Definitions containing the research մեղու : 303 Results

Թիւմ, ի

See full entry →

s. bot.

thyme

NBHL (1)

ԹԻՒՄ կամ ԵԹԻՒՄԱՅՔ. Բառ յն. թի՛մօս, կամ թի՛ւմօն. θύμος, θύμον thymos, thymum Խոտ, եւ ծաղիկ նորա հոտաւէտ կամ խնկահոտ, զոր սիրէ մեղու. իբր եզնալեզու, եւ այլն. արաբ. իբար.


Թշնամանիկ

See full entry →

adj.

offensive, insulting, injurious, outrageous, insolent, saucy, impertinent;
—նիկ բանք, offensive words or expressions.

NBHL (1)

Ի Քրիստոս լինի մեղուցեալ թշնամանիչն (պատկերի նորա)։ Ի վերայ հարկանիլ հայհոյչացն եւ թշնամանողաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Տե՛ս եւ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Տիտ. ՟Ա. 9։ Առակ. ՟Զ. 17։ ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Ի. 1։)


Թշնամանիչ

See full entry →

cf. Թշնամանիկ.

NBHL (1)

Ի Քրիստոս լինի մեղուցեալ թշնամանիչն (պատկերի նորա)։ Ի վերայ հարկանիլ հայհոյչացն եւ թշնամանողաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Տե՛ս եւ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Տիտ. ՟Ա. 9։ Առակ. ՟Զ. 17։ ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Ի. 1։)


Թշնամանող

See full entry →

cf. Թշնամանիկ.

NBHL (1)

Ի Քրիստոս լինի մեղուցեալ թշնամանիչն (պատկերի նորա)։ Ի վերայ հարկանիլ հայհոյչացն եւ թշնամանողաց. (Յհ. իմ. պաւլ.։ Տե՛ս եւ ԹՇՆԱՄԱՆՈՂ. ՟Ա. Տիմ. ՟Ա. 13։ Տիտ. ՟Ա. 9։ Առակ. ՟Զ. 17։ ՟Ժ՟Է. 25։ ՟Ի. 1։)


Խաչ, ի

See full entry →

s. fig.

cross;
crucifix;
cross, sorrows, tribulation;
սուրբ —, the Cross, the Holy Rood;
ի — հանել, կախել զ—է, to crucify;
ի — ելանել, to be crucified;
— առնել, հանել, to make the sign of the cross, to cross one's self.

NBHL (1)

Փոխանակ կաթին եւ մեղու տղայոց՝ բեւեռք եւ խաչ կատարելոց. (Եփր. համաբ.։)


Խաւարազգած

See full entry →

adj.

dark, gloomy, dismal, sad;
— լինել, to become darkened, or obscured;
— խափնուլ, to become blind.

NBHL (1)

Պակասի ի նմանէ լոյս անմեղութեանն. խաւարազգած եղեալ՝ մերձ առ արեւմուտս նստի. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ա։)


Առաջակացութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assistance, joint commission;
cf. Առաջիկայութիւն.

NBHL (1)

Ի պարս մեղուաց յաներկբայս կացեալ լինին թագաւոր. որ խնամութիւն առաջակացութեանն ընկալեալ, երկնչին ի նմանէ. (Փիլ. լիւս.։)


Առաջնորդեմ, եցի

See full entry →

vn.

to Conduct, to lead, to guide, to command, to head, to rule, to govern, to direct, to escort, to accompany.

NBHL (1)

Արածէր զնոսա. յանմեղութիւն ձեռաց իւրոց առաջնորդէր նոցա. (Սղ.։ ՟Հ՟Է. 72։)


Առաւելապէս

See full entry →

adv.

principally, especially, chiefly, rather.

NBHL (1)

Լցաւ հոգի իմ առաւելապէս քան զխորիսք մեղու. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)


Առընթերակայ, ի, ից

See full entry →

adj. s.

assistant.

NBHL (1)

Հոգին միայն՝ առընթերակացիւ մեղուցեալ մարմնոյ. (Եպիփ. յար.։)


Զինչուզինչ

See full entry →

adj. s.

how ? what can it be ? how can it be ?

NBHL (1)

Թէպէտեւ չգիտիցեմք իսկ քաջ, զի՛նչուզի՛նչ այսր աւուր մեղուցեալ իցէ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 19։)


Զմուռս, մռսոյ, ով

See full entry →

s.

myrrh.

NBHL (1)

Ծաղիկ զմռաց. իբր զմռնենեաց։ Այլ ի բառս Գաղիան. Զմուռ դնի որպէս յն. Կասիա. զոր ոմանք մեկնեն եւ կինամոն, եւ ծաղիկ մեղուաց։


Ընդդիմադարձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

opposition, resistance;
antiperistasis.


Ընդունակ

See full entry →

adj.

receiving, welcoming;
capable, susceptible;
acceptable, agreeable.

NBHL (1)

Ընդունա՛կ լեր աղօթից եւ մաղթանաց մեղուցեալ քոց ծառայիցս. (Գանձ.։)


Ընտիր, տրոց

See full entry →

adj.

chosen, worthy;
fine, good;
civil, of good family, elegant, excellent, exquisite, nice, genteel, pretty, noble, polished, precious, pure, singular, sovereign, superb;
the best, the most excellent, the choice, the select, the flower, the cream;
զընտիր զարդուցն եդին ի հպարատութիւն, precious ornaments served to beget pride;
զ—ս Գաղղիոյ սատակեաց, he beat down the choice troops, the flower of France;
գումարել զ— նահատակս, զօրս, to reunite the bravest warriors, the picked soldiers;
— անասունք, very fast animals;
— յոյժ, best, first quality;
cf. Ընտրելագոյն;
— մատենագիր, classic author;
ընդ —ս հանել, to select, to make choice of, to elect;
յ— առնել, to give the choice, to permit the selection;
— առնել, to choose, to make choice of, to appreciate;
ընտրոյ տէր, he who has the choice, arbiter;
զնոսա թողացոյց ընտրոյ տեարս լինել, he left them the choice.

NBHL (1)

Ընտիր ընտիր մեղու. առջի ելած մեղրը. յն. առաջին. (Եզեկ. ՟Ի՟Է. 17։)


Թագաւորական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

royal, regal;
royalist;
— ճանապարհ, the king's highway, main road, the highway;
թագաւորական օձ՝ թագաւորական իժ, cf. Արքայիկ՞՞՞օձ.

NBHL (1)

Տանջես զմեղուցեալն դատաւորական սրտմտութեամբ, եւ յանձանձես զնա թագաւորական սիրով։ Թագաւորական իրք են առաքինութիւն, եւ առաքինութեան ծնունդք. (Փիլ.։)


Թախծիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grieve, to be afflicted, to mourn.


Երկ, ոց

See full entry →

s.

work, labour;
endeavour;
pain, trouble, toil;
—ս արկանել, to strive hard, to make an effort to, to tire one's self;
to endeavour, to try, cf. Ճգնեմ, cf. Վաստակեմ, cf. Ջանամ.

NBHL (1)

Բազում աշխատութեամբ եւ երկովք։ Երկս առաքինիս։ Զամենայն երկ վաստակոց։ Նախանձելի երկն։ Ի տուընջենային երկոցն դադարեսցէ։ Երկովք հոգւոյ։ Զերկս մեղուաց խանգարելով. (Փիլ.։)


Երկայնամտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

longsuffering, patience.

NBHL (1)

Պա՛րտ է զմեղուցեալսն դարձուցանել երկայնամտութեամբ. (Բրս. հց.։)


Երկասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Աշխատասիրութիւն.

NBHL (1)

Հայեա՛ց ... ի մեղութիւն երկասիրութիւն. (Լմբ. առակ.։)


Երկդիմի

See full entry →

cf. Երկդիմեան.

NBHL (1)

Անմեղութեամբ ոչ գիտացեալ զերկդիմի միտս թագաւորին։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Զիա՞րդ լուիցուք երկդիմի հրամանացդ քոց. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ը։)


Զայրումն, ման

See full entry →

s.

cf. Զայրոյթ.


Զենումն, ման

See full entry →

s.

act of slaughtering;
victim, sacrifice.

NBHL (1)

Զամենայն զենումն առանց խմորոյ եւ մեղու մատուցանել. (Փիլ. բագն.։)


Գործասէր

See full entry →

adj.

laborious, active, diligent.

NBHL (3)

Գործասէրն մեղու. (Ածաբ. նոր կիր.։)

Զօրէն գործասէր մեղուի. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)

Ընդդիմադրեն օրինացն քրիստոսի գործասէրք մահու եւ կենաց։ Ե՛րթ առ մեղուսն գործասէրս, որք բժշկեցին զհիւանդութիւն բնութեանս քաղցրախօս քարոզութեամբն. (Համամ առակ.։)


Գործասիրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

activity, love of work or labour.

NBHL (1)

Ուստի՞ մեղուացն եւ սարդիցն գործասիրութիւն. (Առ որս. ՟Է։)


Գործունեայ

See full entry →

s. adj.

workman, maker;
minister;
active, busy;
efficacious.

NBHL (1)

Ե՛րթ առ մեղուն, եւ ուսիր, զիա՛րդ գործօնեայ (կամ գործօն) է. (Առակ. ՟Զ. 8։)


Գուշակեմ, եցի

See full entry →

va.

to predict, to prophesy;
to foresee, to presage, to conjecture, to guess, to augur, to cast one's nativity, to prognosticate;
to denounce.

NBHL (1)

Այսոքիկ զանմեղութիւն գուշակեն. (Ոսկ. յհ.։)


Գրաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.

NBHL (1)

Մի՛ ընդ հովտիս վշտաց հեծութեան զանախտական զկեանսն գրաւեր։ Գրաւեալ զիմս դաժանութիւն ընդ քում համեղութեան։ Մի՛ զգրաւեալս արեամբ հզօրիդ կորուսաներ։ Զարծաթ փրկանաց անցաւոր վարձու ոչ գրաւեաց. (Նար.։)


Դրօշեմ, եցի

See full entry →

va.

to sculpture, to make images.

NBHL (1)

Ո՞ր դրօշող, ո՞ր նկարիչ կարիցէ ճարտարութեան մեղուաց նմանել. (Ոսկ. փիլիպ.։)


Ենթակայ, ից

See full entry →

s.

subject.

NBHL (1)

Արդարեւ խորիսխ մեղու են բանքն քրիստոսի, որ ի մարմնի կալով յենթակայոջ. (Համամ առակ.։)


Գաւաթ

See full entry →

cf. Բաժակ.

NBHL (1)

Զկծուագոյնս դեղոցն տալով ըմպել հիւանդաց (բժիշկք), մեղու բազում անգամ զգաւաթն օծանեն. (Բրս. սղ. ՟Ա։)


Գաւառ, աց

See full entry →

s.

province, region, country;
sky, climate;
native land.


Գետնատուն, տանց

See full entry →

s.

cellar, vault, subterraneous place;
ground-floor;
the inferior part of the honey-comb.

NBHL (1)

Ստորին յարկ տան գետնափոր. ... եւ Ստորին կողմն ի բջիջս մեղուաց.


Գետնափոր

See full entry →

adj.

hollowed;
subterraneous.

NBHL (1)

Որ գետնափոր (գուցէ՝ գետնափորձ) գտանիցէ քան զնոսա (զմեղուս) իմաստուն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է.) յն. երկրաչափ։


Դեղձանամազ

See full entry →

adj.

fair-haired.

NBHL (1)

Շնորհաւոր լինի, դեղձանամազ, աչքն մեղուշ. (Ոսկիփոր.։)


Երաշտահաւ, ու

See full entry →

s.

tom-tit, tit-mouse.

NBHL (1)

Թռչունն՝ որ ի թռիչս քաղէ զկերակուրն, երաշտահաւ ասեն. լորոյ չափ է, ի դարափոսս բնակէ, ագի ունի՝ կոտոշ կտուց, եւ ծիրանեգոյն փետուր. զմեղուքն քաղէ ի թռչման. (Վանակ. հց.։)


Բջիջ

See full entry →

cf. Բճիճ.

NBHL (1)

ԲՋԻՋ որ եւ ԲՃԻՃ. σύριγξ (որ եւ սրինգ). fistula Խորշ մաղի մեղուաց. ծակտի պանի կամ խորոխի մեղու, վեցանկիւնի՝ սրնգաձեւ կամ փողաձեւ.


Բջջանք

See full entry →

s.

buzzing, hum.

NBHL (2)

Բզզանք մեղուաց ի կազմել անդ զմեղր ի բջիջսն.

Գան ի մեղուանոցն, բջջանօքն յօրինեն զխորիսխն. (Գր. սարկ. լուս.։)


Բրէտ

See full entry →

s.

wasp.

NBHL (1)

σφήξ vespa Ազգ պիծակի, որպէս բոռ, բոռեխ, գոռեխ. իշամեղու. ձիաստաց.


Գերեմ, եցի

See full entry →

va.

to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.

NBHL (1)

Գերեն զվաստակ եւ զքաղաքս նոցա (զմեղուաց). (Վրք. հց. ՟Ե։)


Ականամոմ, ոյ

See full entry →

s. bot.

propolis.

NBHL (2)

ԱԿԱՆԱՄՈՄ եւ իբր ռմկ. ԱԿՆՄՈՄ. πρόπολις propolis, cera sacra Նիւթ ինչ իբր սոսինձ՝ դեզին խառն ընդ կանաչ՝ անուշահոտ ծանր, եւ դառնահամ, որով մեղուք ծեփեն զամենայն խնդբունս փեթակին եւ զեզերս բջջաց, եւ նովիմբ մածուցանեն զբնակութիւն իւրեանց զմոմակերտ ընդ փեթակի. վասն որոյ ըստ յն. նախաքաղաք ասի. եւ ի մեզ իբր ակն մոմոյ կամ մոմ ական. որ եւ իբրեւ դեղ ի վերայ ուռուցեալ աչաց եւ այլն. փիրապօլու, կիրապօլու.

Մեղուաց զդուրս մեղուանոցացն՝ յառաջ քան զցուրտն՝ ականամոմով խնլոյ. (Եզնիկ.։)


Աղ, ի, ից, ոց

See full entry →

s.

salt;
— ուխտի, ուխատզի, — կնքեալ, sign of true friendship;
— եւ հաց, commensality, love;
— առնուլ, — եւ հաց ուտել, to eat in company, to be social, to be convivial.

NBHL (2)

Աղս տեսակաւ, այլ ոչ համեղութեամբ. (Նար. ՟Լ՟Թ։)

Գտանի եւ յոքնականն՝ Աղք, աղոց. որպէս Համառութիւն, կամ Համեղութիւն.


Անմեղ, աց

See full entry →

adj.

impeccable;
innocent;
harmless, silly;
— կացուցանել, to acquit.

NBHL (1)

ԱՆՄԵՂ, ԱՆՄԵՂՍ. անմեղութեամբ, առանց յանցանաց. յանպարտս. եւ պարզմտութեամբ.


Անմեղանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be innocent.

NBHL (1)

Անմեղ լինել կամ գտանիլ. անմեղութիւն զգենուլ. արդարանալ.


Աննուէր, ուիրաց

See full entry →

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

NBHL (1)

Մարտ աննուէր շարժէ համեղութիւն կերակրոց. (Նեղոս.։)


Անորիշ

See full entry →

adj.

inseparable, indivisible.

NBHL (1)

Ինձ համապատիւ միշտ անմեղութեամբն անորիշ յինէն. (Տօնակ.։)


Անուշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

sweetness;
delicacy, exquisite flavour;
affability, cheerfulness.

NBHL (2)

γλυκύτης. dulcedo. Անոյշ որակ. քաղցրութիւն. համեղութիւն, (իրօք, կամ նմանութեամբ). չէզզէթ, հալավէթ.

Անճառ են համեղութիւնք քումդ անուշութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Անուսումն, սմանց

See full entry →

adj.

cf. Անուս.


Անչարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

ingenuousness, goodness, simplicity of character.

NBHL (2)

ἁκακία. innocentia, simplicitas. Անմեղութիւն. պարզմտութիւն. եւ Ներողամտութիւն. անյիշաչարութիւն.

Անզգայութիւն իցէ քոյդ անմեղութիւն. (Իսիւք. եւ Օգոստ. եւ Սիմաք.) բայց կայ եւ յն. չարութիւնն։


Անիշխանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

anarchy.

NBHL (1)

Յանիշխանութենէն իբր ի բազմիշխանութեանն (մեղուք) յողդողդեալք քակտեալք։ Դժնեայ է անզգամացն՝ անիշխանութիւն։ Դժնդակագոյն է՝ ըստ ոգւոյն անիշխանութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին.։)