Definitions containing the research ոյն : 10000 Results

Վայրաբար

See full entry →

cf. Վայրապար.

NBHL (1)

ἤκιστα minus, minime. Ի վայր. նուազագոյն.


Վայրաբերեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Իջուցանեմ.

NBHL (1)

Հրեշտակացն դասք յերկնից ի յերկիր վայրաբերեալ ի սպաս որդւոյն աստուծոյ։ Սանդուխք լուսոյ կազմեալ, յերկնից յերկիր վարաբերեալ. (Շար.։ Մագ. ոտ. խչ.։)


Վայրագ, աց

See full entry →

adj.

ferocious, fierce, wild, savage, inhuman, cruel.

NBHL (1)

Անձրեւ հանդարտագոյն, եւ վայրագն (կարկուտ)։ Ի սառնամանիս վայրագս. (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. աղք.։)


Վայրագայիմ

See full entry →

vn.

cf. Իջանեմ.

NBHL (1)

Մաղասքն կծուագոյն զընդդիմակսն առնելով (զդեղս անոյշս) այնպէս վայրագայիլ ստիպէ. (Խոսր.։)


Վայրագանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become savage, wild or rude, to grow fierce, worse.

NBHL (2)

ՎԱՅՐԱԳԱՆԱԼ. Լինել իբրեւ զվայրագս, վայրաբնակ, կամ հանգոյն վնճակի վայրագաց.

Հեր գլխոյն վայրագացեալ իբրեւ զառիւծու. (Վրք. հց. ՟Ը։ Տէր Իսրայէլ. սեպտ. ՟Ժ՟Գ.։)


Վայրանկեալ

See full entry →

adj.

fallen, demoralized.

NBHL (1)

Ապստամբողական թշնամւոյն, որ ի յերկնից վայրանկեալ. (Շար.։)


Վայրապար

See full entry →

adv. adj.

in vain, uselessly, vainly, to no purpose;
vain, useless, futile, insignificant, common.

NBHL (1)

Մի՛ մերձենայք՝ ի սեղան իմ վայրապար։ Մի՛ մտցեն վայրապար տեսանել զսրբութիւն սրբութեանցն։ Զի որ ի հրոյն ոչ ապականէր, վայրապար ի դոյզն ճառագայթից արեգականն ջեռեալ հալէր. (Մաղ. ՟Ա. 10։ Թուոց. ՟Դ. 20։ Իմ. ՟Ժ՟Զ. 27։)


Վայրացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to depress, to lower, to humble, to abase.

NBHL (1)

Հողեղէն մարմնոյս բնութիւն ի մաքուր մտաց օտարագոյն է, եւ վայրացուցանէ (կամ ի վայրացուցանէ) զնա ծառայեցուցանելով. (Փիլ. լին. ՟Դ. 10։)


Վայրենական, ի, աց

See full entry →

adj.

wild;
barbarous.

NBHL (1)

Վայրենական կատաղութիւն մտաց իմոց։ Վայրենական գայլոյն. (Բենիկ.։)


Վայրենանամ

See full entry →

vn.

to become savage, to grow inhuman, brutal, ferocious, cruel.

NBHL (1)

Մեծագոյնն ցանկութիւն յաղթելով՝ ի բաց վայրենանալով, ընչից անյագ, եւ անեզր ստացուածոց տռփութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)


Վայրիջանեմ, ջեաց

See full entry →

vn.

cf. Վայրիջիմ.

NBHL (1)

Ի բարձրագոյն իմաստիցն վայրիջեալ ես գտանիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Վանակից

See full entry →

adj.

cohabiting, dwelling in the same convent or house.

NBHL (1)

Բնակակից ի նոյն վանս կամ ի բնակարանի. յարկակից.


Վանապան, աց

See full entry →

s.

baggage-guard.

NBHL (1)

Եթող գաւիթ զկարասին յինքենէ ի ձեռն վանապանին։ Ըստ մասին երթելոյն ի պատերազմ նոյնպէս եղիցի մասն վանապանին. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է. 22։ ՟Լ. 24։)


Վանգ

See full entry →

cf. Վանկ.

NBHL (1)

Կենդանւոյն ի վերայ եդեալ հեփեստեայ (այսինքն հրոյ), ի ճայթիւն վանգիցն ուռուցման պատառելոյ պայթման մորթոցն. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)


Վանգեմ

See full entry →

va.

to syllable.

NBHL (3)

Կամ թէ ըստ Երզնկացւոյն՝ իբր պարփակել կամ վանգակելով պատել տառիւք եւ յանգիւք. զի կարծի նշանակել երբեմն եւ Պաշարել, վտանգել. կամ շփոթի եւ ընդ Վանգել.

Վանգ, իբր թէ ի միոջէ կողմանէ ձայնաւորն վանգեալ իցէ. իսկ փաղառութիւն՝ որ է հեգ, շուրջանակի պտտեալ ունի զձայնաւորն։ Վանգ ասի, յորժամ ձայնաւորն ի միոջէ կողմանէ ի ձայնորդացն վանգեալ իցէ՝ յառաջոյ կամ ի վերջոյ. իսկ փաղառութիւն՝ որ շուրջանակի պատեալ է ձայնաւորն ի ձայնորդացն։ Որ է ըստ մտի մեկնութիւն. ուր ի յն. մի եւ նոյն է վանկ կամ փաղառութիւն, այսինքն ի միասին առումն տառից ինչ։ Տարտամ է եւ միտ բանիցս.

Վասն բուռն հարկանելոյն եւ վանգելոյն զնմանէ։ Բուռն հարեալք ի նոսա՝ վանգեալ մեռանին. (Իրեն. ՟Դ. առ Լեհ.։)


Վանդակապատ, աց, ից

See full entry →

adj. s.

enclosed by a grating;
bars, grating, trellis;
— պատուհանաց, window-grating, lattice;
blinds.

NBHL (1)

δικτυατός reticulatus եւ δίκτυον rete, reticulum. Նոյն ընդ Վանդակագործ. Վանդակօք պատեալ. եւ Վանդակ.


Վանեմ, եցի

See full entry →

va.

to drive out, to expel, to thrust or push back or aside, to chase, to drive away, to pursue;
to repel, to beat off or back, to attack, to defeat, to rout, to conquer.

NBHL (1)

θραύω frango, confringo τροπάω in fugam verto ἁμύνω ulciscor πιέζω premo. Ի բաց հանել, վարել, հալածել. բեկանել խորտակել զզօրութիւն թշնամւոյն. յաղթել. վատթարել. նկուն առնել. հարկանել. սատակել. վրէժ խնդրել. ճնշել. նուաճել. քշել, վռնտել, փախցընել, զարնել.


Վաներ, ոյ

See full entry →

cf. Վաներայք.

NBHL (1)

Գրեաց զամենայն պատճառսն, վասն որոց ել ի վաներոյն. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ. (տպ. ի վանիցն)։)


Վաներ

See full entry →

cf. Վաներայք.

NBHL (1)

Գրեաց զամենայն պատճառսն, վասն որոց ել ի վաներոյն. (Վրք. հց. ՟Ը. ձ. (տպ. ի վանիցն)։)


Վանք, նաց, նից, նուց

See full entry →

s.

convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.

NBHL (1)

Հրամայէ եւ յամենայն գիւղս վանս շինել, զի լիցի օտարանոցք։ Վասն այսորիկ եւ դիպողագոյն եդաւ անուն վանք, զի անտրտում որոց պիտոյ իցէ՝ տայցեն (օթեվանս կամ զպէտս). (Խոր. ՟Գ. 20։)


Վաշխ, ի, ից, ոյ, ու, ուց

See full entry →

s. adv.

usury, illegal interest;
—իւ, ի —ու, with usury, upon usury.

NBHL (1)

Վա՛շ զօրութեան հոգւոյն սրբոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Վաշխաժողով

See full entry →

cf. Վաշխառու.

NBHL (1)

Իժից ծնունդք զորովայն մօրն ծակեն ելանեն, եւ փոխոյն ծնունդք վաշխաժողովացն պատառեն. (Մանդ. ՟Զ։)


Վառարան

See full entry →

s.

cf. Կրակարան;
— ապակւոյ, focus;
— օդամուղ, draught chimney.

NBHL (1)

Վառարան աստուածային բոցոյն։ Եւ վառարան բորբոքման անշէջ կայծական։ Վառարան իւղոյն աճիւնովն հնոցի լցեալ. (Շար.։ Նար. կուս. եւ ՟Ի՟Գ։)


Վառեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to light up, to set fire to, to fire;
to fire, to inflame, to enliven, to inspirit, to vivify, to cheer, to raise the spirits of, to urge on, to excite, to rouse;
to arm, to equip, to fit out;
to put on, to attire, to dress, to bedeck;
վառեալ բորբոքել, to inflame, to heat, to electrify, to fill with enthusiasm, to enrapture, to fire;
— զդրօշս, to hoist the colours.

NBHL (3)

Վարդագոյն վառեալ ծաղիկ. (Շար. այսինքն հրափայլ եւ արծարծ։)

Վառեցէ՛ք ի ձէնջ արս՝ ճակատել առաջի տեառն ի վերայ մադիամու։ Զմի մի ի նոցանէ առաւել վառէր մխիթարութեան բանիւք՝ քան զինուքն։ Առցէ սպառազինութիւն զնախանձ իւր, եւ վառեսցէ զարարածս առ ի խնդրելոյ զվրէժս ի թշնամեաց։ Վառեցարուք անցէ՛ք առաջի եղբարց ձերոց։ Անցցեն վառեալք եւ կազմեալք առաջի տեառն ի պատերազմ։ Անցցէ ձեր ամենայն վառեալ ընդ յորդանան։ Վառեալք զինու։ Արքն վառեալք։ Վառեսցարու՛ք պատրաստեցարու՛ք։ Քրիստոսի չարչարիլն մարմնով վասն մեր, եւ դուք ի նոյն միտս վառեցարու՛ք.եւ այլն։

Սովն բռնադատեալ յորովայն՝ վառէ զաջ գողոյն կարկառուլ ի քո տուն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9։)


Վաստակ, ոց

See full entry →

s. adj.

work, labour, toil;
pains, trouble, fatigue;
merit, worth, service;
profit, gain, earnings;
tired, fatigued;
— ծառայութեան, service rendered;
— ձեռաց, handiwork;
— արքունի, military service;
գիրք —ոց, Geoponics;
— առնել, to tire, to fatigue, to weary;
— լինել, to labour, to work, to toil, to work hard, to strive, to fatigue or tire oneself with, to be fatigued or tired.

NBHL (2)

Եւ ես գոհ էի զվաստակոց քոց։ Սրտի մտօք եկեալ էին ի վաստակ արքունի (պատերազմի)։ Ի ծառայութեան վաստակս։ Համայն եւ զայս վաստակոյս (թարգմանութեան) կարգումն կատարեա՛։ Տարեալ ի գլուխ զգործ մեծ հոգեւոր վաստակոյն. (Ագաթ.։ Եղիշ.։ Փարպ.։)

Միոյն գիրն դիւրաւ ջնջէր, իսկ միւսոյն վաստակաւ. դրադեղով են, եւ վաստակաւ ջնջին. (Վրք. հց. ձ։)


Վատախառնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bad temperament, evil disposition, ill nature;
— օդոյ, inclemency of the weather;

NBHL (3)

Երկար ամանակաւ պահեն զվատախառնութեանցն բերս։ Բարեխառնութեան եւ վատախառնութեան մարմնոյն. (Անյաղթ ստորոգ.։)

Ի վեր մղէր զդառնութիւն ժահու մաղձոյն չարաթոյն վատախառնութեան. (Արծր. ՟Գ. 5։)

Վասն վատախառնութեան տեղւոյն չբնակէին անդ զառաջինն. (Միխ. ասոր.։)


Վատախորհրդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

evil counsel, malignity, iniquity.

NBHL (1)

Զնմին զոգւոյն բուռն հարկանէ վատախորհրդութիւն. (Նիւս. կուս.։)


Վատահոտ

See full entry →

cf. Չարահոտ.

NBHL (1)

Ի վատահոտ գետնոյն յամենայնի արժան է փախիչ. (Վստկ. ՟Ժ՟Ը։)


Վատառու, աց

See full entry →

adj.

dull-witted, obtuse.

NBHL (1)

Զմէ՞ ի քաջ մտառուացն եւ ի վատառուսն զնոյն պահանջես. ի նոցանէ վասն փութոյն, իսկ ի վատառուաց ի միտ՝ վասն ջանոյն. (Պիտ.։)


Վատավարք

See full entry →

adj.

lewd, dissolute.

NBHL (1)

Դնեն ապա զշմուէլ ի նոյն ցեղէ աղցիփեղցք եւ վատավարք. (Վրդն. պտմ.։)


Վատթարացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

rendering worse;
spoiling, destroying.

NBHL (1)

Մարմնոյն արգասեօք տխեղծ, հոգեւոր իրաց վատթարացուցիչ. (Պիտ.։)


Վատթարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

deterioration, alteration, marring, debasement, corruption, decay, degeneracy, depravity;
meanness, vileness, cowardice;
defeat, rout;
insult, affront.

NBHL (1)

Ատտիկեցիս ըստ վատթարութեան, այլ ոչ ըստ բարեբաստութեան։ Փոխադրեաց զնա ի վատթարութենէ անտի ի լաւագոյնսն. (Նար. կե։ Իգն.։)


Վատնեմ, եցի

See full entry →

va.

to dissipate, to consume, to use up, to lavish, to scatter, to dilapidate, to fritter away, to waste, to run through, to exhaust;
— զինչս, to waste one's substance or goods, to squander away one's fortune.

NBHL (1)

Տեսանես զձիս՝ յիւրեանց ի դիմելոյն եւ զսրտմտութիւն բռնութեամբ վատնեալ. (Բրս. յուդիտ.։)


Վատնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Վատնումն.

NBHL (1)

Զոր օրինակ անդ ընկեցիկ զբեռինսն առնեն, նոյնպէս եւ աստ գրեթէ ամենայն բարութեանցն վատնութիւն լինիցի. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)


Վատնումն, ման

See full entry →

s.

dissipation, waste, dilapidation, prodigality;
loss, havoc, dispersion.

NBHL (1)

Զոր օրինակ անդ ընկեցիկ զբեռինսն առնեն, նոյնպէս եւ աստ գրեթէ ամենայն բարութեանցն վատնութիւն լինիցի. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 4։)


Վատուժ

See full entry →

adj.

weak, debilitated;
thin, emaciated, spare, meagre, slender.

NBHL (1)

Վատուժ գետին։ Աղբ ձիոյ եւ ջորւոյն վատուժ է. (Վստկ. ՟Լ՟Դ։)


Վարագոյր, գուրաց

See full entry →

s. fig.

curtain;
veil;
պատուհանաց, մահճաց, window-curtain;
bed-curtain;
— դրան, door-curtain;
թատրոնի, —, drop-scene;
— մետաքսեայ, silken curtain;
— ծալածոյ, զսպանակաւոր, roller-blind, spring-blind;
ձգել զ—, to draw the curtain, to draw down the blind;
բանալ զ—, to open or to draw back the curtain;
փակել զ—, to shut the curtain;
—աւ խօսել, to speak under a pretext.

NBHL (1)

Անհամբոյր վարագին (եղին) գալ տղայոյն ի դիեցումն. (Պիտ.։)


Վարագուրեմ, եցի

See full entry →

va.

to veil, to cover, to hide.

NBHL (1)

Վարագուրեաց ի մէնջ զաստուածութիւնն իւր թանձրագոյն մարմնովն. (Իգն.։)


Վարազանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become like a wild-boar, to become infuriate, ferocious, outrageous.

NBHL (1)

Կամ զօդ, որ մերթ գոչիցէ վարազացեալ հրաանաւ, եւ մերթ սարսէ ի գոչելոյն սաստիւ. (Եզնիկ.։)


Վարակեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Վարակեցուցանեմ.

NBHL (1)

Նոյն մախանացն ծառայ, որով դուդ վարակիս։ Որոց (արարածոց) տռփանօք վարակեալ մարդիկ. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. իմ.։)


Վարանեմ, եցի

See full entry →

va.

to entwine in, to wind around, to involve, to tangle, to knot;
to lay snares, to wait in ambush;
cf. Վարանեցուցանեմ.

NBHL (1)

Առ նոյն իսկ պարիսպն հասեալ քաղաքին՝ տագնապեալ վարանեցուցանէր զայնոսիկ, որ ի ներքսագոյն պարսպին էին. (Ոսկիփոր.։)


Վարանեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to throw into uncertainty, to render perplexed, to embarrass, to puzzle.

NBHL (1)

Առ նոյն իսկ պարիսպն հասեալ քաղաքին՝ տագնապեալ վարանեցուցանէր զայնոսիկ, որ ի ներքսագոյն պարսպին էին. (Ոսկիփոր.։)


Վարատեցուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to drive away, to scatter, to disperse, to defeat, to rout, to destroy.

NBHL (1)

Նոյն զվասակ իշխանն սիւնեաց վարատեցոյց հօտէս տիրական. (Գանձրն.։)


Վարդաբեր

See full entry →

adj. s.

rose-bearing;
—ք, rose-garden.

NBHL (1)

Հասին ի քաղաքն փտողոմէացւոց, որ անուանեալ կոչի վասն տեղւոյն յայտնութեան՝ վարդաբերք. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 12։)


Վարդամատն

See full entry →

adj.

rosy-fingered;
— բանայ արշալոյս զդրունս արեւելից, the — Morn opens the gates of the East.

NBHL (1)

ῤοδοδάκτυλος roseos digitos habens. Ոյր մատունքն իցեն հանգոյն վարդի. մակդիր հերայի չաստուածուհւոյ՝ այսինքն արշալոյս՝ առ քերթողս.


Վարդայատակ

See full entry →

adj.

rose-strewn (pavement).

NBHL (1)

Գոյնագոյն նկարօք եւ պատուական հանդերձիւք՝ ի վերայ վարդայատակ գաւթին. (Եսթ. ՟Ա. 6։)


Վարդապետեմ, եցի

See full entry →

va.

to indoctrinate, to lecture, to dogmatize;
to teach, to instruct in, to catechise.

NBHL (1)

Դասուց իւրոց աշակերտաց՝ զոր նախ բանիւ վարդապետեաց, այսօր գործով ըզծայրագոյն՝ եցոյց յինքեան խոնարհութիւն։ Ճշմարիտ իմաստուն այն է, որ ոչ բանիւք միայն ուսուցանէ, այլեւ գործովք վարդապետեսցէ։ Ուր երթեալ՝ լաւագոյնս վարդապետեաց։ Առակ ընչեղին ինձ վարդապետէ։ Յիշատակք իրացն վարդապետին ի զգայութիւնսն ճշմարիտ տեղեկութեամբ. (Շար.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Խոր. ՟Գ. 6։ Նար. հ։ Յճխ. ՟Ե։)


Վարդապետութիւն, ութեան

See full entry →

s. va.

doctrine, dogma, tenets;
teaching, instruction, precept, maxim, sentiment;
theory;
doctor's degree, lectureship;
աստիճան վարդապետութեան, doctorate;
քրիստոնէական —, catechism;
cf. Զեղում.

NBHL (1)

Վասն նորին լուսաւոր վարդապետութեան։ Անաչառ վարդապետութեամբ առաջնորդել։ Պատուականագոյն վարկանիմ զվարդապետութեան նորա օրինկս. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Պիտ.։)


Վարդապետուհի, հւոյ

See full entry →

s.

mistress, school-mistress, teacher.

NBHL (1)

Մանի յընկերաց սրբոյն հռիփսիմէի, որպէս զնունէ վրաց վարդապետուհի. (Խոր. ՟Բ. 88.)


Վարդավառ, ի

See full entry →

s.

Transfiguration of our Lord.

NBHL (1)

Վարդավառ ասի, որ է՝ Արդ աւար, եւ կոչի Վարժարան. այլ վասն զի յոյնք զսա պայծառակերպութեան եւ պսակաց կոչեն տօն, եւ հայք վարդավառ, նոյն եւ մի, զոր այս հրաշաձայնէ պայծառութիւն։ Էր երբեմն սովորութիւն ոմանց ի վարդավառի ցանել զմիմեամբք զվարդաջուր. իսկ յետոյ մնաց առ ռամիկս լոկ ջրացանութիւն. մինչեւ կոչել ոմանց եւ զտօնն Շատրուան։ Իսկ Մենինսքի գրէ, թէ կոչի ապրիզէգեան, որ է ասէ տօն հայոց, քաղդէացւոց, եւ պարսից, ջրացանութեամբ ի վերայ միմեանց՝ նաեւ վարդաջրով, ի ժգ թըրմախ ամսոյ, որ է չորրորդ օր գարնանային հասարակածի։