Definitions containing the research տի : 10000 Results

Ձիւնաբեր

See full entry →

adj. s. fig.

bearing snow;
great abundance of snow;
snow storm;
calamity, evils, pain, grief.

NBHL (1)

Բիւրապատիկ տրտմականացն ձիւնաբեր ի վերայ հոսիցին։ Բազում եւս ձիւնաբերս յանձին կուտեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 8։)


Ձիւնահեղձ լինիմ

See full entry →

sv.

to be smothered in snow.

NBHL (1)

Ոմանք ձիւնահեղձ եւ գետավէժ լինէին վասն անտանելի աղետիցն. (Ղեւոնդ.։)


Ձիւնաջուր

See full entry →

adj. s.

pure as snow;
snow-water.

NBHL (1)

Զջու ձիւնաջուր ըմպէք դուք, եւ որ մնայն՝ պղտորէք ոտիւլ ձերովք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ձիւնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to cause to fall like snow.

NBHL (1)

Ձիւնացոյց ի նմա զգումարեալ թագաւորս. (Լմբ. ստիպ.։)


Ձլեմ, եցի

See full entry →

va.

to grub up, to break up.

NBHL (1)

Չի՛ք անդ արօր, ո՛չ զկորդ ձլել. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)


Ձկնահան

See full entry →

cf. Ձկնորս.

NBHL (1)

Ոչ անտի ճանաչի ձկնահանս. (Տօնակ.։)


Ձկնիկ

See full entry →

s.

small fish, fry;
young fish.

NBHL (1)

ἱχθύδιον pisciculus. Ձուկն փոքրիկ. պզտիկ կամ պզտըտիկ ձուկ.


Ձկնորսութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fishing, fishery;
fisher's calling.

NBHL (1)

Կոչէր զնոսա ի ձկնորսութենէ անտի. (Ագաթ.։)


Ձկտեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Ձգտեմ.


Ձմերական, ի, աց

See full entry →

cf. Ձմերային.

NBHL (1)

Ձմերնական ուխտիւքն զայրացեալ. (Նիւս. ի սքանչ.։)


Ձմերային, այնոյ, ոց

See full entry →

adj. s.

wintry, hibernal, winterly;
—յին ձգի գիշերք, the long winter evenings;
cf. Ձմերանի.

NBHL (2)

Սաստիկ ձմերայնովք պաշարեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Ի ձմերանի եւ յամառայնի։ Կարեւոր պէտք օդոյ (ոտից) ի ձմերայնի են. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։ Յուդ. ՟Բ։)


Ձմերոց, աց

See full entry →

s.

house or place serving to winter in;
winter quarters, barracks.

NBHL (1)

Յուտի գաւառ ի խաղխաղ քաղաքի ի ձմերոցս արքայութեան հայոց. (Ագաթ.։)


Ձորակ, աց

See full entry →

s.

little valley, dale, dingle, glen.

NBHL (1)

φάραγξ vallis. Ձոր փոքրիկ. ծործոր. եւ Վտակ հեղեղատի. եւ Խրամ. ձորիկ.


Ձորձիկ

See full entry →

s.

mean vest, bit of cloth;
shabby coat.

NBHL (1)

ἰματίδιον vesticula, palliolum. Ձորձ աղքատին կամ անշուք. լաթիկ, զգեստիկ.


Ձորձմոյկ

See full entry →

s.

clothing and boots or shoes.

NBHL (1)

ՁՈՐՁՄՈՅԿ ՁՈՐՁՈՅԿ. Կամ է նոյն ընդ Ձորձիկ. կամ Ձորձ եւ մոյկ. անշուք ագանելիք անձին եւ ոտից.


Ձուլեմ, եցի

See full entry →

va.

to cast, to smelt, to found;
to freeze, to harden by cold;
to solidify;
—եսցեն զսուսերս իւրեանց ի խոփս, they shall turn their swords into ploughshares.

NBHL (1)

Վերստին ձուղէ ճարտարապետն զհնացեալ մարմինս, եւ կապեալ միաւորէ զերբեմն իւր հոգին. (Նանայ.։)


Ձունձ, ձնձոյ

See full entry →

s.

rag, tatter, old cloth;
sackcloth, hair-cloth;
— թաւարծի, coarse hairy cloth.

NBHL (1)

Ցնցոտի ձորձ. կապերտ. քուրձ. քուրջ, շոր.


Ձրի, ձրոյ

See full entry →

s. adj. adv.

gratuitousness;
gratuitous, voluntary;
for nothing, gratis, free of cost, scot free, gratuitously;
—ք, gifts, presents.

NBHL (1)

Ոչ ծառայեսցես ինձ ձրի։ Միթէ ձրի՞ պաշտիցէ զտէր։ Գնասցէ ազատ. ձրի իսկ ելցէ առանց արծաթոյ։ Ոչ մատուցից տեառն աստուծոյ իմոյ ողջակէզս ձրի։ Գործղ նմա գործ ձրի, եւ զվարձս իւր ոչ հատուցանէ նմա։ Ձրի առէք, եւ ձրի տուք. եւ այլն։


Ձրձիտ

See full entry →

adj.

rapacious, lacerating.

NBHL (1)

σταράκτης lacerator. Որ ձրձէ. յափշտակիչ. գիշատիչ. պատառօղ. բզըքտօղ.


Ձօնեմ, եցի

See full entry →

va.

to give, to present, to offer, to dedicate, to devote, to consecrate;
to sacrifice;
to initiate.

NBHL (2)

Բազում հմտութեամբ փորձեալ զտեսակս արհեստին՝ այնպէս ձօնէինի զնոսա նորին արհեստի. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)

Ժանդ եւ անաստուած աղանդ կամեցաւ (նեստոր) տիեզերաց ձօնել. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)


Ղ (ghad)

See full entry →

s.

the eighteenth letter of the alphabet, and the thirteenth of the consonants;
ninety, ninetieth;
It has much affinity with the letters խ and լ, and is sometimes confounded with them, for example : մժեղ — մժեխ, բաղդ — բաղտ;
In foreign words with a comma placed above, it is always pronounced լ.

NBHL (2)

Նշանն որպէս փշիկ՝ է ի վերայ այնց գրից, որոց գլուխ որպէս ղատի է, եւ չէ ղատ, եւ ոչ լիւն. զի որք որպէս զղատ զնա խօսեցնեն, այն աւե՛ր է եւ շաղփաղփ, եւ որք որպէս զլիւն խօսեցնեն, այն թանձր է եւ անյարմար։ (Արիստակ. գրչ.)

Ղ. Երբեմն ի հայկական բառս լծորդ է ընդ խ. զի անխտիր գրի յոմանց բախտ, բաղդ. մժեղ, մժեխ. սանդուղք, սանդուխք. վախճան, վաղջան. եւ այլն. որպէս եւ եղբայր՝ ռամկօրէն ասի եխպար, ախպար։


Ճօշ

See full entry →

cf. Ճաւշ.

NBHL (1)

Վրան, եւ զաւշան, եւ այլ սլեհ, որ ոչ գոյ թիւ։ Լցաւ քաղաքն անի ամենայն հասրտութեամբ, մինչ զընտիր ճաւշանն երկու դանկ ծախէին. (Գր. երէց.։)


Մագաղաթ, ից

See full entry →

s.

parchment;
scroll.

NBHL (2)

Բազում քարտիսի եւ մագաղաթի պէտք են. (Ասող. ՟Գ. 21։)

Մագաղատ հատուածաձեւ չորեքկուսի։ Գրեալ ի միջոյ կողման մագաղատին. (Փարպ.։)


Մագաղաթեայ

See full entry →

adj.

of parchment;
կազմ —, parchment-binding.

NBHL (2)

Առաքէր թուղթս մագաղաթեայս. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 2։ Ուստի՝ Գիրք մագաղաթեայ՝ է մատեան.)

Զփիլոնն, եւ զմատեանսն (կամ զգիրսն) մագաղաթեայս բերջի՛ր ընդ քեզ. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)


Մագիստրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

magistracy.

NBHL (1)

Տայ զպատիւ մագիստրոսութեան. (ՃՃ.։)


Մագլեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Մագլցեմ.

NBHL (2)

ՄԱԳԼԵՄ ՄԱԳԼՑԵՄ ՄԱԳԼՑՏԵՄ գրի եւ ՄԱՔԼԵԼ. ὁνυχίζω ungue noto, vellico. Մագլօք կամ եղնգամբք հարկանել եւ վիրաւորել. ցտել. կռիւ ոտից ամ ձեռաց գտանել. ճանկել, ճանկռտել.

Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Մագլցեմ, եցի

See full entry →

va.

to claw, to scratch;
to clutch, to catch;
— or ի վեր —, to climb up, to climb, to clamber up, to ascend.

NBHL (2)

ՄԱԳԼԵՄ ՄԱԳԼՑԵՄ ՄԱԳԼՑՏԵՄ գրի եւ ՄԱՔԼԵԼ. ὁνυχίζω ungue noto, vellico. Մագլօք կամ եղնգամբք հարկանել եւ վիրաւորել. ցտել. կռիւ ոտից ամ ձեռաց գտանել. ճանկել, ճանկռտել.

Որպէս ոք ի բարձրաւանդակս ինչ ելեալ ամրացեալ՝ չանկանիցի ումեք ի բուռն, որ աստի ի վեր մագլիցեն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Գ։)


Մագնիս, աց

See full entry →

cf. Մագնեստիս.


Մազագործ

See full entry →

adj.

made or woven of hair, of horse-hair.

NBHL (1)

Գործեալ ի մազոյ. տիւսեալ ի մազից այծեաց.


Մազապուրծ

See full entry →

cf. Մազապուրծ զերծանիլ;
cf. Մազապուրծ ճողոպրիլ.

NBHL (2)

Ի մազէ պրծեալ. Նոյն ընդ վերնոյն (=ՄԱԶԱՊՈՒՐ), առաւել առ յետին մատենագիրս.

Հետիոտս փախեաւ միայն մազապուրծ։ Մերկանդամ եւ մազապուրծ ապրել. (Վրդն. պտմ.։ Երզն. մտթ.։)


Մազեայ

See full entry →

adj.

woven or made of hair.

NBHL (1)

Փիլոն մազեայ հնացեալ։ Եգիտ մազեայ պարան։ Մազեայ եւ մաշկեղէն զգեստիւք. (Վրք. հց. ՟Է. ՟Ի՟Զ։)


Մազեղ

See full entry →

adj.

hairy, long-haired;
shaggy.

NBHL (1)

Ապա թէ ձարի գտցիս ըստ եսաւայ թաւոյ, մազեկամաս իցես, եւ պիղծ բարոյիւք իցես ... եղիցես դու ի ձախակողմն կուսէ անտի. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)


Մազկռինչ

See full entry →

adj.

in agony, dying, at the last gasp;
— մերձ ի մահ լինել, to be very low, dying, to be giving up the ghost, in the pangs of death, on one's death-bed.

NBHL (1)

որ եւ ՄԱԶԱԿՌԻՉ, ՄԱԶԱԿԱՌԱՉ. Ի յետին մազի կամ թելի կենաց կռնչօղ, կառաչօղ. վտանգեալ ի մահ. հոգեվար. վերջի թելը հասած, հեւքը բռնած. յն. որ է մօտ ի վերջինս. πρὸς ἑσχάτας ὧν.


Մալեմ, եցի

See full entry →

va.

to bruise, to mash, to crush;
to break to pieces;
to chew;
to castrate, to geld.

NBHL (1)

Հաց ի բազում հատից աղօրիւք մալեալ. (Տօնակ.։)


Մալխ

See full entry →

cf. Մալուխ.

NBHL (2)

Բայց նոյն բառ ի մեզ, եւ գրեթէ յամենայն լեզուս նշանակէ երբեն եւ զՀաստ չուան, որ եւ Կառան, եւ Պարան նաւու. ... ուստի Մենինսքի ի լտ. դնէ անխտիր որպէս ուղտ, եւ պարան նաւու. եւ զանազանէ յարաբացին զբառքս ճէմէլ, ուղտ. եւ ճիւմմէլ. յորմէ եւ իտալ. կօ՛մենա, պարան.

Կտրել զմալուխս առագաստին. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Զ.։)


Մախազ, աց, ից

See full entry →

adj.

dissolute, debauched, lustful, wanton, lascivious.

NBHL (1)

(որպէս թէ մարմնախազ) յն. մա՛խլօս կամ մախլա՛ս. μαχλός, -λίς, -λάς libidinosus, lascivus, -a. Անառակ. պագշոտ. խենէշ. ցոփ. լկտի. շուայտոտ.


Մախազութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lust, lechery, lewdness, lubricity, wantonness.

NBHL (1)

Կին ժանտատեսիլ՝ ծիրանիս զգեցեալ, յայտնագոյն ցուցանելով զմախազութիւնն։ Մախազութիւն խռովիչ ախտիցն եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 93, եւ 238։)


Մախամ, ացայ, մախեալ, մախցեալ

See full entry →

vn.

to envy, to be envious or jealous of;
to grudge.

NBHL (1)

Մախեալ ասէ առ ի չարէն՝ ընդ մեր պատիւն որ յարարչէն. (Շ. այբուբ.։)


Մածանիմ, ծայ

See full entry →

vn.

cf. Մածնում.

NBHL (4)

ՄԱԾԱՆԻՄ ՄԱԾՆՈՒՄ. κολλάομαι, προσκολλάομαι , προσπήγνυμαι, συμπήγνυμαι agglutinor, adhaereo, concreso. Մատղիլ. շաղիլ. հոծիլ. թանձրանալ եւ միանալ մասանց. մակագրիլ. պնդիլ. յարիլ. կցիլ. կռուիլ. զանգիլ. պաղիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ) կպչիլ, կպչտիլ, բակչիլ, թանձրնալ, պնտնալ

Որ այսչափ շուրջ զմեօք մածեալ ունիմք զբազմութիւն վկայից։ Իբրեւ զմարախ մածեալ զցանգով յաւուր ցրտոյ։ Մածեալ է ի տախտակս սրտից նոցա։ Մածանէր ահն ի վերայ. (Եբր. ՟Ժ՟Բ. 1։ Նաւ. ՟Գ. 17։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 15։)

Կենարար փայտիւն, յորում մածար. (Շար.։)

Իղձք սրտիդ եւ տռփանք մտացդ առ նա մածնուցու. (Լմբ. ժղ.։)


Մածնում, եայ

See full entry →

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

NBHL (4)

ՄԱԾԱՆԻՄ ՄԱԾՆՈՒՄ. κολλάομαι, προσκολλάομαι , προσπήγνυμαι, συμπήγνυμαι agglutinor, adhaereo, concreso. Մատղիլ. շաղիլ. հոծիլ. թանձրանալ եւ միանալ մասանց. մակագրիլ. պնդիլ. յարիլ. կցիլ. կռուիլ. զանգիլ. պաղիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ) կպչիլ, կպչտիլ, բակչիլ, թանձրնալ, պնտնալ.

Որ այսչափ շուրջ զմեօք մածեալ ունիմք զբազմութիւն վկայից։ Իբրեւ զմարախ մածեալ զցանգով յաւուր ցրտոյ։ Մածեալ է ի տախտակս սրտից նոցա։ Մածանէր ահն ի վերայ. (Եբր. ՟Ժ՟Բ. 1։ Նաւ. ՟Գ. 17։ Երեմ. ՟Ժ՟Է. 1։ Իմ. ՟Ժ՟Է. 15։)

Կենարար փայտիւն, յորում մածար. (Շար.։)

Իղձք սրտիդ եւ տռփանք մտացդ առ նա մածնուցու. (Լմբ. ժղ.։)


Մածուած, ոյ

See full entry →

cf. Մածումն.

NBHL (1)

Ընդ հովանաւոր մածուածով լատիւն յեցեալ պահեցան։ Նախ քան զկառուցանել զլոյծդ մածուած վերջնում վարագուրիդ. (Նար. ՟Ձ՟Ե. եւ ՟Լ՟Գ։)


Մածումն, ման

See full entry →

s.

pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.

NBHL (2)

Մազ ըստ պատահման ենթակացեալ. քանզի հիւթոցն ծխատեսակագոյնն՝ որ ելանէ ի մարմնոյն, մածումն իմն առեալ ըստ պատահմանն հաստին. (Նիւս. բն.։)

Փայտիւ մահու մածմամբ քո ի նմա, ածեալ մածուցեր զմեզ, միաւորեալ ի փայտն կենաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Մածուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to paste, to glue, to solder, to join, to cement, to conglutinate, to fasten;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal, to thicken.

NBHL (1)

Ի պատժարանի փայտին մածուցեր (զսուրբ ոտսդ)։ Յիշատակաւ բեւեռացդ՝ որով ի գործի մահուն մածուցար։ Մածուցանէ իբրեւ զսառն, եւ պնդէ. (Նար. ՟Լ՟Զ. Նար. ղ. եւ Նար. յովէդ.։)


Մակաբաժանումն, ման

See full entry →

s.

subdivision.

NBHL (1)

Զի՞նչ է բաժանումն, եւ մակաբաժանումն, եւ ստորաբաժանումն։ Մակաբաժանումն՝ երկրորդ հատումն. որպէս զկենդանին վերստին բաժանել՝ ասելով, եթէ կենդանւոյն ոմանք մահկանացուք են, եւ ոմանք անմահ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)


Մակաբառնամ

See full entry →

vn.

cf. Ըստանձնեմ.

NBHL (1)

Գտի զնա, եւ մակաբարձեալ ըստ անձին իմոյ՝ հաստեցի (ի լաւ անդր). (Մագ. ՟Զ։)


Մակագրեմ, եցի

See full entry →

va.

to inscribe, to write upon, to entitle;
to ascribe;
to compose.

NBHL (2)

Մակագրէ արիստոտէլ (այսպէս). Յաղագս ստորոգութեան. Յաղագս մեկնութեան. Յաղագս վերլուծութեան։ Ոմանք մակագրենն յիւրեանց շարագրածսն զերեւելի ուրուք զանուն վարդապետի։ Այլք գրեն շարագրածս ոմանս, եւ մակագրեն զանուն վարդապետի իւրեանց. (Անյաղթ պորփ.։)

Մակագրեալ իմ այժմ զոտին քայ գարշապար՝ ունայնս պանծանս. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Մակագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վերնագիր.

NBHL (2)

Պիտի մակագրութեան՝ ձայնակից լինել դիտաւորութեան, եւ կարճառօտիւք զնա պարունակել։ Բազում անգամ անհաւաստի գոն մակագրութիւնք. (Անյաղթ պորփ.։)

Ոչ է մեզ ստուգել զայս, այլ իբրեւ մակագրութիւնս ինչ եւ տիպս արտագրել. (Նիւս. բն.։)


Մակադրեմ, եցի

See full entry →

va.

to impose, to lay on, to put upon, to super-add;
to surname.

NBHL (1)

Յանսաղարթաբեր արմատ փայտին մակադրեալ զքեզ անհպելի հպմամբ։ Ի վեր քան զմիտս եւ զհասումն մակադրեալ ընդ քեզ (ընդ խաչիդ՝) այն, որ խօսէրն ի սինային. (Շար.։ Թէոդոր. խչ.։)


Մակալեզու

See full entry →

adj.

epiglottis.

NBHL (1)

ἑπιγλωττός, σσός lingula, lingua minor, membrana gutturis. որ եւ ԶԱՆԳԻԿ. Վերագիր լեզուակ ի ներքսակողմն առաստաղի բերանոյն՝ իբրեւ բացարան եւ փակարան կոկորդի. լեզուակ. տիլճիք.


Մակաղատեղ, ի, ից

See full entry →

s.

fold, sheep-fold;
pen, sheep-cot.

NBHL (3)

Ժողովք, կամ դադարք. ((գուցէ՝ որպէս մակ աղի, այսինքն ի ձայն աղի հաւաքումն հօտից։))

κοίτη cubile. (որ եւ խշտիք) Տեղի մակաղելոյ. հանգստարան եւ դադարք խաշանց. ոչխրներու պառկելու տեղ, բակ.

Իբրեւ հօտք ի մէջ մակաղատեղի իւրեանց։ Ի մակաղատեղս հօտից, եւ ի հանգրուանս անդւոց։ Մակաղատեղք խաշանց, կամ հովուաց. (Միք. ՟Բ. 12։ Ես. ՟Ժ՟Է. 2։ ՟Լ՟Ե. 7։ ՟Կ՟Ե. 10։ Երեմ ՟Լ՟Գ. 12։ Եզեկ. ՟Լ՟Դ. 14։)