Թէ չէր օր (կամ աւուր) եւ քթիթ ական, որ ի սեռէն ոչ հեռացան. (Հին քեր.։)

Աստուած եդ ի մեզ զխեղճ մտացն անվրէպ յանդիմանիչ. Զի քան զամենայն օրինակս խրատու հզօրագոյն է։ Որ ոչ գիտէր զանձին խեղճ։ Խեղճ մտացն չտայր թոյլ. (Մխ. երեմ.։)

Ունելով ի ներքս զխեղճ մտացն չարչարէր զմարդն յուտելն զպտուղն. (Ոսկիփոր.։)

Յոյժ խեղճ էր նոցա (հրէից չարաց) ծնանել կուսին. (Եփր. համաբ.։)

Հետեւելով արիստոտէլեան խորհիցն, եւ ոչ ձկնորսական խնդրոյն՝ որ ասէ, տէր յաւել ի մեզ հաւատս. (Ոսկիփոր.։)

Գոգցես խրոխտական իմն կարծեօքն եւ ձեւով մարմնոյն այսպէս ցուցանէր զինքն ամբարտաւանութեամբ լի փքացեալ. (Պիտ.։)

Մանի անուն եդ անձինն ... քանզի խօսօղ իսկ էր. (Կոչ. Զ։) (իբր մեկնաբան, կամ երգիչ. մանա, մանի։)

Ե՛րթ յերկիր ծննդեան քոյ։ Տօն ծննդոց էր փարաւոնի։ Ի ծննդենէ իմմէ մինչեւ ցայժմ։ Օր մահուան իւրոյ քան զօր ծննդեան իւրոյ։ Գիրք ծննդեան յիսուսի քրիստոսի։ Բազումք ի ծննդեան նորա խնդասցեն, եւ այլն։

Ի թանձրացեալն. ἕκγονον, γέννημα, ἑπιγονή, ἁπογόνος, παιδίον, natum, faetus, proigenies, progenitus, oriundus, puer եւ germen, fructus, effectus. Զաւակ. որդի. սերունդ, եւ Բերք. արդիւնք. արգասիք. պտուղ. (իրօք. եւ նմանութեամբ.) օղուլ, եվլատ, պար, հասըլ. եբր. եէլէտ, ախերիթ, տօռ, ֆէրի.

Հուր եւ խռիւ անհնար է ի միում ծրարոցի բնակել։ Եթէ սէրն աստուծոյ եմուտ ի ծրարոցն. սպառեցաւ արծաթն. (Կիր. Ը. խհ։)

Կակազոտ եմ ես ասէ։ Կակազոտ ծանրախոսն։ Մովսէս կակազոտ էր, ընդէ՞ր ոչ անարգեցաւ. (Եփր. ել.։)

Քանզի էր հեզ յոյժ (մովսէս), եւ յաղագս այսորիկ ասի կամարար աստուծոյ. (Դիոն. թղթ.) յն. θεράπων պաշտօնեայ։

Հաճեսցի տէր կամարար ընդ եկեղեցիս իւր. (Եղիշ. ՟Ը։)

Բարեգութ, հզօր, կամարար, կարօղ։ Բարձրեալ անքնին, մերձաւոր կամարար։ Ստեղծիչ գոյից, եւ տէր կամարար. (Նար. ՟Խ՟Ե. ՟Ղ. ՟Ղ՟Գ։)

Կամեցօղ բարեաց, տէր կամարար. (Ժմ.։)

Եւ կամ որպէս Սաբաւովթ, այսինքն (Տէր) զօրութեանց, որք անվրէպ կատարեն զկամս աստուծոյ.

Եւ զտէր կամարար տեսի աչօք իմովք։ Այսպէս ասէ բա, տէր կամարար. (Ոսկ. ես.։)

Այգի կամարարի տունն իսրայէլի է։ Այսպէս ասէ տէր կամարար. (Եփր. աւետար.։)

Ի նաւահանգիստ կամաց տէրն ... զկամարարութիւն աստուծոյ նաւահանգիստ կոչէ. (Խոսր.։)

Ոչ ուրեք եղեւ կայ եւ հաստատութիւն։ Ոչ ունէր զկայ ոտից. (Եզնիկ.։ Արծր.։)

Ասէր ցկասեցուցիչսն, զի՞նչ գործէք, զ՞ի լայք եւ ճմլեցուցանէք զսիրտս ի ներքս. (Սեբեր. ՟Թ։)

Ապրեցուցանէր ի կարէձմեռն ձմերանւոյն զարդարն (զնոյ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 14.)

Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)

Կիզիչ. կիզողական. էրօղ.

Ոչ եթէ ծանր ինչ էր պատգամն, այլ կոչելին փոքր էր. (Մծբ. ՟Ը։)

Զի ի կուսէ ծնանելոց էր կուսարարն հոգւոց. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ. (հին տպ. կուսարանն։))

Միոյ ճրագի, եւ կրակետեղ, եւ ամենեցուն այսպիսեացս յամենեսին բաւել կարացեալ. (Բրս. հց. ՟Լ՟Ա. (գրեալ էր, կրակատեղ։))

Արիւնն լինէր կրճիմն ընդ նոսա եւ ընդ եգիպտացիսն, եւ ընդ սատակիչն. (Ոսկ. եբր.։)

ՀԱԿԱՌԱԿԻՄ որ եւ ՀԱԿԱՌԱԿԵՄ, եցի. չ. ἁντίστημι, ἁντίκειμαι, ἁντιπίπτω resisto, obsisto, obnitor φιλονεικέω, ἁντιλέγω rixor, contendo, contradico եւ այլն. Հակառակ լինել կամ կալ. ընդդիմանալ՝ բանիւ կամ գործով, կամ իւիք օրինակաւ. կռուիլ. կագել. վիճել. պիդել։ Ուստի եւ Հակառակօղ՝ է ըմբոստ։ հակառակասէր։ Տե՛ս (Միք. ՟Բ. 8։ Զաք. ՟Գ. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Ե. 9։ Ծն. ՟Ի՟Զ. 21։ Թուոց. ՟Ի՟Է. 14։ Առակ. ՟Ժ. 12։ Ղկ. ՟Ի. 27։ Եզեկ. ՟Գ. 7։ Ովս. ՟Դ. 4։)

Ընդդէմ թշնամւոյն հակառակողի (այսինքն սատանայի)։ Որով զլրբութիւն հակառակողին ըմբերանեալ ամաչեցուցէր. (Շար.։ Նար. ղ։)

Եւ հանդիպեալ քո տէր առաքելոցն. (Շար.։)

Որ հանդիպին տէրունեան գրոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ոչ ծաղու եւ հենգնելով ասէր։ Անարգէ եւ հենգնէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։ ՟Բ. 2։)

Եւ էր նա ի հերեսիոտից անտի։ Մկրտէին ասէ վերստին զհերեսիոտայսն։ Ի տըւչութիւնս հերեսիոտացն ընթացայ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 3։ ՟Է. 5։)

Զոր հիւղն կոչեն, որ թարգմանի նիւթ. միթէ եւ զինքն ընդ հիւղին ի զա՞րդս ածէր։ Զհիւղեայն ասեն։ Հարցցուք զհիւղեայն։ Զհիւղեայն խնդիր թողեալ։ Զհիւղեայն աստուածացուցանել. եւ այլն. (Եզնիկ.։)

Որ զհիպատոսական պատիւն ունէր՝ աբոս անուն. (Սոկր.։)

Հոյլք էրէոց, կամ եզանց. (Արծր. ՟Դ. 11։ Ճ. ՟Բ.։)

Ընդէ՞ր եւ աւազակին զդրախտն ասէր բանալ, թէ արդեօք յառաջագոյն բացեալ էր, եւ ճանապարհն խորդեալ. (Պիտառ.։)

Հրամայական. տիրական. ուր իցէ հրաման կամ պատուէր.

Պետրոս հաւատովն մեծատուն էր զայսպիսիս հրաշագործել. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Հեծեալ յերիվար՝ ձիարձակ լինի զկնի, եւ հասեալ՝ կամէր արգելուլ զնա. (Օրբել.։)

σοφίζω, φιλοσοφέω, ἁποφθέγγομαι, ἁφορίζω eloquor, gario, nugor. Ճարտարութեամբ եւ ճոռոմութեամբ խօսել, իբր իմաստակ, եւ իբրեւ իմաստասէր. ճարտարել.

Զգաստանալ, եւ ճարտարաբանել։ Ի վիշտն եւս ճարտարաբանէր. յն. իմաստասիրել, այսինքն առաքինանալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 1։)

Գիտէր զհելլենացի ճարտարասանութիւն. (Վրք. ոսկ. հին ձ։)

Գթացեալ ողորմի հարելոցն եւ մաղկատելոցն յօձից սատակմանէ։ Օձ էր՝ որ սպանանէր, եւ որ սպանանէրն՝ նոյն եւ մաղկատէր. եւ ի ձեռն միւս օձին տեսլեան՝ մաղկատեալքն ընդունէին զառողջութիւն։ Մաղկատեալք յառաջին հին թիւնից վիշապին։ Արարիչ ամենեցուն, եւ բոլորեցունց նորոգիչ, եւ ունի զմարմին մաղկատելի, այլ ոչ մաղկատող. եւ մաղկատի ի մարմին, այլ ոչ յոգի. (Եղիշ. խաչել.։)

Վասն իմ հարուածեալ՝ մաղկատիս իմովս, եւ գանակոծ գանից համբերես ո՛վ տէր. (Զքր. կթ.։)

(Մեծատունն) մաղկատելով ի տարտարոսին, եւ հառաչմամբ հայցէր զօգնութիւն. (Գանձ.։)

Եղիցի վկայութիւն ի վերայ ծածուկ եւ գեղեցիկ մտաց մատուցչին։ Ամենայն պատարագ կրկին դառնան առ մատուցիչն իւրեանց։ Սէր եւ գութ եւ աղօթք մատուցողացն. (Եփր. ել. Եփր. ղեւտ.։)

Զհրեշտակս մարդկակերպեալս ... կառավար մարդկակերպարան երեւեցուցանէր. (Եզնիկ.։)

Զհրեշտակս մարդկակերպեալս ... կառավար մարդկակերպարան երեւեցուցանէր. (Եզնիկ.։)

Զհրեշտակս մարդկակերպեալս ... կառավար մարդկակերպարան երեւեցուցանէր. (Եզնիկ.։)

Մեծաւ մեղմական զգօնութեամբ ամենայն ինչ լինէր։ Կարի հեզութեամբ եւ մեղմական խոնարհութեամբ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1։ ՟Գ. 13։)

Գիտէր իսկ ճարտար զսատանյի մենքենայաւորութիւնն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։)

Ի պետրոս միտէ զբանն։ Ապականացու մարմին միտէ զանձն (զհոգի)։ Գողանայ զմիտս մեր՝ յիւրն միտելով կամս։ Ի մանկածուն կողմն միտեալ կարկառէր զանիրաւ ստահակութեանցն տուգանս. (Ոսկ. մտթ.։ Մաքս. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Պիտ.։)

Միտել ընդ բազումս առ ի խոտորելոյ զիրաւունս։ Յովաբ միտեալ էր զհետ ադոնիայ. (եւ ոչ միտեցաւ զկնի սողոմոնի։ Միտեցաւ սիրտ նոցա զկնի աբիմէղեքայ. Ել. ՟Ի՟Բ. 2։ ՟Գ. Թագ. ՟Բ. 28։ Դտ. ՟Թ. 3։)

Թերեւս եւ առ այս ազգ միտէր բանն մարգարէական. այսինքն հայէր. (Բուզ. ՟Գ. 13։)

Քանզի յոյժ հաւատացեալ էր այրն, չէր ինչ պիտոյ տեսիլ երեսաց յայտյանդիմանակաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. ըստ Ճ. ՟Գ.։ Իսկ ի բուն օրինակն, յանդիմանակաց։)

Յառաջեսցէ տէր իմ քան զծառայ իւր։ Մտանել ի նաւ, եւ յառաջել յայնկոյս։ Յառաջեցից քան զձեզ ի Գալիլեա։ Յառաջեսցեն քան զձեզ յաքայութիւն երկնից։ Յառաջեաց քան զնա Յիսուս, եւ ասէ.եւ այլն։

Յոխորտանալ չարաց։ Իմաստասէրքն աշակերտօքն խրոխտանային։ Ակամայ յոխորտանայ. (Ածաբ.։ Ժղ.։ Սարգ. յկ. ՟Ը։ Փիլ. լին. ՟Դ։)

Յոխորտանալ չարաց։ Իմաստասէրքն աշակերտօքն խրոխտանային։ Ակամայ յոխորտանայ. (Ածաբ.։ Ժղ.։ Սարգ. յկ. ՟Ը։ Փիլ. լին. ՟Դ։)

Յոխորտութեամբ լի՝ զանձն առնէր հրապարակատես։ Ի բաց դնել երկայնմտութեամբ զմարդկօրէն յոխորտութիւնն. (Պիտ.։)

Յոխորտութեամբ լի՝ զանձն առնէր հրապարակատես։ Ի բաց դնել երկայնմտութեամբ զմարդկօրէն յոխորտութիւնն. (Պիտ.։)

Պրկեցին ի յորսայս, եւ փոկով ձաղկեցին զկուրծսն. (Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Ա.։)

Նոյ ըմպէր գինի, կայր յորսայս ի վերայ անկողնոյ։ Բազում անգամ կամք յորսայս ի մահիճսն. (Ոսկ. ղկ. եւ Ոսկ. ի քանան.։)

Ո՞վ էր գեղջուկն այն, որ կայր անդ յորսայս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)

Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Քանզի Յուդայ ազգէն սերէր անուն Յուդայական, այսինքն հրէական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)

Ի չորրորդէ որդւոյն Յակոբայ, յորմէ թագաւորութիւն էր. եւ կալաւ անունն զամենայն ազգն՝ յուդայական. (Եզնիկ.։)

ՅՈՒՌՈՒԹՈՒԼՈՒՆՔ կամ ՅՈՒՌԹՈՒԼՈՒՆՔ. ἰέρομα quod consecratum est, sacrum. Յուռթեալ ուլունք. կամ յուռութք կապեալք յուլն՝ եւ ընդ անթովք. նուէրք. ձօնք.

(Ի ժամ աղօթից) զամենայն հոգս կենացս արկանէր ի միւս, եւ յորդորէր ի յորաչմունս. (Ճ. ՟Գ.։)