triple;
trebly, threefold;
thrice wived or married (man).
Երեքկին ամենայն ինչ բաժանեալ է. (Փիլ. լին.։)
deer, fawn-coloured animals;
game;
venison.
Իմ է ամենայն գազան անտառի, երէ լերանց, եւ ամենայն անասուն. (Սղ. ՟Խ՟Թ. 10։)
Ժողովէին առ նա ամենայն երունքն, եւ կթէր զնոսա, եւ առնէր պանիր. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Բ.։)
elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.
Թուղթս յակոբայ երէ՛ց է քան զամենայն թուղթս. (Սարգ. յկ. ՟Ա. 14։)
to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!
that goes and comes;
going to and fro;
turn, walk;
life, conduct;
—ս առնել՝ առնուլ, to go to and fro, to go and come, to make several cruises;
— ծովու, the ebb and flow.
Եւ երթեւեկ նոցին ամենայնն հրեշտակական. (Վրք. հց. ձ։)
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
"cf. Երթեւեկս առնեմ."
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
cf. Երթեւեկեմ.
Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)
horse, palfrey;
saddle or riding-horse;
— քաջնթաց, pad, ambling nag, stead;
cf. Ձի.
young man, young gentleman;
թէ գոյր —ի գիտութիւն եւ ծերոյն զօրութիւն, if young folks had experience, and old ones strength.
Ընտրեաց յամենայն երիտասարդաց իսրայէլի, եւ ճակատեցոյց. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ. 9։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
Երիցութեան անուամբ թուի ինձ եթէ համապատուաբար ամենայն առաջնորդք եկեղեցւոյ կոչէին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, որպէս քահանայ կոչի եւ է նաեւ եպիսկոպոսն կամ քահանայապետն. զի վերին կարգն փակէ յինքեան զստորինս. այլ ոչ ընդ հակառակն.
to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.
sliness, precaution, circumspection, consideration, guard, watch, attention, measure, constraint, preservation, management, heed, admonition, defence;
discretion;
exactitude, accuracy, punctuality;
foresight;
reserve;
diet;
sobriety;
դնել ի զգուշութեան, to heed, to assure;
դնել ծովու —, to set a bar to the sea, to put a dyke;
— տալ, to prohibit, to forbid;
— ի կերակրոց, diet, regime;
յառաջատես —, foresight;
— եղեալ նմա՝ զոր նայն խոկայր, he having divined his thoughts;
զգուշութեամբ, cf. Զգուշաբար.
Իմ է խորհուրդ եւ զգուշութիւն։ Անզգամ ատեայ զբարբառ զգուշութեան։ Բնակեսջիք զգուշութեամբ։ Զգուշութիւն եղիցի յիմում քաղաքի։ Սնոյց երկիր զձագս նորա զգուշութեամբ։ Զբանտն գտաք փակեալ ամենայն զգուշութեամբ.եւ այլն։
wise, learned, skilful;
sober, discreet, prudent;
tame, familiar, gentle.
Ամենայն ձի՝ խրոխտ, եւ ամենայն ոչխար՝ զգօն. (Լմբ. իմ.։)
wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.
Ոչ ամենայն ուրեք զգօնութիւն լաւ ինչ է, այլ երբեմն զսաստն յաճախէ. (Երզն. մտթ.։)
to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.
Զեկուցանէ անունս զզօրութիւն իւր։ Եղիցի՛ ամենայն իրօք. քանզի զայս զեկուցանէ այոն։ Զեկուցանէ նշանակաւ իմն այսպիսի։ Զազգն հաւաստի զեկոյց։ Ի ձեռն որոյ զեկուցանի, թէ հաւատաց Աստուծոյ։ Բաղձամ հասանել յայտնի նշանացն, որովք կատարածքն զեկուսցին. (Փիլ.։)
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
Զամենայն գործն (շինուածոյ) զեղխ եւ զաղփաղփուն ի կործանումն դարձուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)
ԶԵՂԽ, կամ ԶԵԽ. ἁκόλαστος, ἅσοτος luxuriosus, prodigus (լծ. եւ սեղեխ). Վարուք զեղծն. չափազանց յուտելիս, յըմպելիս, եւ յամենայն իրս. փափկակեաց. անառակ. ցոփ. շուայտոտ. պակշոտ. անկարգ. (անձն, եւ գործն). շըլըխտի, թոյլ.
Ոչ եւս պարկեշտս, այլ ամենեւին յամենայնի զեխք, անժոյժք։ Ի ձեռանէ պակշոտելոց զեղխիցն ապրեցուցանէր. (ՃՃ.։)
cf. Զեղանիմ;
— խնդութեամբ, to be filled with joy;
— ծովու, to be at the flood;
— իմիք ի յուշոյ, to slip one's memory, to forget;
— զոմամբ, to embrace, to clasp to one's bosom;
զեղաւ սիրտ նորա, his heart swelled with emotion, overflowed, outpoured itself.
Զեղուին զնովաւ զամենայն ամբոխն. (Գծ. ՟Ի՟Ա. 27։)
to restrain, to retrench, to contract;
to throw into the shade, to eclipse, to darken, to obscure, to cloud;
to discount, to cash.
Սակաւ մի անդր ծագեաց զբանն, եւ ասէ, Բանն մարմին եղեւ. եւ զայլն ամենայն զեղչեաց, զխոհուրդն յղութեան, զծնունդն սրբութեան, զսնունդն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
cf. Զենլի.
Զենականն եւ դիտականն ամենայն։ Զենական (օրէնս) նկարել եւ ցուցանել ի ձեռն կենդանեացս յօշման. (Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)
act of slaughtering;
victim, sacrifice.
Զամենայն զենումն առանց խմորոյ եւ մեղու մատուցանել. (Փիլ. բագն.։)
reptile, creeping animal;
acquatic insects;
creeping, crawling.
Զեռունս շնչոց կենդանեաց։ Շունչ զեռնոց կենդանեաց։ Ամենայն զեռուն որ է կենդանի։ Ամենայն զեռուն թռչնոց։ Ի զեռնոց թռչնոց։ Յամենայն զեռնոց՝ որ զեռայցեն ի վերայ երկրի. (Ծն.։ եւ Ղեւտ.։)
Զեռուն ասելով, զամենայն ինչ՝ որ կենաց մասն ունի եւ զեռալոյ, զեկոյց. (Վրդն.։)
ԶԵՌՈՒՆ ասին լայնաբար եւ ամենայն կենդանիք.
place, spot;
placed, arranged;
assured, firm;
— առնուլ, to place one's self, to put one's self, to stop, to stand still, to halt, cf. Ետեղանամ.
Մարտակից եղեալ իւրոց մանկանց՝ ամենայնիւ զետեղ պահէ։ Մինչ այս ամեթ եւ զետեղ պահեսցի կարգ, ամենզան բարեփառութիւն յաշխարհս յորդեալ զեղցի. (Պիտ.։)
to place one's self, to install or settle or establish one's self;
to find a situation, to obtain or find a place.
Զետեղեցան, եւ յամենայն կողմանց անդր ժողովեցան։ Դեռ անդէն ի տեղւոջն զետեղեալ էին խաղաղութեամբ. (Եղիշ. ՟Գ։)
Յետ այսր ամենայնին՝ սակաւ աւուրք զետեղեցին, ապա դարձեալ, եւ այլն. այսինքն զտեղի առին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
to be freed, delivered, to escape, to make one's escape, to disengage one's self, to save one's self, to run away, to detach one's self;
to slip off, to slide away;
— յառողջութիւն, to be cured;
— ի խաւարէ ի լոյս, to pass from darkness to light;
— յամուսնոյ, to be widowed, deprived of one's husband.
Զամենայն ինչ գիտել նմա ասեն ասացեալքն (գիրք), եւ ոչինչ զերծանիլ յաստուածայնոյն գիտութենէ. (Դիոն. ածայ.։)
to dispossess, to strip, to carry away;
to snatch, to deprave, to ravish, to pull off;
to free one's self, to get rid of, to have ricourse to, to escape to, to take refuge.
to deliver, to free, to save, to undo, to disengage, to liberate, to preserve, to get out;
— ի մահու պարտեաց, to reprieve from capital punishment, from death.
Յամենայնէ՝ որ օրինացն նորա ներհակք են, պա՛րտ է զմտածութիւնս զերծուցանել. իբր ազատ պահել, կամ հեռացուցանել։
deliverer, rescuer.
Անապատն է նաւահանգիստ զերծուցիչ յամենայն ծփանաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)
arm, weapon;
armament, armour, munition, harness;
հին —ն, woman, female;
— եւ զարդ, armour, arming;
— ի ձեռին, in arms;
armed, arms in the hands;
զինու զօրութեամբ, with arms;
hy main strength;
—ս կրել, to carry, to bear arms;
ի — գնալ, ընթանալ, դառնալ, — առնուլ, զգենուլ, ի վեր առնուլ, ի — վառիլ, to fly to arms, to buckle on one's armour, to take up arms, to arm one's self;
— առնուլ ընդդէմ, to bear arms against;
ի — վառել, to put under arms;
ի բաց թողուլ զ—ս, to lay down one's arms;
հրաման կրելոյ —ս, license to shoot;
հրաթափ —ք (հրազէնք), fire arms, guns, muskets, rifles;
հատու —ք (սուսեր սուին), side arms, weapons, cutting, edge;
վառեալ ի — եւ ի զարդ, armed from head to foot;
առաջին փորձ զինուց, one's first passage in arms;
այր զինու, man at arms;
ազգ կիրթ ի հրահանդս զինուց, a nation inured to war;
ի — ! ի -! to arms! — ի վեր ! — յառաջ ! — ի վայր ! carry, present, ground arms ! կազմ ի — ! ready ! — կալէք, — առէք, — ի ձեռս ! support arms! սպանամել զինուք, to put the sword;
ելանել ընդ —ս, cf. Ելանեմ;
դուլ զինուց, a truce;
սահմանք քաջաց —ն իւրեանց, the arms of the brave decide the limits of their power.
Զէն ամենայն քանանացւոյն. ըստ յն. է երկաթ։
for, because, in order that, to the end that;
that;
զի՞, what? what thing? why? for what reason? զի՞ կայ իմ եւ քո, what do you want, or what do you want of me ? զի՞ է զի, what is the motive for which? why? what is it ? why then ? զի՞ է զի յարեւու եկիք այսօր, how happens it that you are returned before sun-down? քեզ զի՞ փոյթ է, what does it matter to you ? զի՞ է որդեակ, what do you want my son?
զի՜, how! how much! զի՜ անգութ ես, how cruel you are! զի՜ բարի կամ զի՜ վայելուչ, how good and how pleasant!
Այս ամենայն եղեւ, զի լցցի որ ասացաւն։ Ա՛զդ արասջիք, զի եւ ես եկեալ երկիր պագից։ Աղաչեցին, զի գնասցէ ի սահմանաց նոցա. եւ այլն։
Տէր Տէր մեր, զի՜ սքանչելի է անուն քո յամենայն երկրի։ Զի՞ բարի, կամ զի՞ վայելուչ, զի բնակին եղբարք ի միասին. (Սղ. Ը. 2. ՃԼԲ. 1։)
how, of what sort, in what manner, according to;
what? how? why? for what reason?
how! how much! — դժուարին է ! how difficult it is!
—ն, զ—ն, condition, quality, how, the why, the wherefore;
գիտել զ—ն ամենայնի, to know the why and the wherefore of every thing.
armed warfare.
Ասպարաւորութեան, եւ ամենայն զինամարտութեան, եւ հեծելական ուսմանց. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
lighter, very light;
very easy.
Զի եթէ ոչ զամենայնն հատուցանել կարացեալք, եւ ոչ զթեթեւագոյնն կամիցի. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Թեթեւագունիցն՝ ամենայն ժամանակ առ ձեռն պատրաստ. (Յհ. իմ. ատ.։)
light-minded, lightheaded, hare-brained, giddy.
Կինն թեթեւամիտ է յամենայն իրս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
that instigates, that advises;
— լինիմ, cf. Թելադրեմ.
Բան նորա թելադիր բարգաւաճութեան ամենայն հասակի. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
diocese, bishopric;
episcopal revenues.
Ետ արշիլն զշամշոյդէ որդւոյն իւրոյ ամենայն թիմաւն. (Պտմ. վր.։)
to want, to be deficient, imperfect, defective;
to distrust, to doubt, to suspect;
— ի հաւատս, to deny the faith, to become a renegade;
— ի յուսոյն, to lose hope;
— ի պարտուց, to fail in one's duty.
Զամենայն յամենայնի լնու, եւ ինքն ոչ թերանայ. (Յճխ. ՟Ա։)
leaf;
petal;
sheet of paper;
lamina, foil, spangle, plate, sheet, leaf;
մի — խաւարտ, a leaf of salad;
մի — թուղթ, a sheet of paper;
ութածալ — (գրոց), in octavo.
πέταλον lamina, fodium expansum, bracter Տերեւ, սաղարթ. ծալք տերեւոյ. եւ որ ինչ նման է նոցին յամենայն նիւթոց, որպէս Թիթեղն, Թուղթ, եւ Պարզուած կամ բացուած ծալելի իրաց.
imperfect, defective, incomplete, faulty;
imperfectly, faultily;
the half, moiety;
a part, a side;
the rest;
երեւի արեգակն կէս —, half the sun is seen eclipsed;
լնուլ զ—ն, to supply;
— գտանիլ յիմիք, to be wanting in, in need of, to want for, to lack;
to be at a loss.
Որ թերի յիմիք իցէ, չէ կատարեալ։ Որ ոչ եւ ի մի պատուիրանս տեառն թերի գտանիցի, այլ յամենայնի լի եւ պատարուն։ Որ ոք թերի գտանի ի սէր ընկերին, թերի գտաւ եւ ի սիրոյն Աստուծոյ. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
Յամենայն տեղիս ի փոքրկանց մեծամեծս եցոյց, եւ ի թերեաց կատարեալս. (Եփր. համաբ.։)
wing;
arm;
pinion;
flight, rush, dash;
թեւ աղօրեաց, sails of a wind-mill;
sweep, fan;
թեւ զօրաց, wings of an army;
թեւ ձկանց, fins of fish;
թեւ հանդերձից, sleeve of a coat;
թեւ նաւու, rudder, car, or sail of a ship;
թեւք հողմոց, the wings of the wind;
թեւ դրանց, leaf, fold of door;
թեւ տաճարի, towers of the temple;
pyramids;
թեւ գառագղի, portcullis, greatest door of menagery;
թեւք երկրի, the ends of the earth;
թեւս առնուլ, to have wings, feathers;
թեւս ածել, to flutter, to take wing;
to fly away;
թեւ արկանել, cf. Թեւարկեմ;
— ի —, — ի — խառնեալ / յեռեալ, arm in arm;
թեւ տալ ումէք, to give one's arm to;
բանալ, պարզել, հատանել զթեւս, to spread the wings;
հատանել զթեւս, to clip or crop (a birds wings);
to fetter or paralize a person.
wing, protection.
Երկու պատուիրանօք իբրեւ երկու թեւովք թռչի ամենայն աշակերտութիւնս, այսինքն սիրով Աստուծոյ եւ մարդկան. (Եփր. համաբ.։)
Ե՛լ ի թեւս տաճարին, եւ ամենայն ժողովուրդն տեսցեն զքեզ. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Ի՟Գ.։)
pride, haughtiness;
insolence, arrogance, presumption;
lordliness, tyranny.
Զամենայն ցոփութիւնս եւ զգոռոզութիւնս յանձանց թօթափել. (Յճխ. ՟Ժ՟Զ։)
praise, eulogy.
to praise, to glorify, to exalt, to magnify, to applaud, to celebrate, to renown;
to cense;
— կարի իմն or յանչափ, to extol, to commend excessively;
— զամձմ, to glory, to boast.
Գովեցին զնա առաջի փարաւոնի։ Գովեսցէ զքեզ ընկերն, եւ մի՛ քո բերան։ Գովեցի՞ց զձեզ. յայդմ ո՛չ գովեմ։ Գովեցի ես զամենայն մեռեալսն քան զկենդանիսն։ Շրթունք իմ գովեսցեն զքեզ։ Գովեցից զանուն քո։ Գովեա՛ երուսաղէմ զտէր. եւ այլն։
work, affair, thing, deed, action, operation, business, trade, negotiation, practice, agency, enterprise, labour;
commission;
fact, effect, merit;
manufacture;
make;
— քաջութեան, esploit, signal action in war;
այր —ոց or —ոյ, an active man, a clever man;
օր —ոյ, a working day;
— է գտանել, it is difficult to find;
— առնել, ընդ — արկանել, to make use of, to employ, to use;
to practise, to effect, to accomplish, to execute, to realize;
ի — ածել, to use, to employ, to make use of;
բան ի — առնել, to establish, to advance, to take for granted, to agree;
ձեռն ի — արկանել, to undertake, to begin, to commence;
—, or —ք Առաքելոց, the Acts of the Apostles;
նովին իսկ ով, ipso facto, caught in the act;
— առ —ով, — ընդ —ով, transitorily, indifferently, cf. Երկրորդաբար, cf. Հարևանցի;
ի — or ընդ — մտանել, to enter on one's duties;
— ունել ընդ ումեք, to have to do with some one, to have business with some one;
ի — արկանել զերկիր, to cultivate or till the ground;
— դնել հողմոյ, to make use of the wind;
— օրական, journey work.
Տու՛ր նոցա տէր ըստ գործոց նոցա. ըստ գործոց ձեռաց նոցա հատո՛ նոցա։ Հատուսցէ իւրաքանչիւր ըստ գործս իւր։ Անդամքն ամենայն ոչ զնոյն գործ ունին։ Ի գործ խիստ կաւոյ։ Յամենայն գործ դաշտաց. եւ այլն։
Կարի անարժան գործ էր եւ ի լուսնոյ ի վեր զամենայն ինչ անմահ համարել։ Անօթ կազմեալ պիտանացու ի գործ տեառն իւրոյ. (Եզնիկ.։)
Որպէս եւ գործիցի մորթ ի գործ։ Յամենայն մաշկ գործոյ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ։ (ռմկ. բանի գալու )։)
Ընդ էր ասի Գործք առաքելոց. առաքինութիւն. եւ ութթութիւն ամենայն եւ այլն. (Ոսկ. գծ.։)
Կատարեաց աստուած յաւուրն վեցերորդի զգործս իւր՝ զոր արար։ Հանգեաւ յամենայն գործոց իւրոց։ Օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք տեառն զտէր։ Որպէս զի մեծ են գործք քո տէր.եւ այլն։
ԳՈՐԾՔ. որ եւ ԳՈՐԾԱՏՈՒՆՔ. Յետին մասունք Հարցին, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք տեառն զտէր. եւ ամենայն.
Զօրէնսն զոր ետ, պա՛րտ է ի գործ ածել ամենայն զգուշութեամբ. (Իգն.։)
Այս ամենայն (հոգեւորն) լիցի՛ եղեալ գործ, եւ այն ամենայն (մարմնաւորն) գործ ընդ գործով. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։)
cooperator;
associate, coadjutor;
— լինել, to cooperate;
to contribute, to concur.
Զոր եգիտ սատանայ իւր գործակից։ Հանդերձ ամենայն գործակցօք քովք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ։)
cooperation, concurrence, coadjuvancy.
Քարոզէին ընդ ամենայն երկիր, տեառն գործակցութեամբ. յն. գործակցելովն. (Մրկ. ՟Ժ՟Զ. 20։)
manufactory.
Որպէս թէ Տուն գործոյ. գործանաց, գործարան. քէրխանէ։ Բայց Գործատունք կոչին Հարցին՝ քանի մի տունք շարականի ի վերայ այնր, օրհնեցէ՛ք ամենայն գործք տեառն, եւ այլն։ Ի գիրս խոսր.։
manufactory;
instrument;
organ
Եթէ ոք առ այն՝ որ զանուշահոտ խունկս կազմէ, անաշխատ մերձ նստի նորա ի գործարանն, ակամայ լցեալ լինի անուշահոտութեամբ։ Ի ձիընթացսն ամենայն քաղաքն ընթանայր, եւ ի գործարանացն արգելուին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 6։ եւ Ոսկ. անոմ. ՟Գ։)
maker, workman, labourer, worker;
husbandman, farmor;
efficacious;
— օրական, journeyman;
դաս —աց working-class.
Յամենայն արհեստաւոր գործաւորաց. (Խոր. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 24։)
Գործէր ամենայն իմաստուն սրտիւ ընդ գործաւորսն զգործ խորանին։ Տային զարծաթն՝ տալ գործաւորաց գործոյն. (Ել. ՟Լ՟Զ. 8։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Բ. 15։)
Զդաստասցին ամենայն գործաւորք ի ժամ աղօթիցն. (Յճխ. ՟Ի՟Թ։)
Բնակիչքն հրէաստանի ամենայն քաղաքօքն իւրեանց եւ գործաւորօքն՝ յղփասցին հօտիւքն. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 24։)
feasible;
maker;
coal.
Ո՛չ զամենայն ինչ գործելի է որդւոց յերեսս հօրն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 29։)
Լուսացուցիչ ակն են ամենայն խորհրդոց հաւատաք, եւ գործելի ամենայն իմաստութեան. (Կոչ. ՟Ե։)
to work, to make, to do, to fashion, to manufacture;
to commit, to perpetrate;
to knit;
to twist;
— զերկիր, to cultivate, to labour, to till;
— զերկաթ, to forge;
չար գործեցէք զոր արտրէքդ, you have done very wrong;
զի՞նչ գործ գործեցեր դու ընդ մեզ, why have you done this to us ? — զանօրէնութիւն, to do wrong;
to commit a crime;
— զարդարութին, to act with justice;
— զփրկութիւն, to effect salvation;
— զհանդերձս, to make clothes;
խորշս խորշս — զտապանն, to make small compartments in the ark;
ճաշ —, to give a dinner;
ճանապարհ —, to open up a way.
Առ օտարսն խնամութիւնք նորոգս գորեն ազգակցութիւնս։ Հիւանդութիւնս անբոյժ ամենայն իրօք գործէ, եւ ապականութիւնս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)