Definitions containing the research էութիւն : 279 Results

Կցորդակից

See full entry →

cf. Կցորդ.

NBHL (1)

Յայլ իմն էութիւն յեղաշրջեն կցորդակից տարերաւն. (Լմբ. պտրգ.։)


Կցուածոյ

See full entry →

adj.

adventitious, additional.


Հագագ, աց

See full entry →

s.

breath, respiration;
throat, gullet, larynx;
aspiration;
pronunciation.

NBHL (1)

Ի թառանչ սրտին՝ հագագին դուռն հրդեհեալ։ Զհաչման հագագին, զէութիւն շնչոյն։ Կենդանութեան հագագաւ ազդէ։ Շնչման հագագին. եւ այլն. (Նար.։)


Հաւասարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

equality, parity;
uniformity, conformity;
comparison, likening;
equalization;
participation, sharing;
union, concord, agreement;
գալ ի — ընդ, to equal;
cf. Հաւասարումն.

NBHL (1)

Դրոշմ ձեզ տուաւ ի հաւասարութիւն հոգւոյն սրբոյ։ Ոչինչ հաւասարութիւն ունէր ո՛չ ընդ հրէութիւն եւ ո՛չ ընդ քրիստոնէութիւն. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ. եւ ՟Զ։)


Միակամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Համակամութիւն.

NBHL (1)

Զմի եւ զոյգ իշխանութիւնն ցուցանելով եւ զմիակամութիւն (յն. զմի եւ զնոյն էութիւն)։ Համապատիւ միակամութիւն էր (յն. համապատուութիւն). (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 18. 24։)


Միական, ի

See full entry →

adj.

only, sole, singular.

NBHL (1)

Իսկ էութիւնն աստուածական՝ յառեալ բնութիւնըն նիւթական, անխակտելի է միական՝ յորովայնէն մինչ յաւիտեան. (Շ. խոստով.։)


Միանձնական, ի, աց

See full entry →

adj.

solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.

NBHL (1)

Մի է ըստ բնութեան աստուածային էութիւն, բայց եւ ո՛չ միանձնական, (այլ՝ երեքանձնեայ). (Տօնակ.։)


Միաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be united, joined, attached or tied together;
to be mixed;
coupled, matched.

NBHL (1)

Հոգիդ աստուծոյ՝ անեղ էութիւն, ընդ հօր եւ ընդ որդւոյ միաւորեալ բնութեամբ։ Վասն որոյ եւ մչք զհոգին սուրբ ընդ հօր միաւորեալ, եւ ընդ որդւոյ միասնական խոստովանիմք. (Շար.։ Ժմ)


Պարզամիտ, մտաց

See full entry →

adj.

simple-minded, sincere, ingenuous, candid, artless, good-natured;
simple, silly, foolish, imbecile.

NBHL (1)

Մի՛ գայթագղեցուսցեն զոք առ ի պարզամտացն եղբարց. (Աթ. ՟Է։ Ի ներքս ածեալ իմացան առ ի խաբէութիւն պարզամտացն. Առ որս. ՟Գ։)


Պարզամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Պարզմտութիւն.

NBHL (1)

Առ նոյն ինքն խաբէութիւն նոցա դժուարեցաւ, զոր կրեաց պարզամտութեամբ. (Առ որս. ՟Ժ։)


Հայրազեղծ

See full entry →

cf. Հայրախեղդ.

NBHL (1)

Բամբասել զիս, եւ հայրազեղծ կոչել (վասն դառնալոյ ի քրիստոնէութիւն). (Դիոն. թղթ.։)


Հայրապետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

patriarchate, pontificate.

NBHL (1)

Որ առաջի երթային, հայրապետութիւնք, մարգարէութիւն ... Իսկ զկնի՝ երանելի առաքեալքն. (Մեկն. ղկ.։)


Հասումն, ման

See full entry →

s.

the arriving, arrival;
cf. Հասողութիւն.

NBHL (1)

Գիտութիւն աստ զէութիւն բնութեանն ասեմք գուշակեալ, եւ զհասումն ամենայնին. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)


Հարաւահողմ

See full entry →

s.

south wind, auster.

NBHL (1)

Հարաւահողմ մահաբեր խորշակ։ Մահաշունչ հարաւահողմ խաբէութիւն։ Ի հարաւահողմ խաբէութենէ հեթանոսաց։ Որ ի հարաւահողմն հագարու հասին. (Յհ. կթ.։)


Հաւան

See full entry →

s. adj.

consent, persuasion;
*cf. Սանդ;
consenting, persuaded, convinced;
— գտանիլ ընդ, to consent, to assent;
ի — ածել, cf. Հաւանեցուցանեմ;
ի — գալ, cf. Հաւանիմ;
— հաճութեամբ, willingly, with pleasure;
—ք եւ հաւասարք, agreeing together, unanimous.

NBHL (1)

Ի հաւան եկի զփակեալ մարգարէութիւնն բանալ։ Չկամի գալ ի հաւան, թէ մեղայ. (Ոսկ. ՟ա. թես. եւ Ոսկ. եբր. ՟Լ՟Ա։)


Ստեղծում, ծի

See full entry →

va.

cf. Ստեղծանեմ.


Ստորանկիմ, կայ

See full entry →

vn.

to fall down, to precipitate;
to fall under, to submit, to yield, to be subject to, to undergo.

NBHL (1)

Մի՛, որք վասն չարչարանաց են բանք՝ վնասեսցեն զքեզ, եթէ զիարդ աստուած ստորանկի ընդ չարչարանօք։ Մի՛ ոք կարծիցէ զգեր ի վերոյն էութիւն ընդ մահուն չարչարանօք ստորանկիլ. (Լծ. ածաբ.։ Լմբ. հանգ.։)


Պայծառաբան, ից

See full entry →

adj.

speaking brilliantly or eloquently.

NBHL (1)

Որք առ խաբէութիւն պատրանաց լսելեաց գեղեցիկ արուեստակեալ ստեղծուածս ի միասին անկեալ թուեցան առ անուանցն իրս պայծառաբանք երեւեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ուրեք

See full entry →

adv. adj. s.

somewhere, in some place;
one, some, certain;
some place;
ոչ —, no where;
թէ — գայցէ ի տուն, if he ever returns home;
ի քաղաքի —, in a city;
ի տեղւոջ —, in a place;
ամենայն —, every where;
— —, in some places;
— —, է —, sometimes;
բազում —, in many places.

NBHL (1)

Ուրեք ուրեք գտեալ աշխատութեամբ։ Որ եւս ուրեք ուրեք ի ծածուկ յիշխանութեան պարսից ունէին զքրիստոնէութիւն. (Խոր. ՟Ա. 1։ Եղիշ. ՟Բ։)


Չարարուեստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

artfulness, craft, shuffling, cheating.

NBHL (1)

Խաբէութիւնն եւ բիւր չարարուեստութիւնն. (Մաշկ.։)


Չարացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render bad, wicked or worse, to provoke or excite to evil;
to incite to anger, to exasperate, to envenom.

NBHL (1)

Դիւայինն ցեղ զիա՞րդ բարի ի բարւոյ եղեալ այլայլեցաւ, եւ զի՞նչ որ չարացոյցն զնա։ Չար՝ թէ չար է, եւ ոչ մի էութիւն եւ ծնունդ առնէ, բայց միայն չարացուցանէ եւ ապականէ. (Դիոն. ածայ.։)


Սեղմ

See full entry →

adj.

close, dense, compact, firm, strait, narrow, compressed, confined.

NBHL (1)

Արար աստուած յերկրորդ աւուրն զհաստատութիւնն սեղմ եւ թաղուն (իբր թաղկեալ) բնութիւն, հինգերորդ էութիւն. (Մխ. այրիվ.։)


Սեռական, ի, աց

See full entry →

adj. gr.

generic;
general, universal;
genitive.

NBHL (1)

Սեռական սեռ է, որ ոչ իցէ տեսակ, վասն ոչ ունելոյ ի վերայ նորա այլ սեռ։ Առաջին եւ սեռականաց սեռ էութիւնն է. այս է առաջին եւ սեռական սեռ. որ եւ Սեռականագոյն ասի. (Դամասկ.։)


Ստութիւն, ութեան

See full entry →

s.

falsehood, untruth, story, fib, falseness, falsity;
ցուցանել զ—, to give the lie to;
to belie.

NBHL (1)

ψεῦδος, ψευδή, ψεύσμα mendacium, falsitas, fallacia. որ եւ ՍՈՒՏՔ. Բանսուտ. եւ Սուտն գոլ բանից կամ գործոց. ստախօսութիւն, եւ խաբէութիւն, խարդախութիւն, նենգութիւն, կեղծաւորութիւն, կեղծաւորութիւն, սնոտիք.


Սփիռ

See full entry →

cf. Սփիւռ.

NBHL (1)

Լոյսն այն պարզ եւ սփիւռ է բնութեամբ։ Աստուած ասէ, պարզ եւ սփիւռ էութիւն է. (Սեբեր. ՟Զ. ՟Է։)


Յորդորեմ, եցի

See full entry →

va.

to exhort, to persuade, to excite, to incite, to induce, to stimulate, to spur or urge on;
to encourage, to animate, to inflame, to comfort;
to multiply, to augment, to increase.

NBHL (1)

Տեսանէր զքրիստոնէութիւնն, որ օր քան զօր յորդորեալ տարածանէր. (Եղիշ. ՟Բ։)


Յուդայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

Judaism.

NBHL (2)

ἱουδαϊσμός judaismus. Վիճակ եւ օրէնք՝ կրօնք եւ սովորութիւն յուդայեանց, այսինքն հրէից. հրէութիւն. եահուտիլիք.

Յուդայութիւն ի Յուդայէ, որ է հրէութիւն. եւ ի վախճանի հրէութեան՝ Քրիստոնէութեան անուն ի Քրիստոսէ. (Եզնիկ.։)


Յօրինեմ, եցի

See full entry →

va.

to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.

NBHL (1)

Որ յոչնչէ զամենայն յէութիւն յօրինեցեր։ Յօրինեսցեն անձանց պսակս. (Ագաթ.։ Յճխ. ՟Ի։)


Նախանձաբեկ

See full entry →

adj.

dying with envy, full of envy, envious, jealous;
— առնել, to move to envy, to provoke to jealousy, cf. Նախանձեցուցանեմ.

NBHL (1)

Բազում են գունդք նախանձասբեկաց եւ չարախօսացն։ Նախանձ նախանձաբեկացն յոչէութիւն դառնայ. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Յառաջ

See full entry →

cf. Յառաջս.

NBHL (1)

Յառաջ ածէ զամենայն էութիւնս. այսինքն գոյաւորէ. (Դիոն. ածայ.։)


Յառաջագուշակ

See full entry →

cf. Նախագուշակ.

NBHL (1)

Յառաջագուշակ տեսողութիւն, մարգարէութիւն. (Ագաթ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ի՟Գ.։)


Յառաջաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction, prophecy.

NBHL (1)

προφώνησις praedictio. Կանխաձայնութիւն. մարգարէութիւն. կանխաւ բարբառելն.


Յառաջգիտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prescience.

NBHL (1)

πρόγνωσις praenotio, praescientia եւ προφητεία, πρόρρησις prophetia, praedictio. որ եւ ՅԱՌԱՋԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. ՆԱԽԱԳԻՏՈՒԹԻՒՆ. Կանուխ գիտութիւն. նախատեսութիւն, նախախնամութիւն Աստուծոյ. եւ Կանխաձայնութիւն. մարգարէութիւն. եւ Կանխագոյն տեղեկութիւն.


Յառաջընծայ

See full entry →

adj. s. fig.

offered beforehand;
first fruits;
the first proselyte.

NBHL (1)

Տեսանե՞ս զելսն յառաջընծայս։ Որում յառաջընծայ իսկ եղեալ յերգ սաղմոսարանին մարգարէն։ Որպէս ասէն իսկ յառաջընծայ մարգարէութիւնն. (Ագաթ.։)


Յարձակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Արձակեմ.

NBHL (1)

Զորս յետ սոցա էութիւնքն՝ առ փափագելին սոքա յարձակեցուցանեն։ Մեր առ նա յարձակելոյ եւ յարձակեցուցանելոյ։ Յարձակեցուցանել զտրուպսն յառաջ կոյս, իսկ նոցա եւ յառաջ երթալ։ Որպէս գոյութեամբ բարի՝ յամենայն էսս յարձակեցուցանէ զբարերարութիւնսն. (Դիոն.։)


Յարձակեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Արձակեմ.

NBHL (1)

Զորս յետ սոցա էութիւնքն՝ առ փափագելին սոքա յարձակեցուցանեն։ Մեր առ նա յարձակելոյ եւ յարձակեցուցանելոյ։ Յարձակեցուցանել զտրուպսն յառաջ կոյս, իսկ նոցա եւ յառաջ երթալ։ Որպէս գոյութեամբ բարի՝ յամենայն էսս յարձակեցուցանէ զբարերարութիւնսն. (Դիոն.։)


Յեղանակաբար

See full entry →

cf. Յեղանակագոյն.

NBHL (1)

Յեղանակաբար զգնացս ղոշոտութեան եւ զանլուր խաբէութիւնս դիւական պատրանաց ի գինի առակէ. (Համամ առակ.։)


Յեղանակագոյն

See full entry →

adv.

figuratively, allegorically, symbolically, mystically, mysteriously.

NBHL (1)

Յեղանակաբար զգնացս ղոշոտութեան եւ զանլուր խաբէութիւնս դիւական պատրանաց ի գինի առակէ. (Համամ առակ.։)


Մշտնջենաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

perpetual, continual, eternal, everlasting, endless;
— շարժումն, perpetual motion.

NBHL (1)

Մի էութիւն մշտնջենաւորական է, եւ պատճառ ամենեցուն լինելոյ. (Եզնիկ.։)


Մոգութիւն, ութեան

See full entry →

s.

profession of a sorcerer;
magic art, demonology, witchcraft, charm.

NBHL (1)

Ընդաճէր զմոգութիւն եւ զքաղդէութիւն։ Գրեալ զօրէնս մոգութեան գահ եւ պատիւ չտայք. (Եղիշ. ՟Բ։ Փարպ.։)


Մոլորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wandering, straying, aberration;
error, heresy;
seduction, perversion, subornation, corruption;
fury, mania, folly, frenzy, madness;
— մտաց, mental aberration;
ծայրայեղ —, sad extremity, excess;
բազում դպրութիունք զքեզ ի — դարձուցանեն, much learning doth make thee mad.

NBHL (1)

πλάνη, πλάνησις error, erratio, seductio, vagatio. Մոլորիլն. խոտորումն. թիւրութիւն. մոլար ընթացք կամ վարդապետութիւն, խաբէութիւն. պատրանք. եւ Թափառումն. ելք արտաքոյ ուղւոյ՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Մեկուսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

separation;
retirement.

NBHL (1)

Մեկուսութիւն եւ ոչ մի է հօր եւ որդւոյ։ Մեկուսութիւնս եւ որոշմունս յաստուածայինն էութիւն ի ներքս բերել անուսումնաբար. (Աթ. ՟Գ։ Կիւրղ. գանձ.։)


Մերթ

See full entry →

adv.

sometimes, now and then, from time to time;
cf. Երբեմն.

NBHL (1)

Մերթ բանայ, մերթ խնու զմարգարէութիւնն. Մերթ հաւատային, եւ մերթ չհաւատային. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Մերկ, ոյ, ոց, ի, աց

See full entry →

adj. fig. prep. adv.

naked, bare;
unadorned, plain, simple, evident;
impudent, brazen-faced;
without;
evidently, obviously, palpably;
— ընդ — մարտընչել, to wrestle naked.

NBHL (1)

Մարգարէքն օրինակս եւ նմանութիւնս տեսանէին (հրեշտակաց), եւ ոչ գործս մերկս եւ էութիւնս տեսանէին. (Մաքս. ի դիոն.։)


Մերկանդամ

See full entry →

adj. adv. fig. bot.

quite naked;
unarmed;
nakedly, openly, ingenuously;
— պտուղք, drupa.

NBHL (1)

Մերկանդամ ոչ յայտնեաց, այլ իբրեւ ընդ վարագուրաւ թաքոյց (զմարգարէութիւնն). (Գէ. ես.։)


Հոտոտեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Հոտոտիմ.

NBHL (1)

Տեսի ես զխաբէութիւն դիւաց եւ հոտոտեցի զչար հոտս նոցա. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Մահանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to die, to expire;
to faint;
to mortify one's body.

NBHL (1)

Թէպէտեւ զդատաստանս զայս կրեն մահանալովն, այլ ոչ զօրէն անասնոց յոդէութիւն դառնան. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Մահաշունչ

See full entry →

adj.

pernicious, exhaling death, malignant, deathly.

NBHL (1)

Մահաշունչ հարաւահողմ խաբէութիւն. (Յհ. կթ.։)


Մահաքուն

See full entry →

adj.

entranced, lethargied.

NBHL (1)

Ո՛ կուրութիւն խաւարամիտ, ո՛ քնէութիւն մահաքուն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Մանկագոյն

See full entry →

adj.

youngest, younger, minor, under age.

NBHL (1)

Երկին՝ ի միոջէն, եւ յառաւելեալ տեսակէն, զոր կոչեն մանկագոյնքն (այսինքն նոր փիլիսոփայք) հինգերորդ էութիւն։ Երիցագոյն եւ առաջին ասասցի իմաստունն, եւ մանկագոյն եւ վերջին՝ ամենայն անզգամն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)