Definitions containing the research ուն : 10000 Results

Պարսաւանք, նաց

See full entry →

s.

cf. Պարսաւ;
—նս դնել, ընդ —նօք ածել, cf. Պարսաւեմ;
—նս տալ ի փառս իւր, to sully one's reputation.

NBHL (1)

Չունէին այլ ինչ, որով պարսաւանս գիցեն նմա. (Իգն.։)


Պարսաւասէր

See full entry →

adj.

fond of criticism, carping, fault-finding.

NBHL (1)

Մի դարձեալ մեզ ի վերայ յարձակեսցին պարսաւասէրքն եւ յամենայնի արագունք։ Լեզուք չարք եւ պարսաւասէր շրթունք խօսին զմենջ. (Սարկ. հանգ.։)


Պարսաւեմ, եցի

See full entry →

va.

to blame, to reproach, to find fault with, to carp, to criticize, to vituperate, to animadvert, to condemn, to censure.

NBHL (2)

Պարսաւէ զյունաց մատենագիրս, թէ զուր կարծեցին. (եւ այլն. Եւս. քր. ՟Ա։)

Սա իակ կարգեսցի գլուխ բազմականի պարսաւելեացն ամենեցուն. (Պիտ. ստէպ։)


Պարսաւոր, աց

See full entry →

s.

slinger.

NBHL (1)

σφενδονήτος funditor. Որ ունի եւ վարէ զպարս, այս ինքն զպարսատիկ.


Պարսեմ, եցի

See full entry →

va.

cf. Պարսաքարեմ;
to spring up, to burst out, to jump forth.

NBHL (1)

Նախ առ աստուած ձգեաց (չարախօսն) զլեզուն, եւ պարսեաց զթոյնք իւր իբրեւ զարձան վիմի. (Մագ. ՟Ծ՟Է։)


Պարսկադեն

See full entry →

s.

Persian religion.

NBHL (1)

Անուն գենի, եւ մատենի գենին պարսկաց, եւ կրթելոց ի նոյն.


Պարսկական, ի, աց

See full entry →

cf. Պարսկային.

NBHL (1)

Պարսկական զորօք։ զանդիտեալ պարսկական գունդն. (Խոր. ՟Գ. 6. 37։)


Պարսկային

See full entry →

adj.

Persic;
Persian;
— հաւ, peacock;
— ծոց, the Persian Gulf.

NBHL (1)

Տեսին զբազմութիւն պարսկային զօրուն. (Արծր. ՟Բ. 2։)


Պարսմայր

See full entry →

s.

queen-bee.

NBHL (1)

Մեղուքն՝ իւրեանց թագաւոր ունին, հայխօս՝ Պարսմայր. (Վստկ. ՟Յ՟Ա. այսինքն ի հայ լեզու այսպէս կոչի։)


Պարսպաձեւ

See full entry →

adj.

wallshaped.

NBHL (2)

Շուրջ զխորանաւն պարսպաձեւ առագաստ առնել, հարիւր կանգուն ընդ հարաւ, եւ եւ հարյուր հիւսիւսի, եւ յիսուն ընդ արեւելս, եւ յիսուն ընդ արեւմուտս. (Նախ. ել.։)

(Յանցս կարմիր ծովու) ի պատրաստելն ընդ ինքեան զթագաւորականն ճանապարհ պարսպաձեւ կառուցմամբ ի յոջմէ եւ յահեկէ։ Պարսպաձեւ կազմութեամբ ամրություն. (Պիտ.։)


Պարսպապահ, աց

See full entry →

s.

guard, rounds;
— լինել, to guard the wails or fortifications.

NBHL (1)

Յետ պարսպելոյն՝ հզօրագոյն մեղուն պահպանապետ եւ պարսպապահ կարգեալ լինի. (Փիլ. լիւս.։)


Պարսպաւոր

See full entry →

adj.

encircled with a wall, fortified.


Պարսպեմ, եցի

See full entry →

va. fig.

to encircle with a wall, to wall;
to construct or elevate a rampart, to fortify;
to separate by a wall;
to protect, to shelter;
— or ի բաց —, to separate, to divide, to send away, to remove, cf. Որոշեմ, cf. Հեռի առնեմ, cf. Մեկուսացուցանեմ.

NBHL (1)

Պարսպեցաւ խրատուն ի ստահակութենէ։ Քրիստոս շորժեալ զյուրաքանչիւրսն (զհոգի եւ զմարմին իւր) ի բնական ախորժակսն՝ պարսպեաց յաւելորդացն. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ի տնտեսն.։)


Պարտական, ի, աց

See full entry →

s. adj.

debtor;
indebted;
bond. responsible, obliged;
culpable, guilty;
due, fit, convenient;
— առնել, to cause to run into debt;
to oblige;
— լինել, to remain debtor, to run into debt;
to be obliged or subject;
ինքն եղիցի անձին իւրում —, his blood shall be on his own head.

NBHL (1)

Չէ ընդ վայր՝ ասեցեալն, բերան գոհացօղ՝ պարտական ունի զաստուած. (Խոսր.։)


Պարտապան, աց

See full entry →

s.

debtor;
culprit;
— լինել, to owe, to be indebted.

NBHL (1)

Որպէս եւ մեք թողումք մերոց պարտապանաց։ Պարտապան մի բիւր քանքարոյ։ Յունաց եւ բարբարոսաց, իմաստնոց եւ անմտից պարտապան եմ։ Այնուհետեւ ե՛ղբարք պարտապան եմք ոչ մարմնով ըստ մարմնոյ կեալ. (Մտթ. ՟Ղ. 12։ ՟Ծ՟Ը. 24։ Հռ. ՟Ա. 14։ ՟Ը. 12։)


Պարտասիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to grow tired, to be too much fatigued, to tire or weary oneself, to become weak, debilitated, exhausted.

NBHL (1)

Յերկիւղէ ահի երկնաւոր զօրացն լինելով նոցա գունատեալք եւ պարտասեալք դիմօք. (Ճ. ՟Ա.։)


Պարտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

fault, guilt;
condemnation;
debt;
duty;
obligation, engagement.

NBHL (2)

Ընթանան եւ փոքունք ախտք՝ է երբէք զի ի պարտաւորութեանց զօրութիւնս. (Մեկն. ղեւտ.։)

Ոչ միայն անմտութեան, այլ անհաւատարմութեան ունի զպարտաւորութիւնն . յն. յանդիմանի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։)


Պարտբաշխի

See full entry →

s.

tribute, tax, contribution;
assessment.

NBHL (1)

զիւրսն փոխանակ այլոց ունէր յանձին տալ պարտ. (բաշխի. Սեբեր. ՟Բ։)


Պարտեմ, եցի

See full entry →

va.

to worst, to overcome, to vanquish, to conquer, to subjugate, to subdue;
— զչարչարանս, to suffer with fortitude, to bear up against pain or torments.

NBHL (2)

καταγιγωνίζομαι, ἠττάω debello, vinco πταίω impingo, offendo τροπάω in fugam verto. կր. fortuna adversa utor եւ այլն. Որպէս թէ պարտաւոր կացուցանել զոսոխն. Մարտիւ ընկճել զթշնամիս. յաղթել. վանել. յաղթահարել. նկուն առնել. նուաճել. կործանել, եւ այլն. (լծ. պ. ֆէրէտ, բէրուզ. որ եւ պերոզ, յաղթող).

Յամօթ եղեն իմաստունք, զարհուրեցան եւ պարտեցան. (Երեմ. ՟Ը. 9.) (յն. ըմբռնեցան)։


Պարտիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

NBHL (6)

Բայ հասարակ պակասաւոր. որպէս ներգ. վարի հյց, խնդրով. իսկ որպէս կր. առընթեր աներեւոյթ բայի՝ նոյն ընդ դիմազ. Պա՛րտ է ինձ, քել, մեզ. ձեզ. ὁφείλω debeo. Պարտական գոլ. պարտս ունել ընչից.

Թողցես զամենայն պարտս՝ զոր պարտիցի քեզ ընկեր քո։ Եթէ պարտելով պարտիցի ընկեր քո զինչ եւ իցէ։ Որ պարտիցի ոք ինչ յարքունիս, թողեալ լիցի նմա։ Վասն արծաթոյն՝ որ պարտէր յովնաթան յարքունիս։ Եւ զպսակն՝ որ պարտիք, եւ ինչ այլ ինչ՝ որ մաքս ելանէ յերուսաղէմէ, այլ մի՛ ելցէ. (Օր. ՟Ծ՟Ե. 2։ ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մակ. ՟Ծ. 43։ ՟Ծ՟Գ. 15. 39։)

(Գողն) յիսուն պարտեսցի դիոնիւսոսի դրամ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Զոր պարտէաքն առնել՝ արարաք։ Ըստ օրինաց մերոց պարտի մեռանել։ Եւ դուք պարտիք զմիմեանց ոտս լուանալ։ Ոչ պարտիմք համարել ոսկւոյ ՟Կմ արծաթոյ ... զաստուածականն լինել նմանող։ Պարտին եւ մարմանաւորացն կցորդ լինել։ Պարտէիք եւ յաշխարհէ իսկ ելանել։ Յուսով պարտի որ սերմանէն՝ սերմանել։ Պարտի կինն շուք դնել գլխոյն։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել։ Այնպէս պարտի գնալ, որպէս նայն գնաց։ Վասն եղբարց մերոց պարտիմք դնել զանձինս։ Պարտիմք զմիմեանս սիրել։ Պարտիմք ընդունել զայնպիսիսն. (Եւն։)

Արագիլ ոչ փոխանակ կերակրելով զծնօղն (որպէս սովոր է առնել ի բնէ). պարտօղ ոչ իւիք լիցի (այսինքն պարտական)։ Յաղագս երկոցունց պարտեցայց քեզ զգովութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. յովն.։)

Որ ամենեցունն պարտեցեալ է, տացի. (Փիլ. նխ. ՟Բ։)


Պարտիմ, տէի

See full entry →

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

NBHL (6)

Բայ հասարակ պակասաւոր. որպէս ներգ. վարի հյց, խնդրով. իսկ որպէս կր. առընթեր աներեւոյթ բայի՝ նոյն ընդ դիմազ. Պա՛րտ է ինձ, քել, մեզ. ձեզ. ὁφείλω debeo. Պարտական գոլ. պարտս ունել ընչից.

Թողցես զամենայն պարտս՝ զոր պարտիցի քեզ ընկեր քո։ Եթէ պարտելով պարտիցի ընկեր քո զինչ եւ իցէ։ Որ պարտիցի ոք ինչ յարքունիս, թողեալ լիցի նմա։ Վասն արծաթոյն՝ որ պարտէր յովնաթան յարքունիս։ Եւ զպսակն՝ որ պարտիք, եւ ինչ այլ ինչ՝ որ մաքս ելանէ յերուսաղէմէ, այլ մի՛ ելցէ. (Օր. ՟Ծ՟Ե. 2։ ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մակ. ՟Ծ. 43։ ՟Ծ՟Գ. 15. 39։)

(Գողն) յիսուն պարտեսցի դիոնիւսոսի դրամ. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Զոր պարտէաքն առնել՝ արարաք։ Ըստ օրինաց մերոց պարտի մեռանել։ Եւ դուք պարտիք զմիմեանց ոտս լուանալ։ Ոչ պարտիմք համարել ոսկւոյ ՟Կմ արծաթոյ ... զաստուածականն լինել նմանող։ Պարտին եւ մարմանաւորացն կցորդ լինել։ Պարտէիք եւ յաշխարհէ իսկ ելանել։ Յուսով պարտի որ սերմանէն՝ սերմանել։ Պարտի կինն շուք դնել գլխոյն։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել։ Այնպէս պարտի գնալ, որպէս նայն գնաց։ Վասն եղբարց մերոց պարտիմք դնել զանձինս։ Պարտիմք զմիմեանս սիրել։ Պարտիմք ընդունել զայնպիսիսն. (Եւն։)

Արագիլ ոչ փոխանակ կերակրելով զծնօղն (որպէս սովոր է առնել ի բնէ). պարտօղ ոչ իւիք լիցի (այսինքն պարտական)։ Յաղագս երկոցունց պարտեցայց քեզ զգովութիւն. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. յովն.։)

Որ ամենեցունն պարտեցեալ է, տացի. (Փիլ. նխ. ՟Բ։)


Պարտոխաթափ

See full entry →

adj.

venting secret rancour;
— լինել, to give way to one's resentment, to vent one's wrath, to be revenged, to upbraid most outrageously, to slander or attack from private hate.

NBHL (2)

Պարտոխաթափ եղեալ եւ ղօղանջել ի սուր շրթունս. (Յհ. կթ.։)

Որպէս շուն լիրբ պարտոխաթափ եղեալ՝ ածէր զլեզուն. (զերկրաւ. Արծր. ՟Ա. 14։)


Պարտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

overthrow, defeat, discomfit;
subjection;
ի — մատնել, դարձուցանել, արկանել, ընկղմել, to overcome, to conquer, to defeat, to rout, to overthrow, cf. Պարտեմ;
ի — մատնիլ, to be vanquished, conquered, defeated, routed, to lose the battle, to be discomfited;
— խոստովանել, to succumb, to yield, to give up, to cede, to surrender, to deliver up the arms, to submit;
to avow or know one's weakness.

NBHL (2)

ՊԱՐՏՈՒԹԻՒՆ ԽՈՍՏՈՎԱՆԵԼ. Խոստովան լինել զանձն յաղթահարեալ. իրաւունս տալ ոսոխին.

ՊԱՐՏՈՒԹԻՒՆ. գ. Որպէս պարտ գոլն. իրաւունք. (Եթէ չկայցէ սխալ գրչի).


Պարտումն, ման

See full entry →

s.

the act of conquering or of being conquered;
cf. Պարտութիւն.

NBHL (1)

Տէրունի նշան ... որ ունի յինքեան գանձս ... զպարտումն մահու, եւ զլուծումն մեղաց. (զոր մարթ է առնուլ եւ որպէս ներգ). (Նար. ՟Ծ՟Ա։)


Պարփակեմ, եցի

See full entry →

va.

to envelop, to enclose, to encircle, to surround, to shut in;
to circumscribe, to comprehend;
— թագաւ, to crown, to gird the brows with a crown.

NBHL (8)

περικλείω, κύκλῳ περιστεφάνω undique claudo, corona cingo σφίγγω stringo. Շուրջ փակել. պարունակել պատել. պարագրել. մէջը առնուլ.

Շուրջ պարփակելով թակարդեօքն։ Շուրջ զարտաքնոյն կողմանէ պարփակեալ ունէր պարսպաձեւ կազմութեամբ ամրութիւն՝ ի խիտ եւ ի խոցոտող մացառուտ փչոց. (Պիտ.։)

Բանակք սերովբէից հրափայլ թեւօքն զարքունական աթոռն. (Խոր. վրդվռ.։)

Որպէս թեւովք՝ խնայական պահպանութեամբ զպարունակօղն պարփակեցէր. (Նար. կուս.։)

Զոր ոչ տանին երկինք եւ երկիր, ի գիրկս ծերունւոյն պարփակի. (Մեկն. ղկ.։)

ՊԱՐՓԱԿԵԼ. Ամփոփել. սերտ պահել. ամբարել. ի ներքս ընդունել.

Պարփակեալ ունէր յինքեան զշաղկապ սիրոյն. (Փոտ. առ զքր. կթ.։)

Զասացեալսն ի քէն ի մտածութեան մերում պարփակեալ ունիմք. (Պղատ. տիմ.։)


Պաքար

See full entry →

cf. Պաքարայք.

NBHL (1)

Զոր եւ ի սայլ է տեսանել. զի մենքենայեալ պաքարայքն զանշարժ լուցն ի մէջ ունելով՝ այնպէս ընթանան, տանելով զծանրութիւն բեռանցն. (Լմբ. ի լծ. նիւս. կազմ.։)


Պեղական

See full entry →

s.

shell-fish.

NBHL (1)

cf. թունձ։


Պենտակոստէ, ից

See full entry →

cf. Պենտեկոստէ.

NBHL (2)

ՊԵՆՏԱԿՈՍՏԷ ՊԵՆՏԵԿՈՍՏԷ. որ գրի եւ ՊԵՆՏԱԿՈՍ, ՊԵՆԴԱԿՈՍՏԵԱՅ, ՊԵՆԴԱԿՈՍՏԷ. Բառ յն. բէնդագօստի՛. πεντηκοστή (ἠμέρα ) pentecoste, quinquagesima (dies). Յիսներորդ (օր). այն է Տօնն յիսուն աւուրբք զկնի զատկի, երբեմն հաշուեալ յելիցն յեգիպտոսէ, եւ ի նոր օրէնս՝ ի յարութենէն քրիստոսի. այն է Հոգեգալուստն.

ՊԵՆՏԵԿՈՍՏԷ ասի երբեմն եւ միջոցն յինանց, կամ յիսուն աւուրքն աձնոքիկ ի զատկէ զգալուստ հոգւոյն սրբոյ.


Պետութիւն, ութեան

See full entry →

s.

command, rule, reign, sway, domination, dominion, authority, power;
government, state, kingdom, empire;
—ք, powers ( hierarchy of angels);
հոգեւոր —ք, ecclesiastical principalities, bishops, etc.

NBHL (3)

Տէրն՝ պետութեան անուն է, եւ քրիստոսն՝ աստուածութեան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)

Զպետութիւն սիրացւոց՝ ասորեստանեայք ունէին։ Կալաւ զպետութիւն։ Քակէր զպետութիւն ասորեստանեաց. (Եւս. քր. ՟Ա։)

ՊԵՏՈՒԹԻՒՆ, թիւնք. Անուն միոյ յիննեակ դասուց հրեշտակաց, այն է եօթներորդ ի վերուստ ի վայր, եւ երրորդ ի ստորէ ի վեր. (որպէս յն. ἁρχή principatus. կամ ἑξουσία potestas. որ ի սուրբ գիրս անխտիր դնին որպէս Պետութիւնք կամ իշխանութիւնք)


Պետրոսեան

See full entry →

adj. s.

Peter's, of Peter;
—րեան վէմ, St. Peter;
St. Peter's successors;
—ք, followers, colleagues or companions of St. Peter.

NBHL (1)

Գովեալ գնդին պետրոսեան րամին այսօր (ի վերնատուն) զգեցոյց հոգին՝ թագ արքայական լուսատեսիլ փայլմամբ. (Տաղ.։)


Պերիարմենիաս

See full entry →

s.

"Aristotle's ""De Interpretatione""."

NBHL (2)

Կրկին բառ յն. բէրի՛ էրմինի՛աս. περὶ ἐρμηνείας de interpretatione. Յաղագս մեկնութեան. այն է Մի ի գրոցն արիստոտելի, ուր բացատրին քերականական մասունք բանի տրամաբանօրէն, մակագրեալ ըստ հյ.

Սկիզբն եւ նախադրութիւն գրոյն, որ ասի ըստ յունաց Պերի արմենիաս, եւ հայերէն՝ Մեկնութեան ։


Պերիպատետիկեան, եանք, եանց

See full entry →

cf. Պերիպատիկեան.

NBHL (1)

ՊԵՐԻՊԱՏԵՏԻԿԵԱՆ կամ ՊԵՐԻՊԱՏԻԿԵԱՆ. Բառ յն. բէրիբադիդիգօ՛ս. περιπατητικός peripateticus. Այս անուն էր արիստոտելի եւ հետեւողաց կամ դասու աշակերտութեան նորա.


Պերիպատիկեան, եանք, եանց

See full entry →

adj. s.

peripatetic.

NBHL (1)

ՊԵՐԻՊԱՏԵՏԻԿԵԱՆ կամ ՊԵՐԻՊԱՏԻԿԵԱՆ. Բառ յն. բէրիբադիդիգօ՛ս. περιπατητικός peripateticus. Այս անուն էր արիստոտելի եւ հետեւողաց կամ դասու աշակերտութեան նորա.


Պերճագոյն

See full entry →

adv.

with much ostentation.

NBHL (1)

Արք տգէտք, ձկնորսք, ոչինչ պերճագունիցն պարապեալ ուսմանց. (Պիտառ.։)


Պերճանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be proud of, to act the master, to make parade or show of, to strut, to pique oneself on, to tower or rise above, to domineer, to lord over;
to abound, to increase.

NBHL (2)

Ի՞ւ պերճացարուք, կամ յո՞յր վերայ բացէք չբերանս ձեր։ Քաղաքդ պերճացեալ։ Որ ունիք զբազմութիւն, եւ պերճացեալ էք ի վերայ ամբոխից ազդաց։ Զանթիւ զօրսն պերճացեալ պարծեցեալս սատակեցեր. (Ես. ՟Ծ՟Է. 4։ ՟Ի՟Բ. 2։ Իմաստ. ՟Ղ. 3։ ՟Գ. Մակ. ՟Ղ. 4։)

Ընդունայն եւ ձիավարժն պերճանայ, յորժամ ոչ վարէ զձիսն. (Իսիւք.։)


Պերճապսակ

See full entry →

adj.

splendidly crowned.


Պերճացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render illustrious, to exalt, to raise, to glorify.

NBHL (1)

Զստորնային ծնունդս մահկանացուաց տիրական եւ աստուածական պաշտելի անուամբդ պերճացուցեր. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Պեւկէ, կեաւ

See full entry →

s.

pine;
lighted pine-branch, fire-stick, firebrand.

NBHL (1)

Ուղղելով պեւկեաւ զձին, եւ ցուցանելով զճանապարհն. քանզի գիշեր էր խոր։ Ունէր ի ջեռին զառաջնորդն զպեւկէն. (Պտմ. աղեքս.։) (Ուստի առեալ՝ բոց, հուր, ջահ, պեւկէ. ի Հին բռ. դնին որպէս փաղանուն, որ չէ ի դէպ)։


Պէսպէս

See full entry →

adj.

diverse, varied, different;
of divers colours, variegated;
precious, excellent.

NBHL (2)

Զզինուցն զպէսպէս սրբութիւն, զնչանացն փողփողեալ։ Պէսպէս մկրտութեամբք։ Յուսմունս պէսպէսս եւ յօտարաձայնս մի դանդաչեք. (՟Բ. Մակ. ծէ. 21։ Եբր. ՟Թ. 10։ ՟Ժ՟Գ. 9։)

ՊԷՍՊԷՍ. ποικίλος varius, variegatus. բազմագունի. գոյնագոյն. գունզգուն, խատուտիկ.


Պին

See full entry →

s.

pinna, pinna-marina.

NBHL (2)

ՊԻՆ ՊԻՆԱՅ. գրի եւ ՊԻՆՆՈՍ, ի. եւ ՊԻՆՆԱՅ. եւ ՊԻՆՆԵԱԿ. (Վրիպակաւ եւ Իպանիոս). Բառ յն. բի՛ննա. πίννα pinna. Խեցեմորթ մեծ կրկնապատեան՝ երկայն եռանկիւնի, որ բերէ մազս իբրու մետաքս խոշոր, կամ ասր կարմիր. եւ գտանի խրեալ յաւազուտս եւ ի տղմուտս. ունի եւ մարգարիտս մեծամեծս, այլ տգեղս.

Այն որ ըստ ծովուն ի պիննոսին եւ պիննասպասեկին հասարակութիւն միաբանութիւն յայտ է։ Ի վերայ պիննայն եւ պիննասպասեկին ասեցեալք. (Փիլ. լիւս.։)


Պինայ, ից

See full entry →

cf. Պին.

NBHL (2)

ՊԻՆ ՊԻՆԱՅ. գրի եւ ՊԻՆՆՈՍ, ի. եւ ՊԻՆՆԱՅ. եւ ՊԻՆՆԵԱԿ. (Վրիպակաւ եւ Իպանիոս). Բառ յն. բի՛ննա. πίννα pinna. Խեցեմորթ մեծ կրկնապատեան՝ երկայն եռանկիւնի, որ բերէ մազս իբրու մետաքս խոշոր, կամ ասր կարմիր. եւ գտանի խրեալ յաւազուտս եւ ի տղմուտս. ունի եւ մարգարիտս մեծամեծս, այլ տգեղս.

Այն որ ըստ ծովուն ի պիննոսին եւ պիննասպասեկին հասարակութիւն միաբանութիւն յայտ է։ Ի վերայ պիննայն եւ պիննասպասեկին ասեցեալք. (Փիլ. լիւս.։)


Պինասպաս, ի, այք

See full entry →

cf. Պինասպասեակ.

NBHL (1)

Են եւ ի ձկանց, որ սէր եւ բարեկամութիւն ունին, եւ զորցասեալսն ի միասին ճարակեն. որպէս պինայքն եւ պիննասպասայք (Վրդն. ծն.։)


Պինջ, պնջաց

See full entry →

s.

the nostrils.

NBHL (2)

ՊԻՆՋ. գրի եւ ՊԻՆՉ (լծ. ընդ ունչք. ուստի եւ պնջատ) Ծակ երկաքանչիւր ռընգանց. նա՛ի պիյնի.

Երկու ակն ունին, եւ ՟Բ ունկն, եւ ՟Բ պինջ ըռնգաց. (Դամասկ.։) (ռմկ. եւս բինճ կամ փինճ ասին մանաւանդ երկաքանչիւր արտաքին կողմանք ռընգաց ։)


Պիսակութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Բորոտութիւն.

NBHL (1)

Օրէնք քահանայից են՝ մի ամենեւին ի մարմին բիծ ունել ... եւ ոչ գունոյ փոփոխելոյ ի պիսակութեան՝ արածս։ Ապա թէ պիսակութիւն ուրուք ելցէ ի մարմնի, արգելցեն. (Փիլ. քհ.։)


Պիտակաբար

See full entry →

adv.

abusively, falsely, improperly;
catachrestically;
— վարիլ, to abuse, to use improperly.

NBHL (3)

Ոչ իսկ տիրապէս սոքա օգնականք, այլ պիտակաբար ասին։ Չարչարելոյ անուն ասի եւ իսկապէս, ասի եւ պիտակաբար. իսկապէս՝ առ գորցսն չարութեան՝ որ է որդւոյն առանձինն. եւ պիտակաբարն՝ ի վերայ այլոցն, որոց ստածուածովք եւ մարմնովք լինին վնասք. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. ել. ՟Բ. 4։)

Ոչ տիրապէս՝ այլ պիտակաբար անուանադրութեան հացին հասանել զքարն ասեմք. եւ ամենայն ինչ ըստ նմին բանի, որ ոչ ընդ բոլոր է՝ որ ինչ ասին, պիտակաբար ունի զկոչումն. (Նիւս. կազմ.։)

Երդնլով, աստուածոյն բազմանունութեամբ՝ պիտակաբար վարեցեալ անուամբ՝ աստ, ուր ոչ է արժան։ Զնուիրեալն ի պատճառս այսր՝ պիտակաբար վարել յամպարշտութիւն Փիլ. (՟ժ. բան. եւ Փիլ. քհ.։)


Պիտականամ, ացայ

See full entry →

vn.

to degenerate, to fall away.

NBHL (1)

Զի պատիւքն մի՛ պիտակասցին եւ օտարասցին, այլ կացցեն մնասցեն ի քահանայակսն կարգի հաստատուն պահեալք. (Փիլ. քհ.։)


Պիտակութիւն, ութեան

See full entry →

s. rhet.

abuse, impropriety;
bastardy;
catachresis.

NBHL (2)

Չափ ճշմարիտն եւ արդարն ... իսկ չարացն չափ՝ պիտակութիւն է սուտանուն, լի ամենայն անկարգութեամբ եւ անչափութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 23։)

Ոչ թէ պիտակութեամբ ունիցի զհօրն զօրութիւն, այլ բնութեամբ հանգոյն նմին. (Սեբեր. ՟Ա։)


Պիտամ, ացայ, ացի

See full entry →

vn.

cf. Պիտանամ.

NBHL (2)

δέομαι opus habeo. Պէտս ունել՝ իրիք, կամ իմիք. cf. ՊԻՏԱՆԱՄ.

Պիտայ քո, եւ մոլորեցոյց զքեզ. (գրեալ էր՝ պիտակք. բայց յն. պետս ունի քո). (Սիր. ՟Ծ՟Գ.. 7։)


Պիտանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

NBHL (3)

ՊԻՏԱՆԱՄ δέομαι, χρῄζω egeo, opus habeo. որ եւ ՊԻՏԱՄ. Պէտս ունել. կարօտիլ.

Ուսուցիչ եւ յարդարողի՝ մերս պիտանան մանկունք. (Սարկ. քհ.։)

Ստորոգութիւնքն արիստոտէլի պիտոյ են մեզ յամենայն իմաստասիրութիւն. իսկ ներածութիւնքս պորփիւրի պիտանան մեզ ի ստորոգութիւնքն արիստոտէլի։ Այսոքիկ առինչունակին են. յորում պիտանան յըստ միմեանց բանն. (Անյաղթ պորփ.։)


Պիտանանամ, ացայ

See full entry →

vn.

cf. Պիտանամ ;
to use, to employ, to make use of.

NBHL (1)

Նոյն է ընդ վ. ըստ կրկին առման. որպէս Պէտս ունել.