Definitions containing the research սար : 4919 Results

Աստի, տւոյ, տւոջ

See full entry →

s. adj.

present life, world, temporal things;
youth, young people, yonng folks;
vigour, force, freshness;
firm, sure;
vehement, impetuous, strong;
յ—ս մանկութեան, in the flower of age;
յ—ս երիտասարդութեան, in all the vigour of youth.


Աստիճան, ի, աց

See full entry →

s.

stair, step;
pace;
stair-case;
steps;
gradation;
graduation;
story;
degree, dignity, character, class, condition, honour, place;
quality, rank;
— եկեղեցական, holy orders;
հոսիլ ընդ —ս ի վայր, to run down stairs;
տալ —, բաժանել յ—ս, to graduate.


Աստիճանեմ, եցի

See full entry →

va.

to graduate;
to ascend gradually, to go by degrees.

NBHL (2)

Յայնմ մանկութենէ աստեաց՝ հասանէ յաստիս երիտասարդութեան. (Լմբ. սղ.։)

Առ հակառակն աստեօք երիտասարդութեանն արիապէս մարտնչի։ Մինչեւ յաստուածպաշտութեանն եւ արդարութեանն եւ սրբութեան ած յաստիս. (Շ. ա. յհ. ԻԳ։ Ի պէսպէս միտս ձգի ասելն.)


Աստղ, տեղ, եղաց, եղօք

See full entry →

s.

star;
asterisk;
— գիշերոյ, star of night, the moon;
— տուընջեան, star of day, the sun;
— առաւօտին, morning-star, Venus, Lucifer;
— սլացեալ, թռիչ —, shooting, flying star;
բեւեռային, հաստատուն —, polar, fixed star.


Աստուածաբան, ից

See full entry →

s.

theologian.


Աստուածաբանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

theology.


Աստուածաբնակ

See full entry →

adj.

where God dwells.


Աստուածազան

See full entry →

adj.

divine.


Աստուածազգեստ, ի, ից, աց

See full entry →

adj.

cf. Աստուածազգեաց.


Զինուորիմ, եցայ

See full entry →

vp.

to take up arms, to fly to arms, to arm one's self;
to oppose;
to take up the profession of arms;
ո՞սք երբեք զինուորիցի իւրովք թոշակօք, who goeth a warfare any time at his own charges ? զի գու զինուորիցիս նոքօք զգեղեցիկ զինուորութիւնն, that thou by them mightest war a good warfare.

NBHL (1)

Առ հասարակ զմի զինուորութիւն զինուորեցան. (Եղիշ. ՟Գ։ եւ Յհ. կթ.։)


Զինչպէտ

See full entry →

adj. adv.

futile, vain, frivolous;
capriciously.

NBHL (1)

Զինչպէտ բանսարկութիւնս առնէին։ Գրեաց զինչպէտս ըստ կամի. (Փարպ.։)


Զիջանիմ, ջայ

See full entry →

vn.

cf. Զիջանեմ.


Զլանամ, ացայ

See full entry →

va.

to deny, to retract, to refuse, to deprive, to rocain.


Զկծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be vexed, grieved, concerned, moved, soured, exasperated;
— գինւով, to intoxicate, to get drunk.


Զղջամ, ացի

See full entry →

vn.

to repent;
to be sorry, to regret, to complain, to acknowledge one's fault.


Զղջանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Զղջամ.


Զմայլիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be charmed, delighted;
to enjoy;
to take one's fill of, to glut one's self with, to be satiated, glutted, to be intoxicated, enraptured.


Զմրուխտ, րխտի, րխտոյ

See full entry →

s.

emerald.

NBHL (1)

Երկուս ականս զմրուխտս։ Կարգս ականց, առաջին՝ զըմրուխտ, եւ սարդիոն, եւ տպազիոն. (Ել. ՟Ի՟Ը. 9. 17։ ՟Լ՟Թ. 6. 10։ Եզեկ. ՟Ի՟Ը. 9։ Յայտ. ՟Դ. 4։)


Զնին

See full entry →

s.

observation, examination;
spectacle, view;
ի — ելանել, մատչել, կալ, to visit, to go to see;
to look at, to observe, to examine;
ի — գալ, to come within view, to be observed.

NBHL (1)

ԶՆԻՆ կամ ԶԸՆԻՆ. (զոր ոմանք գրեն՝ որպէս եւ հնչեն, Զննին, շփոթելով ընդ Զննել, որոյ է արմատ) Սաստկականն բառիս Քնին, Քննել. որպէս Խուզարկութիւն եւ հետաքննութիւն՝ աչօք եւ ձեռօք. քաջ դիտողութիւն. տեսութիւն. փորձ. հանդէս. տեսարան.


Զննելի, լւոյ, լեաց

See full entry →

adj.

visible, tangible, palpable.


Զոհագործութիւն, ութեան

See full entry →

s.

immolation, sacrifice.


Զոյգերկնային

See full entry →

adj.

God-like, divine.

NBHL (1)

ἱσόθεος եւ Զուգաստուած. aequalis deo, vel coelestibus Իբր զուգերկնային. Հաւասար երկնայնոյն, կամ Աստուծոյ.


Զոպայ, ի, իւ

See full entry →

s.

hyssop;
holy-water sprinkler, asperges-brush.


Զուարթաճաճանչ

See full entry →

adj.

bright, shining splendidly, fulgid.

NBHL (1)

Որպէս փեսայ՝ զի ելանէ յառագաստէ իւրմէ. զի զուարթաճաճանչ եւ քաղցրանուագ յառաջին իւրոյ լուսոյն ի մարդիկ նկարելն՝ ի սաղմոսարանն երեւեալ. (Կոչ. ՟Թ։)


Զուարթուն, թնոց

See full entry →

adj. s.

sprightly, lively, vigilant;
angel.


Զուգաբան, ից

See full entry →

adj.

unanimous, with ono opinion or voice.

NBHL (2)

ἱσολόγος aequalis oratione կամ ratione Զոյգ՝ այսինքն հաւասար ի բանս. միաբան. համեմատ. հանգոյն.

Իսկ որ ինչ զկնի այսորիկ՝ զուգաբան, եւ հաւասարագործ. (Խոր. ՟Բ. 89։)


Զուգաբարբառ

See full entry →

cf. Զուգաձայն.

NBHL (1)

Զո՛յգ, այսինքն հաւասարապէս. միօրինակ. նոյնպէս. եւ նման.


Զուգագոյն

See full entry →

adj. adv.

equal, companion;
equally.

NBHL (1)

ἵσος par, aeqalis κατὰ τὸ ἵσον pariter, pari ratione Զուգական ամենայնիւ. հաւասար. եւ Զուգաբար. հաւասարապէս.


Զուգագործ

See full entry →

adj.

that works or labours together, that does the same thing.

NBHL (1)

Թէ հաւասար գոյր, ես գրէի. թէ զուգագործ գոյր, ես ցուցանէի. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)


Զուգաթիւ

See full entry →

adj.

even;
equal, alike;
of the same number;
consubstantial.

NBHL (2)

ἱσάριθμος par numero, totidem Հաւասարաթիւ. նոյնչափ թուով. նոյն համրանքով.

Փառակից որդւոյ ... հաւասարափառ զուգաթիւ ընդ հօր. (Նար. գանձ հոգ.։)


Զուգաթոռ

See full entry →

cf. Աթոռակից.

NBHL (1)

Աթոռակից. հաւասար պատուոյ գահուք.


Զուգախաղաց

See full entry →

adj.

that stirs together, that walks with another.

NBHL (2)

Զուգընթաց. հաւասար ի գնացս.

Զուգախաղաց հասարակութեամբ յառաջանային. (Պիտ.։)


Զուգախնդիր

See full entry →

s.

competitor.

NBHL (1)

Զմտերմագոյնն տեսանելով սարաս վարդապետութեան, եւ զուգախնդի՛ր՝ զպատուոյն հայցեալ վարկ. (Պիտ.։)


Զուգական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

even, alike, equal;
counterpart.

NBHL (2)

ἵσος, ἵσιος aequalis, par Զուգահաւասար. հաւասարակից. նման. համեմատ. ընկեր. եւ Ամոլակից. եւ Համագոյական.

Զուգական Աստուծոյ կամեցաւ լինել (Ադամ)։ Լինել զուգական Աստուծոյ տենչային. (յն. զուգաստուած. այսինքն հաւասար Աստուծոյ։) Զի՞նչ այլ ինչ զուգական կայցէ այնպիսի խնամոց։ Զի ամենայն ուրեք զզուգական հաւասարութիւնն զիւր ընդ Հօր յայտ առնիցէ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 15։)


Զուգականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

likeness, equality;
equivalent.

NBHL (2)

ἱσότης, τὸ ἵσον aequalitas Հաւասարութիւն. հաւասարակցութիւն. եւ Համագոյութիւն.

Յերրորդութեանդ սրբում ... ի նոյն պաշտօն հաւասարութեան միապատիւ զուգականութեան. (Նար. ՟Հ՟Գ։)


Զուգակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

alike, equal, same;
spouse (man or woman).

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱԿԻՑ. ա. Ի բառէս Զոյգ. ἵσος aequalis Հաւասարակից. զուգական. եւ Կցորդ կամ նման.


Զուգակշիռ

See full entry →

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

NBHL (2)

ἱσοστάσιος, ἑπιστάθμος ejusdem ponderis, aequalis, aequus Հաւասարակշիռ. հանգիտակշիռ. համաչափ. համեմատ. հաւասար յո՛ր եւ է կարգի. հաւսար ծանրութեամբ, աղէկութեամբ.

Զուգակշիռ հաւասարութիւն, կամ հետեւումն, կամ ընթացք. (Պիտ.։ Նար. ՟Ի՟Ը. եւ Նար. խչ.։ Վրդն. ծն.։)


Զուգակշռեմ, եցի

See full entry →

va.

to reduce to an equilibrium, to render equivalent;
to equal, to compare;
to counterbalance, to make up for, to counterveil.

NBHL (1)

Հաւասարել. համեմատել. անվրէպ կշռել. չափել.


Զուգակողմն

See full entry →

adj.

equilateral.

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱԿՈՂՄՆ ἱσόπλευρος aequilaterus, -ralis որ եւ ՀԱՒԱՍԱՐԱԿՈՂ. այսինքն Հաւասարակողմեան ըստ երկրաչափից.


Զուգակցեմ, եցի

See full entry →

va.

to join together.

NBHL (2)

Եւ Զուգակշիռ գտանիլ. հաւասարիլ.

Հալածիչքն գլխարկեալ լինին, եւ հալածեալն՝ զուգակցեալ. իմա՛, ի վիճակ իւր առաջին հաւասարեալ, կամ զօրացեալ՝ ընդ Աստուած միանալով։


Զուգահասակ

See full entry →

adj.

of equal age;
of the same height.

NBHL (1)

ἱσῆλιξ aetate par Համահասակ. հաւասար տիօք եւ այլովք իրօք.


Զուգամասն

See full entry →

adj.

participant.

NBHL (4)

ἱσομοιρία, ἵσον μοιρίον aequalis portio Հաւասար մասն կամ բաժին.

Որոյ մասունքն են հաւասար. եւ Հաւասար պահմամբ մասանց.

Երկոտասան կենդանակացս աստեղատանցն, եւ նոյնքան ժամուս հասարակօրէիցն զուգամասանց. (Ոսկիփոր.։)

Զաստուածածնին չքնաղ կազմուած սքանչելաշուք բնակութեանն՝ զուգամասն կրօնից բարեզարդն եպիսկոպոսութեան կառուցեալ. իմա՛, հանգէտ, դիպող, կամ կից եպիսկոպոսարանի։


Զուգամասնեմ, եցի

See full entry →

va.

to impart, to make partake of.

NBHL (1)

ԶՈՒԳԱՄԱՍՆԵԼ. Հաւասարել. համեմատել.


Զուգամասնութիւն, ութեան

See full entry →

s. chem.

participation;
isomeria.

NBHL (3)

ἱσομοιρία aequa portio, aequalitas Հաւասար մասն եւ բաժին. հաւասարութիւն. համեմատութիւն. համանմանութիւն. եւ Մասնակցութիւն.

(Օդն) ըստ նմանութեան մանանային բաժանման՝ բաւականութեամբ բովանդակի, եւ զուգամասնութեամբ պատուի։ Հասարակաց (է կարգ) տունջեան եւ գիշերոյ զուգամասնութեամբ։ Տիւ եւ գիշեր զուգամասնութեամբ առ միմեանս վիճակեալք. (Առ որս. ՟Է. ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Գ։)

Հաւասարապէս բաշխէր երկրածնաց՝ մանանային զուգամասնութեամբ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Զուգաշար

See full entry →

s. gr.

syllable.

NBHL (1)

Յաղագս հասարակ շաղաշարաց, որ ասի զուգաշարաց, այսինքն շարեցելոցն ի հասարակաց խօսս զրուցատրութեան, եւ բանից պատմութեան. (Երզն. քեր.։)


Զուգաշաւիղ

See full entry →

adj.

that holds the same course, companion on the road.

NBHL (1)

Ճանապարհակից. ընթացակից. հաւասար յընթացս. համանման. ծննդակից. սննդակից. ընդակից.


Զուգաչափութիւն, ութեան

See full entry →

s.

exact proportion, symmetry.

NBHL (1)

συμμετρία Հաւասարաչափութիւն. զուգակշռութիւն. հաւասարութիւն.


Զուգապատիւ

See full entry →

cf. Հանգիտապատիւ.

NBHL (3)

ἱσότιμος ejusdem honoris, aequalis in dignitate Հաւասարապատիւ. զնոյն յարգ ունօղ. հաւասար.

Աստուածութեամբն զուգապատիւ եւ հաւասար գոլ. (Շ. բարձր.։)

Զոչ հաւասարն ոչ առնէ զուգապատիւ. (Սիսիան.։)


Զուգապատուութիւն, ութեան

See full entry →

s.

the same dignity, participation in the same dignity.

NBHL (2)

ԶՈՒԳԱՊԱՏՈՒՈՒԹԻՒՆ ἱσοτομία, τὸ ἱσότιμον par honor, aequalis dignitas գրի եւ ԶՈՒԳԱՊԱՏՒՈՒԹԻՒՆ, ԶՈՒԳԱՊԱՏՈՒԹԻՒՆ. Հաւասարութիւն պատուոյ, աշտիճանի, յարգի եւ արժողութեան, եւ այլն.

Հրեշտակացն զուգապատուութիւն, փառացն տեսութիւն ... Զբնութեանս զուգապատուութիւն՝ հաւասարութեամբ պարգեւացն պատուեաց։ Ծագէ զարեգակն զուգապատուութեամբ։ Նոքա զորդւոյ կոչումն՝ զուգապատուութեան ձայն իմացան. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ժ՟Բ. եւ Ածաբ. ծն.։)


Զուգապէս

See full entry →

adv.

equally, alike, likewise.

NBHL (1)

ἑξ ἵσου ex aequo ἵσως aequaliter, aeque, pariter Հաւասարապէս, հանգիտաբար. յար եւ նման. միօրինակ. նոյնգունակ.