full entry →

adj.

who has caused God to suffer;
who holds the doctrine that God is amenable to suffer.

NBHL (3)

Չարչարօղ զԱստուած. աստուածասպան (հրէայք). տիրասպան. քրիստոսասպան.

Եւ Որ ասի ընծայել չարչարնս աստուածութեան, (որպէս եւտիքէս եւ արիոս՝ այլեւայլ օրինակաւ).

Ո՛չ եմք աստուածաչարչար որպէս ամբարիշտն եւտիքէս։ Յանմաքուր եւ յաստուածաչարչար աւանդութեանցն եւտիքի. (Զքր. կթ. թաղմ.։)


Աստուածապաշտ

See full entry →

adj.

who worships God, pious, religious, devout, spiritual.

NBHL (2)

Աստուածապաշտից սահման. (Նար. ՟Ի՟Է։)

Որ պաշտէն՝ որպէս ինքն կամի պաշտիլ Աստուած, նա է աստուածապաշտ. (Վանակ. յոբ.։)


Աստուածապարգեւ

See full entry →

adj.

given by God.

NBHL (1)

Աստուածապարգեւ աւետիք, կամ գիր կամ բարին. (Ագաթ.։ Խոր. հռիփս.։ Կորիւն.։ ԼԾ. աստուածաբ։)


Աստուածապէս

See full entry →

adv.

cf. Աստուածաբար.

NBHL (1)

Աստուածապէս տիրաբար ետ զայն վճիռն. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Աստուածառաք

See full entry →

adj.

sent by God.

NBHL (2)

Աստուածառաք սպասաւորութիւն, կամ աստիճան. (Նար. հ. եւ Նար. խչ.։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱՌԱՔ. ՅԱստուծոյ առաքեալ ի պատիժ աստուածասաստ. աստուածահար. աստուածապատիժ. θεήλατος


Աստուածասաստ

See full entry →

adj.

chastised by God;
that comes of divine wrath.

NBHL (1)

Աստուածային սաստիւ, եւ սաստկութեամբ եղեալն. θεήλατος.


Աստուածասէր

See full entry →

adj.

that loves God, pious.

NBHL (1)

Քաջայարմար գոլով (աղն հաղորդութեան այնմիկ՝ որ առ բերանոյն զգայութեան աղոց ըստ համեմատութեան օրինի՝ աստուածասէր մարմին եղեւ. (Պղատ. տիմ.։)


Աստուածասպան

See full entry →

adj.

that has put God to death.

NBHL (1)

Սպանօղ Քրիստոսի Աստուծոյ մերոյ. խաչահանու. տիրասպան. Հաղորդակից է աստուածասպանիցն, եւ որոց զառաքելսն տեառն կոտորեցին. (Ածազգ. ՟Ծ՟Գ։)


Աստուածասքանչ

See full entry →

adj.

cf. Աստուածահրաշ.

NBHL (1)

Աստուածասքանչ աւետիք, կամ զօրութիւն, կամ տնօրէնութիւն. (Ագաթ.։ Շ. թղթ.։) (Տօնակ.։)