Definitions containing the research տի : 10000 Results

Շերտաւոր

See full entry →

adj.

provided with a hatchet;
armed with a spear;
striped, streaked, streaky;
— զօր, sapper;
pikeman;
cf. Շերտափակ՞՞՞փեղկ.

NBHL (1)

Ունօղ զգործի շերտ շերտ կոտորելոյ, ջարդելոյ. որպէս տապարաւոր, սակրաւոր, տիգաւոր, եւ այլն.


Շերտեմ, եցի

See full entry →

va. med.

to bark in strips, to streak, to stripe;
to scarify;
to cup.

NBHL (1)

Զգաւազանսն շերտեալ արկանէր յաւազանսն. իբր զի ոչխարացն տեսեալ ի ջուրսն, ի գաւազանացն շերտից (այսինքն շերտելոց կամ շերտուածոց) խորհրդեամբ յղացեալ ծնանէին խայտախարիք. (Շ. բարձր.։)


Շէկ, շիկաց

See full entry →

adj.

of fawn colour, reddish, leonine, light, tawny.

NBHL (1)

Շէկ՝ ի խարտեշի եւ ի գոշի խառնմանէ լինի, եւ գոշ ի սպիտակի եւ ի սեաւի. (Պղատ. տիմ.։)


Շէր, շիրի

See full entry →

s.

cantilena, song, ditty.

NBHL (1)

Ընդ առաջ եղեն նմա արք գեղջն երգօք եւ պարուք (կամ պարաւորքն), որք ի հոտիլ դիականցն՝ շէր հանեալ ասէին. կերին գայլք զմարմինս. եւ այլն. ուստի եւ անուն գեղջն կոչեցաւ Շիրենիք, որ յառաջն կոչիւր Կենաց վայրք. (Մամիկ.։)


Շիթոց

See full entry →

cf. Խայթոց.

NBHL (1)

Զտիրական դէմս երեսաց շիթոցօքն հարեալ կուրացուցանէր. (Լաստ. ՟Ի՟Ա։)


Շիկագոյն

See full entry →

cf. Շէկ.

NBHL (1)

Շառագոյնն ... շիկագոյն եւ արեանագին հայեցուածն։ Շիկագոյն (էր շիկաթանն)՝ հարազատ եւ նման իւր յաւելեալ ախտին. քանզի առաւել յալ ձակումն է շիկագոյն շառագունեալ ախտն. (Փիլ. լին.։)


Շիկնեմ, եցի

See full entry →

vn.

cf. Շիկնիմ.

NBHL (3)

Կեղծաւորութիւն սրտի աղտեղի, որ ծանրանայ եւ շիկնէ, որպէս եւ մանկունք՝ որք գործեն զչար. (Կլիմաք.։)

Շփոթեալք անխտիր խառնակութեամբ՝ բոյս շիկնեալ շինէին նման աշտարակին. (Արշ.։)

Յուդա ոչ շիկնեաց՝ ի լուացումն ոտից ընդ մետասանիցն գալ. (Շ. ՟ա. պետ. ՟Ծ՟Է։)


Շիմշիր

See full entry →

s.

sword.

NBHL (1)

Զլայն պողովատիկ շիմշիրն երկբերան ի յաջ ձեռին. (Օրբել.։)


Շինած

See full entry →

cf. Շինուած.

NBHL (1)

Որոյ գործ շինած ի ի վերայ հիմանս այսորիկ շինի. (Շիր. զատիկ.։)


Շինական, ի, աց

See full entry →

s. adj.

country-man, country-fellow, rustic, peasant, villager;
—ք or —եր, the peasants, peasantry, country people;
rustic, gross, rude, impolite, uncivil, clownish, boorish;
կին —, country-woman, peasantess;
մանուկ —, country lad;
աղջիկ —, country lass, cottage girl.

NBHL (2)

Առ ազատս, եւ շինականս։ ոչ միայն զմարտիկս, այլեւ զռամիկ շինականս. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Գ. 7։)

Աղատաց, եւ շինականաց։ Շինականաց, եւ ազատաց։ Ի մէջ շինական մարդկան կեցեալ էր։ Իբրեւ մարդք՝ որ վշտամբերք լեալ իցեն անդստին ի շինական սովորութեանցն. (Եղիշ.։)


Շինականագոյն

See full entry →

adv.

rudely, coarsely, clownishly, boorishly.

NBHL (2)

ἁγροικότερος agrestior. Կարի՛ շինական. գեղջկագոյն. վայրաբնակ. անհարթ. յետին սոսկական. վայրենագոյն. անմարդի.

Մովսէս եւ եղիա. մինն նրբալեզու եւ ծանրաձայն, եւ միւսն շինականագոյնքան զբազումս։ Չես աղքատագոյն քան զայրին, եւ ոչ շինականագոյն քան զպետրոս եւ զյովհաննէս։ Զառաջին՝ մեր քաղաքս (անտիոք) էառ զանուն քրիստոնէութեան. իսկ ի ցածութեան հրահանգսն եւ քան զշինականագոյն քաղաքսն վատթար գտանիք. (Ոսկ. մտթ.։)


Շինամէջ, միջի

See full entry →

s.

the middle or centre of a village or town.

NBHL (1)

Ոչ յանապատի ուրեք, այլ ի շինամիջի եւ ի հրապարակս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։)


Շինանիստ

See full entry →

adj.

inhabited, peopled;
flourishing, prosperous.

NBHL (1)

Շէ՛ն ըստ նստի կամ բնակութեան եւ վիճակի. մարդաշատ եւ բարեշէն տեղի՝ քաղաք.


Շինաւան, աց

See full entry →

s.

habitable place, inhabited town;
the universe, the world.


Շինեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to found, to build, to erect, to construct, to make;
վերստին —, to rebuild, to build up again or anew;
to renew, to restore;
to edify, to instruct, to set a good example.


Շինողականն

See full entry →

s.

cf. Շինողութիւն.

NBHL (1)

Որ առ շինողական արհեստսն աշխատին. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)


Շինողութիւն, ութեան

See full entry →

s.

art of building, architecture.

NBHL (1)

Ցուցան հանգամանք օգտիցն շինողութեան. (Սեբեր. ՟Է։)


Շինուած, ոց

See full entry →

s. fig.

building, edifice, fabric;
edification;
— մարդկեղէն, human work.

NBHL (1)

οἱκοδομή aedificium, structura եւ այլն. Շինումն. շինութիւն. շէն. կազմութիւն. կառուցումն. եւ Կազմած. կերտուած. յօրինուած. եւ Բարեկարգութիւն. որ եւ անխտիր գրի Շինած. շէնք.


Շիջանիմ, ջայ, ջիր

See full entry →

vn. fig.

to go out, to be extinguished or quenched;
to be dimmed, obscure;
to pass away, to cease, to be buried in oblivion;
to cool, to grow cool, to be quenched, to become extinct;
to die peaceably.

NBHL (1)

Ամպարշտաց արդեօք աչք շիջանէին, յորժամ տեսանէին զյովբ զերծեալ ի վշտացն։ Շիջաւ պատիւ նոցա. (Իսիւք.։)


Շլանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become shortsighted;
squint-eyed;
blind;
to feel quite dazed, to be dazzled;
to grow dim, obscure;
to become blunt.

NBHL (1)

Շլացաւ սուրն ի հատանելոյ անտի, եւ ոչ կարէր հատանել։ Սուրք թշնամեացն շլացեալք. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 9։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)


Շլութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Շլացութիւն.

NBHL (1)

Զաչացն շլութիւն փոփոխէր ի տեսանել. (Կոչ. ՟Ժ՟Է. (հին տիպ. ՟Ժ՟Ե)։)


Շկահեմ, եցի

See full entry →

vn.

to whizz, to hiss, to whistle;
to sound loud and shrill, to rush, whiz or whir through the air;
սուսերք չկահէին ընդ իրեարս շեշտակի, the swords crossed.

NBHL (1)

Ի խմբել մարտին ալանք շկահէին յաղեղանց ի վերայ մերոց. (Պտմ. ըստ լեհ.։)


Շկահիւն

See full entry →

s.

shrill or loud humming noise, hissing, whizzling;
clack;
— զինուց, clashing, clash;
cf. Թնդիւն.

NBHL (2)

Շկահելն, հնչիւն անշունչ իրաց, որպէս աղեղանց լարելոց, նետից ձգելոց, եւ այլն. որ եւ ՇԿԱՀ. շըգ, շագ, շրագ, շըգըր ղըգըր՝ ձան հանելն.

Անդ էր լսել թնդիւն վահանաց, շկահիւն զաղեղանց, շողիւն սուսերաց, շառաչիւն նետից. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 3. (յն. ըստ իմաստից)։)


Շղաբեր

See full entry →

adj.

bearing or carrying a blade of straw or a small branch.

NBHL (1)

Անդ աղաւնի շղաբեր ունելով զաւետիս ցածութեան բարկութեանն աւետարանէր։ Շղաբեր աղաւնին զողորմութիւն բարձրելոյն նշանակեաց լինել ի վերայ երկրի. (Եղիշ. մկրտ.։ Զքր. կթ. արմաւ.։)


Շղաշ, ից

See full entry →

cf. Շղարշ.

NBHL (1)

Բազում եւ երեւելի զգեստս արքունական՝ ոսկէճամուկս, եւ շղարշատեռն հրաշանկարս։ Շղարշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ։ Ի շղարշատեռն յառագաստից զնա պճնեալ պայծառացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Շղաշատեռ

See full entry →

cf. Շղարշ.

NBHL (1)

Բազում եւ երեւելի զգեստս արքունական՝ ոսկէճամուկս, եւ շղարշատեռն հրաշանկարս։ Շղարշատեռ վառիւք զնա զարդարեալ։ Ի շղարշատեռն յառագաստից զնա պճնեալ պայծառացուցանէր. (Յհ. կթ.։)


Շղթայագործ, աց

See full entry →

adj. s.

of chain mail, made of rings run one into another;
chain-shaped, chained;
chain-maker.

NBHL (1)

Զիա՛րդ ամբողջ պահի կարգաւորութեամբն իբրեւ ի շղթայագործի իմիք իմաստիցս յարմարումն. (Նիւս. երգ.։)


Շմամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

to throw up, to vomit, to eruct or belch from much eating and drinking.

NBHL (1)

Ի Հին բռ. մեկնի՝ Հեւալ. այլ առաւել թուի Խառնիլ սրտի, կամ ործալ, զգայռել առ ճմլելոյ սրտի յառաւելութենէ կերակրոց եւ ըմպելեաց.


Շմբրոց, աց

See full entry →

s.

sack.

NBHL (1)

Հնգամարտիկքն, յորժամ զգուցէ ախոյեան ի միջի, զշմբրոցն լնուն աւաղով, եւ առնուն ըստ անձին, զի այնու զբնաւ ոյժն փորձիցեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)


Շմորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be troubled, upset, agitated.

NBHL (1)

Շփոթիլ. խռովիլ. գժտիլ. որ եւ ՇԼՄՈՐԻԼ, կամ ՇԸՄՈՐԻԼ.


Շնական, ի, աց

See full entry →

adj.

canine;
doggish, cynical;
— քաղց, cf. Շնքաղց.

NBHL (2)

κυνικός cynicus, caninus κυνοί canes. Սեպհական շանց. եւ Նմանեալն շանց ըստ իմիք. շնակերպ. մակդիր դասու եւ աղանդոյ փիլիսոփայից աշակերտելոց անտիսթենեայ՝ վասն պէսպէս պատճառաց. որ եւ յն. բառիւ ԿԻՒՆԻԿԵԱՆ.

Զշնական իմաստասէրն՝ եռապատուեան յորջորջմամբ սահմանեն. (Մագ. ՟Ծ՟Է. (որպէս թէ՝ իբրու զշուն արթուն, տիրասէր, եւ դիմակալ օտարի)։)


Շնամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn. fig.

to commit adultery;
to worship idols, to idolize;
to usurp, to ravish.

NBHL (2)

μοιχεύω, μοιχάομαι adulteror ὀ μοιχεύων , μοιχός, ἠ μοιχευομένη, μοιχαλίς adulter, -rus, -ra. Որպէս շուն անխտիր իլ խառնակիլ, պղծել եւ պղծիլ կանամբի առն կամ արամբիլ կնոզջ ընդ օտարի։ Նմանութեամբ՝ Թողուլ զաստուած, եւ պաշտել զկուռս, զախտս, զաշխարհ, զինչս.

Այր ոք թէ շնասցի ընդ առնակնոջ, կամ շնայցէ ընդ կնոջ ընկերի իւրոյ, մահու մեռցին շնացօղն (այր), եւ շնացեալն (կին)։ Մի՛ շնար։ Անդէն շնացաւ ընդ նմա ի սրտի իւրում։ Շնային ընդ քարի եւ ընդ փայտի (ընդ կուռս).եւ այլն։


Շնորհաբաշխ, ից

See full entry →

adj.

granting or distributing favours.

NBHL (1)

Բաշխօղ շնորհաց՝ տիրաբար, կամ միջնորդաբար.


Շնորհաբաշխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

distribution of favours;
gift of grace.

NBHL (1)

Հոգիս այս սուրբ զօրացուցանէ զձեռս քահանայապետից ի շնորհաբաշխութիւն, քահանայից ի նուիրագործութիւն. (Լմբ. ստիպ.։)


Շնորհագործ

See full entry →

adj.

produced by divine grace.

NBHL (1)

Ամենայն նշանօք եւ արուեստիւք, եւ շնորհագործ զօրութեամբ. (Ագաթ.։)


Շնորհազարդ

See full entry →

adj.

endued, adorned with graces, graceful, virtuous.

NBHL (1)

Զշնորհազարդ տիպն լուսաւոր՝ հրեշտակակերպ տեսլեամբն ահաւոր. (Գանձ.։)


Շնորհազեղծ

See full entry →

adj.

unthankful.

NBHL (1)

Թէլ ոչ շնորհազեղծ լինիցիմք յետ ընդունելութեան հաւաստի գիտութեան. (Լմբ. հանգ.։)


Շնորհալի

See full entry →

cf. Շնորհալից.

NBHL (1)

ՇՆՈՐՀԱԼԻ՝ մականուն տուաւ իրաւամբք սրբոյն Ներսեսի կլայեցւոյ ի բազում դարուց հետէ. իսկ մխիթար ապարանցի՝ անխտիր Շնորհալի կամ Շնորհալից կամ Ներսէս Շնորհաց կոչէ զկլայեցին եւ զլամբրոնացին՝ շփոթելով եւ զգրուածս ինչ նոցա։


Շնորհալից

See full entry →

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

NBHL (1)

Ողորմութեանց թագուհին, եւ շնորհալից տիրուհին. (Մաշտ. ջահկ.։)


Շնորհակալ

See full entry →

adj.

grateful, obliged, beholden.

NBHL (1)

Շնորհակալ լինել սովոր եմք, որոց առանց պատճառի տան ինչ մեզ։ Չեմք շնորհակալ։ յորժամ ասեմք, շնորհակալ եմք, յայտ առնեմք, թէ ուստի չունէաք աղերս, պարգեւ տուաւ. (Խոսր.։)


Շնորհակալու

See full entry →

adj. s.

cf. Շնորհակալ;
pleasure;
— մտօք, thankfully, gratefully.

NBHL (1)

Քանի՞ եւս հարց մերոց հոգեւորաց պարտիմք շնորհակալուք լինել տօնասիրութեամբ գթածաբար. (Երզն. լս.։)


Շնորհաձիր

See full entry →

adj.

granting gratuitously;
given gratis.

NBHL (1)

Ամենայն ինչ մեր՝ սորա է շնորհաձիր պարգեւ. (Լմբ. ստիպ.։)


Շնորհապատար

See full entry →

adj.

full of grace.

NBHL (1)

Եւ իբր սարդենասեր անպահ պահանգաց շնորհապատար արարուածոյ յարկի դաւթեան համբակին ճեմարանօրէն արուեստիւ սադրեաց. (Նար. խչ.։)


Շնորհապատում

See full entry →

adj.

narrated gracefully.

NBHL (1)

Ունիմք եւ զկանոնական յաջորդեալ յառաքելոցն անտի զշնորհապատում գրեալսն։ Ականատես եղեալ կերպարանացն եւ լսող շնորհապատում վարդապետութեան. (Կորիւն.։)


Շնորհապարտ, ից

See full entry →

adj.

much obliged, very grateful, mindful of benefits received;
— գոհութիւն, gratefulness, gratitude, thankfulness;
— գտանիլ ումեք, -զանձն դաւանել առ ոք, to be indebted for, to owe, to be under obligations, to be beholden to;
— կացուցանել զոք, to oblige a person, to obtain a right to his gratitude;
— եմ բիւրուց խնամոցդ, ով եղբայր, I am grateful to you for all your care, my brother.

NBHL (1)

Եթէ կարիցեմք գոնէ մասն մի հատուցանել շնորհապարտին մերոյ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Շնորհավաճառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

simony.

NBHL (1)

Զմեզ ի շնորհավաճառութեան պարտիսն կործանէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Շնորհաւոր, ի, աց

See full entry →

adj.

graceful.

NBHL (1)

Բանք սնոտիք՝ այսպիսիք են, որք առ ժամանակ մի շնորհաւորք երեւին, եւ դիւր թուին. (Ոսկ. եփես. ՟Ժ՟Ը։)


Շնորհաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

to grant favours, to endue or adorn with favours;
to congratulate, to felicitate, to wish joy, to pay compliments.

NBHL (1)

ՇՆՈՐՀԱՒՈՐԻԼ. Աւետիս իմն ընդունել.


Շնորհեմ, եցի

See full entry →

va.

"to give as a present or favour, to make a present of, to grant, to accord, to concede, to gratify;
to grant pardon, to pardon, to forgive, to remit;
cf. Շնորհուկս առնել;
չ-, to refuse, not to grant, to withhold, to deny;
դու ինձ շնորհեցեր կեանս, I owe you my life."

NBHL (2)

ՇՆՈՐՀԵԼ. Ներել. թողուլ զպարտիս եւ զվնաս. զիջանիլ. պաշխել, պալշել.

Թերեւս կարծէին՝ եթէ շնորհեաց վարդապետին իւրում. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Շնութիւն, ութեան

See full entry →

s. fig.

canine nature;
adultery, fornication;
idolatry;
cf. Ըմբռնիմ.

NBHL (1)

Օձ կամ շուն ի յօձութենէ կամ ի շնութենէ ոչ զատին, այլ օձն եւ շունն շուն. (Զքր. ծործոր.։)