Entries' title containing ո : 10000 Results

Ծերուկ

See full entry →

s.

old man, grey beard.


Ծերունի, նւոյ, նեաց

See full entry →

cf. Ծերուկ.

NBHL (12)

πρεσβύτης, γέρων, γεροντικόν senex, vetulus. Անձն ծերացեալ. ծեր պատուական. ալեւոր. ծերագոյն. հնագոյն. ծերուկ.

Ո՞րջ իցէ հայրն ձեր ծերունի։ Զաթենոբիոս ծերունի. (Ծն. ՟Խ՟Դ. 27։ ՟Բ. Մակ. ՟Զ. 1։)

Ծերունին սիմէոն. (Շար.։ Ժմ. եւ այլն։)

Ծերունիդ յակոբ։ Ծերունւոյ յեսսեայ. (Եփր.։ Եւս. քր.։)

Յոր խնամեալ իբրեւ ի ծերունի. (Խոր. ՟Բ. 85։)

Զառ ի ծերունեացն բան. (Պորփ. Յհ. կթ.։)

Ամուլ հինն ծերունին. (Կիւրղ. ղկ.։)

Ո՛վ խաղացեալ մանուկ, մարգարէացար զօրհնութիւնդ լեզուով ծերունւոյդ. այսինքն եղիսաբեթի ծերունի մօրդ. (Լմբ. վերափոխ.։)

Արագլաց որ ծերունիքն են՝ անդէն կան մնան ի բոյնս, ոչ կարացեալք թռչել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Եւ իբր Ծերունական. ծերունեան.

Անցեալ էր զծերունի հասկաւն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 120։)

Ալիք խոնարհութեանս տարաբերեալ իմաստնացուցին զիս, եւ ի ծերունի հաստատութիւնն յեցուցին. (Լմբ. սղ.։)


Ծեփուկ

See full entry →

s. anat.

prepuce, foreskin.

NBHL (1)

Ծեփ. եւ Ճարպ կամ պարարտութիւն եւ թաղանթ պատեալ։ (Փիլ. լին. ՟Գ. 48։)


Ծեփումն, ման

See full entry →

s. chem.

plastering, cementing;
luting.


Ծեքածուռ

See full entry →

adj.

pronounced badly.

NBHL (2)

Ծեքեալ եւ ծռեալ. ծուռումուռ, ծռմռկելով.

Զյունարէն ծեքածուռ ծեթեւեթելն (բարբառոյ). (Ճ. ՟Ը.։)


Ծեքծեքմունք

See full entry →

s.

affected airs, grimaces.


Ծթրումն, ման

See full entry →

s.

rancidity, rancidness.


Ծիծաղականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

risibility.

NBHL (2)

որ եւ ասի ըստ յն. ԾԻԾԱՂԱԿԱՆՆ. τὸ γελαστικόν . Կարողութիւն ծիծաղելոյ, յատկութիւն բանականի.

Որպէս ծիծաղականութիւն՝ մարդոյ, եւ խխնջականութիւն՝ ձիոյ. Զի միայն մարդ ունի զծիծաղականութիւն. (Դամասկ.։)


Ծիծաղեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to raise a laugh, to excite laughter;
յանչափս —, to set in a roar;
—ցիչ, cf. Ծաղրածու.

NBHL (1)

Ժողովեալ դեւք կամեցան ծիծաղեցուցանել զնա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Ծիծաղկոտ, աց

See full entry →

adj.

laughing, given to laughter.

NBHL (5)

γελοιαστής, γέλων facetus, scurra, ridens. Որ դիւրաւ կամ ստէպ ծիծաղի. ծաղրասէր. եւ Ծիծաղեցուցիչ.

Փոխանակ ծիծաղկոտի՝ մտախոհ. (Ածաբ. նոր կիր.։)

Երանի տայ սգաւորաց, եւ եղուկս կոչէ զծիծաղկոտս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)

Ոչ է պարտ ծիծաղել, եւ ոչ ծիծաղկոտաց յանձին ունել. այսինքն համբերել. (Վրք. հց. ձ։ եւ Բրս. կան.։)

Մեղայ ծիծաղելով, եւ ծիծաղկոտացն յանձին ունելով. (Մաշկ.։)


Ծիծառնուկ, նկաց

See full entry →

s. ornith.

nightingale, philomel.

NBHL (3)

ἁηδών luscinia. Սոխակ, կամ խօսնակ, քաղցրաձայնն ի թռչունս՝ ի չափ ծիծառան, մոխրագոյն կամ թուխ. այեդովն, կամ աիտօն ըստ յն. պլպուլ, պիւլպիւլ.

Նուագաւոր ձայնք ծիծառանց, ծիծառնկաց։ Կեռնեխք եւ տատրակք եւ ծիծառնուկք՝ ոչ միայն երգել բնաւորեալ են. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)

Մերթ նոյն ընդ Ծիծառն. ռմկ. ծծըռնուկ, ծծռնիկ. (Բժշկարան.։ Նիւս. երգ.։)


Ծիրանագոյն, ունի

See full entry →

adj.

purple-hued, purple, purplish, carnation.

NBHL (4)

որ եւ ԾԻՐԱՆԱԳՈՅՆ. Կարմիր իբրեւ զծիրանիս, եւ կանաչագոյն փայլուն.

Ծիրանագոյն արիւն. (Արծր. ՟Բ. 6։)

Ծիրանագոյն իբրեւ զանագ. (Մագ. ՟Ժ՟Գ։)

Շափիղայն ծիրանագոյն է. (Նչ. եզեկ.։)


Ծիրանածնունդ

See full entry →

cf. Ծիրանածին.

NBHL (3)

ԾԻՐԱՆԱԾԻՆ ԾԻՐԱՆԱԾՆՈՒՆԴ. προφυρογεννιτής, -τός porphyrogennita, in purpura natus. Ի ծիրանիս այսինքն ի թագաւորութեան հօրն ծնեալ. արքայածին. արքայորդի. որ եւ ասի՝ գո՛գ, յն. ձայնիւ ի ՟Ժ դարէ եւ այսր՝ Պերփեռուժէն.

Րիրանածին զարդու զաւակաց. (Ագաթ.։)

Ծիրանածին արքայ կամ թագաւոր։ Ծիրանածնունդ արքայ. (Շ. թղթ.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ. ման. կայսր. թղթ.։)


Ծիրանացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to tinge or dye with purple.

NBHL (3)

Ներկանել ի գոյն ծիրանւոյ. ծիրանազարդել.

Արիւնն զխաչն ծիրանացուցեալ. (Ոսկ. մտթ.։)

Մարտիրոսք զեկեղեցին քրիստոսի ծիրանացուցին արեամբ իւրեանց. (Ժմ. յն.։)


Ծիրանաւոր

See full entry →

adj. s. ornith.

cf. — զգեաց;
emperor;
cardinal;
cardinal (bird).

NBHL (1)

Ունի ծառայս զխորհուրդսն, որ թագաւորաց տիրեն, որ ծիրանաւորին հրաման տան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)


Ծիրանեգոյն

See full entry →

cf. Ծիրանագոյն.

NBHL (5)

cf. ԾԻՐԱՆԱԳՈՅՆ. իբր վարդագոյն կարմիր, եւկանաչագոյն, կամ կապուտակ փայլուն.

Ծիրանագոյն ներկանէին (արեամբ). (Երզն. լս.։)

(Զծովու) զծիրանեգոյն ալիսն՝ լեռնաձեւ կուտակսն. (Արծր. ՟Դ. 2։)

Ակն շափիղայ ծիրանեգոյն է որակութեամբն։ Շափիւղայ է ծիրանեգոյն. (Նչ. եզեկ.։ Տօնակ.։)

Կոնքն՝ յոր լուաց տէրն զոտս աշակերտացն, նոճի փայտ էր ծիրանեգոյն՝ փորած. (Ոսկիփոր.։)


Ծիւրեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Ծիւրեմ.


Ծիւրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

debility, extenuation, decay, decline, consumption.

NBHL (2)

Ծիւրիլն. յետին տկարութիւն. կամ Թիւրութիւն. Տեւութիւն. յն. անկերպարանութիւն. ἁμορφία.

այնչափ յախտի կամք, եւ չիմանամք զոգւոցն ծիւրութիւն, եւ չդնեմք միտ տկարութեան նորա. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Ծլարձակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

germination.

NBHL (2)

Արձակելն զծիլս. ընձիւղիլն. ցցումն.

Պտղոցն ծլարձակութիւն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Ծլեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Ընձիւղեմ.

NBHL (2)

Զքահանային քո ահարոնի զգաւազանն չորացեալ՝ ծըլել եւ ծաղկիլ եւ պտղաբերել արարեր. (Մաշտ. ջահկ.։)

Տալ համարձակ պատասխանի, եւ մի՛ ինչ ծլիլ. իմա՛, զանգիտել, կամ հարթնուլ. Ռմկ. քաշուիլ, կամ վեր վեր ցաթկել. յն. καταπλαγῆναι.


Ծխախոտ, ոյ

See full entry →

s.

tobacco;
եղէգն —ոյ, tobacco-pipe, pipe.


Ծխախոտավաճառ, աց

See full entry →

s.

tobacconist.


Ծխաշունչ

See full entry →

adj.

smoking, fuming;
— ի քրտանէ, reeking with perspiration;
— յետս ձգել զսուսերն, to withdraw the reeking sword.

NBHL (2)

καπνώδης fumosus. Ծխոյ նման շնչօղ կամ շնչեալ. գոլորշախառն. Ծխատեսակ.

Ծխաշունչ կծուութիւն ինչ ի փորէ ի վեր բուրիսցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Ծխատուն

See full entry →

s.

rectory-house.

NBHL (2)

Տուն՝ որում հոգաբարձու է ոք յերիցանց.

Յիւրեանց ծխատունսն կատարեսցեն. (Մաշտ. ջահկ.։)


Ծխափող

See full entry →

s.

cf. Ծխաքաշ.


Ծխաքարշութիւն, ութեան

See full entry →

s.

smoking.


Ծխնելոյզ, լուզի

See full entry →

cf. Ծխահանք.


Ծխող, աց

See full entry →

s.

smoker;
սենեակ —աց, smoking-room.


Ծխոտեմ, եցի

See full entry →

va.

to smoke, to blacken with smoke.


Ծխոտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be smoked.

NBHL (3)

Ծխոտ լինել. մրոտիլ. մրճոտիլ. մխոտիլ.

Փոշոտեցան եւ ծխոտեցան սրահակք. (Եղիշ. ՟Ը։ Յհ. կթ.։)

Հեփեստոս էր արուեստիւ դարբին. (վասն որոյ աստուածաբանն) աստուած մրաթաթախ եւ ծխոտեալ կոչէ զնա. (Նոննոս.։)


Ծխումն, ման

See full entry →

s.

fumigation.


Ծխուն

See full entry →

adj.

smoking, fumous, smoky.


Ծծող

See full entry →

cf. Ծծիչ.


Կերոն, ի

See full entry →

s.

wax-taper;
wax-light.

Etymologies (3)

«եկեղեցու մեծ մոմ». ունին մի-այն ՀՀԲ և ՋԲ (իբր նոր բառ). ՆՀԲ յիշում է իբրև գւռ. բառ՝ կեռոն կամ կերոն ձևով.

= Յն. ϰηρός (հյց. ϰηρόν) «մեղրամոմ, կերոն», ϰηρίον «մեղրամոմ», որից նաև վրաց. կերէոնի. հմմտ. լտ. cera, ֆրանս. cire «մոմ»։

Ուղիղ մեկնեց ՆՀԲ (տե՛ս մոմեղեն բառի տակ)։ Pictet 1, 410 խորիսխ բառի հետ՝ դնում է kar «գործել» ար-մատից։ Ուղիղ է նաև Lag. Armen. St. § 1145։


Կերուած

See full entry →

s.

moth-hole;
rust-hole, corroded part.

NBHL (2)

ԿԵՐՈՒԱԾ կամ ԿԵՐԱԾ. Տեղի եւ մասն կերեալ եւ մաշեալ. եւ ուտելն.

Ամենեքեան ի ծառոյ ծորելով, ի ճիճոյ միոյ կերուածէ (հին տպ. կերուածոյ)։ Կերպաս ի ճճոյ (տպ. կերածոյ ճիճոյ). (Խոր. աշխարհ.։)


*Կերուխում, ի

See full entry →

s.

eating & drinking, junketing, good living, good cheer, feasting.


Կերպագրութիւն, ութեան

See full entry →

s.

form, figure, shape

NBHL (4)

γραφή pictura. Կենդանագրութիւն. նկար.

Գիտէ եւ կերպագրութիւն լռելով առ որմս խօսել. (Նիւս. թէոդոր.։)

Պատկերք նկարագրեալ ի տեառն կերպագրութիւն եւ կուսին մարիամու. (Սարկ. հանգ.։)

Զզանազան դեղոցն կերպագրութիւնս. (Արծր. Արծր. ՟Ե. 7։)


Կերպակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conformity;
likeness, resemblance, similarity.

NBHL (2)

συμμορφία conformitas. Կերպարանակցութիւն. բնութենակցութիւն. Նմանութիւն.

Ունելով կերպակցութիւն հոգեւորական. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)


Կերպառութիւն, ութեան

See full entry →

s.

assuming a form, shape, similarity or likeness.

NBHL (2)

Առնուլն զկերպարանս. կերպանալն.

որ զանկենդան ցուպ գաւազանին՝ ի կերպառութիւն առ ի զքոյդ մերովս նկարագրիլ, այլ եւ յօտարազնիցն ընտրութիւն, ի տիպն ապաթոյն կերպիւ վիշապի նմանեալ ցուցեր. (Նար. ՟Կ՟Գ։)


Կերպասագործ, աց

See full entry →

s.

silk-weaver, silk-manufacturer.

NBHL (5)

Գործօղ զկերպաս. (որպէս շերամն զթելս, եւ արուեստաւորք զկտաւն եւ այլն)

Որ գտանին ի կերպասագործ զեռունսն. (Վեցօր. ՟Ը։)

Ճենաստան. ապրիշում շատ եւ ազնիւ. վասն որոյ եւ բնակիչքն արուեստաւորք կերպասագործք. (Խոր. աշխարհ.։)

Եւ կազմէին կերպասագործք, ոսկեթել յօրինէին, զարդ հարսանեաց պատրաստէին. (Շ. տաղ հռիփս.։)

Յադդէէ կերպասագործէ. (Կանոն.։)


Կերպասածին որդ

See full entry →

s.

silk-worm.

NBHL (1)

Կեպասածին ճիճու նախ լինի իբրեւ զհունդ պարտեզի սեաւ, եւ ապա շնչաբերեալ կենդանայ, եւ դառնայ յորդն, եւ զկնի այնորիկ թեւաւորի. (Տօնակ.։)


Կերպարանակցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

conformity.

NBHL (2)

συμμόρφωσις conformatio. Կերպարանակիցն գոլ. նմանութիւն.

Որ ի նմա արդարութիւն է, եւ առ մահ նորա կերպարանակցութիւն. (Բրս. հց.։)


Կերպարանառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

prosopopea, personification.

NBHL (2)

εἱδωλοποιΐα personae defunctae repraesentatio Առնելն զկերպարան կամ զձեւ մեռելոյ՝ խօսելով ի դիմաց նորա.

Կերպարանառնութիւն է, ուրանօր դէմքն են ծանօթք, այլ դադարեալք են (մահուամբ). (Պիտ.։)


Կերպարանաւոր

See full entry →

adj.

feigned, disguised, counterfeited;
figured.

NBHL (4)

Ունօղ զկերպարանս եւեթ՝ առանց իսկութեան. կեղծաւոր.

Փախիցու՛ք յամենայն կերպարանաւոր. (Նար. կ.։)

Եւ Ունօղ զտեսակ գոյացական. գոյաւոր. ձեւացեալ. ենթակայացեալ.

Աստուած ած զնա ի զարդ եւ ի կերպարանս. իսկ եթէ էր ինչ անձնաւոր եւ կերպարանաւոր, աւելորդ էր ասել արարիչ զաստուած. (Եզնիկ.։)


Կերպարանափոխ

See full entry →

adj.

transformed, metamorphosed;
transmuted;
— լինել, to be transformed, metamorphosed, to change from, to bear another aspect;
— առնել, to counterfeit, to disguise, to transform, to metamorphose;
to change the aspect or appearance;
– զաշխարհ, to change the face or state of the world;
— եղեն իրքն, things bear quite another aspect;
the tables are turned.

NBHL (3)

ԿԵՐՊԱՐԱՆԱՓՈԽ ԼԻՆԵԼ. μετασχηματίζομαι transfiguror. Փոխել զկերպարանս. փոխիլ յառաջին կերպարանաց.

Աշխարհս ամենայն կերպարանափոխ լինելոց է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)

Յորժամ բռնութիւն հողմոցն ի ներքս անկանի (ի ծովն), ամենայն ինչ նմա կերպարանափոխ լինի։ Զբարբառն ի խաչին, եւ սքանչելիք աւուրն այնորիկ ահաւորի, եւ զկերպարանափոխ լինելն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։ եւ ՟Ա. ՟Բ։)


Կերպարանափոխութիւն, ութեան

See full entry →

s.

matamorphosis, transformation, change.


Կերպարանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Կերպարան;
fiction, fraud, feint, deceit.

NBHL (3)

կերպարանք. նմանութիւն. եւ Կեղծաւորութիւն. ձեւացումն.

Զմարդոյ կերպարանութիւնս ունի. (Ճ. ՟Գ.։)

Կերպարանութիւն եւ նենգութիւն եւ խաբէութիւն զիւրսն համարէին. (Ճ. ՟Բ.։)


Կերպացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ.

NBHL (5)

μορφόω formo. Մուծանել զկերպ եւ զտեսակ. ձեւացուցանել. տպաւորել. յօրինել. կերպարանել.

Վերստին կերպացուցեալ զմեզ ի սրբութիւնն առաջին։ Վերստին կերպացոյց զմեզ յանապականութիւն. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)

Կերպացո՛ զքո նշանդ ի հետս ելից մաղթողիս։ Ընդ կերպացուցանելոյն եւ քաւիչ Տպաւորեալ կերպացոյց. (Նար.։)

Շրթունք զբանն կերպացուցեալ յառաջ բերէ։ Ունկն զձայնն կերպացուցանէ ի սիրտս, եւ այլն. (Լմբ. սղ.։)

Զչարն բարի ցցուցեալ. (Խոսր. պտրգ.։)


Կերպաւոր

See full entry →

adj.

formed, figured;
resembling, like, conformable.

NBHL (4)

կերպացեալ. ձեւացեալ. ձեւաւոր. եւ Նմանօղ. եւ Կատարեալ բնութեամբ կամ անձնաւորութեամբ.

Ոչ արարին զայլ ինչ ի կերպաւոր նմանութեանց յերկրպագութիւն իւրեանց. այլ զնմանութիւն որթոյ. (Մծբ. ՟Ժ՟Ա։)

Եւ հասարակաց գոյի նիւթաւոր, մարմնացելոյ բանին կերպաւոր. (Նար. մծբ.։)

Հոգի կերպաւոր, անձն դիմաւոր. (Նար. գանձ հոգ.։)


Կերպաւորեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Կերպարանեմ;
cf. Կերպաձեւեմ.

NBHL (1)

Զաներեւոյթսն կերպաւորեաց (յաչս մտաց)։ Հաստիչ ժամանակաց, եւ որ ի ժամանակի են կերպեւորեալք։ Խորհրդոց կերպաւորեցար անորակ։ Զանիմանալին ի դէմս բերեալ կերպաւորեցար։ Զիա՞րդ զերջանկին պարծանս թշուառացելումս կերպաւորեցից. (Նար.։)


Definitions containing the research ո : 10000 Results

Գերափայլ

See full entry →

adj.

brilliant, splendid.

NBHL (1)

Ի բարձր ընտրականութիւն գերափայլ յաճախ գիտութեամբ. (Նար. ՟Ձ՟Ա։)


Գերափայլեմ, եցի

See full entry →

vn.

to shine, to sparkle.

NBHL (4)

ὐπερλάμπω fulgore supero Գեր ի վերոյ քան զայլս փայլել, պայծառանալ.

Հանապազ գերափայլեն ի յարկ նոր սիոնի։ Յաւէտ գերափայլեալ քան զտիեզերածաւալ ճառագայթս արեգականն. (Անան. եկեղ։)

Սքանչելիդ եւ գերափայլեալդ ի վկայս. յն. գերափայլ. (Նիւս. թէոդոր.։)

Գերափայլեալ գտաւ ի դասս արդարոց. (Սիսիան.։)


Գերափառ

See full entry →

adj.

glorious, excellent, magnificent.

NBHL (3)

Փառաւոր կամ փառացի յոյժ. վեհափառ. հրաշափառ. գերապանծ.

Խորան լուսաւոր գերափառ՝ յաղթօղ սինայի։ Նիւթից գերափառ։ Գերափառ իւղ. (Նար. մծբ. եւ Նար. ՟Զ՟Գ։)

Գերափառ առաջնորդ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)


Գերբնաբար

See full entry →

adv.

supernaturally.

NBHL (2)

Գերբնապէս. ի վեր քան զբնութիւն. արտաքոյ բնութեան, կամ նիւթոյ, եւ բնական որակի. մաթեմաթիդապէս.

Գերբնաբար (կամ գերաբնաբար) ծառն ծանուցեալ։ Զսա (զոստայնանկութիւն) ո՛չ ի գծէ գերբնաբար, այլ միեղինութեամբ մակագրեն։ Գերբնաբար ի գոյէ բնաւորեալ. (Մագ. ՟Ի՟Թ. ՟Լ։)


Գերբնապէս

See full entry →

adv.

cf. Գերբնաբար.

NBHL (3)

Որպէս Ջնջան. սրբիչ. ջնջոց, քուրջ. քաչարվա.

Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)

Յենթակայէ ունել ընդունելութիւն բաղկացուցանէ գերբնապէս. (Մագ. ՟Հ՟Զ։)


Գերդաստական, ի, աց

See full entry →

s.

servants.

NBHL (3)

ԳԵՐԴԱՍՏԱԿԱՆ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻԿ. Ծառայ, կամ աղախին տանուտեառն.

Յիշեցուցանէ նմա զիւր ազնուականութիւն, որպէս դստեր միում թագաւորաց, որ յիւրոց գերդաստականացն երկնչիցի. (Ոսկ. ես.։)

Աղախինն դարձեալ նոյնպէս ի մէջ գերդաստանկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։) (գրածն, գերդաստանակցացն. իբր ծառայակցաց. բայց յն. δούλων ծառայից)։


Գերդաստան, նաց

See full entry →

s.

goods, possessions;
fireside, family, house.

NBHL (8)

οἷκος, οἱκία, θεραπεία, ἁνδραπόδα familia, famulatus, ministerium, comitatus Որպէս թէ կերտաստան, այսինքն բնակարան հանդերձ բնակչօք եւ ամենայն սպասուք. Տուն, ըստ որում Տան ծառայք. ընդոծինք. կարգ պաշտօնէից.

Տնտես ... զոր կացոյց տէր իւր ի վերայ գերդաստանի իւրոյ՝ տալ ի ժամու զկերակուրս. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 42։)

Տնտեսք տիրական, որ զքոյդ գերդաստան կերակրեն ի ժման. (Գանձ.։)

Գեօղս գնիցէ, եւ գերդաստանս ժողովիցէ։ Գերդաստանացն բազմութիւնքն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23. եւ 20։ եւ Ոսկ. եփես. ՟Ի։)

Տէր բերդից եւ գանձից եւ գերդաստանաց. (Կոչ. ՟Ե։)

Եւ Կալուածք անդաստանաց.

Զշինանիստ շինուածս քաղաքաց եւ գաւառաց, գեօղից եւ գերդաստանաց։ Շինեալ անդ գեօղս եւ գերդաստանս. (Յհ. կթ.։)

Ռոճիկս նոցա կարգեալ ի գեղից եւ ի գերդաստանաց։ Գանձս եւ գերդաստանս առաջի մատուցանէին. (Յհ. կթ.։)


Գերդաստանիկ

See full entry →

s.

domestic;
maid servant.

NBHL (3)

ԳԵՐԴԱՍՏԱԿԱՆ ԳԵՐԴԱՍՏԱՆԻԿ. Ծառայ, կամ աղախին տանուտեառն.

Յիշեցուցանէ նմա զիւր ազնուականութիւն, որպէս դստեր միում թագաւորաց, որ յիւրոց գերդաստականացն երկնչիցի. (Ոսկ. ես.։)

Աղախինն դարձեալ նոյնպէս ի մէջ գերդաստանկացն. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։) (գրածն, գերդաստանակցացն. իբր ծառայակցաց. բայց յն. δούλων ծառայից)։


Գերեդարձ, ի

See full entry →

s. adj.

repurchase, emanicipation of slaves, deliverance, redemption;
that delivers, frees, emancipates slaves.

NBHL (5)

Դարձ գերեաց կամ գերութեան. ըստ յն. արձակումն, դարձ, եւ այլն.

Գերեաց գերեդարձ ոչ արար. (Ես. ՟Ժ՟Դ. 17։)

Եւ այն արար նոցա գերեդարձ մտաց. ամենայն զգօնացոյց զնոսա. (Վրդն. ծն.։)

ԳԵՐԵԴԱՐՁ ՟Ա. Դարձուցիչ գերեաց կամ գերութեան.

Գերադարձն զմեզ յերկնից քաղաքն ածեալ ամրացոյց։ Եղեն մեզ գերեդարձք եւ առաջնորդք. (Լմբ. համբարձ. եւ Լմբ. ատ.։)


Գերեզմանական, ի, աց

See full entry →

adj.

sepulchral, funeral;
— վայրք, cemetery, burial-ground;
—ք, the deads.

NBHL (7)

τάφιος, ταφήϊος sepulchralis, funebris, funeralis Որ ինչ անկ է գերեզմանի եւ թաղման կամ ասի ի վերայ գերեզմանի իբրեւ ճառ թաղման՝ ողբական եւ ներբողական. որ եւ ԱՐՁԱՆԱԿԱՆ.

Հանդերձ հարսանեացն եղեւ գերեզմանական պատանս. (Ոսկիփոր.։)

Գերեզմանականն անշնչութիւն. այսինքն մեռելութիւն. (Մամբր.։)

Գերեզմանական ձայն, կամ բանաստեղծութիւն, ողբ, ճառ, բան. (Ոսկ. գծ.։ եւ Արշ. ՟Ի՟Է։ Մագ. Բրսղ. մրկ.։ Լմբ. եկեղ.։ Վրք. ածաբ.։)

Զգերեզմանականացն ըմբոշխնելով կերպ. (Սհկ. գալստ.։)

Ոչ ընդ կենդանեացն ի լոյս՝ քան թէ ընդ գերեզմանականացն ի խաւար. (Նար. ՟Լ։)

Զօդս բարեխառն վասն գերեզմանականացն մաղթեցեր։ (Կեանքն է) գերեզմանականացն՝ անյոյս. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Գերեզմանակից

See full entry →

adj.

buried together.

NBHL (2)

Որք մահակիցք եւ գերեզմանակիցք եղեն նորա. (Երզն. մտթ.։)

Ի ներքս մտցես՝ առաքինութեամբն գերեզմանակից լինել. (Լծ. ածաբ.։)


Գերեզմանակրկիտ, կտաց

See full entry →

adj. s.

that strips sepulchres or the hurried dead.

NBHL (3)

τυμβωρύχος busta eruens, spoliator mortuorum, vespillator Որ կրկտէ եւ բրէ կամ բանայ զգերեզմանս ի կողոպտել զզարդս մեռելոց, որպէս գողն. կամ վասն ուտելոյ զգէշս, որպէս բորենի.

Լեռնախոյսք, գերեզմանակրկիտք. (Փարպ.։)

Գերեզմանակրկիտ բորէ. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)


Գերեզմանասէր

See full entry →

adj.

who diligently visits and ornaments sepulchres.

NBHL (1)

Սիրօղ գերեզմանաց. փոյթ յայց առնել եւ ի զարդարեալ զշիրիմս.


Գերեզմանատեղի

See full entry →

s.

cemetery, church-yard.

NBHL (5)

ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.

Ի գերեզմանատեղւոյն յիրաւի կոչին մանկտին որդիք հռաքելայ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)

Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)

Կոչեցաւ վանքն այն գերեզմանատուն սուրբ վարդապետաց. (Ուռհ.։)

Հաստատեցի ի Սանահնիս սուրբ աստուածածնիս, որ էր գերեզմանատուն նախնեաց մերոց, զսուրբ կաթողիկէքս Սանահնոյ ի ծնողաց իմոց գերեզմանատունս բագրատունեաց. (Յիշատ.։)


Գերեկից

See full entry →

adj. s.

enslaved with another, companion of a captive or slave.

NBHL (4)

συναιχμαλώτος concaptivus Ընկեր գերութեան, եւ վշտաց. չարչարակից.

Ազգականաց իմոց, եւ գերեկցաց. (Հռ. ՟Ժ՟Զ. 7։)

Լինիցիս նոցին գերեկից. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ժ՟Դ։)

Գերեկից իւր լեալ բարսումայի ուրումն. (Խոր. ՟Բ. 67։)


Գերեթափ

See full entry →

adj. s.

redeemer, that delivers slaves.

NBHL (2)

Գերեթափ, եւ ազատարար ամենեցուն. (Օրբել.։)

Թէպէտ գուն գործեալ բազումս ջանացին գերեթափ լինել, ոչ կարացին. (Ուռպ.։)


Գերեհան

See full entry →

cf. Գերեթափ.

NBHL (2)

Որ հանէ զայլս ի գերութենէ. ազատարար գերեաց. գերեթափ.

Սուրբդ Սարգիս գերեաց գերեհան. (Շար.։)


Գերեմ, եցի

See full entry →

va.

to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.

NBHL (8)

αἱχμαλωτεύω, αἱχμαλωτίζω, ἁποικίζω captivo, captivum duco, in servitutem abduco, deporto Գերի կամ ի գերութիւն վարել. ըմբռնել կալանաւորել ի պատերազմի. վտարել յօտարութիւն. բռնի ձգել ի ծառայութիւն.

Աւար առին զքաղաքն, եւ զկանայս նոցա գերեցին։ Ո՛չ սպանին զայր եւ զկին, այլ գերեցին։ Եւ երկոքին կանայքն Դաւթի գերեցան։ Գերեցաւ Յուդայ յերկրէ իւրմէ.եւ այլն։

Գերեցաւ Յուդա զվախճանեալ գերութիւն զկատարեալն հատուցմանց. այսինքն յետին գերութեամբ իսպառ. (Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 19։)

Հարին զՅուդայ, եւ գերեցին գերութիւն. այսինքն զբազում գերիս. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)

Գերեսցես զգերութիւն քո։ Գերեաց զգերութիւն. իմա՛ դարձուցանել զգերեալս. (Դատ. ՟Ե. 12. Սղ. ՟Կ՟Է. 19։)

Նմանութեամբ ասի.

Գերեալ զիս օրինօքն մեղաց։ Գերեմք զամենայն միտս ի հնազանդութիւն Քրիստոսի. (Հռ. ՟Է. 23։ ՟Բ. Կոր. ՟Ժ. 5։)

Գերեն զվաստակ եւ զքաղաքս նոցա (զմեղուաց). (Վրք. հց. ՟Ե։)


Գերեվար, աց

See full entry →

adj. s.

that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.

NBHL (10)

ԳԵՐԵՎԱՐ որ եւ ԳԵՐԷՎԱՐ, ԳԵՐԻՎԱՐ. αἱχμαλωτεύων, αἱχμαλωτεύσας

Վարօղ ի գերութիւն. (գերիչ. գերօղ.)

Եկին գերեվարք, եւ գերեցին զնոսա. (Յոբ. ՟Ա. 15։)

Եւ եղիցին գերիք՝ գերեվարք նոցա. (Ես. ՟Ժ՟Դ. 2։)

Եղեն ի հպարտութիւն գերեվարաց պատերազմողաց. (՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 25. (յն. իբր գերեվարութեանց)։)

Զգերելոցն եւ զգերեվարացն. (Վրդն. ծն.։)

ԳԵՐԵՎԱՐ ԼԻՆԵԼ. ԳԵՐԵՎԱՐԻԼ. Ի գերութիւն վարիլ. գերիլ.

Որք գերեվարք լինին յանօրինաց. (Կանոն.։)

Տեսեալ զանամօթ եւ զլրբենի բարս մատնչին գերեվար եղեալ ի սէր ընդ արծաթոյն. (Զքր. կթ.։)

Գերէվարեալ էին ի թշնամւոյն բազումք. (Գէ. ես.։)


Գերիմաստ

See full entry →

cf. Հանճարեղ.

NBHL (3)

ὐπέρσοφος supraquam sapiens Գերագոյն իմաստութեամբ. ամենայն հանճարով լի.

Գերիմաստ եւ ամենիմաստ պատճառն (աստուած)։ Ուսանել զգերիմաստ զճշմարտութիւն աւանդութեանս մերոյ. (Դիոն.։)

Գերիմաստիցն բանաւորաց. (Շ. հրեշտ.։)


Գերիմաց

See full entry →

adj.

incomprehensible.

NBHL (2)

ὀ ὐπὲρ νόησιν intelligentia superior Գեր ի վերոյ քան զիմացումն. եւ Գերիմաստ.

Ելանեն ի ձեռն աննիւթ եւ անբաժանեցւոյ իմացման ի գերիմացն միութիւն. (Դիոն.։)


Գերիմացական, ի, աց

See full entry →

adj.

inconceivable.

NBHL (2)

Գերագոյն յիմացական եւ յիմանալի կարգի.

Գերիմացական քահանայապետութիւն. (Շ. հրեշտ.։)


Գերիչ, չի, չաց

See full entry →

cf. Գերեվար.

NBHL (3)

Բռնութիւն ոչ կարաց յայս գերչէս զերծանել զնա. (Լմբ. ժղ.։)

Յայսմ կողմանէ գալոց էին գերիչքն. (Մխ. երեմ.։)

Այս է գերի գերիչ գերեվարաց իւրոց. (Եփր. համաբ.։)


Գերծանեմ, ծի

See full entry →

va.

to shave;
to make bald.

NBHL (4)

ԳԵՐԾԱՆԵՄ ԳԵՐԾԵՄ ԳԵՐԾՈՒՄ. ξυράω, ξυρέω rado, tondeo, glabro Քերել ի բաց. քերծել. յապաւել զհերս. սափրել. փոքրել. կտրել. ածիլել, կամ կերպով մը մազը կտրել.

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերծեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Գերծանեմ.

NBHL (4)

ԳԵՐԾԱՆԵՄ ԳԵՐԾԵՄ ԳԵՐԾՈՒՄ. ξυράω, ξυρέω rado, tondeo, glabro Քերել ի բաց. քերծել. յապաւել զհերս. սափրել. փոքրել. կտրել. ածիլել, կամ կերպով մը մազը կտրել.

Գերծցէ (կամ գերծեսցէ) զամենայն զմազ իւր։ Զտեսիլ մօրուաց մի՛ գերծուցուն։ Յաւուրն եօթներորդի գերծցի։ Եգործ զմօրուս նոցա, կամ զնոսա։ Ապա թէ գերծուցում (կր), մեկնեսցի յինէն զօրութիւն իմ։ Եգործ զեօթանասին գիսակս գլխոյ նորա։ Գերծի՛ր, եւ կտրեա՛ ի վերայ փափուկ որդւոցն քոց.եւ այլն։

Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)

Մազ գլխոյ ոչ կարէ կալ առաջի սրբչի (այսինքն ածելւոյ), այլ վաղվաղակի գերծու (կր), եւ անկանի. (Ոսկ. ես.։)


Գերմակ, աց

See full entry →

adj.

fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.

NBHL (7)

Մանր, մանրեալ. բարակ. որպիսի է ազնիւ ալիւր, որ եւ նաշիհ. արաբ. տէրմէք. եւ Հաց փափուկ.

Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)

Բարձեալ ի վերայ գրաստու իւրոյ հաց գերմակ։ Եդին զգերմակ հացն ի կշիռն։ Ե՛րդ յաւե՛լ ի գերմակդ յայդ. (Վրք. պետր. մաքս.։)

Սիղիգն, որ է գրտակ հացիկ։ (ըստ յն. սի՛լիղնիս σίλιγνις , է ալիւր ազնիւ. եւ σιλιγνίτης ἅρτος , հաց կազմեալ յազնիւ ալերէ).

Գերմակ հաց փշրեալ խառնէ եւ ուտէ. (Մխ. բժիշկ.։)

ԳԵՐՄԱԿ որպէս ռմկ. Ճերմակ. այսինքն սպիտակ.

Յաւետարանի անդ գրեալ է, եւ աշակերտքն՝ զորս դուք (իսմայէլացիքդ) գերմակն կոչէք, նոքա վկայեն. (Պիտառ.։)


Գերմաներէն

See full entry →

adv. s.

in german;
German, the German language;
— ուսանել՝ գիտել՝ խօսել, to learn, to know, to speak German.


Գերփեմ, եցի

See full entry →

va.

to ravage, to ruin, to pillage, to sack.

NBHL (10)

ἑκκόπτω excido եւ այլն. Բռնի շորթել, կորզել, կողոպտել. եւ Գերութեամբ եւ աւարհարութեամբ աւերել, կործանել, քայքայել, հարկանել, ապականել. ջնջել. ռմկ. գերել գերքել.

Գերփէին աւարէին զերկիրն ամենայն. (Բուզ. ՟Դ. 12։)

Գերփեն առնուն զշէնս եւ զաւանս։ Գերփեալ զինչս, եւ գերեալ զկանաայս եւ զտղայս. (Արծր. ՟Ա. 14։ ՟Գ. 10։)

Զընչիցն պատահեցելոցն աւարեալ գերփէր փարթամութիւնսն. (Պիտ.։)

Գերփեաց զնոսա ձորն կիսոնի. (Եփր. դտ.։)

Ոչ կարաց բաղաամ ապռել գերփել ի ձեռն աղտեղի արուեստգիտութենա իւրոյ զշահ եւ զօգուտ անօրէնութեան. (Եփր. ել.։)

Գերփել կործանել զեդեալ հիմունս լաւութեան. (Յհ. կթ.։)

Ողորեալ գերփեցաւ թանձրութիւն իմաստից հողոյ. (Իգն.։)

Որք իբրեւ զջուրց սաստկութեան ղօղեալ գերփեցան ի զօրացն բաբելացւոց. (Լաստ. ընթերց.։)

Գերփեցաւ նա ի մոլորութեւիւն անդր տանն վաղենտիանոսի. յն. վայրաքարշեցաւ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 20։)


Գերօրինակ

See full entry →

adj.

extraordinary, excellent, rare, transcendent.

NBHL (2)

Իբրու Գերագոյն օրինակ. եւ Գեր ի վերոյ քան զօրինակ.

Գերօրինակ ցուցման տեսակի աստուածակրօն կարդաց ծանուցար. (Նար. կուս.։)


Գեւղ

See full entry →

s.

village, country.

NBHL (3)

ԳԵՒՂ. որ հնչի եւ գրի անխտիր ԳԻՒՂ, ԳԵՕՂ, ԳԵՂ. κώμη pagus

Տուն առ տուն՝ այնոցիկ, որ ի գեւղն իցեն. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)

Զվանաց երէց գեաւղջն։ Ի գեօղ միում։ Գեօղից իւրոց. (Փարպ.։)


Գզեռեմ, եցի

See full entry →

va.

to attract, to grapple, to grasp, to catch.

NBHL (2)

Իբրու գզելով յինքն ձգել. ճանկել ու քշել.

Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)


Գէշագէշ

See full entry →

adv.

in several pieces, by bits, piecemeal.

NBHL (2)

ԳԷՇ ԳԷՇ. ԳԷՇԱԳԷՇ. Յօշ յօշ. պատառ. գիշատմամբ. բզիկ բզիկ, բզըքտելով.

Մանր մանր կոտորեալ զայս թռչնոց գէշագէշ (յն. մասն մասն) ջամբեցից. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 33։)


Գէտ, գիտաց, տից

See full entry →

s.

skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.

NBHL (10)

Արմատ Գիտելոյ՝ իբր Գիտակ. գիտուն. բան գիտցօղ պիլիճի, ալիմ. γνωστικός conscius, peritus, gnostici

Որ լոկ անուամբ են գէտք (գնոստիկեանք), եւ լի են տգիտութեամբ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)

ի գիտից փիլիսոփայութեան ճշմարտութեան. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 13։)

Բազմագէտք, եւ ամենայն լեզուաց գէտք. (Երզն. քեր.։)

ԳԷՏ. γνώσιμος notus, familiaris Ծանօթ. բարեկամ. ճանչւոր. ալնա.

Յորդորեցին զնա գէտք եւ ծանօթք իւր. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 7։ ՟Զ. 3. 14. 15։)

ԳԷՏ. γνώστης sciolus, ἑπῳδός incantator, μάντις vates Գիտակ մոգութեան. սուտ գուշակ. երազահան. քաղդեայ. ըղձապատում. հմայօղ. կախարդ. սուտ մարգարէ .... տե՛ս (Ել. ՟Ե. եւ ՟Ը։ Ղեւտ. ժթ. ՟Ի։ ՟Ա. Թագ. ՟Զ. 2։ ՟Ի՟Ը. 3։ Դան. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ե։)

Գիտաց եւ քաւդէից յառաջագոյն ասելով զայն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Արար ինձ գէտս մեռանելոյ եւ սատակելոյ որդւոց յետոյ նորա. (Եփր. թագ.։)

Հաղբք էին ըմբռնողականք ի գէտս եւ յանգէտս. այսինքն ի գիտելի եւ յանգիտելի մեղս. (Սկեւռ. աղ.։)


Գթած, ի

See full entry →

adj.

clement, compassionate, merciful, humane, benign, mild, charitable, flexible, tender.

NBHL (7)

οἱκτιρμών misericors, clemens Որ գութ ածէ ի վերայ այլոց. բարեգութ. ողորմած. գթոտ, կակուղ սիրտ, ողորմած սիրտ. տե՛ս (Ել. ՟Լ՟Դ. 6։ Սղ. ՟Հ՟Է. 38։ Ղկ. ՟Զ. 36։)

Յեղբայրասիրութեան առ միմեանս գթածք. (Հռ. ՟Ժ՟Բ. 10։)

Գթած առ ամենեսեան։ Առ ամենեսեան գթած Քրիստոս. (Ագաթ.։ Շար.։)

Գթածդ յողորմութեան։ Հոգւոյդ գթածի։ Յանուն գթածիդ. (Նար.։)

Ցուցանեն զփտութիւն վիրացն գթածի բժշկին. ոչ կան ի բաց, մինչեւ առնուցուն զնեխուածոցն հաստատուն առողջութիւն. (Սարկ. հանգ.։)

Գթած խնամովն յանձանձէ. (Յճխ. ՟Ե։)

Մխիթարութեան գթած քո բանիդ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Գթամ, ացայ

See full entry →

vn.

to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.

NBHL (7)

οἱκτείρω miseror, commiseror, σπλαγχνίζομαι visceribus, affectu misericordiae tangor Շարժիլ ի գութ. աղեկիզիլ. խնայել, ողորմել. գորովիլ. մարդասիրել.

Գթալ ի նոսա. ի վերայ որդւոց. ի ժողովուրդ, կամ ի վերայ ժողովրդենա. եւ այլն։

Գթալն սրտին է, եւ անձկալն՝ հոգւոյն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)

Որ գթացաւ առ հողանիւթեայ եւ անարգ բնութիւնս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Լու՛ր աղաչանաց մերոց տէր մարդասէր, եւ գթա՛ ի մեզ. (Ժմ.։)

Գթացի՛ր. (Մագ. ոտ.։ Ճ. ՟Ա.։ Մեսր. երէց.։)

Գթամ յաներեւոյթ փառսդ։ Յորժամ խոկումն մեր հաճի եւ գթայ ի յերկինս. (Լմբ. սղ.։)


Գթասէր

See full entry →

cf. Գթած.

NBHL (2)

φιλόστοργος Որ սիրէ գթալ, կամ գթայ սիրով. գորովագութ. գթած սիրտ.

Գթասէր եւ ողորմած են արդարք. (Գէ. ես.։)


Գթասիրաբար

See full entry →

adv.

tenderly.

NBHL (1)

Զչարեալ ... ընդ այնպիսոյ աստուածամարտին մերհուժանայ գթասիրաբար վարել ազգականութեամբ. (Արծր. ՟Ա. 15։)


Գթասիրեմ, եցի

See full entry →

vn.

Գթամ.

NBHL (3)

ԳԹԱՍԻՐԵԼ. Սիրով գթալ. խանդաղատիլ. գրգալ.

Որով գթասիրեալ երկնային հօրն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Անտեսեսցե՞ս զգթասիրեալդ։ Գթասիրեալ ի ծնունդս նորոգս. (Նար. ՟Բ. ՟Լ՟Գ։)


Գժդմիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to pout, to be sulky with, angry, offended, in a passion;
to take offence.

NBHL (2)

Խոժոռիլ. դժկամիլ .... որ եւ ԴԺԳՄԻԼ, եւ ԳԺԴՄՆԻԼ.

Ասէ ցնա դարձեալ գժդմելով. (Ճ. ՟Զ.։)


Գժդմնիմ, եցայ

See full entry →

vn.

cf. Գժդմիմ.

NBHL (3)

δυσχεραίνω indigne, aegre fero որ եւ ԳԺԴՄԻՄ, ԴԺԳՄԻՄ. Խոժոռիլ. դժկամակիլ. եւ Տժգունիլ. տխրիլ.

Թէ, զի զձեզ տրտմեցուցանիցեմք՝ զայս առնէաք, յիրաւի գժդմնէիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)

Յայտ առնէ երկիր ... եւ օդքն գժդմնելովն եւ քստմնելով. (Եզնիկ.։)


Գժտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to differ, to disagree, to quarrel.

NBHL (2)

παροξύνομαι exacerbor Խոժոռիլ. դժկամակիլ. խռովիլ. կագել. թթուիլ. աւրըւիլ.

Ես եւ եղբայր իմ փոքր մի գժտեցաք ընդ միմեանս։ Ոչ կարեմ բնակիլ ընդ եղբարս առանց գժտելոյ. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ի՟Ե։)


Դիւրամէտ

See full entry →

adj.

inclined.

NBHL (4)

Որ դիւրաւ միտէ ի մի կողմն. հակամիտեալ իբրեւ ի բնէ. առաւել յօժարեալ.

Դիւրամէտ է առ ի վատթարագոյնսն բնութիւնս. (Շ. մտթ.։)

Մարդկային բնութիւնս դիւրամէտ գոլով, միշտ ընդ մեղօք անկանի. (Խոսր.։)

Ետես եւ զմտացն դիւրամէտ ոտնառութիւնն. (Սեբեր. ՟Ե։)


Դիւրայաղթ

See full entry →

adj.

what is soon overcome.

NBHL (1)

Դիւրայաղթ (եմք) մարմնոյս տկարութեամբ. (Լմբ. սղ.։)


Դիւրայարմար

See full entry →

adj.

very suitable, proper, becoming, convenient.

NBHL (5)

εὕθετος appositus, aptus Քաջայարմար. դիպօղ. աջող.

Առ ամենայն պատշաճագոյն սպասաւորութիւնն դիւրայարմար լինի. (Նիւս. երգ.։)

Դիւրայարմարս սպասաւորս առ իւրեանց կարօտութեանն պէտս։ Դիւրայարմարք մատուցանելոյ ի պէտս շինողացն. (Պիտ.։)

Միայն աստուծոյ կարողի եւ յամենայնի խնամողի կարողութիւնս այս է դիւրայարմար. (Արծր. ՟Գ. 1։)

Որպէս երկաթ՝ հրատեսակ լինելով՝ կակղագոյն լինել, իբրու դիւրայարմարք պատահել կարողին եւ մակացողին խրատել զստ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Դիւրայեղ

See full entry →

adj.

mutable, changeable, easily changed.

NBHL (2)

Դիւրաւ յեղլի. դիւրաշրջիկ. յեղյեղուկ. դիւրափոփոխ.

Այնպիսին ո՛չ ասի բարկացօղ, զի դիւրայեղ առ հեզութիւն լինի. (Արիստ. որակ.։)


Դիւրայրեաց

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (3)

Մորենի՝ դիւրայրեաց է. (Կիւրղ. ծն.։)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրայրելի

See full entry →

cf. Դիւրակէզ.

NBHL (3)

Մորենի՝ դիւրայրեաց է. (Կիւրղ. ծն.։)

Զդիւրայրելի անտառն (կամ զնիւթն) խնամով մերով հեռագոյն ի հրոյն ի բաց դնել. (Բրս. մախ.։)

Դիւրայրելի ցօղուն, կամ նիւթ հրոյ, փայտ, մարմին. (Սարգ.։ Գէ. ես.։ Մխ. ապար.։ Տօնակ.։)


Դիւրանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to make one's self easy;
to accomodate one's self;
to be at one's ease, to make one's self at home.

NBHL (4)

Գտանել զդիւրութիւն, զհանգիստ. սփոփիլ.

Դիւրանան չարչարեալքն ի փորձանաց. (Վրդն. սղ.։)

դիմազ. ԴԻՒՐԱՆԱՅ. դիմազ. ἁγαθόν εἱ commodum fit Դիւր կամ դիւրութիւն լինի.

Դաւիթ քնար հարկանէր, եւ դիւրանայր սաւուղի. (Սեբեր. ՟Է։)


Դիւրանց

See full entry →

adj.

transitory, transient, of short duration.

NBHL (1)

Խոր դիւրանց։ Տախտակն դիւրանց թուի գոլ։ Տկար եւ դիւրանց. (Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։ Վրդն. սղ.։)


Դիւրաշահ

See full entry →

adj.

easy to be gained.

NBHL (1)

Աղցաւորացն դիւրագիւտք եւ դիւրաշահք լինէին. (Փիլ. քհ.։)