Կարէ ոչ գնալ գնալին, եւ ոչ հատանիլ հատանելին. վասն զի ներընդունական զբնութիւնս սոցա պատահեաց գոլ։ Կարելին եւ ներընդունականն յայսմ տեղւոջ հակադարձեն առ միմեանս, եւ այլն. (Անյաղթ պերիարմ.։)
Ի մէջ գաւառաւանացն մեծատուն եղեալ քան ըստ նժդեհութեան. (Փիլ. իմաստն.) յն. տարաբնակութիւն.
Չորս ամօք նհանջիլ եղանակացն՝ երեսուն ամն ի նոյն կացուցանէ զպատկեր աւուրն. (Տօնակ.։)
Կատակերգութիւն, ողբերգութիւն, զայլն եւս զնմանականն ցուցանողացն. (Փիլ. այլաբ.։)
ՆՈՐԱԾՆԻԼ. ՆՈՐԱԾՆԻԼ կամ ՆՈՐԱԾՆԱՆԻԼ. Նոր ծնանիլ, վերածնիլ ի սուրբ աւազանէ՝ որդեգրիլ աստուծոյ հաւատովք.
ՇԹՔՈՑ կամ ՇԹՈՒՔ եւ կամ ՇԹԻԿՔ. cf. ՇՔԹԵԼ, իլ.
եւ կր. իբր ձ. προσίεμαι, κολακεύω, κηλέω blandior, adulor, adsentor, mulceo. Ողոքել շողոմութեամբ. շողոմել. քծնիլ. յորդորել. հրապուրել. համոզել.
Ութամասնեայ ոգւոյս մերոյ եղելոյ։ Զենոն ստոյիկեան ութամասնի ասէ գոլ զանձն, տարորոշելով զնա յիշխանականն, եւ ի հինգ զգայութիւնս, եւ ի ձայնականն, եւ ի սերմնականն. (Փիլ. լին.։ Նիւս. բն.։)
Չորեքանկիւնի ձեւդ ամենայն ուրեք եդեալ՝ հաստատութեամբ ունի, ուղղանդիւնիս կատարելով։ Բաղկացաւ յուղղանկիւնոյ. քանզի ուղղանդիւնին բաղկացաւ եւ այլն։ Բնականագոյն թիւ՝ յուղղանկիւնոյ եռանկիւնոյն զօրութենէ. (Փիլ.։)
Բայ ռմկ. որպէս Յամենալ. անագանիլ.
εὑφραίνομαι laetor. որ եւ ՈՒՐԱԽ ԼԻՆԵԼ. Խնդալ. բերկրիլ. հրճուիլ. ցնծալ. խրախանալ.
Չարիս խօսել. չարախօս լինել. գէշ խօսիլ.
Առաջի չարապաշտին բարւոք բարեպաշտութեամբ զաստուած յերկինս գովէին. (Թէոփիլ. պհ.։)
(Դատաւորք) մի՛ յառաջագոյն պակուսցեն, եւ մի՛ յառաջեսցեն եւ զյանցուցեալսն։ ատուհասակոծ արասցեն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 70։)
Վստահութիւն զի՞նչ իցէ. պանծութիւն, պարծանք, համարձակութիւն, պերճանք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ծ։)
ՊՃՆԱԶԱՐԴԵՄ ՊՃՆԱԶԱՐԴԻՄ. Պճնութեամբ զարդարել, իչ. շքեղազարդել, իլ. սազել.
Փոխանակ պտղոցն՝ զպտղատուն պատուել խոստովանին. (Փիլ. յովն.։)
ՋԱԽՋԱԽԻՒՆ ՋԱԽՋԱԽԻՔ ՋԱԽՋԱԽՈՒՄՆ. Ջախջախելն, եւ իլն. ջախջախանք. կոտորումն. խորտակումն. եւ Ճապաղիք արեան.
Ջահապայծառ լապտէրօք առաջնորդեալ. (Թէոփիլ. պհ.։)
Յանձն էառ կերակրօք եւ ըմպելեօք սնանիլ, ընդ ձեռն որոյ մեզ զհոգեկան կերակուրսն ջամբեցուսցէ ի հանդերջեալսն. (Խոսրովիկ.։)
Ջերմեռանդն եւ արտաշիկացեալ կամօք օրինաց։ Զայս ասէ եսայի ջերմեռանդն մտօք։ Ջեռուցանել զցուրտ մարմինն դաւթի ի ձեռն ջերմեռանդն եւ արիւնաշատ կուսին. (Քիլ. իմաստն։ Սեբեր. ՟Ղ։ Եփր. թագ.։)
ՋԼԱՊԻՆԴ եւ ՋԼԱՊՆԴԵԱԼ. Ոյր ջիլքն են պինդ կամ պնդեալ. ուժեղակ. կորովի. հզօրացեալ.
Իսկ մեք իբրու հրաշք ջլապնդեալք առ այն՝ որ ա՛նկ է մեզ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 48։)
Ջլապինդ առնել. Պնդել եւ ամրացուցանել զջիլս. զօրացուցանել. ըստ յն. ասի՝ ջլացուցանել.
Կրթութիւն վարժից եւ ստէպ ստէպ որսք ջլապինդ առնեն՝ կարի քաջ զմարմինս։ Պրկել՝ ջլապինդ արարեալ առ որ եղեւն, յայն՝ որ անկն է՝ կատարելութիւն։ (Ի քուն) միտք ի բաց կան ի զգայութեանցն, ոչ ջլապինդ առնելով, եւ ոչ շարժումն տալով. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. լին. ՟Ա. 24։)
Մի ի թագն ինչ նայիցիս, մի ի ծիրանիսն, այլ ի միտսն՝ որ եւս չար սեւական քան զծիրանիսն է. (Ոսկ. փիլիպ.։)
Էին բան , սերմանական, էիցն արդարեւ էութիւն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 68։)
ՍՈՒՍԵՐԱՀԱՐ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. Սուսերաւ հարկանել, իլ.
Այն ի վերուստ ի վայր հոսէր, եւ այս ի ստորուստ ի վեր ելանէր։ Ի ստորուստ յերկրէ աղբերց պատառեցելոց. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 29։)
Կոյրք առ սրատեսս. (Փիլ. իմաստն.։)
Ոգւոցս աչօք ընդ աղօտ տեսանելով. քանզի զսրատեսն սոցա այլս նդակ իրացն շամանդաղ ստուերացուցեալ ծմակեցոյց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ի սրատեսութի՞ւն (հպարտանաս). արծուի եւ անգղ յաղթեն քեզ։ Տուեալ է աստուծոյ անկեղն առաւել զսրատեսութիւն։ Այծեամն իւրով սրատեսութեամբն։ Այծեամն անուանէ յաղագս սրատեսութեանն զբանն աստուած. (Ոսկ. փիլիպ.։ Ոսկիփոր.։ Բրս. հայեաց.։ Նիւս. երգ.։)
Ոչ նմանապէս զսրատեսութիւնն ունին (զմտաց)։ Ոչ ըստ ոգւոց ինչ սրատեսութեան՝ ստուգութեան ուրեմն հասաւ մտաց. (Փիլ. տեսական. եւ Փիլ. լիւս.։)
ՎԱՅՐԱՎԱՏՆԻԼ որ եւ ՎԱՅՐԱՎԱՏԻԼ. Վայրավատին լինել. ցրուիլ. ցնդիլ ընդ վայրս վարատիլ.
Յերիր աւուր նախասացութեամբ պատմեաց վերակենցաղիլ. (Թէոդոր. մայրագ.։)
Յայլ տարաշխարհական ճանապարհ փութայցեմք երթալ։ Թռչունքն դիւրաւ հարկանեն զտարաշխարհական ճանապարհս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. փիլիպ.։)
Զքաջօրէնութիւնն եւ զարդարութիւն փոխանակ տարօրէնութեան եւ անիրաւութեան։ Յանցաւորութեան եւ տարօրէնութեան։ Ի տարօրէնութենէ կամի ապրեցուցանել։ Բռնութեան եւ յափշտակութեան ոչ օրէնքն պատճառք են, այլ՝ տարօրէնութիւն բնակչացն. (Փիլ.։)
Իբրեւ զնեբրովթ սկայ ընդդէմ աստուծոյ ... զտայն՝ որ ի վերայ հսկայիցն եւ տիտանեանցն առասպել է՝ ճշմարիտ առնեն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 82։)
Իբրեւ զնեբրովթ սկայ ընդդէմ աստուծոյ ... զտայն՝ որ ի վերայ հսկայիցն եւ տիտանեանցն առասպել է՝ ճշմարիտ առնեն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 82։)
Փոխանակութեամբ տուընջենական լուսոյ։ Տուընջենական պատարագացն. (Փիլ. բագն.։)
Տասնեակս այս (աւուրց) ունիլ ժամս մխ. որով մարթեմբ իմանալ զտուընջենականն եւ զարեգակնային. (Շիր. զատիկ.։)
Ի տրամաբանելն երեւին չորք այսոքիկ հնարք։ Հարկաւոր է տրամաբանողացն վարիլ հակակայիւք. իսկ զոչս հակակայիցն գիտօղս անհնար է տրամաբանել. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ ստորոգ.։)
Զորոմանցն տրցակիլ, եւ մատնիլ ի յայրումն. (Սկեւռ. աղ.։)
Միայն տրփայր շնչովն (սիրտն), եւ այլ ոչ գոյր ի նմա նշան կենդանութեան. (Հ. կիլիկ.։)
Ցրտահար լինել. ցրտէն զարնըւիլ.
Ճառագայթատեսիլ լուսով շուրջանակի փայլատակունս ընդունել։ Որպէս զճառագայթս իսկ զգեցեալ այնպէս պայծառագոյն առնէ, ոչ յերկիր ծագեալ զփայլատակունս, այլեւ քան զերկինս ի վեր տարածեալ։ Բացեալ տեսանելեացն՝ փայլատակունս արձակէր լուսոյ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 43։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
Ոմանք փափաքութիւնք զգայութեանց որոց ոչն հասանեն, մարտնչին. (Փիլ. իմաստն.։)
ՓՂՁԿԱՄ ՓՂՁԿԻՄ. ἁλγέω, ἁδημονέω doleo, angor animo, crucior, affligor θυμόομαι irascor. եւ այլն. գրի եւ ՓՂԾԿԻՄ. սաստկականն Մղձկելոյ. Նեղսրտութեամբ շարժիլ մաղձի. Հեղձամղձուկ լինել՝ ճնշմամբ սրտի, մինչեւ ճնշել եւ արտօսր յաչաց. ճմլիլ սրտի. զայրանալ. սիրտը ելլալ՝ լեցուիլ՝ փշշիլ, լալը գալ, խղդղդիլ.
ՓՂՁԿԱՄ ՓՂՁԿԻՄ. ἁλγέω, ἁδημονέω doleo, angor animo, crucior, affligor θυμόομαι irascor. եւ այլն. գրի եւ ՓՂԾԿԻՄ. սաստկականն Մղձկելոյ. Նեղսրտութեամբ շարժիլ մաղձի. Հեղձամղձուկ լինել՝ ճնշմամբ սրտի, մինչեւ ճնշել եւ արտօսր յաչաց. ճմլիլ սրտի. զայրանալ. սիրտը ելլալ՝ լեցուիլ՝ փշշիլ, լալը գալ, խղդղդիլ.
Ի սանդահարիլն մանրիլ եւ փոճոկել ի նմանութիւն հընդոյն. այսինքն ընգոյ. (Նոննոս.։)
Որ ոք բարձրավիզն իցէ, եւ փռնգ այցէ, սոնքանայ եւ փքնու. (Փիլ. լին. ՟Դ. 100։)
Եկեղեցի ունելով փեսայ քաջազարմ, եւ ինքն եղեալ հարսն պանծալի։ Ըստ օրինի քաջազարմից առ ինքնակալն յունաց ածեալ լինէր։ Է՛ եւ մանուկ (դանիէլ) առաջնորդ երիտասարդաց երից քաջազարմիցն. (Սկեւռ. ես. եւ Սկեւռ. լմբ.։ Թէոփիլ. պհ.։)