Definitions containing the research անանց : 367 Results

Եղծանեմ, եղծի

See full entry →

va.

to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.

NBHL (1)

Գուցէ եղծանիցեմ զժառանգութիւն իմ։ Մի՛ եղծցես զանուն իմ ի տանէ հօր իմոյ։ Կազմելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Եղծանելով եղծցես զնոսա։ Յո՛ր կողմ եւ դարձցի ամպարիշտն, եղծանի։ Եղծաւ գեղ կանանց։ Գոյն երեսաց քոց մի՛ եղծցի։ Մի՛ եղծանիցի հրաման մարաց եւ պարսից.եւ այլն։


Եղուկ

See full entry →

s. adj. int.

disgrace, misfortune, disaster;
wretched, unhappy, miserable, unfortunate;
alas! what a pity! how unlucky! — զիս! — եմ ես! woe is me! wretch that I am! oh! how unfortunate I am! unlucky me! —ս կարդալ անձին, to believe one's self unfortunate;
յ— անկանել, to supplicate, to entreat, to beseech, to expose one's griefs, to pray, to implore on hended knees.

NBHL (1)

Եղուկ վարկանելով զվրիպեալսն յանանց բարեացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)


Գեղեցիկ, ցկի, ցկաց

See full entry →

adj. adv.

handsome, pretty, genteel, gallant, agreeable, smiling, graceful, cheerful;
polite, becoming, proper, decent, light, elegant, happy, good;
—, —ս, — իմն, well, very well, prettily, politely, decently;
bravely, excellently, gallantly;
— դպրութիւնք, fine letters.

NBHL (1)

Միթէ եւ թագաւորաց մարմինք խո՞տ իցեն, կամ կանանց գեղեցկաց, կամ սկայիցն անուանեաց. այո՛, ասէ. (Ոսկ. ես.։)


Գին, գնոց

See full entry →

s.

price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.

NBHL (1)

Առօրեայ բարութեամբ ափշեալ՝ մատնէր զվարդապետն դոյզն գնոյ զանանց գանձն. (Համամ առակ.։)


Գինդ, դնդաց, դից

See full entry →

s.

ear-ring, buckle, ear-drop.

NBHL (1)

Գինտք ձօնեալք զականջաց կախիցին կամ զարանց կամ զկանանց. (եւ այլն. Եղիշ. դտ.։)


Գիսակ, աց

See full entry →

s.

head of hair, long hair.

NBHL (1)

Զարդարելով զգլուխ արանց գիսակօք՝ զօրէն կնատ կանանց զարդու. (Սանահն.։)


Գլխադիր, դրի

See full entry →

s.

coif, head-dress;
where is the head of a Saint preserved.

NBHL (1)

ἑπίκρανον, τουπίκρανιον velamen, capitis ligamen, vitta Ծածկոյթ գլխոյ. գլխաշուք կանանց. եւ որ ինչ արկանի զգլխով եւ պարանոցաւ. լաչակ.


Գնեմ, եցի

See full entry →

va.

to buy, to purchase for money, to take;
արժան —, to buy cheap;
թամկագնի —, to buy dear.

NBHL (1)

Զանանց պատիւն ետուր, եւ զանցաւորդ գնեցեր. (Եղիշ. ՟Ե։)


Դիպիմ, եցայ, այ

See full entry →

vn.

to happen, to arrive by chance;
to match, to suit.

NBHL (1)

Որ դիպի ի գլուխ ելեալ յերկրորդ ամին դարեհի։ Պինդարոս ընդ այն ժամանակս դիպէր։ Եւ այն այնպէս նոցա դիպէր ի կանանց գերեաց. (Եւս. քր.։)


Երագալուր

See full entry →

cf. Արագալուր.

NBHL (1)

Թեթեւամիտ ազգն անհամեստիցն կանանց՝ երագալուր եւ դիւրահաւան. (Ճ. ՟Դ.։)


Բօթեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Գուժեմ.

NBHL (1)

Որպէս ի ձեռն կնոջն բօթեցաւ մահ, նոյնպէս եւ ի ձեռն արի կանանցն աւետեաց՝ կեանք յաւիտենական. (Բրսղ. մրկ.։)


Գէջ, գիջի, ոյ

See full entry →

adj.

humid, moist;
lewd, libidinous;
— ականջաց, ear-wax.

NBHL (1)

Վասն անարգել գիջոցն եւ կնասիրացն սաստելով։ Ի վերայ անխրատիցն եւ գիջոց։ Ի կանանց, որք պիղծք եւ գարշք եւ գէջք են։ Ի գէջ եւ յանտանելի կանանց ախտի։ Գէջ խառնակութիւն. (Փիլ.։)


Գէս, գիսոց, աց

See full entry →

s.

hair, head of hair, long hanging hair.

NBHL (1)

Զպատճառս գիսոյ կանանց ուսիք յառաքելոյ ... Ծածկեալ ունիցի զգլուխն գիսօք. (Սանահն.։)


Դիւրին, րնոց

See full entry →

adj.

easy, light, gentle, commodious;
flat.

NBHL (1)

Կանանց ազգ դիւրին է առ պատրանս. (Ոսկ. կոր.։)


Ազն, ազին, զինք, զանց

See full entry →

s.

nation, people, generation;
cf. Ազգ.

NBHL (1)

Ի մարդկային ազնէ։ Ի կանանց ազանցն կերպից։ Ազինք աւազակաց։ Մաքրակրօնից ազանց միանձանց։ Աստուածազարդ ազինք գնդից։ Վերակացութեամբ երջանկացն ազանց ընտրելոց (հրեշտակաց). (Նար.։)


Ալէտանջ

See full entry →

adj.

floating, swelling, rough.

NBHL (1)

Ի ծուփս բազմավտանգս ալէտանջ հողմոց։ Յալէտանջ նոցին (կանանցն) ծփմանց զերծեալ. (Նար. ՟Ծ՟Դ։ Լմբ. առակ.։)


Ալիք, ալեաց

See full entry →

s. pl.

wave, billow, surge, swell of the sea;
gray hairs, old age;
ծաղկիլ ալեաց, խոնարհիլ յալիս, to grow gray-haired, to get old;
ալիս յարուցանել, to agitate the waves;
հերձանել՝ պատառել գալիս, to cleave the waves.

NBHL (1)

Եւ Սպիտակ հերք զլխոյ կանանց. ճերմկած մազեր. ազարմըշ սաշ.


Անմահ, ից

See full entry →

adj.

immortal.

NBHL (1)

ἁθάνατος. immortalis, ἁκήρατος. incorruptus. Որում ոչ տիրէ մահ. որ ոչն մեռանի. միշտ կենդանի. մշտնջենաւոր. տիրապէս ասի զԱստուծոյ, եւ զհոգւոյ, եւ լայնաբար զայլոց իրաց՝ որ են մշտատեւ, անեղծ, անանց, մնացական. էօլմէզ. պագը.


Անյաջորդ

See full entry →

adj.

without successour, — succession;
unchangeable.

NBHL (1)

Ոյր չգուցէ յաջորդ, կամ փոխանակ. անփոփոխ. անպակասելի. անանց. մշտատեւ.


Աններելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

unpardonable;
intolerable.


Անսպառ

See full entry →

adj.

infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.

NBHL (1)

ἁπέραντος, ἁτέρμων, ἁπειλήμενος , διαρκής, ἁδιάλειπτος. infinitus, termino carens, immensus, indeficiens. Ոյր չիք սպառումն կամ սպառուած. անհատ. անպակաս. անծախ. անանց. եւ անեզր. անվախճան. անկատարած. անհուն. անչափ. անսախման. անդադար. յաւիտենական. դիւքէնմէզ. հատսըզ. հիսապսըզ. նիհայէթսիզ. էպէտի.


Անիրան

See full entry →

adj.

bodiless, difformed.

NBHL (1)

Անմարմնոցն եւ անիրանանց ոգւոց ոչ ինչ ծանր ընդ ոտս անկեալ է եւ խափան եղեալ տեսանել եւ իմանալ զբնութեանն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 90. յորմէ Հին բռ.)


Անծերանալի

See full entry →

cf. Անծեր.

NBHL (1)

ἅγηρος, ἁγήραος. insenescibilis, senii expers. Որ ոչն ծերանայ եւ ո՛չ հնանայ. յաւերժական. մշտնջենաւոր. անփոփոխ. անեղծ. անանց. յաւիտենական.


Անկանիմ, անկայ, անկիր

See full entry →

vn.

to fall;
to chance, to happen;
to descend, to flow;
to steal away, to slip away, to escape;
to fall to ruin, to decay, to be impaired, to decline, to fail;
to place one's self, to fix one's self, to belong, to have relation to;
to put down, to deposit;
to pass away;
— ընդ, to undergo;
to sink under;
— երեսաց, to be put out of countenance, to be abashed;
— զբանիւք, to hold a long discourse;
— յոք, to associate with (any one), to be intimate with, to confide in;
— ի միտս՝ զմտօք՝ ի սիրտ, to remember, to recall, cf. Յիշեմ;
— ի ճանապարհ՝ իչու՝ յուղի, to voyage, to travel, cf. Ուղեւորեմ;
— ի վերայ, to come upon unawares, to attack, to surprise;
— ի մտաց, to become made, to lose one's reason, cf. Խելագարիմ, cf. Յիմարանամ;
— ի կենաց, to die, to lose one's life;
— ի յուսոյ, to lose hope, to become desperate;
— ի վերայ երեսաց, to fall upon one's face, to prostrate;
— յոտս ուրուք, to throw one's self or fall at the feet of some one;
— ի ձեռս ուրուք, to fall in the bands or power of some one;
— ընդ ումէք՝ ընդ միմեանս՝ այր ընդ այր, to come to blows, to fight, to combat, to quarrel, to dispute;
— յիշխանութենէ, to lose one's authority, to fall from one's power.

NBHL (1)

Չանկաւ օշնան ի ձեռս փափկասուն կանանց։ Ոչ անկաւ բաժակակալք յուրախութիւն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Անկին

See full entry →

adj.

unmarried.

NBHL (1)

Զի՞նչ արասցուք եւ վասն այլոց անկանանցն. (Դտ. ՟Ի՟Ա. 16։)


Անհամեստ

See full entry →

adj.

immodest, unchaste, obsccene.

NBHL (1)

Ազգ կանանց անհամեստից. (Մանդ. ՟Թ։)


Անհաստատ

See full entry →

adj.

inconstant, changeable, variable, alterable;
fragile.

NBHL (1)

Ըստ անհաստատ բնութեան կանանց. (Փարպ.։)


Անհարթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

unevenness, inequality of surface;
want of politeness, rudeness, awkwardness, harshness, roughness, coarseness;
— օդոյ, intemperance

NBHL (1)

Անհարթութեան սուղ ժամանակին զանանցական կեանս հատուցանէր փոխարէնս. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Անհետ

See full entry →

adj.

without vestige, untraced;
— առնել, to annihilate;
— լինել, to be annihilated.

NBHL (1)

Ափափայք անանցք եւ անհետք. (Ոսկ. ես.։)


Այր, առն, յառնէ, արամբ, արք, արանց, արամբք

See full entry →

s.

man;
husband, spouse;
person;
youth, young man;
— երեւելի, personage;
— իւրաքանչիւր, every one, every person, every body;
— ոք, a person, some one;
— ընդ արամբ, — զարամբ, in competition;
with emulation;
— ցընկեր, one to another;
ընդ — եւ ընդ կին, the men as well as the women, both men and women;
առ —, յայր, each person, a head, a man;
առն տալ, to marry;
առն՝ արանց լինել, to get, to be married;
վատ արանց, coward;
քաջ արանց, brave, courageous;
— խաղաղութեան, peaceful man;
— գործոյ, ingenious, active man;
— զօրութեան, valorous man;
— մահու, guilty, worthy of death;
— պատերազմի, belligerous, warlike, martial;
արք արեանց, sanguinary, bloody men;
— Աստուծոյ, man of God.

NBHL (1)

Այր՝ մի ի հազարաց գտի, բայց կին՝ ամենեւին ոչ։ Բարձցէ զայր հզօր, եւ զկին զօրաւոր։ Յորժամ եղէ այր, զտղայութեանն ի բաց խափանեցի։ Արք եւ կանայք. արանց եւ կանանց. եւ այլն։


Այրաթող, ի, աց

See full entry →

adj.

that abandons her husband.

NBHL (1)

Մի՛ այրաթողաց կանանց առանց կանոնական հրամանին դիցէ ոք պսակ. (Շ. ընդհ.։)


Այրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

virile age, age of manhood, virility, manhood;
widow-hood.

NBHL (1)

Առանց մարդկային օգնականութեանց է այրութիւնն։ Քան զամենայն կանանց եւ աղջկանց տարաժամ հասեալ յայրութիւն։ Չեմք յայրութեան, զի զփեսայն ընկալաք. (Ոսկ.։)


Անառակ, աց

See full entry →

adj.

dissolute, debauched, libertine, licentious, wanton, lewd;
prodigal, profuse.

NBHL (1)

Յանառակ կանանց, կամ յարանց. (Շ. ընդհ.։)


Անբաւ, ից

See full entry →

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

NBHL (1)

( ի բառէս բաւ. հասումն, հուն, չափ). ἅπειρος, ἁπέραντος. infinitus, termino carens, ἅμετρος, immensus եւ այլն. Անհուն. անանցանելի. անհաս. անսահման. անեզր. անչափ. հատտէն դաշրա, հատսըզ, նիհայէթսիզ, եօլչիւսիւզ.


Անբաւութիւն, ութեան

See full entry →

s.

infinity, immensity.

NBHL (1)

Երկդիմի անբաւութիւն տեսանի՝ ըստ սկզբանն եւ կատարածի։ Զանբաւութիւնն եւ զանանցանելին՝ անսկիզբն անուանեաց. (Ածաբ. ծն.։)


Անդուռն

See full entry →

adj.

without gates, open;
— բերան՝ լեզու, tattler, person of an unbridled tongue.

NBHL (1)

Ոչ ամենեւին ունելով անդուռն բերան՝ նման այլոց կանանց. (Խոր. ՟Բ. 79։)


Անզգամ, ի, աց

See full entry →

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

NBHL (1)

Ատելի արարէք զիս՝ երեւելի անզգամ ամենայն բնակչաց երկրիս։ Մի՛ ոք համարեսցի զիս անզգամ։ Խրատիչ անզգամաց, վարդապետ տղայոց։ Անզգամաց արմատս ձգեալ։ Զանզգամ սպանանէ բարկութիւն։ Այր անօրէն եւ անզգամ գնայ զճանապարհս թիւրս։ Անզգամն անգոսնէ զխրատ հօր։ Անզգամն ծիծաղելով գործէ զչար։ Յականջս անզգամի ամենեւին մի՛ խօսիր։ Իբրեւ զմի ի կանանց անզգամաց խօսեցար. եւ այլն։


Ամսական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

monthly;
menses;
monthly pay.

NBHL (2)

ԱՄՍԱԿԱՆ. առաւել ռմկ. որպէս օրէնք կանանց. դաշտան, եւ դաշտանական. տեռատեսութիւն. ἕμμηνος, τα ἕμμηνα menstrualis, mestruum . այլըգ.

Կանանց՝ որ ըստ ամսական սահմանաց լինիցին ըստ ապականածնութեան արեանն. (Կանոն.։)


Այլազգի, ազգւոյ, գեաց

See full entry →

s. adj.

foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.

NBHL (1)

Հանել զամենայն կանայս այլազգիս։ Արարաք զկանայս յայլազգեաց երկրիս այսորիկ։ Յամենայն հեթանոսաց երկրի եւ ի կանանց այլազգեաց։ Յամենայն որդւոցն այլազգեաց։ Առ ժողովուրդս այլազգիս։ Ամենայն այլազգի մի՛ կերիցէ ի նմանէ։ Զայլազգիսն՝ որ եկեալ յեցեալ իցեն ի տէր։ Ինձ այլազգիք հնազանդ եղեն. եւ այլն։


Անժուժկալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.

NBHL (2)

որ եւ ԱՆԺՈՒԺՈՒԹԻՒՆ. Չունելն զժուժկալութիւն. անհամբերութիւն. կարճմտութիւն՝ որպէս տղայոց եւ կանանց. սապըրսըզլըգ.

Զճեպս եւ զանժուժկալութիւն կանանցն. (Փարպ.։)


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

See full entry →

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

NBHL (1)

Մեծի թագաւորի, որում հասարակ զգուշութիւն յանձն է։ Հարց՝ տղայ մանկանց, եւ շահապաց՝ որբոց հոգաբարձութիւն, եւ արանց՝ կանանց խնամածութիւն՝ յանձն է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)


Կամար, աց

See full entry →

s. phys.

vault, arch, arcade;
porch, portico;
girdle, belt;
soundwave;
— սրոյ, baldric, sword-belt;
— յաղթութեան, triumphal arch;
կապուտակային —, the arch, vault or canopy of heaven, the vaulted sky.

NBHL (1)

Խոյր եւ կամար։ Կամարս եւ խոյրս։ Աստուած ընդ մէջ նորա (ահարոնի) զկամարն։ Մինչեւ ցսուսեր իւր, եւ ցկամար իւր (զինւորական)։ Կմար ականակապ յականց շափիղայ ընդ մէջ իւր։ Լանջադեղ կամար։ Փոխանակ կամարացն (կանանց) չուան գօտի. եւ այլն։


Կանանոց, ի, աց

See full entry →

s.

gynecaeum;
harem, seraglio;
nunnery, convent.

NBHL (1)

γυναικών, γυναικεῖον gynaeceum, mulierum conclave. Բնակարան կանանց, որոշեալ ի տունս մեծամեծաց՝ ուրոյն ի բնակարանէ արանց. եւ վանք կուսանաց կամ կանանց միայնացելոց.


Կանացի, ցւոյ, ցեաց

See full entry →

adj. s. pl.

female, feminine, womanly, womanish;
effeminate;
— սեր, ազգ —, womankind, the fair sex;
— ձայն, womanish voice;
— զգեստ, woman's garments;
— զարդ, female attire or ornaments;
զգենուլ —, to dress oneself in female attire;
մտանել զմուտ —, ննջել զգործ —, to lie with mankind;
—ք, women;
the menses.

NBHL (1)

γυναικαῖος, γυναικώδης muliebris ἁνδρόγυνος effeminatus. Յանկաւոր կանանց կամ կնոջ. կանանցական. կնոջական. եւ Կնատ. կնամարդի. իգացեալ. կնկան յարմար, կնիկներու բան՝ կերպ՝ պէս.


Կապերտ, ից

See full entry →

s.

piece of linen or of cloth;
— հնոտի, tatter, rag.

NBHL (1)

Կապերտս հինս։ Կապերտ անթափ։ Պատառեաց զնա յերկոտասան կապերտս։ Կապերտ այծեայ։ Որպէս ի կապերտէ՝ որ լինի ըստ օրինի կանանց. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 11։ Մտթ. ՟Թ. 16։ ՟Գ. Թագ.)


Կատակաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

facetiousness, merry conceit, pleasantry, jocoseness, humour.

NBHL (1)

Կատակաբանութիւն, եւ խօսակցութիւն կանանց. (Տօնակ.։)


Կարգ, աց

See full entry →

s. adv.

order, rank, rule, class, series, arrangement, disposition;
turn, succession, sequel, train, concatenation;
rank, state, condition;
religious order, institution, congregation;
orders, ordination;
hierarchy;
rank, line, battle-array;
stratum, layer, bed;
կարգաւ, ըստ —ի, — ըստ կարգէ, — ըստ կարգի, in order, orderly, regularly, systematically, by turns;
one after another, each in his turn, successively;
արտաքոյ —ի, extraordinary;
— բնութեան, order of nature;
—ք ուղղութեան, the laws of probity;
դաշնակեալ կարգք, harmony;
— կանանց, the menses;
— բանից, train, style;
անդրէն ի — բանին ի վեր ելանել, to return to one's subject, to take up a discourse anew;
դնել ի կարգի, ի — արկանել՝ ածել, to put or set in order, to set to rights, to order, to arrange, to settle, to regulate, to dispose;
to enumerate, to run over;
խանգարել, վրդովել զ—, to trouble, to disturb, to disarrange (the order);
զանձն ի —ի ունել, ի — գալ, to regulate oneself, to become discreet, orderly, methodical;
ի — անկանիլ, to prepare, to dispose oneself;
ի — անկեալ պատմել, to relate or narrate methodically;
դնել ի վերայ —, to impose penitence;
ի — աշխարհի մտանել, to get married;
եւ որ ի —ին, and so forth.


Կոյտ, կուտից

See full entry →

s.

heap, mass, pile;
great crowd, throng;
flock, herd, drove;
meadows, grazing grounds;
— ձիոց, paddock.

NBHL (1)

Ամենեցուն խմբեալ կուտիցն արանց եւ կանանց՝ զբանն (վարդապետութեան քրիստոս). (Խոսր. պտրգ.։)


Կուսական, ի, աց

See full entry →

adj.

virginal, maiden, maidenly.

NBHL (1)

կոյս կուսական ծննդեամբ զկանանց ելոյծ զդատակնիք. (Շ. տաղ.։)


Կուսաստան, աց

See full entry →

cf. Կուսանոց.

NBHL (1)

որ եւ ԿՈՒՍԱՆԱՑ, ԿՈՒՍԱՐԱՆ. Բնակարան կուսից. որպէս փակարան եւ կրթարան աղջկանց. եւ Կողմն կանանց ի տան. եւ Վանք միանձնուհեաց, եւս եւ միանձանց.