Definitions containing the research էութիւն : 279 Results

Անծանօթ, ից

See full entry →

adj. adv.

ignorant;
unknown;
foreign;
ignoble, obscure;
յանծանօթս, ignorantly, unwittingly;
incognito, without being known;
յանծանոթս — լինել, to be in disguise;
to feign or counterfeit.

NBHL (1)

Հայրենի անծանօթ ծոցոյն։ Զանծանօթն Հօր էութիւն. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)


Անծին, ծնի

See full entry →

adj.

unbegotten, unborn;
barren, steril.

NBHL (1)

Բարեպատշաճապէս ասեմք անծին զէութիւնն Աստուծոյ. (Աթ. ՟Ը։)


Անծնելութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unborn state.

NBHL (1)

Ամենայն՝ որ ինչ յանծնելութենէն ծնանի, անծնելութիւն է. եւ զի ծնաւ Որդի յանծնելութենէն Հօր (այս ինքն յանեղ Հօրէ), անծնելութիւն ուրեմն է եւ նա, եւ ծնողին մշտնջենաւորակից։ Անծնելութիւն է էութիւն Հօր, անծնելութիւն ուրեմն է եւ ի Նմանէ յառաջ եկեալն։ (cf. ԼԻՆԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ԱՐԱՐԱԾՔ, եւ cf. ԾՆՈՒՆԴՔ. որք անխտիր ասին վասն առաջին մատենին Մովսէսի. զի ի յն. գրի γένεσις , կամ γέννησις , իբր վ creatio, եւ generatio վասն որոյ բազում արթնութեամբ պիտի արկանել ի բանս հարց, եւ ի թարգմանութիւնս՝ համեմատութեամբ բնագրաց։)


Անկայ, ի, ից

See full entry →

adj.

unestablished, unfounded, unsupported, uncertain, frail.

NBHL (1)

Դադարեաց էութիւն հողմոյն անկայ ունակութեամբն. (Բենիկ.։)


Անկերպ

See full entry →

adj.

shapeless;
unformed, imperfect;
ugly.

NBHL (1)

Զանկերպ էութիւն. (Փիլ.։)


Այպանեմ, եցի

See full entry →

va.

to jeer, to make a jest of, to ridicule, to mock, to deride, to hold in contempt, to despise, to scoff at, to scorn, to banter, to rally, to rail at, to revile, to abuse;
to treat with contempt, with abuse or ridicule.

NBHL (1)

Որ այպանէ, երգիծանի։ Մի՛ այպանեսցի մարգարէութիւն ի վտանգելոցս անհաւատութեամբ. (Լմբ. թղթ. եւ Լմբ. ատ.։)


Անապական, ի, աց

See full entry →

adj.

incorruptible;
pure, chaste, inviolate.

NBHL (1)

Մինչեւ ցայժմ անապական նորայն պատմին մարգարէութիւնք. (Պիտ.։)


Անդր

See full entry →

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

NBHL (1)

Թողէ՛ք անդր զառաջին յանցանսն ձեր։ Անդր ի բա՛ց թողէք զխաւարային խորհուրդս մոլորելոցն։ Թո՛ղ անդր ի բաց զքրիստոնէութիւնն. (Եղիշ.։)


Ամօթալից

See full entry →

adj.

cf. Ամօթալի.

NBHL (1)

Ամօթալից խաբէութիւն. (Եփր. ՟բ. կոր.։)


Այլագոյ

See full entry →

cf. Այլաբուն.

NBHL (1)

ἐτερούσιος. alienae essentiae, diversae substantiae Հակառակն ձայնիս համագոյ՝ որպէս օտարագոյ, հնարեալ յարիանոսաց. այս ինքն որոյ գոյացութիւնն կամ էութիւնն եւ գոյութիւնն իցէ ա՛յլ. ո՛չ նոյնագոյ. ո՛չ էակից. այլաբուն.


Անզգայ, ից

See full entry →

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

NBHL (1)

Արուսեկին անզգայ էութիւն։ Ընդ անզգայիցն եւ շարժողականք. (Նար.։)


Անզգայ

See full entry →

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

NBHL (1)

Արուսեկին անզգայ էութիւն։ Ընդ անզգայիցն եւ շարժողականք. (Նար.։)


Անէ, էից

See full entry →

adj. s.

that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.

NBHL (2)

Էքս՝ էութիւնք են, եւ տեսակք. ոչ էն՝ անտեսակ եղիցի եւ անէ, բանի միայն տեսանելի. (Մաքս. ի դիոն.։)

Յանէից փոփոխեալք՝ առին զէութիւն. (Շ. ամենայն չար.։)


Անհպելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

cf. Անհուպ.

NBHL (1)

Հուպ, թէ եւ ոչ ամենայնիւ, յանհպելին էութիւն. (Շ. հրեշտ.։)


Անհրաժեշտ

See full entry →

adj. adv.

inevitable, indispensable, necessary;
irrevocable;
indispensably, necessarily, inevitably, irrevocably.

NBHL (1)

Որպէս պատահումն գունոյ յէութիւն մարմնոյ՝ անփոփոխ իմն եւ անհրաժեշտ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Անձկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.

NBHL (1)

Պատուհանին անձկութիւն։ Արդարութեան արեգակնդ ի յանձկութիւն սրտիս մտցէ։ Յաւէտ անձկութեամբ ամփոփին։ Ամենանուազ անձկութեամբ լքեալ հրէութիւնն. (Նար.։)


Անձնաւոր, աց

See full entry →

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.

NBHL (2)

Անձնաւոր էութիւն. (Շար.։)

Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր զգայական։ Բանդ Աստուծոյ ընդ անձնաւոր մարմնոյ զինքն միացուցեալ։ Ոչ անանձն առեալ զմարմինն, այլ անձնաւոր՝ հոգւով իմանալեաւ. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. լ. եւ Կիւրղ. հանգ.։ Որպէս եւ Յհ. իմ. երեւ.։ Սարկ. մարդեղ. եւ Սարկ. հանգ.։)


Անձնաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to have a soul;
to be animate;
to live, to exist.

NBHL (1)

Երրորդութիւն անձնաւորեալ. (Շ. վիպ.։) (իբր երեքանձնեայ էութիւն Աստուծոյ)։


Անձնաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

personality;
hypostasis;
person.

NBHL (1)

Հոգիդ Աստուծոյ անեղ էութիւն՝ կատարեալ անձնաւորութեամբ. (Շար.։)


Կանխաձայնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction.

NBHL (1)

Կանխաւ ձայնելն. կանխասացութիւն. մարգարէութիւն.


Կանխաճառ

See full entry →

adj.

foretold, predicted.

NBHL (1)

Կանխաճառ բանք մարգարէից, կամ մարգարէութիւնք. (Լմբ. առակ.։)


Կանխասաց, ից

See full entry →

adj.

predicting, foretelling;
foretold, foreboded;
— բանք, predictions;
— լինել, to foretell, to predict, to prognosticate;
to forewarn.

NBHL (2)

Եւ աստ ոչ միայն մարգարէութիւնքն, այլ եւ կատարումն կանխասացից. (Ոսկ. ես.։)

Կանխասաց բան, բարբառ, տառ, գիր, իրք, մարգարէութիւն. (Նար.։ Սկեւռ.։ Ագաթ.։ Մագ.։ Շար.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։ Շ. մտթ.։)


Կանխասացիկ

See full entry →

adj.

prophetic.

NBHL (1)

Չես ինչ օգտելոց ի կանխասացիկդ բանէ։ Հակառակէին չհաւատալ կանխասացիկ պատգամացն։ ընդ սքանչելիսն խառն են եւ կանխասացիկքն (մարգարէութիւնք). (Ոսկ. ես.։)


Կանխասացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prediction.

NBHL (1)

πρόρρησις praedictio, vaticinium. Նախաձայնութիւն. գուշակութիւն. մարգարէութիւն. բանն նախաձայնեալ.


Կանխատեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

foresight, precaution;
prevision.

NBHL (1)

πρόνοια, πρόγνωσις praenotio, praescientia, providentia. Նախատեսութիւն, կանխագիտութիւն, նախախնամութիւն աստուծոյ. եւ մարգարէութիւն.


Կանխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

priority, anteriority;
anticipation.

NBHL (1)

Կանխութիւն գրոյն, կամ մարգարէութիւն. (Նար. ՟Դ։ Երզն. մտթ.։)


Կրական, ի, աց

See full entry →

adj.

passive.

NBHL (1)

Առնելն եւ կրելն էութիւն իմն է ներգործականի եւ կրականի. (Դամասկ.։)


Կեղծաւորական, ի, աց

See full entry →

adj.

hypocritical, dissembling, fallacious, feigned, simulated.

NBHL (1)

Ե՛կ ի քեզ, եւ զկեղծաւորական զխաբէութիւն մտաց եւ պաճուճանաց ընկեա՛ ի քէն. (Մանդ. ՟Դ։)


Կեղծիք, ծեաց

See full entry →

s. adv.

dissimulation, feint, sham, fiction, counterfeit, forgery, fable, idle fancy, crotchet, fantasy, chimera;
կեղծեօք, fictitiously.

NBHL (1)

ԿԵՂԾԻՔ որ եւ ԿԵՂԾՔ, ծիւք. ὐπόκρισις simulatio προσωπεῖον larva, res simulata. Կեղծաւորութիւն. արտաքին ցոյցք. ձեւ. երեւոյթ. պատրուակ. եւ Պատրանք. խաբէութիւն. նենգ


Կենսացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կենդանացուցանեմ.

NBHL (1)

կենսացուցանել ի մեռելութենէ մեղաց։ (Գետն) զանազան որակս ծառոց եւ բուսոց ոռոգեալ՝ յէութիւն իւրեանց կենսացուցեալ՝ կանաչացուցանէ. (Լմբ. հանգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Կենցաղասէր

See full entry →

adj.

mundane, worldly-minded, fond of life, of this world.

NBHL (1)

Մերժեն զսնոտի կենցաղասէր խաբէութիւն պատրանաց. (Տօնակ.։)


Ծաղկեմ, եցի

See full entry →

vn. fig. med.

to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.

NBHL (1)

Քրիստոնէութիւնն ծաղկեաց. (Ճ. ՟Ա.։)


Ծայր, ից

See full entry →

s. fig.

end, extremity;
border edge;
summit, head, top, point;
the utmost pitch, the highest degree;
over-measure, excess;
— ի —, from beginning to end, from one extremity to the other;
to the full;
punctually;
քաղել զսաղմոսն — ի —, to recite the whole psalter;
ի ծայրն հասանել, to reach or attain the maximum;
—իւք աչաց, glancing slily at;
—իւք ականջաց լսել, to listen furtiyely, to eavesdrop;
cf. Ծագ.

NBHL (1)

Լսացելոյն չէ ինչ պիտոյ, բայց միայն ծայրիցն. Ծայր (մատին) նշանակէ զչնչին իրս բնութեան եւ խորհրդոյ։ Ի ծայրն հասեր իմաստիցն։ Փառաւորեալ կոչէ զէութիւն աստուածութեանն, որ ծայրն է ամենայն փառանց եւ վայելչութեան. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Ծեքեմ, եցի

See full entry →

va.

to overstrain, to distort the sense of a passage, phrase or word, to parody.

NBHL (1)

Որք յայլ դէմ ծեքելն կամին զհոգենուագ մարգարէութիւնն ի քրիստոս։ Մի՛ զասացեալսդ ծեքիցես. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. հռ.։)


Ծիածան, ի, աւ

See full entry →

s.

rain-bow, iris;
halo.

NBHL (1)

Որպէս ի յօդդ բազում լինին փայլմունք յարեգականէ եւ կամ ի լուսոյ, զոր ծիածանդ կոչեմք. որոյ էութիւն ոչ գոյ։ Ծիածան ասի բակն, որ զարեգակամբ։ կամ ամպ զլուսնիւ պարագայի. (Հին բռ.։)


Կերպարանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կերպարան;
fiction, fraud, feint, deceit.

NBHL (1)

Կերպարանութիւն եւ նենգութիւն եւ խաբէութիւն զիւրսն համարէին. (Ճ. ՟Բ.։)


Կիզելի, լւոյ, լոյ

See full entry →

adj.

burning, scorching;
cf. Կիզանուտ.

NBHL (1)

Մի՛ կարծեսցի, թէ ընդ կիզելի գործոցն՝ եւ գոծծօղն ծախեալ յոչէութիւն դառնայ. (Գր. հր.։)


Կնիք, նքոց

See full entry →

s. mus.

seal;
signet;
stamp, impression ot a seal;
signature;
mark, figure, sign, character;
proof, witness;
confirmation, sentence;
sign of the cross;
baptism;
— Հօր, the only Begotten Son;
— — անմահութեան, the seal or stamp of immortality;
անփակ —, flying seal;
— կուսութեան, maidenhead, hymen;
— դրամոյ, die, stamp;
— բանից, conclusion, end;
— հարկանել, to affix one's seal to, to seal;
լուծանել՝ քակել զ—, to unseal, to break the seal;
— տալ, to baptize;
to seal up, to terminate, to finish;
— առնուլ to receive baptism, to be baptized;
առնուլ զոք ի կնքոյ, to stand godfather or godmother to;
— բանիս, after all, in fine, in short, in a word;
— դնել բանից, to wind up a speech, to conclude a discourse. tone, sound.

NBHL (1)

Որպէս կնիքդ բազում էութիւնս ի կերպարանս իւր գաղափարելով՝ անկեղծ եւ անփոփոխ կայ մնայ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 114։)


Հիւսեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to weave;
to plait;
to braid;
to twist, to enlace, to entwine, to intertwine;
to knit;
to compose, to write;
— զնենգութիւն, to hatch wickedness, to frame or get up a plot, to machinate, to devise.

NBHL (1)

Ոչ միայն նշան, այլեւ մարգարէութիւն ի միասին հիւսել. (Ոսկ. ես.։)


Հիւսումն, ման

See full entry →

s.

cf. Հիւսուած.

NBHL (1)

Աստուծոյ՝ հոգւոյ եւ մարմնոյ՝ ի մի էութիւն երիցն հիւսմամբ. (Նար. կուս.։)


Հոգենուագ

See full entry →

adj.

singing or sung by inspiration of the Holy Spirit.

NBHL (1)

Ըստ հոգենուագ մարգարէութեանն՝ ի հանդերձս ոսկեհուռս զարդարեալ։ Զհոգենուագ մարգարէութիւն դաւթեան երգոցն. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Արծր. ՟Դ. 12։)


Հողուտ

See full entry →

adj.

earthen;
earthly.

NBHL (1)

Պարգեւեցից քեզ ասէ զհողուտ զամենայն էութիւնս։ Ազինք ամենայն հողուտ երկրիս են ի մեզ. (Փիլ. լին.։)


Ճապաղեմ, եցի

See full entry →

va.

to spread, to disperse, to satter;
to divert, to entertain;
— զինչս, to squander away, to waste, to dissipate.

NBHL (1)

Ի բիւր խաբէութիւն ցնորեալք եւ ճապաղեալք. (Վրդն. ծն.։)


Հեռացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to remove, to put or set aside, to scatter, to avert, to keep off;
—ցո՛ ի քէն զկագ, avoid quarrelling.

NBHL (1)

Հեռացո՛ ի մէնջ տէր զխաբէութիւն սատանայի. (Ժմ.։)


Հակառակ, աց

See full entry →

adj. prep. adv. adv. fig.

contrary, opposite;
adversary, hostile, unfavourable, inimical;
discordant;
incompatible;
against, contrary to;
opposite, facing, in front of;
զնորին —ն, նմին or նորին —, ի —էն, ընդ —ն, on the contrary, on the wrong side;
against the grain, in a contrary sense, backwards;
ամենեւին իսկ —, directly or diametrically opposite, quite the reverse;
— ուղիղ մտաց, in spite of sense and reason;
— կամաց նորա, against his will or grain, in spite of him;
forcibly;
— կալ, to stand, remain, stay or stop in the face of, in front;
to oppose, to withstand, to resist, to make head against, to cope with;
— լինել, to be contrary, to oppose;
ընդ —ս լինել միմեանց, to be at variance;
—, ի —ն or ընդ —ս ելանել, մտանել, ընթանալ, լինել, to oppose, to form an opposition to, to rise up or against, to go against, to run counter, to withstand, to counteract, to thwart, to cross;
ընդ —ս ելանել, cf. Հակամտեմ.

NBHL (1)

Եւ ո՛չ էութիւն հակառակ նմա. (Եզնիկ.։)


Համաբնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

homogeneousness, connaturality, consubstantiality.

NBHL (1)

Համաբնութեամբ ընդ հօր դաւանեմք զէութիւնն միածնին։ Տկարանայ բանն մեր զհամաբնութիւն հոգւոյն յայտնել. (Լմբ. հանգ. եւ Լմբ. իմ.։)


Համագոյ, ից

See full entry →

cf. Համագոյակից.

NBHL (1)

ὀμοούσιος consubstantialis, ejusdem essentiae Ունօղ զմի եւ զնոյն գոյացութիւն եւ զգոյութիւն. էակից. իսկակից. համաբուն. համաբնութիւն. համէութիւն. միասնական. համագոյակից. եւ համագոյական.


Կրունկն, կրնկան

See full entry →

cf. Կրուկ.

NBHL (1)

Զաշխարհ արար, զհեռ եւ զանկարգ եւ զանդաս եւ զկրուն էութիւն (նիւթոյ) հաշտ եւ համբոյր՝ քաւիչն բարեգործեալ. (Փիլ. լին.։)


Կրօն, Կրօնք, նից

See full entry →

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

NBHL (1)

Եթէ մովսէսի ասացեալ էր զայս կամ այլոյ մարգարէի, ի դէպ էր ի խնդիր եւ ի կրօնս առնուլ ... եւ զկարծիսն չէ պարտ ի կրօնս առնուլ։ Թէ մարգարէութիւն էր, ի դէպ էր զասացեալս ի կրօնս առնուլ. իսկ եթէ պատմութեամբ ասացաւ, եւ այլն. (Կիւրղ. թագ.։)


Կրօնաւոր, աց

See full entry →

s.

friar, monk, cenobite;
— նորընծայ, novice;
— ուխտեալ, professed monk;
— լինել, to enter a convent, to take the cowl, to turn monk.

NBHL (1)

Կրօնաւոր աստ զճշմարիտ քրիստոնէութիւնն դնէ։