Definitions containing the research ուշ : 2500 Results

Փսխած, ի

s.

vomit;
շուն դառնայ ի — իւր, the dog returns to his vomit.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջիկայիցն զգուշասո՛ւք, զի մի՛ վերստին ի նոյ փոխածն դարձցուք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է.)


Փրծանիմ, փրծայ, ծեալ, ծուցեալ

vn.

to be detached, taken away, to escape, to break away, to shake off, to get rid of;
cf. Յիշատակ.

· Calfa

NBHL (1)

Փրծաւ ի տաղտկալի դառն կենաց։ Մի՛ ինչ իցէ՝ որ փրծանիցի յուշոյ յիշատակաց։ Մազպուրծ լեալք փրծանէին ի խռովութենէ ամբոխին։ Ելեալ փրծեալ ի բան տէն։ Եւ ոչ զերծեալ փրծանի։ Փրծանէին ի ձեռաց նեղչացն։ Զի ի դատաւորին ձեռանէ աստէն իսկ փրծայց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16 ՟Ա. 1։ Ճ. ՟Ա. Արծր. ՟Գ. 13։ Շիր.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Կ՟Ը։)


Փրկական, ի, աց

adj.

redeeming, salutary;
wholesome.

· Calfa

NBHL (1)

Շահեսցուք զհպելն առ Աստուած, եւ զմիաւորութիւն զփրկական։ Յաղագս փրկական յայտնութեանն տեառն մերոյ Յիսուսի Քրիստոսի։ Զխաչն փրկական։ Փրկական շնորհօք։ Անմերձ ի փրկական խորհուրդի։ Որ զփրկական տնօրէնութիւն։ Որ զփրկական տնօրէնութիւն։ Որ զփրկական աւետարանի գուշակելով զխորհուրդ։ Որ ի խորհուրդս փրկականս։ զարիւնդ քո փրկական։ Նշան կոչէ զփրկական զխաչս։ Ի փրկական հաւատն։ Ի փրկական խորհրդոյն։ Փրկական լուսնաւորութեանն։ Բան փրկական։ Ըմպել զարիւնն փրկական։ Աթ. (՟Գ. ՟Դ։ Ագաթ.։ Յճխ.։ Շար.։ Շ. բարձր.։ Ճ. ՟Ա.։ Խոսր.։ Պիտ.։ Նար.։ Սարգ.։)


Քալաք

s.

circle, orb.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջին քալաքն եւ զերկինսն՝ զոհալովն արար. եւ յերկրորդ քալաքն զմուշթարին սահմանեաց ... զեօթանեքինն յեօթն քալաք. (Տօմար.։)


Քահանայապետական, ի, աց

adj.

pontifical.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զայս յուշ առնեմ քում քահանայապետականիդ հանճարոյ։ Եղելոյ ի կարգի քահանայապետականի։ քահանայապետական իշխանութիւն, կամ սուրբ ժողով, աթոռ, օրհնութիւն, հայցուածք. (Դիոն. երկն.։ Պրպմ. ՟Լ՟Բ։ Մագ. ՟Ա.։ Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Քաղաքավարութիւն, ութեան

s.

behaviour;
policy;
police;
good breeding, civility, urbanity, courtesy, politeness, affability;
— կենաց, personal conduct;
անսագիւտ —, unimpeachable morality or integrity;
ծայրացեալ —, deep policy.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիք զզօրականաց քաղաքավարութիւն, եւ ո՛չ զայնոցիկ՝ որ ի քաղաքս իցեն բնակեալ, այլ որպէս զձիս շամբուշ յերամակի՛ ճարակեալս ընդարձակ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Քաղեմ, եցի

va. fig.

to gather, to gather together, to collect, to assemble, to amass;
to draw, to extract;
to pick, to pluck up, to take away;
— զոգիս, զշունչ ուրուք, to keep in suspense, to amuse, to keep at bay;
— բանս ի բերանոյ ուրուք, to catch something out of one's mouth;
to get, to obtain his secret surreptitiously;
սկսաւ ոգի նորա քաղիլ ի նմանէ, he began to faint away;
լոյս իմ քաղի, my life is consuming;
cf. Ընկոյզ.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղել զուշեղութիւն սգւոց. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Քաղրթեղ

adj.

tun-bellied.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ կունդ է (ոք իբրեւ զսոկրատ), քաղրթեղ չէ. թէ քաղրթեղ է, ուշիմ չէ (իբրեւ զնա). թէ ուշիմ գոյ, սոփոնիսկոսի որդի ոչ կարէ գոլ. (որ են յատկութիւնք սոկրատայ). (Անյաղթ պորփ.։)


Քաղցրաբանութիւն, ութեան

s.

sweet tongue, kind things, honeyed, fine or soft words, flattering discourse, flattery, wheedling, blarney.

· Calfa

NBHL (1)

χρηστολογία suavis sermo, blandiloquentia. Բան քաղցր՝ ամոքիչ ի բարին, կամ հրապուրիչ ի չար անդր. անուշ խօսք, անուշ լեզու.


Քաղցրաբար

adv.

sweetly, softly, gently, mildly.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրութեամբ. քա՛ղցր. անուշութենով.


Քաղցրաբեր

adj.

bearing sweets, producing agreeable fruits.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յառաջ փայտք էին անպտուղք, պտղաբերք եղեն հաւատովք. եւ դառնաբերքն եւ փշաբերքն՝ քաղցրաբերք եւ անուշահոտք առաքինութեամբք. (Գէ. ես.։)


Քաղցրանամ, ացայ

vn. fig.

to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.

· Calfa

NBHL (1)

γλυκαίνομαι dulcesco ἠδύνομαι suave reddor ἠδύς , χρηστός γίνομαι dulcis, suavis fio. Փոխել ի քաղցրութիւն. քաղցր եւ հեշտալի լինել կամ երեւիլ. հանճոյ կամ ախորժելի գտանիլ. քաղցըրնալ, անուշնալ. իրօք կամ նմանութեամբ.


Քաղցրացուցանեմ, ուցի

va. med. fig.

to sweeten, to render, sweet;
to edulcorate;
to soften, to temper, to calm, to allay.

· Calfa

NBHL (1)

γλυκαίνω dulce reddo ἠδύνω suave reddo, delecto, laetifico եւ ἁναμέλω cano, celebro cantu. Տալ քաղցրանալ. քաղցր առնել. ախորժ ընծայել. զուարճացուցանել. մեղմել. քաղցրացնել, անուշցնել.


Քաղցրաւենի, նւոյ, նեաց

adj.

sweets, comfits, preserves.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրութենի. քաղցր ինչ. քաղցրեղեն, անուշեղեն.


Քաղցրիկ

adj.

sweet, benign, dear, darling.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ՔԱՂՑՐ. ա. մ. ռմկ. անուշիկ.


Քաղցրութիւն, ութեան

s.

sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).

· Calfa

NBHL (1)

γλύκασμα, γλυκασμός dulcedo ἠδονή suavitas χρηστότης bonitas, benignitas. Քաղցր գոլն. անուշութիւն. համ ախորժ. համեղութիւն. համեղ իրք, զուարճութիւն. անուշութիւն.


Քայլ, ից

s. adv.

pace, step, stride;
— մի ոտին, a foot of earth;
— առ —, — —, step by step;
ընդ — —, at each step;
հազար —, mile;
առնուլ զառաջին —, to take the first step, to break the ice;
—ս փոխել, to step, to walk;
եւ — առ —յուշիկ ընթաց՝ վարեալ տանի քաջ անդր ի բաց, fair and softly goes far in a day.

· Calfa


Քանասար

cf. Քանասարիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանասարեան

cf. Քանասարիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանասարիկ

adj.

wolf-like, ferocious, fierce.

· Calfa

NBHL (1)

Հրամայէ ի շանց եւ ի խոզից զգուշանալ, եւ ի միւսոյ եւս քանասարիկ ազգէն գայլոց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 22։) (չարագոյն)


Քանիօն

adj.

cf. Քանի;
— ! — եւս! — առաւել՞, how much more! with still more reason.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ մարմնականն այսքան առաւելեալ եպերանօք, ապա քանիօ՛ն զշամբուշ սորայն վերադիտեսցուք անմտութիւն անձին. (Պիտ.։)


Քանոն

cf. Կանովն.

· Calfa

NBHL (1)

Այսմ ապացոյց գի՛ր եւ քանոն՝ զմանուկն ուշիմ ոզսղոմոն. (Կրպտ. ոտ.։)


Քանքարաւոր

adj. s. gr. mus.

having talents;
of the weight, or value of a talent;
cf. Սնակուշտ;
ի — բերել, to cause the coupling of animals;
cf. Քարշ;
cf. Պատիւ;
false religion, sect;
cf. Փուշ.

· Calfa


Քաջաբանութիւն, ութեան

s.

eloquence, fluency of speech.

· Calfa

NBHL (1)

εὑλογία . Քաջաբանն գոլ. եւ Ուշիմութիւն. ուշեյութիւն. եւս եւ Բարեբանութիւն. օրհնութիւն.


Քաջաբար

adv.

bravely, valiantly, courageously, boldly, heroically.

· Calfa

NBHL (1)

Զյաղթօղ մարտիւ ունելն դիւրոյն զնախնեացն քաջաբար զթագաւորութիւնն։ Անվեհեր քաջաբար նման թռչնոց յերիվարն հեծանէր։ Գնացին ի բաց քաջաբար. վասն զի եւ քաջաբար փախուստ առն հզօրի սաստիկ ահ երկիւղի գուշակէ. (Փարպ.։)


Քաջաբոյս, բուսի, ից

adj.

well sprouted, flourishing;
good-tempered;
well affected.

· Calfa

NBHL (1)

εὑφυής optime natus, bene crescens, ingeniosus. Որ ի բնէ բարւոք է. բարեբուն. բերրի աճեցուն. առատ. եւ Առատամիտ. ուշեղ. եւ Առոյգ.


Քաջագանգուր

adj.

well curled, curly-haired.

· Calfa


Վաւաշ, ի, ից, աց

adj.

luxurious, profligate, licentious, dissolute, lewd, rakish, libertine, lecherous, obscene.

· Calfa

NBHL (1)

Առնամոլին եւ վավաշ, շամբուշ բորբորիտն՝ պիղծ սմբատ (թոնդրակեցի)։ Կոյս ոմն ողջախոհութիւն պահելով, վարեալ յումեմնէ վաւաշէ (կամ վաւվաշէ) ընդ լերինս. (Մագ. ՟Ա։ Տօնակ.։)


Վեհագոյն

adj.

superexcellent, supreme, eminent.

· Calfa

NBHL (1)

Շամբուշ է՝ որ ընդ վեհագունին քան զինքն բերէ հակառակութեան վէճ. (Պիտ.։)


Վեհերեմ, եցի

vn.

cf. Վեհերիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Վեհերեա՛ ի բանից. այսինքն զգուշաւոր լեր ի խօսից. (Եփր. պհ.։)

ՎԵՀԵՐԵՄ ՎԵՀԵՐԻՄ ՎԵՀԵՐԵՒԵԼ ՎԵՀԵՐԵՒԻԼ. δείλω, δειλιάω, ἁλύω timeo, paveo, trepido, formido ἁπογινώσκω despero ἁποκάμνω defatigo, deficior ὁκνέω , ἁποκνέω, ὐποκνέω piget me, desidia torpeo. Վեհեր կամ վեհերոտ գտանիլ. վեհերոտիլ. վհատիլ. վատասրտիլ. ահաբեկիլ. զանգիտել. խորշիլ. զգուշանալ. կթոտիլ. թուլանալ. ծուլանալ. վատանալ. լքանիլ. վախվըխել. վախնալ, թուլնալ, ծուլնալ, ետ քաշուիլ.


Վերաբերեմ, եցի, րի

va. med.

to elevate, to raise;
to appose, to subjoin, to superadd;
to manifest, to disclose;
to utter, to pronounce;
to translate;
to present, to offer;
to attribute, to ascribe, to refer;
to eructate, to retch, to vomit, to cast up, to reject.

· Calfa

NBHL (2)

Նարդոս քրքում ինձ ընձիւղէր, վարդ՝ մանուշակ վերաբերէր. (Շ. եդես.։)

Սարկաւագունքն զնուէրսն զգուշութեամբ վերաբերեն ի սեղանն։ Պաշտօնեայքն զնուէրսն վերաբերեն. (Պտրգ. աթ.։ Լմբ. պտրգ.։)


Վերադիտեմ, եցի

va.

to look up, to gaze at, to contemplate;
to consider, to examine, to scrutinize.

· Calfa

NBHL (1)

Զաբեսողոմայն այժմ վերադիտեսցուք վայրագութիւն անձին։ Քանի՞օն զշամբուշ սորայ վերադիտեսցուք անմտութիւն անձին. (Պիտ.։)


Վին, վնաց

s.

lute;
— հարկանել, to play the -.

· Calfa

NBHL (1)

Ամփիոն թեբայեցւոց թագաւորեաց. զորմէ վիպի գավին հարկանել, եւ զքարինս գռնչեցուցանել. քանզի էին ապուշք ոմանք լսօղքն. (Եւս. քր. ՟Բ։)


Փարթամապէս

adv.

copiously, abundantly.

· Calfa

NBHL (1)

Յինքեան ունելով փարթամապէս անուշահոտ որակութիւնս. (Դիոն. եկեղ.։)


Փափկութիւն, ութեան

s.

delicacy, tenderness;
effeminacy, daintiness, delight, pleasure, voluptuousness;
— խղճի, scrupulousness of conscience, scrupulosity;
— իմաստից, niceties or delicacies of thoughts;
— սրտի, ախորժակի, delicacy of heart, — of taste;
— կերակրոց, luxurious feeding, delicacies, dainty meats, good living;
արօտք փափկութեան, pleasant pastures;
պարտէզ փափկութեան, garden of delights;
օր փափկութեան, holiday;
ի հանդերձս փափկութեան զարդարեալ, tastefully, daintily clothed or dressed;
ընկղմիլ ի —ս, to revel in voluptuousness;
cf. Հատանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եդ զնա ի դրախտին փափկութեան։ Զուխս փափկութեան քո տացես ըմպել նոցա։ Ելից զկուշտ իւր ի փափկութենէ իմմէ։ Անկցին ի տանց փափկութեանց իւրեանց.եւ այլն։


Փեսայիմ, եցայ

vn.

cf. Փեսայանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ փեսայեսջիք դուք ընդ նոսա, եղիցին նոքա իբրեւ փուշ յաչս ձեր. (Եփր. ծն.։)


Փիւղ

s.

cf. Փիղ;
fish-scale;
cf. Փիւղակէ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ որպէս ռմկ. փուշ. այսինքն Խոշոր թեփ ձկան եւ կիտի.


Փղորդի, դւոյ

s.

elephant's foal, young elephant.

· Calfa

NBHL (1)

Ձմերուկն ասաց. . . ձուեմ ես փղի. եթէ տարցես զիս ի տուն քո, եւ պահեսցես զգուշութեամբ՝ զի մի՛ բեկայց, ծնայց քեզ փղորդի. (Մխ. առակ.։)


Փշաբեր, ից, աց

cf. Փշաբոյս.

· Calfa

NBHL (2)

Քուշ զփշաբեր եւ զանպիտան եւ զցամաք երկրէ նշանակէ. (Մեկն. ծն.։)

ἁκανθοφόρος spinas ferens ἁκανθώδης spinosus. Որ բերէ յիւրմէ կամ բուսուցանէ զփուշ. եւ Փշալից. փշուտ.


Փշաբոյս

adj.

producing thorns, spiniferous.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր բուսեալ իցեն կամ բուսանին փուշք. փշաբեր.


Փշալից

adj.

full of thorns or briars, thorny, braky, prickly, briery.

· Calfa

NBHL (2)

Փշալից լինին ձեռք արբեցողի. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 9.) (յն. փուշք բուսանին ի ձեռս )։

Իբրեւ յառապարի փշալից եւ արիւնըռուշտ շրջիմ. (Խոսր.)


Փշախիլ

adj.

extirpating briars;
— շրջել, to pull up, to root out thorns or briars.

· Calfa

NBHL (2)

մ. Խլօղ կամ խլելով զփուշս.

Գուցէ թողեալ զսերմանելն՝ փշախիլ շրջիցիմք. յն. զփուշս խլիցեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Փշածին

adj.

bearing thorns.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ծնանի զփուշ. փշաբեր. փուշ բուսցնօղ.


Փշանամ, ացայ

vn. fig.

to grow thorny, to bristle with thorns;
to have one's hair stand on end from terror, to be horror-struck.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել իբրեւ զփուշ, կամ փշուտ. փշոտիլ մնալ, փուշ դառնալ, եւ փուշ փուշըլլալ, փշաքաղիլ.


Փշանիւթ

adj.

made of thorn;
— պսակ, crown of thorns.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ նիւթն է փուշ. փշեղէն. փշեայ.


Փշատ, ի, ից

s.

zizyphus rubra.

· Calfa

NBHL (1)

Պտուղ փշատի ծառոյ՝ ի ձեւ ի գոյն յունապի, այլ մէջն է որպէս ալիւր անուշակ՝ երբ հասունիցէ, ապա թէ ոչ՝ տտիպ ամենայնիւ. Բժշկըն։ cf. ՅՈՒՆԱՊ։


Փշատի

s. bot. zizyphus lotus, seedra.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառ փշատ պտղոյ, ունօղ երեւելի փշոց յոստս. այլ ծաղիկ նորա դեղին անուշահոտ յոյժ՝ սիրելի մեղուաց. իյտե աղաճը։ (Բժշկըն։)


Փշաքաղ

cf. Փշախիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Որ քաղէ զփուշս. փշախիլ.


Փշիկ

s. gr.

small thorn;
apostrophe.

· Calfa

NBHL (1)

Փուշ փոքրիկ. որ ինչ նման է մանրիկ փշոյ.


Փշիտ, փշտի

s.

farthing, mite.

· Calfa

NBHL (1)

ὁβολός obolus. որ եւ ՓՇՏԻԿ. պ. պիսդի, փէշիյզ, փէշիյտ. Մանրագոյն դրամ որպէս զլոմայ. դանգ. փուշ, մանղըլ.