Definitions containing the research ձեռն : 1609 Results

Սակաւամարդ

See full entry →

adj.

thinly peopled.

NBHL (1)

Ուր իցէ մարդ սակաւաւոր. որպէս Սակաւաբնակ, եւ Սակաւաձեռն.


Սակուր, կրի, կրաւ

See full entry →

s.

double-edged axe, battle-axe;
cf. Սակր.

NBHL (1)

Լէգէոն սպարակիր հետեւակն՝ վահան ի ձեռն, սակուր զգոտւոյ։ Յանկարծօրէն կից ի վեր առնեալ զսակուրսն՝ զարկանէին թագաւորին պապայ. մին կշիռ զուլն հարկանէր սարկաւն, եւ միւսն եւս սակաւորն զաջ թաթ ձեռինն. (Բուզ. ՟Է. 32։)


Սայլ, ից

See full entry →

s. ast.

waggon, chariot, cart;
arcturus;
bootes.

NBHL (1)

Ի ձեռն սայլիցդ։ Հանդէպ սայլիդ։ Ի սայլն կողմն։ Ի սայլն կոյս. (Շիր.։ Զքր. կթ.։ Սարկ. հանգ.։ Երզն. լս.։)


Տիրագոյն

See full entry →

cf. Բուն.

NBHL (1)

Ի ձեռն ի՛սկ եւ տիրագոյն զգայութեանցն։ Իսկագոյնեւ տիրագոյն է իմաստուն աղքատն՝ քան զանզգամ մեծատունն։ Սոքա բունք տիրագունաւն ի նոսա մտօք կուրացեալ են. (Փիլ.։)


Տիրաձիր

See full entry →

adj.

given or granted by God.

NBHL (1)

Ի տեառնէ առատաձեռնեալ. աստուածապարգեւ. տիրապարգեւ.


Տիրամայր, մօր

See full entry →

s. fig.

Mother of God, the Holy Virgin, mother of our Lord;
a priest's mother.

NBHL (1)

Եթէ զիս գտցես տիրամայր։ Քեզ պարտական եմք երկրպագութեամբ ունել շնորհ տիրամայր՜ Հայցեմք պաշտպան զտիրամօրդ ձեռնտուութիւն. (Նար.։)


Տիրամեծար

See full entry →

adj.

honoured by the Lord.

NBHL (1)

Ի ձեռն տիրամեծար ... եւ շնորհաբաշխ աջոյն պօղոսի. (Նար. առաք.։)


Տիրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to make oneself master of, to become master, to rule, to dominate, to govern, to have dominion over, to sway;
to pass under the dominion.

NBHL (1)

Գերեաց զնա ձեռնն տիրացեալ, զի թեւակոխիցի նովաւ ազատութիւնն տիրացեալ. (Եփր. ել.։)


Տիրեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

to bear sway, to reign over, to rule;
to become master, to seize, to conquer, to occupy, to hold, to possess, to subject;
to predominate;
to become subject, to pass under the rule or dominion of;
տիրելդ ամենեցուն, your power over all;
կամ տիրելո՞վ տիրեցես մեզ, or shall we be subject to your rule?
տիրեսցեն երկրին, they shall possess the earth;
տիրեցին նոցա առիւծքն, they were caught by lions;
յորժամ ի նիւթ ինչ տիրէ հուր, when any thing is set on fire;
ոչ տիրէին նմա տանջանքն, torture had no power over him;
դու տիրես զօրութեանց ծովու, thou rulest the proud waves;
արքայութիւն նորա ամենեցուն տիրէ, (his kingdom embraces all), all shall be subject to his kingdom.

NBHL (1)

Առ այր քո դարձ քո, եւ նա տիրեսցէ քեզ։ Միթէ թագաւորելով թագաւորեսցե՞ս ի վերայ մեր, կամ տիրելով սիրեսցես մեզ։ Տիրէ՛ր յարոէրայ մինչեւ ցձորն առնովնայ։ Տիրեցին նոցա ատելիք իւրեանց։ Տիրեսցէ նոցա ձեռն իմ։ Նա տիրէ ի վերայ ամենայն հեթանոսաց։ Արքայութիւն նորա՝ ամենեցուն տիրէ։ Դու տիրես զօրութեանց ծովու։ Տիրեն ի վերայ ձեր կանայք ձեր, եւ այլն։ Տիրեցելոց (այսինքն տիրողաց) մերոյ աշխարհի. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Տկար, աց

See full entry →

adj.

feeble, weak, debilitated;
powerless, impotent, infirm, languid, faint;
small, slight, slender, trifling;
fragile, frail.

NBHL (2)

ἁσθενής, ἁσθενῶν infirmus, imbecillis, debilis, fragilis ἁδύνατος impotens παραμένος macer. Անկար. ապիկար. անզօր. անձեռնահաս. նուաստ. անաւագ. ստորին. հէք. յետնեալ. յետին. եւ Հիւանդ. ցաւագար. տկար, վատուժ. անճարակ. խեղճ.

Նեղեցին զտկարն եւ զանզօրն։ Զտնանկն եւ զտկարն։ Մարդ տկար եւ սակաւ եւ ստրկաւ ժամանակեան։ Զձեռս տկարմխիթարեցեր։ Տէր տկար առնէ զհակառակորդս իւր։ Հոգիս յօժար է, բայց մարմինս տկար։ Պատսպարա՛ն լերուք տկարաց։ Իբրեւ տկար անօթոյ առնիցեն պատիւ կանանց։ Տկար յոտից։ Առին դրաստուք զամենայն տկարս. եւ այլն։ Որք առողջ են մարմնով՝ ձեռնատու լինել տկարաց։ Տկարի եւ զրկելոյ է պէտք օգնութեան. (Շ. թղթ.։ Խոսր.։)


Տկարանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to lose strength, to become weak, to be weakened, to decay;
to become infirm, unwell, indisposed, poorly, to fall sick;
to be incapable, unable;
to have the weakness to;
to be scandalized;
— ի հաւատս, to be of little faith;
որում —նայ եւ ոչ ինչ, nothing is impossible with Him.

NBHL (1)

ՏԿԱՐԱՆԱԼ. ἁδυνατέω impotens sum. ԱՆձեռնահաս կամ անբաւական լինել. անկարանալ առնել. չկարել. չբաւել.


Տնկագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cultivation, plantation.

NBHL (1)

Երկիր առ տնկագործութիւն ոչ անախտ կայ. մնայ։ Այլ եւս տնկագործութիւն ունել յօրինաց։ Ի ձեռն դրաստին տնկագործութեան։ յարեւելս կոյս եւ տնկագործութեամբն։ Արեւելեայ տնկագործութեան վերակացութիւն. (Պիտ.։)


Տնօրէնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Տնտեսութիւն;
disposition, measure;
տնօրէնութեան տեղիք, the Holy places.

NBHL (1)

Նա ըստ տնօրէնութեան եւ վասն մեր որդի եղեւ ադամայ, իհսկ մեք ըստ բնութեան եմք որդիք ադամայ։ Աստուած իմ, եւ աստուած ձեր. աստուած նորա եղեւ ըստ տնօրէնութեան, վասն զի մարդ է. իսկ մեր ըստ բնութեան տէր է եւ աստուած։ Ի ձեռն չար չարանացն եւ յարութեան, եւ ամենայն տնօրէնութեան. (Աթ. ՟Ա. ՟Դ։)


Վիպասան, աց

See full entry →

s.

romancer;
novelist;
cf. Վիպագործ.

NBHL (1)

Ի ձեռն վիպասան երգոյս կանանց յայտ եղեւ ինձ։ Յիշէ զվիպասան պատմութիւնս. (Եփր. թագ.։ Երզն. քեր.։)


Վիրգ

See full entry →

s.

club, staff;
pebble, stone.

NBHL (1)

Առեալ վիրգս ի ձեռն՝ կամէին արկանել ի վերայ առաքելոյն. եւ հարեալ քարամբք զմիմենաս սատակէին. (Ճ. ՟Բ.։)


Վիրեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վիրաւորեմ.

NBHL (1)

Զձեռնն հատանեն զվիրողին. (Մխ. դտ.։)


Վճիռ, ճռոց

See full entry →

s. adj.

sentence, award, judgment, decree, decision, act, ordinance;
sentence, maxim;
decisive, peremptory;
— բանիւք, with a peremptory voice;
— հատանել, առնել, բերել, ի վերայ ածել, դնել, տալ, to issue a warrant or writ, to sentence, to adjudge, to judge, to declare, to pronounce, to ordain, to condemn;
to deliberate, to decide, to resolve, to decree;
to enact, to order;
— մահու հատանել, ի վերայ դնել, to sentence to death, to sign a deathwarrant.

NBHL (1)

Ճանաչել ի վճռէն տեառն։ Զտեառն զվճիռ։ Յիշելով զաստուծոյ վճիռն, զոր ասաց ի ձեռն մարգարէին. (Բրս. հց.։)


Վնաս, ուց

See full entry →

s.

wrong, prejudice, injury, detriment;
damage, harm, hurt, loss, grievance;
ill, fault, sin, injustice, mischief;
հասուցանել, տալ, գործել, cf. Վնասեմ;
—ուք վաճառել, to sell at a loss;
ի — ուրուք, at the peril, at the loss, at the detriment, at the expense of a person;
ոչ մեծ ինչ է —ն, there is no great harm done;
ի — իւր շրջեցաւ իրն, the affair turned out to his disadvantage;
էր գիր —ու նորա գրեալ, his accusation was written above;
զի՞նչ — է իմ, what fault have I ?
— է քեզ գինին, wine is bad for your health;
որ — գործէ նոյն եւ հատուսցէ, he that does the damage must answer for it.

NBHL (1)

Զայդպիսի իրս վնասից իշխեցեր ձեռնարկել եւ գործել. (Փարպ.։)


Վստահացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to assure, to reassure, to inspire confidence, to embolden, to give hopes.

NBHL (1)

Վստահացուսցէ զմեզ ձեռնագրով իւրով. (Ճ. ՟Բ.։)


Վտառ, աց

See full entry →

s. anat.

multitude, band, flock, herd;
—ք ձկանց, shoal of fish;
— —, in herds, in troops or flocks;
pore.

NBHL (1)

Իսկ հոսումն ըստ թափման, քանզի թակի կենդանին ի ձեռն յայտից վտառից (նոր ձ. վտարից) եւ անյայտից։ Երակք, շնչերակք, վտառք (կամ վտաթրք)։ Արտաքս վտարին աւելորդքն ի ձեռն ականջացն եւ ի ձեռն ըռնգանցան եւ ի ձեռն աչաց, ի ձեռն շնչոյն, եւ ի տառս կոչեն զարտաշնչութիւն ամենայն մարմնոյն. (Նիւս. բն.։)


Վրիպեմ, եցի

See full entry →

va. vn.

cf. Վրիպեցուցանեմ;
cf. Վրիպիմ.

NBHL (1)

Վրիպեցեր ո՛վ սամփսովն ի ձեռն կնոջ ի յաղթութենէն. (Փիլ. սամփս.։)


Տաղ, ից

See full entry →

s. med.

verse, poem, ode;
canticle, hymn;
cautery;
stamp, mark, print.

NBHL (1)

Չափս եւ նուագս բազումս թողին տաղից։ Ի սկզբան հագներգութեան ի ձեռն այսոց տաղից. (Փիլ. տեսական.։)


Տանջանաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

tortures, in torment;
tormenting;
torturer, executioner.

NBHL (1)

Ընդ պատժական տանջանաւոր խոշտանգանօք արկանելն զմեզ։ Եւ մի ի ձեռն տանջանաւոր մահու ելանիցէք ի բնակութենէ ձերմէ. (Արծր. ՟Գ. 5։)


Տեսանող

See full entry →

adj. s.

seeing;
prophet, seer.

NBHL (1)

Եկայք երթիցո՛ւք առ տեսանօղն։ Զի զմարգարէ յառաջ տեսանօղ կոչէր ժողովուրդն։ Գուցէ՞ աստ տեսանօղ։ Ո՞ր իցէ տուն տեսանողին։ Գագայ մարգարէի տեսանողի։ Ի ձեռն ամենայն մարգարէիցն իւրոց, եւ ամենայն տէունի, եւ տեսանողացն իւրոց.եւ այլն։


Տեսիլ, սլեանց

See full entry →

s.

aspect;
appearance, look, sight, view;
air, mien, visage, image;
spectacle, representation;
vision, apparition, phantom, spectre, dream;
phenomenon;
contemplation;
theory, idea;
գեղեցիկ —, — գեղոյ, beauty, loveliness;
գեղեցիկ տեսլեամբ, handsome, beautiful, charming;
երկնային —, celestial vision;
— դիմաց, figure, physiognomy;
ի — ածել, to represent, to perform, to put upon the stage;
— լինել աշխարհի, to be made a spectacle unto the world;
— տեսանել, to have a vision;
արար տօն տեսլեան, խաղու, he held a festival with public games;
ի — ամենեցուն, before all men, or all eyes;
եղեւ բան տեառն առ աբրամ ի տեսլեան, God spoke in a dream to Abram;
տեսլեամբ բնութեան պարապեալ, given to the contemplation of nature;
— աչացն է հաւատարիմ եւ ոչ լուր ականջացն, hearing is believing but seeing has no fellow.

NBHL (1)

Բասիլիոս զբարձր զամենայնիս (այսինքն զտիեզերացս) զարդարանս դիւրաւ ըմբռնելի բազմաց ի ձեռն իւրոյ տեսլեանն արար։ Գիտուն եւ ծանօթ ի ձեռն իւրոյ իմաստութեանն տեսլեամբ՝ աշակերտացն գործեաց. (Նիւս. կազմ. ՟Ա։)


Տեսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.

NBHL (1)

Տեսութիւն է՝ որ ի ձեռն աչաց՝ յամենեսին ի զգայութիւնսն գեղեցիկ։ Ըստ բաւականութեան աչաց տեսութեանց։ Ընդ տեսութիւն եղբարցն խնդամք։ Մարիամ առիթ տեսութեան նոցին զանզնին որդւոյն կերպարան։ Եւ ոչ տեսութեամբ աչաց բացայայտի. (Փիլ. իմաստն.։ Արծր. ՟Ա. 11։ Վրք. հց. ՟Թ։ Նար. կուս.։)


Տետրակ, աց

See full entry →

s.

quire of paper, stitched-book, copy-book;
pamphlet.

NBHL (2)

Նօտար կալցէ ի ձեռին իւրում զտետրակն, ուր գրեալ կան անուանք ձեռնագրելոցն. (Մաշտ. ջահկ.։)

Նօտար կալցէ ի ձեռին իւրում զտետրակն, ուր գրեալ կան անուանք ձեռնագրելոցն. (Մաշտ. ջահկ.։)


Տեւեմ, եցի

See full entry →

vn.

to last, to persevere, to continue;
to endure, to support, to bear;
— ի մարմնի, to live, to subsist;
ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց, he patiently suffered the tortures.

NBHL (1)

Զքար՝ որ տեւօղ նիւթ է։ Ճանկդեղ իբրեւ զտեւօղ յամարայնի։ Եթէ տեւեսցեն մարդկայինքս մինչ ի ծագել փառաց նորա։ Ի ձեռն նոցա (առն՝ կնոջ) մահկանացուս տեւեսցէ բնութիւն. (Լմբ. իմ.։ Մխ. առակ.։ Երզն. մտթ.։)


Տիեզերակալութիւն, ութեան

See full entry →

s.

universal dominion, rule over the whole world.

NBHL (1)

Թագաւորեալ աղեքսանդր մակեդոնացի տիեզերակալութեամբ։ Վկայութիւնք տիեզերակալութեանն արտաշիսի։ Արշակ քաջ՝ տիեզերակալութեամբ իմն ձեռներէց լինէր ինքնիշխանաբար։ Ի տիեզերակալութեան աղեքսանդրու. (Արծր. ՟Ա. 7։ Խոր. ՟Բ. 12։ Յհ. կթ.։ Վրք. ածաբ.։)


Տիկին, կնոջ, կնանց, կնայց

See full entry →

s. fig.

mistress, Mrs, dame, lady;
princess, queen, empress;
վիկտորիա տիկնանց —, Queen Victoria;
— մանկամարդ, young lady, miss, damsel;
— երկնից, queen of heaven, moon;
— վանաց, superioress, abbess.

NBHL (1)

Ետ զնա ի ձեռն վանաց տիկնոջն։ Լուաւ նմա վանաց տիկինն. (Վրք. հց. ձ։)


Վաղվաղուկ

See full entry →

adj.

cf. Վաղվաղուն.

NBHL (1)

Զոր անդամ՝ վաղվաղուկ գոլով՝ ոչ պահեաց։ Ոչ վաղվաղուկ էր (յհ. մկ)։ Վասն շութափութութեան վաղվաղուկ եւ անվայելուչ յանդգնութեան։ Մի երբէք անքնին եւ վաղվաղուկ ձեռնադրութեամբ հաղորդեսցի սա մեղաց օտարաց։ Զի մի՛ վաղվաղուկ եւ անփոյթ առնելով իմ յուրուք վերայ ձեռն դնիցեմ. (Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։ Բրս. հց. Մաշտ.։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Վայել

See full entry →

s. v. imp.

cf. Վայելք;
վայել է, վայել են, վայելէ, վայելեն, to befit, to become, to be beseeming or seemly, to be proper;
ոչ — են, it is not fit, it is unbecoming.

NBHL (1)

Մի՛ ոչ էիցն եւ ոչ լինելոցն՝ որպէս ի ձեռն գոյիցն զվայելսն դիցեն. (Բրս. հայեաց.։)


Վայեմ, եցի

See full entry →

vn. va.

to whine, to cry out, to deplore, to lament aloud;
to utter woes, to menace with woe.

NBHL (1)

Վայէ զարբեցողն։ ՎԱյէ զնա, զի ոչ տայ զինքն ի ձեռն յարուցանողի. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Վայրաբնակ

See full entry →

adj.

living in the open air;
wild, savage;
deserted, uncultivated;
լինել խորանաւ ի —ս, to dwell in tents.

NBHL (1)

Աղաւնին ոչ միշտ վայրաբնակ լինելով՝ ընդ անձեռնընդելսն հաւասարէ. (Պիտ.։)


Վայրագ, աց

See full entry →

adj.

ferocious, fierce, wild, savage, inhuman, cruel.

NBHL (1)

Անձեռնընդել վայրագիդ։ Ի գազանաբարոյ վայրագսն. (Պիտ.։)


Վայրավատին

See full entry →

adj.

scattered about, dispersed, sporadical.

NBHL (1)

Տատանեալդ եւ վայրավատինդ, այս է խախտեալ։ Վայրավատին եղեւ (իսրայէլ) ի ձեռն վհկացն. (Գէ. ես.։)


Վանապան, աց

See full entry →

s.

baggage-guard.

NBHL (1)

Եթող գաւիթ զկարասին յինքենէ ի ձեռն վանապանին։ Ըստ մասին երթելոյն ի պատերազմ նոյնպէս եղիցի մասն վանապանին. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 22։ ՟Լ. 24։)


Վասն

See full entry →

prep.

for, by reason of, for the sake of, on account of, in consideration of, considering, touching, concerning, upon the subject of;
as to, as for, with respect to;
— սիրոյն աստուծոյ, for the love of God;
— իմ, for me, for my sake;
as for me, for my part;
— թեթեւ ինչ յանցանաց, for a slight fault;
— երկիւղի, for fear of;
— ընտրելոց, in favour of the elect;
— զի, for, because, wherefore;
— է՞ր, why ? for what reason ?
— այնր or այնորիկ — այդր or այդորիկ —այսր or այսորիկ, for that reason, therefore, to that end, on that account;
— ո՞յր, for which ? for whom ?
— որոյ, why, therefore, by reason of which, consequently, wherefore;
— անգիտութեան, through ignorance, ignorantly;
— խաչի քո պատուականի, by means of Thy most precious Cross, through Thy intercession;
cf. Մեղք;
սմին իրի or վասն, for this reason.

NBHL (1)

ՎԱՍՆ. Ի ձեռն, միջնորդութեամբ. ըստ համաձայնութեան յն. διά per. (որ կազմեն զգործիական).


Վատանշան

See full entry →

adj.

notorious, infamous, disgraceful, ignominious.

NBHL (1)

Ի ձեռն վատանշան առն միոյ նուազագունի եղեն օճիրք անհնարին չարեաց. (Կաղանկտ.։)


Վար

See full entry →

s. prep. adj.

tillage, ploughing, tilth, husbandry;
ploughed land;
culture;
use, employment;
down, below;
common;
—ս վարել, հարկանել, ցելուլ, կակղել, to plough, to furrow, to dig, to cultivate land;
ի — առնուլ, արկանել, to use, to make use of, to practise, to exercise;
ի — երկոց մտանել, to apply oneself to work, to labour;
ի — տալ, to lend, to loan.

NBHL (2)

Զձեռն ի վար արկանէ. (Նիւս. կազմ.։)

Մարգարէն զբերան գազանին յաղօթս ի վար առնուլ։ Վեցերեւակ, զոր ի վար առեալ բոլորեցուն արարիչն՝ գործեաց զաշխարհս։ (Բերք երկրի) ի կերակուրս հեշտ վայելչութեամբ ի վար առեալ լինի։ Ի հինգերորդում յեղեանակին (ձեռնարկութեան) առնուլ ի վար ի նմանէ (այսինքն առեալ լինել)։ Տու՛ր մեզ ի վար զքոյին ձայնդ. աղաչեա՛, զի մեք առ քեզ հաւասարութեամբ ապրեսցուք։ Միտքն երբեմն ի վար տուեալ զինքն զգայութեանցն՝ ընդ ամենեսին սովորեալ է շրջիլ. (Փիլ.։)


Վարագոյր, գուրաց

See full entry →

s. fig.

curtain;
veil;
պատուհանաց, մահճաց, window-curtain;
bed-curtain;
— դրան, door-curtain;
թատրոնի, —, drop-scene;
— մետաքսեայ, silken curtain;
— ծալածոյ, զսպանակաւոր, roller-blind, spring-blind;
ձգել զ—, to draw the curtain, to draw down the blind;
բանալ զ—, to open or to draw back the curtain;
փակել զ—, to shut the curtain;
—աւ խօսել, to speak under a pretext.

NBHL (2)

Ի ձեռն սրբազանից վարագուրից ծածկելով. (Դիոն. ածայ.։)

Ի ձեռն վարագուրին, այսինքն է մարմնոյ իւրոյ. (Եբր. ՟Ժ. 20։)


Վարդապետոց, աց

See full entry →

s.

school.

NBHL (1)

Եւ վայրենեացն (յանասնոց) եւ անձեռնընդելացն պատահեցին ոմանք ի վարդապետոցսա, զի գային ընտանացեալք. (Փիլ. լիւս.։)


Վարժապետ, աց

See full entry →

s.

professor, master, teacher;
school-master;
preceptor, tutor, instructor;
gymnasiarch, ludi magister;
— իմաստասիրութեան, professor of philosophy;
— օրէնսգիտութեան, բժշկութեան, աստուածաբանութեան, law-professor, physic-professor, divinity-professor.

NBHL (1)

Ի ձեռն սահակայ եւ մեսրովբայ վարժապետացն։ Ածեն զհեթանոսս իբր վարժապետ ի հաւանութիւն աստուծոյ. (Երզն. քեր. եւ Երզն. մտթ.։)


Վարժութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վարժումն.

NBHL (1)

Վարժումն է ամենայն ինչ եւ ի քեզ. ի ձեռն վարժմանն իբր արհեստ ինչ կրթական, եւ ի ձեռն բանիդ իմաստք առաւելանին. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Վարժումն, ման

See full entry →

s.

exercise, practice, use;
instruction, culture, discipline, study.

NBHL (1)

Վարժումն է ամենայն ինչ եւ ի քեզ. ի ձեռն վարժմանն իբր արհեստ ինչ կրթական, եւ ի ձեռն բանիդ իմաստք առաւելանին. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Վարկատրեմ, եցի

See full entry →

va.

to pronounce, to manifest, to deliberate, to decide.

NBHL (1)

Առեալ հօրն տախտակ՝ վարկատրեաց, ձեռնն փոխանակ լեզուի առեալ ի պէտս. (Անթիպատր։)


Ցնցեմ

See full entry →

cf. Ցունց տամ;
— զձեռն, to shake hands.


Ցոյց, ցուցից

See full entry →

s.

showing, indication, mark, index, sign, testimony;
demonstration, evident proof;
show, appearance, parade, ostentation;
spectacle, laughing-stock, butt;
հաստատուն —, plain proof;
— բարեկամութեան, show of friendship;
— մեծարանաց, demonstration of respect;
ի —, ի —ս, ի —ս ինչ, only for show, for pretence, for ostentation;
—ս առնել, to shew, to show off, to make parade or display of, to display;
առնել ինչ ի —ս մարդկան, to do any thing so as to be seen of men, ostentatiously, for mere shew, to obtain applause fraudulently;
լինել ի —ս, to be exposed to mockery or contempt, to be the laughing-stock, the butt of;
զոմանս — առնել ի խրատ այլոց, to hold up to opprobrium for example to others.

NBHL (1)

Ի ձեռն օրինակի պարտ է յանդիման կացուցանել զցոյցս խոստացելոցդ։ Ի գրոց ինձ հատո՛ զցոյցսն. (Աթ. ՟Ը։)


Ցուպ, ցպոյ

See full entry →

s. fig.

stick, switch, rod;
beams or rays of light;
— ծերութեան իմոյ, the staff of my old age;
— պանդխտաց, Jacob's-staff;
— հովուի, shepherd's crock;
— կտղաց, crutch;
— հնդիկ, ebony;
— եպիսկոպոսական, pastoral staff, crosier;
— ի ձեռին, stick in hand;
շրջիլ ի ցպոյ, to go or walk with crutches.

NBHL (1)

Կօշիկք ձեր յոտս, եւ ցուպ ձեր ի ձեռին։ Ցուպ ի ձեռն (կամ ի ձեռին) անցի ընդ այս յորդանան։ Ցպով եւ քարամբք գաս ի վերայ իմ։ Անցուցից զձեզ ընդ ցպով իմով։ Նստցին ծերք՝ իւրաքանչիւր ցուպ ի ձեռին իւրում ի բազմութենէ աւուրց։ Ո՞չ դա է ցուպ ծերութեան մերոյ։ Մուրող, որ շրջիցի ի ցպոյ (այսինքն ցպով).եւ այլն։


Ցուցակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

demonstration, proof, reason;
ածել ի —, to show, to manifest;
յանէութենէ ի — ածել, to create, to give being, to cause to exist.

NBHL (1)

Մերով մտածութեամբ, եւ սրբոցն ցուցակութամբ հաւատարմացուցանել զբանն։ Ի ձեռն ցուցակութեանս՝ զոր իմացուցի. (Բրս. հց.։ Նար. երգ.։)