Definitions containing the research երկնային : 227 Results

Ուղփեան

See full entry →

adj.

celestial, luminous, shining;
supreme.

NBHL (1)

Գերաբուն. երկնային.


Ունայն, ից

See full entry →

adj. adv. s.

empty, void;
vain, useless;
in vain, vainly;
vacuum, void, vacuity.

NBHL (1)

Մնացին ունայն եւ թափուրք յերկնային մխիթարութենէն. (Մամբր.։)


Շանթընկէց

See full entry →

adj. fig.

thundering;
fulminating;
— բարկութիւն, thunder, cf. Շանթ, cf. Կայծակն;
— ամպք, thunder-cloud.

NBHL (1)

cf. ՇԱՆԹԱՁԻԳ։ Իսկ ՇԱՆԹԱՁԻԳ ԲԱՐԿՈՒԹԻՒՆ՝ է Շանթ երկնային. կայծակն. κεραυνός fulem.


Շառաւիղեմ, եցի

See full entry →

va.

to send forth shoots, to throw out suckers, to sprout, to shoot, to bud, to put forth buds, to germinate;
to generate, to procreate;
to emit rays, to beam.

NBHL (1)

Ո՛վ երջանիկ կոյս, որ զերկնային փառսն շառաւեղեցուցաներ։ Զիա՞րդ շառաւեղեցուեր զնա. (Եպիփ. կուս.։)


Շրջապատեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to surround, to compass, to encircle;
to envelop;
շրջապատիմ.

NBHL (1)

Փառք նորա զքեւ շրջապատեսցեն։ Ծագեաց լոյս երկնային, եւ, շրջապատէր զմարմնով նորա։ Ընդ շրջապատեալ առագաստն ի կոշոյ եւ ի կտաւէ. (Զքր. կթ.։ Ճ. ՟Բ.։ Խոր. ՟Բ. 43։)


Շքեղագոյն

See full entry →

adv.

pompously, with great parade.


Շուն, շանց

See full entry →

s. fig. ast.

dog;
adulterer or adulteress;
Canis Major;
cf. Շնիկ;
մատակ —, bitch;
— անպիտան, cur;
— որսորդ, hound, terrier, ranger;
որսական — ոտնակառոյց, setter, pointer, setting-dog;
— մազեղ, գանգրամազ or լուղակ, water-dog;
— մեծականջ, long-eared dog;
— տնպահ, house-dog;
— պահապան, watch-dog;
պահապան — հովուաց, mastiff dog;
ցլամարտ —, bull-dog;
շան լակոտիկ, fisting cur;
— մատնիչ, խեռ, խածանող, կատաղի, a treacherous, snarling, biting, mad dog;
խշտի or խղիկ շան, dog-hole, dog-kennel;
կերակուր շան, dog's-meat, dog-porridge;
ոջիլ շան, dog-louse;
վազք շան, dog-trot;
ցնկնիլ շան, to whelp, to litter, to bring forth;
տալ կամ արկանել շանց, to give or to send to the dogs;
կերակուր լինել շանց, to go to the dogs;
— հաջէ, ոռնայ, կաղկանձէ, ղօղանջէ, կռնչէ or մռմռայ, the dog barks, howls, whines, yelps, growls;
խոնջեալ իբրեւ զ—, dog-weary, tired as a dog;
— հաջան՝ չէ խածան, a barking dog seldom bites.

NBHL (1)

Զի՞նչ շունդ. ցամաքային, եւ ջրային, եւ երկնային. (Առ որս. ՟Զ։)


Պար, ու, ուց

See full entry →

s.

dancing, dance;
ball;
ballet;
choir, chorus;
company, assembly, circle;
troop, band;
herd, drove, flock;
— աստեղաց, chorus of the stars;
cf. Ատամն, cf. Մեղու;
— առնուլ, to dance;
to surround, to encompass, to encircle;
— առնուլ, գալ, յօրինել, խմբել, —ս բոլորել, տալ or պարել, ի — անցանել, to dance, to leap, to hop, to jump;
to caracole;
— արկանել, to surround, to environ;
—ս տալ, to gather together.

NBHL (2)

Շնորհեաց մեզ ընդ երկնայինս պարել զհոգեղէն զպարս. (Պտրգ.։)

խոնարհութեան քո ճաապարհաւ առաջնորդելով ի յերկնային պարս (կամ վարս) հրեշտակաց։ Դասաւորեա՛ պարուց նոցին. (՟Եւն. Շար.։)


Պարախնդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

merry dance.

NBHL (1)

Այսօր ցնծան գեղազանակ պարախնդութեամբ երկնայինք եւ երկրայինք. (Թէոդոր. կուս.։)


Պարայածիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to circulate, to take a turn.

NBHL (1)

(Օրինակաւ երկնային զարդու) ըստ հարաւային մասանցն պարայածելաք՝ յեդեսացւոցն հասանէաք քաղաք. (Խոր. ՟Գ. 62։)


Պարարուն

See full entry →

adj.

cf. Պարար.

NBHL (1)

Որ կամիցի երթալ զերկնային պողոտայն, ասա պատրաստեսցէ զպաշարն լի եւ պարարուն. (Յհ. գառն.։)


Տպանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be printed, stamped or impressed.


Տռփաւոր

See full entry →

adj. s.

libidinous, luxurious;
Cupid.

NBHL (1)

Տռփող, ցանկացօղ. եւ Չաստուած սիրոյ. Ἕρως Cupido, amor. Յաղագս տռփաւորին, եւ երկնային աստղկանն ... Ընդհանուր աշխարհական տռփաւորն. (Փիլ. տեսական.։)


Տօնանամակ

See full entry →

cf. Տօնապատճառ.

NBHL (1)

Ցանկացօղ եղեալ իմ այս տօնանամակացս՝ լցեալ հոգեւոր գանձիւք եւ երկնային մանանային. (Տօնակ. յիշատ.։)


Րաբուն, ից

See full entry →

s.

my master, my lord;
master, doctor.

NBHL (1)

Րաբունք հմուտք վարդապետաց (առաքեալք)։ Րաբունիցն (առաքելոց) պետք՝ երից ընտրեալ աշակերտաց։ Րաբուն երկնային (հրեշտակապետն) դասուք զօրօք յայրն եղեալ. (Գանձ.։)


Վեհ, ից

See full entry →

adj. s.

sublime, majestic, imposing, high, elevated, superior, grand, noble, generous;
divine, godlike, supernatural, celestial, heavenly;
the Supreme Being;
— կերպարան, imposing aspect;
— ինձ արտաշէս պարթեւ քան զմակեդոնացին աղեքսանդր, Artaxerxes the Parthian seems to me to be superior to Alexander the Macedonian.

NBHL (1)

ՎԵՀ. որպէս Երկնային. վերին. վերինք. երկնայինք. հրեշտակք. եւ ըստ հեթանոսաց՝ Դիւցազինք. դիք, կիսաստուածք.


Վերադասեմ

See full entry →

va.

to put in the first place, to prefer before others.

NBHL (1)

Զերկրայինս ընդ երկնայինսն վերադասեսցէ։ Վերադասեցան յորդիս վերին երուսաղէմի. (Ժող. շիրակ.։ Յհ. կթ.։)


Վերահայեցող

See full entry →

adj. s.

applying oneself to, investigating thoroughly;
star-gazer, astronomer.

NBHL (1)

Վերահայեաց. եւ աստեղադէտ՝ զննիչ երկնային ընթացից.


Վերամբառնամ, բարձի

See full entry →

va.

to raise, to elevate, to lift up on high;
— զգլուխ, cf. Ըմբոստանամ, cf. Ընդվզիմ;
— յինքն, cf. Ըստանձնեմ.

NBHL (1)

ՎԵՐԱՄԲԱՐՁԵԱԼՔՆ. Անսովոր ոճով, որպէս յն. մէդէ՛օռա. μετέωρα meteora, res supra nos apparentes. Եթերականքն. օդային իրք ի վերոյ քան զերկիր. երկնայինք. բարձունք.


Վերամբարձ

See full entry →

adj. adv.

raised on high, lifted up, ascending;
ascensive;
bearing, carrying in the arms, raising from the earth.

NBHL (1)

ՎԵՐԱՄԲԱՐՁ կամ ՎԵՐՀԱՄԲԱՐՁ. μετέωρος, μετάρσιος sublimis. Վերամբարձեալ. բարձրացեալ. երկնային. որ ինչ կայ ի վեր կամ յօդս.


Վերափոխեմ, եցի

See full entry →

va.

to transport, to convey, to bear or carry on high, to transform.

NBHL (1)

Վերափոխեալ զքեզ ի յերկնային խորանսն այսօր որդիդ քո միածին։ Զոր առեալ որդւոյ վերափոխեալ դասեաց յանպատում ի կեանս։ Զվերափոխեալդի դասս առաքելոց եւ մարգարէից. (Շար.։)


Վերին, րնոյ, րնոց

See full entry →

adj.

that is above, high, upper, superior;
celestial;
outward, exterior, external;
cf. Երեսք.

NBHL (1)

ὀ, ἠ το ἅνω, ἁνώτερος qui, quae, quod est super, superum, superi, superior ἅνωθεν superne, de super. Որ ինչ ի վեր է տեղեաւ, աստիճանաւ, մեծութեամբ եւ այլն. երկնային. բարձր. վերագոյն. գեր ի վերոյ. եւ Որ ինչ ի վերուսագայ. վերի, վեր.


Վերնական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

superior, celestial;
aerial, ethereal;
cf. Վերին;
angel.

NBHL (1)

ἅνω, ἁνώτερος supernus, superior. Վերին. վերնային. երկնային. աստուածային. հոգեղէն.


Վերնային

See full entry →

cf. Վերին;
cf. Վերնական.

NBHL (1)

ὀ ἅνω supernus. Վերին. վերնական. երկնային.


Վերստին

See full entry →

adv.

once more, anew, over again, afresh, again, repeatedly.

NBHL (1)

Աստ ոմանք զվերստինն երկնային (այսինքն յերկնուստ) ասեն, եւ ոմանք ի սկզբանէ (այսինքն անդուստ)։


Փոխաբերեմ, եցի, րի

See full entry →

va.

to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.

NBHL (1)

Զամենեսեան ի խաղաղութիւն փոխաբերեաց։ Առ յագեցութիւն երկնային բարութեանն զմեզ փոխաբերեաց։ Յընտանի սպիտակութիւն սրտի զկերպն փոխաբերէ։ Ի հնազանդութեան պայման զբանս իւր փոխաբերէ. (Սոկր.։ Յհ. իմ. երեւ.։ Յհ. կթ.։)


Փոխադրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.

NBHL (1)

Զկուսութեանց զմայրն փոխադրեաց բանն Աստուած յերկնայինսն։ Փոխադրեալ դասեցեր յերկնային խորանսն զքոյին ծնօղն։ Ի հողանիւթ գոյացութեանց փոխադրեցեր ի յերկինս. (Շար.։)


Տարակարծ

See full entry →

adj.

unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.

NBHL (1)

Յերկնային հրաւիրեալ են ի բնակութիւն՝ մարդկան տարակարծ. (Յհ. իմ. յիշ. կան.։)


Տարակոյս, կուսից

See full entry →

s. adj.

doubt, uncertainty, wavering, vacillation, irresolution, hesitation, embarrassment;
tribulation, anguish, anxiety;
doubtful, uncertain;
ի —կուսի կացուցանել, ի — արկանել, to cause to doubt, to call into question;
կալ ի —կուսի, to doubt, to be in doubt, to waver;
— ի —ս կցել, to multiply doubts, questions;
չիք ինչ —, there is no doubt;
undoubtedly.

NBHL (1)

Ի խոնարհ եւ ի տարակոյս բանից թախծեալ սրտիւք առ երկնային թագաւորն անամօթ վերաղաղակէին. (Կլիմաք.։)


Տարրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be compounded of elements, to be reduced to elements, to be produced, formed, to exist, to be;
to incorporate, to adhere, to be united, attached;
to be inculcated, impressed or imprinted;
բանիւ տարրացեալ մարմինք, created beings furnished with reasoning faculties;
սողոմոն տարրանայր ի խորս էակաց, Solomon penetrated the secrets of nature;
յերկիւղի նորա տարրասցուք, let us keep his fear in our hearts;
տարրացեալ են ի սիրտ իմ, they have penetrated to my inmost soul;
տարրացաւ խաւարն ի վերայ երկրի, darkness covered the face of the earth;
տարրացեալ առ աստուած սիրով, bound to God by love.

NBHL (1)

Որ եւ յոյժ անվայելուչ էր իմոյս լրբանաց՝ ի վեր տարրանալ առ այդքան բարձրագոյն եւ երկնային իհրողութիւնսն. (Նանայ. յռջբ։)


Սէր, սիրոյ

See full entry →

s. fig.

love;
affection, fondness, tenderness;
inclination, delight, liking, taste, fancy;
love, passion, flame, salacity, love-suit;
charity, supernatural love, christian charity;
agape, love-feasts;
kiss;
— կանանց, hymen, vulva;
the quiver of love;
— վաղանցուկ, amour, intrigue, love affair;
յօդակապք, ոլորք սիրոյ, ties, bonds of love;
հանգոյց, տոմսակ, գաղտնիք, երգ, վէպք, ընծայ սիրոյ, love-knot, love-letter, love-secret, love-song, love-tale, love-toy;
— առ աստուած, առ ընկերն, ազատութեան, հայրենեաց, արուեստից, փառաց, առաքինութեան, love of God;
of our neighbours or fellow-creatures;
of liberty;
of our country;
of arts;
of glory;
of virtue;
ամուսնական, մայրական or մայրենի, հայրական, որդիական —, connubial or conjugal, maternal, paternal, filial love or affection;
— անձնական, self-love, egoism, solipsism;
— աստուածային, երկնային, մաքուր or սուրբ, նորաբողբոջ, փոխադարձ, համեստ, օրինաւոր, եռանդուն, սաստիկ, բուռն, անչափ, հաստատուն, հաւատարիմ, յաւիտենական, divine, celestial, pure, rising, reciprocal or mutual, honest, lawful, ardent, lively, violent, extreme, constant, faithful, eternal love;
մոլենախանձ —, jealousy;
— երկրային, յողդողդ, անցաւոր, զգայական, մարմնական, անկարգ, պիղծ, յանցաւոր, եղեռնաւոր, earthly, inconstant, fleeting or transitory, sensual, carnal, illicit, lustful, culpable, criminal love;
վայելել սիրով, to make love to, to fall in love with, to court, to woo;
հալիլ մաշիլ սիրով, to burn, to languish with love, to be love-sick;
հատուցանել ընդ սիրոյ, to give love for love, to re-love;
— ազդել, to inspire with a passion;
դիւթել, բորբոքել զ—ն, to philter, to charm;
— ցուցանել, to show or demonstrate love for;
առնել —, to be courteous, amiable, friendly;
to do or confer favours;
ուտել զ—, to eat together, to make love-feasts;
դնել — ի բերան, to kiss, to embrace;
սիրով, lovingly, tenderly, affectionately, with pleasure, willingly;
ի — աստուծոյ, for God's sake;
ի — իմ, for me, for my sake;
արա ինձ —, do me the kindness or the pleasure to;
ամենայն սիրով, very willingly;
— իմ ! my love ! my dear ! cf. Խառնեմ;
cf. Հարկանիմ.


Սիրական, ի, աց

See full entry →

adj.

amiable, benign;
amatory, loving, amorous;
affectionate.

NBHL (1)

Համբուրեաց սիրական եւ երկնային համբուրիւն. (Ճ. ՟Բ.։)


Ս (sé)

See full entry →

s.

the twenty ninth letter of the alphabet and the twenty third of the consonants;
two thousand, two thousandth.

NBHL (1)

Չի՛ք ինչ հնարս։ Խորանն եւ սեղանն, պանսն, սպանդսն։ Որոյ ոչ տուն, ոչ հայրենիս, եւ ոչ ժառանգութիւն, ոչ ծառայս, եւ ոչ աղախնայս։ Աղօթք եւ պահս՝ երկնային քաղաքականութիւն. պահս՝ համարձակութիւն առ աստուած. պահք մաքրումն սրտի. (Ոսկ. մտթ. Մագ. ՟Լ՟Թ։ Սկեւռ. ես.։ Մաշկ.։)


Սալայատակ, աց

See full entry →

adj. s.

paved with flagstones;
pavement;
foot-pavement, foot-path.

NBHL (1)

Զանգանէ զ՝ի վայրծորեալ բնութիւն ջրոյն սալայատակ տրամացեալ հողոյն կափմամբ։ Խտանայ երկնային մարմինս ի ներքոյ ջուրցն, եւ լինի սալայատակ հաստատրամ անփապելի. (Եղիշ. ՟Բ։ Շիր.։)


Սաղմոսակից

See full entry →

adj.

singing psalms together.


Տղմաբնակ

See full entry →

adj.

living, dwelling in the dirt or mud.

NBHL (1)

Ընդ տղմաբնակ լինելոյս՝ ի յերկնային կամարացդ զերծայ (այսինքն վրիպեցայ). (Բենիկ.։)


Տնօրինաբար

See full entry →

adv.

cf. Տնտեսաբար.

NBHL (1)

Տնօրինաբար կոչեցեալ երկնային անդամ։ Տնօրինաբար գալ ի մկրտութիւն. (Շ. բարձր. եւ Շ. մտթ.։)


Վսեմազարմ

See full entry →

adj.

of high or illustrious lineage.

NBHL (1)

Վսեմ ըստ զարմի. վեհ. երկնային.


Վսեմական, ի, աց

See full entry →

cf. Վսեմ.

NBHL (1)

ՎՍԵՄԱԿԱՆ կամ ՎՍԱՄԱԿԱՆ. ἰερός sacer, sacerdotalis ἰερότατος augustissimus. Վսեմ. վեհ. վեհական. բարձրապատիւ. գերագոյն. ծայրացեալ. երկնային. սրբազան, քահանայական.


Տեսաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

theory;
vision;
the eyes;
interview.

NBHL (1)

Զհինգսն զգայութիւնս, զտեսաւորութիւն, զլուսաւորութիւն, եւ այլն։ Տեսաւորութեան՝ գոյնս, եւ ձայնս՝ լուսաւորութեան։ Զերկնային իմաստութիւնն տեսաւորութիւն կոչեաց. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Տեսիլ, սլեանց

See full entry →

s.

aspect;
appearance, look, sight, view;
air, mien, visage, image;
spectacle, representation;
vision, apparition, phantom, spectre, dream;
phenomenon;
contemplation;
theory, idea;
գեղեցիկ —, — գեղոյ, beauty, loveliness;
գեղեցիկ տեսլեամբ, handsome, beautiful, charming;
երկնային —, celestial vision;
— դիմաց, figure, physiognomy;
ի — ածել, to represent, to perform, to put upon the stage;
— լինել աշխարհի, to be made a spectacle unto the world;
— տեսանել, to have a vision;
արար տօն տեսլեան, խաղու, he held a festival with public games;
ի — ամենեցուն, before all men, or all eyes;
եղեւ բան տեառն առ աբրամ ի տեսլեան, God spoke in a dream to Abram;
տեսլեամբ բնութեան պարապեալ, given to the contemplation of nature;
— աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն, hearing is believing but seeing has no fellow.


Տիեզերագոչ

See full entry →

adj.

resounding throughout the universe.


Տիեզերատարած

See full entry →

adj.

spread through the whole world.

NBHL (1)

Տիեզերածաւալ վտակք։ Ի տիեզերատարածն ծովու։ Հանգոյն երկնային եւ երկրային տիեզերատարած ծովուց։ Տիեզերատարած խորութեան անհուն վհին. (Խոր. հռիփս.։ Նար. ՟Ի՟Ը։ Բենիկ.։)


Վայելեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to enjoy;
to cause to participate;
to dress well.

NBHL (1)

Յարքայութեան զձեզ վայելեցուցանեն յանանց եւ յերկնային ուրախութիւնսն. (Ագաթ.։)


Ցնծացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to rejoice, to gladden, to make joyqus, to exhilarate, to delight.

NBHL (1)

Արդ ցնծացո՛, խնդրէ, զտառապեալս ի մարմնական ախտիցս զհոգեկան ոսկերս՝ իմանալի յուսոյդ ուրախութեամբ։ Ցնծացուցանես զբարեսէր բնութիւնս յերկնային բարութիւնսդ. (Լմբ. սղ.։)


Փայլեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to shine, to glitter, to gleam, to flash, to sparkle, to glisten, to be resplendent;
to cause to shine, to give a lustre or brightness to, to polish, to furbish, to burnish;
խնդութիւն փայլէ յաչս նորա, joy shines in his looks.

NBHL (1)

Փայլեն որպէս զարեգակն։ Փայլեն արդարքն յարքայութեան։ Յարեւելից փայլեաց ճառագայթ սուրբ խաչին։ Փայլեսցեն գործք բարեաց՝ ընդ լուսաթռիչ մարտիրոսսն։ Փայլեսցուք գործովք բարեաց ի յերկնային առագաստին. (Շար.։)


Քաղաքականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

polity;
cf. Քաղաքավարութիւն.

NBHL (1)

Յանգրանկութիւն երկնայնոց քաղաքկանութեանն գրեցան։ Մեր քաղաքականութիւն՝ ասէ (պօղոս), յերկինս է։ Մեք յերկնաւոր քաղաքականութենէն յերկիր կործանեցաք։ Փոփոխեալ յերկնային քաղաքականութիւն։


Քաղցնում, եայ

See full entry →

vn. fig.

to feel hungry, to by hungry, famished;
to hunger after, to thirst for, to by greedy of, thirsty or eager for.

NBHL (1)

Քաղցեաւ ըստ մեզ. եւ քաղցնլովն ո՛չ ըստ մեզ՝ առ յագեցութիւն երկնային բարութեանն զմեզ փոխաբերեաց։ Քաղցնում ուտել զմարմինդ. (Յհ. իմ. երեւ.։ Լմբ. սղ.։)


Քաղցրալուր

See full entry →

adj.

agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.

NBHL (1)

Որք զերկնայինն իջեալ երգէին զքաղցրալուր գեղապարութիւնն. (Զքր. կթ.։)


Քաղցրահամութիւն, ութեան

See full entry →

s.

savouriness, relish.

NBHL (1)

Քաղցրահամութիւն երկնային հացին։ Այգի տեառն պտղազարդեալ քաղցրահամութեամբ։ Յիւրեանց ջրոյ քաղցրահամութենէ զովացուցանել. (Շ. ՟ա. պ. ՟Ի՟Ա։ Ոսկիփոր.։ Գր. տղ. թղթ.։)