to ornament or adorn wonderfully well.
Բոլոր իսկ տարերքս զթագաւորականի աւուրս հրաշազարդեն զփառս. (Խոր. վրդվռ.։)
charms, attractions, allurements;
lure, bait, wheedling, cajolery, flattery, enticement, solicitation, seduction;
instigation, suggestion, impulse, incitement;
— գեղոյ, charms of beauty;
— հաճոյից, հեշտութեան, the allurements of pleasure, of voluptuousness;
պատիր —, deceitful baits;
ի —րս ուրուք ըմբռնիլ, ելանել, հարկանիլ, to be seduced, misled, tempted, led astray, allured, enticed, decoyed;
ի —րս ցոփութեան դարձուցանել զոք, to entice to gluttony;
to allure one to debauchery;
արբուցանել ումեք —րս պղտորս, դժնեայս, to administer poison, to poison;
to seduce, to mislead, to pervert, to corrupt, to debauch, to lead astray, to bring into an error.
Բանսարկուն յայսպիսի հրապոյրս մոլորեցոյց. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Գ։)
fire;
pyre;
funeral pile;
fire, ardour;
Mars;
—ս արկանել, հարկանել, to kindle, to light, to set on fire.
ՀՐԱՏ. գ. որ եւ ՀՐԱՒՈՐ. գ. πυρόεις pyrois Ἅρης Mars Մի ի մոլորակաց հրագոյն. եւ ի կարգի դից Արէս, ըստ յն. եւ հյ. եւ Մարս, այսինքն մարտ. ըստ լտ. մառէխ
Մոլորականացն՝ հրատն, հերակլեայ իսկ եւ արեսի ասացեալն։ Արեգակն ի տարին, իսկ հրատն ի կրկնապատիկ ժամանակին. (Արիստ. աշխ.։)
shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.
Գոլորշաձեւ հրացանութիւնք. (Անան. եկեղ։)
fiery;
Mars.
ՀՐԱՒՈՐ. գ. Հրատ մոլորակն.
fire, conflagration;
— ի ծովւ, ի նաւի, ship on fire out at sea;
fire on board ship;
— արկանել, հանել զ—, to fire, to set on fire, to give to the flames;
— վառեցաւ, it was burnt;
cf. Հուր;
cf. Ջրհան.
Ճարակեալ էր հրդեհ մոլորութեանն. (Ոսկ. գղ.։)
like a Jew, after the manner of the Hebrews.
Առ վէմն գլորման հարկանին հրէաբար (կամ հրէօրէն). (Պրպմ. ձ։)
in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.
Ուսուցանէր նոցա հրէերէն (մոլորութիւն). (Շիր. քրոն.։)
cf. Հրճուալից.
Բոլոր անձամբ հրճուալից լինի. (Համամ առակ.։)
cf. Հրճուալից.
Բոլոր անձամբ հրճուալից լինի. (Համամ առակ.։)
joyful, gay, cheerful, merry.
Բոլոր անձամբ հրճուալից լինի. (Համամ առակ.։)
flock, flock of sheep, of goats, fold;
cf. Յօտ;
the faithful, the universal Church.
Պատրաստեսցո՛ւք միշտ զմեզ լինել ի հօտէ նորա։ Ուր հովիւք զհօտից ոչ հոգան. վասն որոյ անտերունչք հօտն քրիստոսի եւ մոլորական շրջին. (Խոսր.։)
to tire, to fatigue, to trouble, to importune, to plague;
— զլսելիս, to tease, to vex.
Ի կրել արտաքս զաւելորդ թրքածս մոխրոցացն ձանձրացուցանէզդազախադէմ զկրողսն. (Փարպ.։)
to stretch, to extend, to spread;
to reach, to arrive;
to grow longer, to be prolonged, protracted;
to drive at, to tend to, to abut in;
to stretch oneself, one's limbs;
to endeavour, to strive, to try, to seek;
— աչօք զհետ ուրուք, to follow with the eyes;
— ընդ ումեք, to vie, to emulate, to rival, to strive with.
Ձգտիլ հասանել, կամ ձգտիլ յանչափն, կամ ընդ ոլորտս աշխարհի, ընդ գաւառս բազումս, մինչեւ առ մեզ. (Յհ. իմ. ատ.։ Նար. ՟Ծ՟Ե։ Լմբ. իմ.։ Եւս. պտմ.։)
ceiling;
— նաւաց, deck of a ship;
— գահուց, canopy;
— կառաց, roof of a coach;
— բերանոյ, palate;
— գլխոյ, skull, cranium.
Ձեղուն իսկ (գլխոյ կամ սկաւառակի) ոսկր է՝ նախ շուրջ իսկ զբոլորովն սմա շարամածելով. (Պղատ. տիմ.։)
to draw back one's hands, to withdraw from, to abandon, to forsake entirely;
to extend one's empire, to conquer, to dominate;
— յամենայնէ, to abandon all, to throw the helve after the hatchet;
to venture the saddle after loosing the horse.
ՁԵՌՆԹԱՓ ԼԻՆԵԼ. Տարածել զձեռն. ձերն արկանել. ձեռք երկնցընել. եւ բոլոր ձեռքին ուժը թափել.
to form, to figure, to fashion;
to model, to cut out, to shape;
to cross, to get over or across.
Զօձիսն գրապանաւ արարեալ բոլորակ ձեւեսցես շուջանակի. (Ել. ՟Ի՟Ը. 32. յն. լոկ, արասցես։)
pressing olives;
—ք, olive-press;
oil-mill.
Երկինք որպէս ձիթահանաց (կամ նոց, կամ նուց) քար կողմաւոր գլորի։ Իբրեւ ձիթահանուց կողմաւոր շրջաբերի. (Յկ. ղրիմ.։)
albatross.
Ոմանց ձկնաքաղաց պարանոցքն ոլորեալք ընդ միմեանս. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
cf. Ճաւշ.
Զրահաւորք՝ մկընդաւորք, ճօշիւք (կամ ջաւշիւք) ծածկեալ բոլոր անձին. (Շ. եդես.։)
parchment;
scroll.
ՄԱԳԱՂԱԹ ՄԱԳԱՂԱՏ. (լծ. եբր. մէկէլլա ի կալալ, որ է գալարել, գլորել. որպէս եւ թ. քէաղըտ, քէաղատ է թուղթ). δέρρις (թ. տէրի ). membrana, charta. իտ. pergamina կամ carta pecora βιβλίον volumen, liber. Նուրբ մաշկ մորթոյ գառան եւ ուլից յղկեալ ի պէտս գրութեան որպէս թուղթ տեւական. որ եւ է դիւրաւ գալարելի. եւս եւ Գիրք. մատեան. ... (եբր. սէֆէր, յորմէ ի մեզ սոփեր)
to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.
Զորս հանդերձեալ եմք մակագրել։ Սրբազան աջոյդ մակագրեալ ընկալայ զտառ։ Ոչ պերճաբանութեամբ զբոլորն բաւեմ մակագրել քեզ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ժ՟Դ. ՟Կ՟Զ։)
to surname, to entitle.
Աստեղս մականուանելով մոլորականս. (անդ. ՟Է։)
epicycle;
— բոլորակ, epicycloid.
plane, plain, flat, level;
plane, level surface.
Զմակարդակ բոլոր կենցաղականս դուզնաքեայ ըղձման իմոյ տռփելոյդ։ Ի բարձրագոյնն մակարդակ լեառն ձգեա՛ զքոյդ վեհական խոհեմութիւն. (Մագ. ՟Խ՟Ե. ՟Ծ՟Է։)
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.
Կամի ընդ հարկաւորսն զաւելորդսն մակարդել. (Երզն. մտթ.։)
Ի սատանայական խորհրդոցն ջրոյ մակարդեալ։ Ընդ բնական կրիցն աւելորդօքն մակարդեալ, ստերիւրեաց։ Մակարդեալ է ի մարմնոյ հեշտութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
plain, level, even, equal.
Որպէս գըլուխըն գիսաւոր (կամ դիպաւոր), մակաւասար անձին բոլոր. (Շ. եդես.։)
cf. Մակեռորդ.
Երաժշտականն խնդրէ, եթէ ո՞ր է՝ որ զերկպատիկ բան ունի, եւ ո՞ է՝ որ զկիսաբոլոր, եւ ո՞ր զմակեռակն, որ ո՞ր զմակաքառակն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
Բոլորն քսան, կիսաբոլորն տասն, մակեռակն ՟Լ. մակքառակ, որ է ՟Ը. (Երզն. քեր.։)
Բոլորն քսան, կիսաբոլորն տասն, մակեռակն ՟Լ. մակքառակն ՟Խ. (Ոսկիփոր.։)
sesquitertian;
triphthong.
Երաժշտականն խնդրէ, եթէ ո՞ր է՝ որ զերկպատիկ բան ունի, եւ ո՞ է՝ որ զկիսաբոլոր, եւ ո՞ր զմակեռակն, որ ո՞ր զմակաքառակն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
Բոլորն քսան, կիսաբոլորն տասն, մակեռակն ՟Լ. մակքառակ, որ է ՟Ը. (Երզն. քեր.։)
Բոլորն քսան, կիսաբոլորն տասն, մակեռակն ՟Լ. մակքառակն ՟Խ. (Ոսկիփոր.։)
sesquiquartian;
diapason.
Բոլորն քսան, կիսաբոլորն՝ տասն, մակեռակն ՟Լ, մակքառակն ՟Խ. (Ոսկիփոր.։)
lunula, crescent, waxing or waning moon;
crescent shaped ornament, lunette;
meniscus;
— եղջիւրք, the horns of a crescent.
Յօնացն շարադրութեանն՝ լուսնոյ նմանեցելոյ շրջանակաց, յորժամ մինչչեւ ի մէջն շրջեալ զժողով մահկացն՝ զբոլորակին գործեսցեն զբոլոր. (Փիլ. սամփս.։)
epileptic;
lunatic.
Յառաւելութենէ մաղասոյն կաթելոյ փրփրեալ իբրեւ կատաղի. կաթեցուցիչ զլորձունս մոլեգնութեան. ջերմութեամբ արեան երեւեալ իբր այսահար, եւ գիսախռիկ, կամ ճիւաղ.
to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.
Գթացեալ ողորմի հարելոցն եւ մաղկատելոցն յօձից սատակմանէ։ Օձ էր՝ որ սպանանէր, եւ որ սպանանէրն՝ նոյն եւ մաղկատէր. եւ ի ձեռն միւս օձին տեսլեան՝ մաղկատեալքն ընդունէին զառողջութիւն։ Մաղկատեալք յառաջին հին թիւնից վիշապին։ Արարիչ ամենեցուն, եւ բոլորեցունց նորոգիչ, եւ ունի զմարմին մաղկատելի, այլ ոչ մաղկատող. եւ մաղկատի ի մարմին, այլ ոչ յոգի. (Եղիշ. խաչել.։)
emetic;
cholagogue.
Դեղ՝ որ տայ թափել զաւելորդ մաղձս, որպէս մաքրողական կամ փսխեցուցիչ.
sloe-bush, bullace-tree, wild plum-tree.
Թուփ, որոյ պտուղ կոչի մամուխ. այն է շլոր վայրի՝ մանր, թթու, կամ անոյշ.
press;
wine-press, cider-press, oil-press;
— պտուտակաւոր, screw press;
— կերպասուց, calender, hot press;
— տպագրութեան, printing press;
— ջրաբաշխական, hydraulic, water press;
— դրամակոփ, balancier beam.
κοχλίας cochlea. Մեքենայ ճմլելոյ ի մէջ երկուց տախտակաց՝ դարձուածով ընդ միջին սիւն ոլորակեալ իբր ելանելի շրջանակաւ.
cf. Մանանիխ.
Զհաւատ բոլոր մանանեխին ... ոչ ըստացայ իմումս անձին. (Յիսուս որդի.։)
to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.
νήθω (լծ. նիւթել). διανήθω, πλέκω , συμπλέκω, νέω neo, necto, plico, fila traho, complico, compono κλώθεω glomero, contorqueo ἑριθύομαι lanificium exerceo եւ այլն. Ոլորել. նիւթել. հիւսել. յօրինել զթելս. պատատել.
distaff;
spindle.
Մանոցն թել մի ձգէ, եւ տայ զայլն զիլկաւ. (Կանոն.։ (Իսկ մանիչ, ռմկ. է ունիելիք փայտին, զոր կալեալ կանանց՝ մանեն կամ ոլորեն զճախարակս։))
spinning;
twisting;
weaving;
turn, bend, winding;
winding, complication, intricacy, intrigue, entanglement;
— բանից, ambages, circumlocution, circuit, roundabout way;
beating about the bush, circumlocutory speech;
— մտածութեանց, caprice, whim, fancy, freak;
— ականջաց, helix, the outer margin of the ear.
πλοκή, σκολιότης nexus, plicatura, tortuositas ἔλιγμα volutatio, involutio. Մանելն, իլն, եւ մանեալն. ոլորք. հիւսուած. շարամանութիւն.
Տե՛ս, թէ ո՛րպէս ոլորէ զբանն մանուածով՝ ի նահապետացն, ի մարգարէիցն, ի զաւակէն՝ որ ըստ աւետեացն, շարամանելով զհինն եւ զնորս. (Ոսկ. գծ.։)
cf. Մանուածաւալ.
σκολιός obliquus. Ոլորիւք պատատեալ. ման առեալ. պտոյտքեալ.
spun;
twisted;
winding, tortuous, zigzag;
full of circuits, complicate, intricate, knotty.
πεπληγμένος plicatus ἐλικοειδής tortilis. իսկ Ծոպ մանուածոյ, στρεπτόν flexus, fasia, torques. Մանեալ. շարամանեալ. հիւսեալ. ոլորեալ. ճախարակեալ. բոլորշի. պատ ի պատ. կամ որպէս սեռ բառիս Մանուած.
thin drizzle or dew.
Եւ ապա կարծեմ իբրեւ ամպ մի մանրացօղ, նոյնպէս թանձրութիւն գոլորշեացն յարտօսր լուծանի. (Բրս. գոհ.։)
cf. Նեղասրտիմ.
Մի՛ ոք նեղապատեալ ձանձրութեամբ՝ թողցէ զսակաւ բանք նախադրութեանս իբրեւ զաւելորդ. (Երզն. քեր.։)
to introduce.
Սոքօք ներածիլ ի բոլոր շրջագրականս. (Երզն. քեր.։)
to enter, to introduce oneself.
Ներսամտեալ խառնի հրոյ որակութիւն առ բոլորակութիւն երկաթոյն. (Խոսրովիկ.։)
cf. Ներանձնաւոր.
Բոլորեսցես քեզ պսակ հոգեծաղիկ վարսագեղ՝ ունել ի ներանձինդ ո՛վ Թէոդորէ։ Երամ երամ գնդիւքն բանակէին. որոց հանդէսք ներանձիցն բոլորակամ քատակապէս ի զարդսն. (Պիտ.։)
encyclopedical.
ἑγκύκλιος circularis, universalis, ad omnes vel omnia pertinens. Որ ինչ հայի ի ներշրջանակս, կամ յընդհանուր ուսումն եւ յուսումնականութիւն. բոլորական։ Իսկ ՆԵՐՇՐՋԱՆԱԿԱՆ ԽՐԱՏ ἑγκυκλοπαιδία encyclopaedia, disciplinarum orbis complexus.
encyclopedia.
τὰ ἑγκύκλια, ἑγκυκλοπαιδία encyclopaedia . որ եւ ՆԵՐՇՐՋԱՆԱԿԱՆ ԽՐԱՏ. Բոլորական ուսումն իբր շրջանաց եւ շրջանակաց յամենայն կարգի. գիտութիւն հանրական. հմտութիւն տիեզերական իրաց. ուսումնականութիւն. եւ ամենայն մակացութիւն եւ իմաստասիրութիւն բնական.
under, nether, lower;
—, ի —, under, below, beneath;
in, within, through, inwardly, inside;
ի — արկանել, to subdue;
ի — կացեալ, անկեալ, subject, submissive, dependent, cf. Հպատակ;
պատել ի —, to line, to cover on the inside;
—ք, the inside, interior.
Լեառն փշրէ զոր ի ներքոյն ունի, որպէս եւ ադամ գլորեալ մանրեաց զներքոյսն իւր. (Իսիւք.։)