Definitions containing the research ամ : 10000 Results

Երկգլուխ, լխոյ

See full entry →

adj.

bicipital;
two-headed;
double-headed.

NBHL (1)

ԵՐԿԳԼԽԻ կամ ԵՐԿԳԼՈՒԽ. δικέφαλος biceps Որ ունի զերկուս գլուխս.


Երկգլխի, լխւոյ

See full entry →

adj.

cf. Երկգլուխ.

NBHL (1)

ԵՐԿԳԼԽԻ կամ ԵՐԿԳԼՈՒԽ. δικέφαλος biceps Որ ունի զերկուս գլուխս.


Երկգնդիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to assemble in two troops or regiments.

NBHL (1)

Երկգնդեցան ... իբրեւ երկու երամակք այծից. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 27։)


Երկդիմի

See full entry →

cf. Երկդիմեան.

NBHL (3)

Ոմանք ածանցականք որպէս եւ ամենայն ստացականքն, որք եւ երկդիմիքն կոչին. (Թր. քեր.։)

Զձորձս երկդիմիս գարշելիս մի՛ արկանիցես զքեւ». իբր յայլ եւ այլ նիւթոց, կամ խառն ի ձեւոյ արանց եւ կանանց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 19։)

Անմեղութեամբ ոչ գիտացեալ զերկդիմի միտս թագաւորին։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Զիա՞րդ լուիցուք երկդիմի հրամանացդ քոց. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ը։)


Երկեակ

See full entry →

adj.

binary.

NBHL (3)

δυάς binarius Երկակ. երկու կամ երկաւոր թիւն.

ԵՐԿԵԱԿ. որպէս Երկիցս ամուսնացեալ, երկրորդ անգամ պսակեալ.

Իսկ զերկեակսն՝ ի պոռնկութենէ, եւ ո՛չ յամուսնութենէ ածելով առ զուգաւորութիւնն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երկեմեան, մենից

See full entry →

adj.

of two years, two years old;
յերկեմենից եւ ի խոնարհ, from two years old and under.

NBHL (2)

διετής biennis, bimatus Երկու ամաց. երկու տարուան կամ տարեկան.

Կոտորեաց զամենայն մանկունս ... յերկեմենից եւ ի խոնարհ. (Մտթ. ՟Բ. 16։)


Երկեռեակ

See full entry →

adj.

twice three, six.

NBHL (1)

Որպէս քուեայ երկեռեակ, կամ երկերեան դիմի. (Շիր.։)


Երկերեան

See full entry →

cf. Երկեռեակ.

NBHL (1)

Որպէս քուեայ երկեռեակ, կամ երկերեան դիմի. (Շիր.։)


Երկերիւր, ոց

See full entry →

adj.

two hundred.

NBHL (1)

Եւ առ մայր նորա երկերիւր արծաթոյ. (Դտ. ՟Է. 4.) իմա՛ զօրութեամբ, կշիռ, դրամ. եւ այլն։


Երկեւան

See full entry →

s.

doubt, suspicion, fear.

NBHL (2)

Ոչ եթէ այնպէս սրբեաց, եթէ երկեւանն ինչ մնայր առ ի քննել զբորոտութիւնն։ Մեկնութեամբն փարատիցի երկեւանն։ Մեղմով յայտ ածէր զնոցա մտացն երկեւանսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։ ՟Բ. 26. եւ 11։)

Որ ունիցին յինքեանս հիւանդութիւնս, կամ երկեւանս մեղաց. (Վրք. հց. ձ։)


Երկթեւեան

See full entry →

cf. Երկթեւ.

NBHL (1)

δίπτερος bipennis, binas alas habens Որոյ են երկու թեւք, կամ բազուկք.


Երկիւղ, ի, իւ

See full entry →

s.

fear, timidity;
terror, apprehension, fright, dread;
doubt, distrust;
առ —ի, for fear of;
յ— անհնարին վարանել, զերկիւղի հարկանիլ, to fear, to apprehend, to be much afraid;
— արկանել յոք, to frigthen, to startle, to strike with terror;
խօլական —, a panic;
— մահու անկաւ ի վերայ իմ, the terror of death is fallen upon me;
երկեան — մեծ, they were sore afraid.

NBHL (2)

Սկիզբն զգօնութեան կամ իմաստութեան երկիւղ տեառն. (Սղ. ՟ճժ. 9։ Առակ. ՟Ա. 7։)

Ուր երկիւղ ոչ գոյ, կա՛մ լցեալ է սիրով, կամ մեռեալ է հոգւով. (Նոյնն։)


Երկիւղագին

See full entry →

adj.

frightful, dreadful, terrible;
timid.

NBHL (1)

Ծանեաւ ադամ զնշան գալոյ տեառն ի դժոխս, ծանր ամօթով կայր հիացեալ երկիւղագին (կամ երկաղագին). (Շ. տաղ.։)


Երկիւղալից

See full entry →

cf. Երկիւղալիր.

NBHL (4)

Լցեալ կամ լի երկիւղիւ. ահացուցիչ, եւ ահաւոր.

Զի մի՛ զերկիւղալիցն լուիցուք հրաման, ընկեր զիա՞րդ մտէր այսր. (Սկեւռ. յար.։)

Կամ ա.մ. Խառն ընդ երկիւղի. երկիւղախառն. ահաբեկ. եւ Ահաբեկութեամբ.

Ոմն ի զինուորաց երկիւղալից էր հանապազ ի թշնամեաց. (Ոսկիփոր.։)


Երկիւղած, աց

See full entry →

adj.

timorous, conscientious, scrupulous, pious, religions.

NBHL (3)

Երկիւղած էր ի տեառնէ յոյժ։ Երկիւղած ի տեառնէ կամ յաստուծոյ, կամ յերեսացն աստուծոյ. (գ. թգ. ՟Ժ՟Ը. 3։ ՟Դ. Թագ. ՟Դ. 1։ Նեեմ. ՟Է. 2։ Ժղ. ՟Ը. 13։)

Երկիղ ... երկիղած. (Համամ առակ.։)

Ատես զայնոսիկ, որք միշտ ի քէն երկիւղած լինին (ծառայաբար եւեթ), եւ ոչ կամին խզհարազատութենէ սիրոյն բուռն հարկանել. (Լմբ. սղ.։)


Երկլուսնեայ

See full entry →

adj.

of two moons;
— առուրք, duration of two moons, two months.

NBHL (1)

Իբր Երկու ամսոց. երկու ամսու.


Երկխօս

See full entry →

adj.

cf. Երկբան.

NBHL (1)

Զերկբանսն եւ զերկխօսն իբրեւ զհրապարականէծս ի բաց ընկեսցուք. (Համամ առակ.։)


Երկծով

See full entry →

adj.

enclosed or placed between two seas.

NBHL (2)

διθάλασσος, -ττος bimaris, qui utrinque mari adluitur Ուր են կրկին անցք կամ կիրճք ծովու. ... իքի տէնիզ կամ պօղազ արասը. որպէս ընդ մելիտենէ եւ ընդ գոդդոս, այսինքն ընդ մալթա կղզին, եւ ընդ կօցցօ կղզեակն.

Եւ էր յայնժամ անձն հերովդի իբրեւ յերկծովու նաւ ըմբռնեալ. (բաղիշ. յհ. մկ։)


Երկկերպի

See full entry →

cf. Երկկերպ.

NBHL (1)

Չորքն երկկերպիք ի ծովէ ի ցամաք դիմեցին. (իբր երկակենցաղք, կամ մարդախառն գազանք). (Եւս. քր. ՟Ա։)


Երկկին, կնոջ

See full entry →

s.

bigamist.

NBHL (2)

ԵՐԿԿԻՆ որ եւ ԵՐԿԱԿԻՆ. δίγαμος bigamus, qui secundo jungitur matrimonio Այր կրկին անգամ ամուսնացեալ.

Որ միակինքն իցեն, զերկկանայսն մի՛ բամբասեալ խոտիցեն. (Կոչ. ՟Դ։)


Երկձայն

See full entry →

s.

diphthong;
discordant.

NBHL (1)

Մահու անուն, եւ ուրախութիւն միանգամայն ... վասն երկձայն բարբառոյն. (Մամբր.։)


Երկձի, ոց

See full entry →

adj. s.

two horsed;
carriage, equipage.

NBHL (1)

συνωρίς biga Ունակ երկուց ձիոց, (կառք, եւ կառապետ, կամ ձիաւոր)


Երկճիւղ

See full entry →

cf. Երկճիղ.

NBHL (6)

ԵՐԿՃԵՂ կամ ԵՐԿՃԻՂ, կամ ԵՐԿՃԻՒՂ ԵՐԿՃՂԻ. δίκροος, δίκρους biceps, bifidus, bifariam, bifarius Որոյ են ճիւղք կամ մասունք երկու. երկու ճղով.

Կախեաց զերկճիւղ փայտէ». ա՛յլ ձ. զերկճիւղ, կամ զերկճեղ. (Յես. ՟Ը. 9։)

Կախեաց ի յերկճեղն. (Կամրջ.։)

Ոմանք յերկճղի փայտս կախեալ զմինն մասնեաց թարգմանի, կամ երկճիւղի. (Վրդն. ծն.։)

Թէ ամենայն խաչաձեւ պաշտելի է, պաշտեսցի եւ երկճղին յէոյ (գուցէ ի բնէ). (Ոսկիփոր.։)

Խորշ երկճղի՝ կարմիր ծովուն». իբր երկծով, կամ յերկուս առաջս. (Խոր. աշխարհ.։)


Երկմատենի

See full entry →

adj.

having two points or fingers, forked;
cf. Երկժանի;
երկմտանի երաժշտաց, cf. Ձայնգիւտ.

NBHL (2)

ԵՐԿՄԱՏԵՆԻ ԵՐԿՄԱՏՆԻ. δικλήματος կամ δικλάμος duorum ramorum, palmorum Որոյ են երկու մատունք իբր ճիւղք, կամ ժանիք. երկճղի. երկժանի.

Որպէս զայգի (իմա՛ որթ) երկմատնի կամ երեքմատնի. (Աթան. ՟Ը։)


Երկմատնի

See full entry →

cf. Երկմատենի.

NBHL (2)

ԵՐԿՄԱՏԵՆԻ ԵՐԿՄԱՏՆԻ. δικλήματος կամ δικλάμος duorum ramorum, palmorum Որոյ են երկու մատունք իբր ճիւղք, կամ ժանիք. երկճղի. երկժանի.

Որպէս զայգի (իմա՛ որթ) երկմատնի կամ երեքմատնի. (Աթան. ՟Ը։)


Երկմիտ, մտաց

See full entry →

adj.

irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.

NBHL (5)

δίθυμος, διακρινόμενος, ἅπορων discors, haesitans, ddubius Որ է յերկուս միտս, որպէս երկբայութեամբ վարանեալ. թերահաւատ. տարակուսեալ. խարդախ մտօք.

Զի որ երկմիտն է, նման է հողմակոծեալ եւ տատանեալ ալեաց ծովու։ Այր երկմիտ առանց հաստատութեան է յամենայն ճանապարհս իւր. (Յկ. ՟Ա. 6. 8։)

Ուր ոչ գոյ երկմիտ, դադարէ կռիւ». յն. երկսիրտ, իբր անմիաբան, կամ խարդախ. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 20։)

Գանձուց ոստիկան երկմիտ. պատգամաւոր բանսարկու. (Նար. ՟Ժ՟Զ.) իբր անհաւատարիմ, ո՛չ միամիտ։

ՅԵՐԿՄԻՏՍ կամ ՅԵՐԿՄԻՏ ԼԻՆԵԼ. ὐποστέλλομαι reformido, subtraho me Տարակուսիլ. վարանիլ. խիթալ. վախվըխել, կասկածիլ.


Երկմտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to be irresolute, to suspect, to distrust, to waver, to demur;
— ի հաւատոց, to be unbeliever.

NBHL (3)

Ոչ երկմտեաց ի հաւատոցն (յն. ոչ տկարացաւ)։ Աւետեացն (ա՛յլ ձ. յաւետեացն. յն. առ աւետիսն) աստուծոյ ոչ երկմտեաց անհաւատութեամբ. (Հռ. ՟Դ. 19. 20։)

Ոչ ուրուք երկմտեցելոյ, եւ ոչ յերկբայս եղելոյ ամենեւին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Եւ Թողուլ զմիամիտ մտերմութիւն, եւ յետս կալ. օտարանալ.


Երկմտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

NBHL (3)

διαλογισμός, διχόνια, ἁμφισβήτησις dubitatio, haesitatio եւ այլն. Հակառակն միամտութեան ի հաւատալ, ի յուսալ, եւ ի պահել զհաւատարմութիւն. որպէս երկբայութիւն, կասկածոտութիւն, թերահաւատութիւն.

Ընդէ՞ր երկմտեաց, եւ եղեւ երկմտութեամբն պատճառ ծննդեան արհմենի. (Եզնիկ.։)

Դուք թէ միամտութեամբ վարիք, եւ կամ երկմտութեամբ. (Փարպ.։)


Երկնաբերձ

See full entry →

adj.

sky-high, much elevated.

NBHL (4)

Երկնաբեր շնորհք, կամ աւետիք, ցօղ, ցորեան. (Մամբր.։ Թէոդոր. կուս.։ Զքր. կթ.։ Նար. յովէդ.։)

οὑρανομήκης caelum altitudine tangens, altissimus Բարձր կամ ամբարձեալ յոյժ՝ իբրու յերկինս. բարձրաբերձ.

Համանման երկնաբերձ կայից կանգնեալ ամրոցին. (Նար. խչ.։)

Նաեւ զծառոց անգամ, որք ի սակաւ ինչ բարձրութեան են, ասեմք, թէ երկնաբերձ են. եւ զծխոյ՝ թէ յերկին կցի. (Եզնիկ.։)


Երկնագէտ

See full entry →

s.

astronomer.

NBHL (1)

Աստեղագէտ. դիտօղ եւ զննօղ երկնից կամ աստեղաց.


Երկնագնաց

See full entry →

adj.

that hastens, presses on towards heaven.

NBHL (5)

Որ գնայ ընդ երկինս՝ քայլելով կամ թռչելով.

Զերկրածինքս երկնագնաց արար։ Տեսանելով զադամային մարմինս՝ երկնագնացս եղեալ. (Ճ. ՟Թ.։)

Մարդ՝ երկնագնաց ոչ լինի։ Պատկեր տեսանեմք երկնագնաց եղեալ. (Աթան. համբ։ եւ Գէ. ես.։)

Իբրեւ զթռչունս երկնագնացս ամբառնան. (Եօթնագր.։)

ԵՐԿՆԱԳՆԱՑ. Որ տանի կամ հասուցանէ յերկինս. զոր օրինակ,


Երկնագոչ

See full entry →

adj.

that cries to heaven.

NBHL (2)

Դէպ յերկինս վերաձայնեալ, կամ ընդ երկնայինս ձայնակցեալ (ովսաննա երգն).

Զերկնագոչ բարեբանութիւնն յիշատակեմք. (Մամբր.։)


Երկնագումար

See full entry →

adj.

composed of a celestial troop;
divine assembly.

NBHL (2)

Յերկնաւորաց գումարեալ, կամ բաղկացեալ.

Երկնագումար պարք։ Երկնագումար խմբից, կամ դասուց. (Խոր. հռիփս.։ Մամբր.։ Նար. ՟Ժ՟Բ։ Բենիկ.։)


Երկնաթռիչ

See full entry →

adj.

that flies, rushes to heaven.

NBHL (6)

Զհաւատացեալս իւր երկնաթռիչս առնէր. (Կամրջ.։)

Միտս երկնաթռիչ ի ստոր իջեալ։ Ա՛րկ զիս ի գաւիթս երկնաթռիչ երամիցդ. (Բենիկ.։)

Ամբարտաւանութեամբն երկնաթռիչս առնեն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ։)

Կամ Օդաթռիչ. բարձրաթռիչ.

Մերթ եւս՝ Թռուցիչ կամ տանօղ յերկինս.

Երկնաթռիչ ճանապարհ, կամ վարք. (Փարպ.։)


Երկնաժառանգ

See full entry →

adj.

possessing heaven, heir of heaven.

NBHL (1)

Ժառանգ կամ ժառանգօղ երկնից.


Երկնախոհ

See full entry →

adj.

contemplating, meditating on divine matters.

NBHL (2)

Աստուածգիտութեանն բուրումն զերկնախորհիցն պարալնու անուշահոտութեամբ զիմաստս. (Խոր. վրդվռ.։)

Երկնախորհս եւ արդարագործս զամենեսեան կազմեաց. (Լաստ. ընթերց.։)


Երկնախումբ

See full entry →

cf. Երկնագումար.

NBHL (1)

Ադամածնացս քաղաքակիցս լինել երկնախումբ բանակաց. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Երկնակաճառ

See full entry →

adj.

adorning the sky.

NBHL (1)

Արեգակն ի մայրն դառնային, համարձակութիւն տալով երկնակաճառ արփւոյն». (զի յետ մտիցն արեւու երեւի մեզ հանդէս երկնից). (Լաստ. ՟Ի՟Գ։)


Երկնակառոյց

See full entry →

adj.

founded in heaven, celestial.

NBHL (1)

Երկնակառոյց քաղաք, կամ սեղան, լուսաւորք, բնակութիւն, շաւիղ. (Թէոդոր.։ Անան.։ Վրդն.։)


Երկնակենցաղ

See full entry →

cf. Երկնակեաց.

NBHL (1)

Որոյ կենցաղավարութիւնն յերկինս է, կամ նման երկաւորաց, երկնակեաց, երկնային.


Երկնահանգէտ

See full entry →

adj.

resembling heaven, celestial, divine.

NBHL (1)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)


Երկնահանգոյն

See full entry →

adj.

cf. Երկնահանգէտ.

NBHL (1)

Գլուխք էք վերամբարձ եւ երկնահանգէտ. (Երզն. լուս.։)


Երկնահաս

See full entry →

adj.

reaching heaven, very high, very elevated.

NBHL (1)

Երկնահաս սանդուխք, կամ տունկ, ճեղ. կամ գիտութիւն, կամ լեառնն. (Անան. եկեղ.։ Երզն. լուս.։ ՃՃ.։ Նչ. խնդ.։)


Երկնահար

See full entry →

adj.

struck by heaven.

NBHL (1)

Երկնահարացն երկիր պագանեն։ Զերկնահարսն՝ որ յաստուծոյ ատեցեալ են, զնոսա պաշտել եւ երկիր պագանել ոչ ամաչեն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)


Երկնահոյլ, հուլից

See full entry →

s.

celestial assembly;
cf. Երկնագումար.

NBHL (1)

Երկնահոյլ բանակք, կամ խմբաւորութիւն. (Անան. եկեղ.։ Մաշտ.։)


Երկնահոս

See full entry →

adj.

flowed or come from heaven, celestial.

NBHL (1)

Ե՛կ շանթ երկնահոս, եւ կայծակնաբուղխ վարդապետութեամբ քո վառեա՛. (Ոսկ. լուս.։)


Երկնաճեմ

See full entry →

adj.

that walks in heaven;
celestial.

NBHL (3)

(արմատն է ճեմել, եւ ճամուկ) Որ ինչ հայի ի ճեմարան կամ ի զարդս երկնից. երկնային.

Յորժամ մարմինն հոգիասցի, երկնաճեմ լիցի. (Վրդն. ծն.։)

Հասու եղեալ ամենայնի՝ գեր ի վերոյ երկնաճեմք երեւեցան. (Շիր.։)


Երկնային

See full entry →

adj.

celestial;
ethereal;
— մարմինք, celestial bodies, planets, etc.;
— բարկութիւն, the wrath of heaven.

NBHL (5)

οὑρανικός, οὑράνιος , ὅλυμπιος caelestis Որ ինչ յերկինս է, եւ սեպհական երկնից, երկնաւոր. երկնական. ( ի սուրբ գիրս ասի Երկնից, կամ Երկնաւոր).

Երկնային զօրք, կամ զինուորութիւնք, կամ դասք. (որ եւ Երկնայինք, այսինքն հրեշտակք). (Շար.։)

Սուրբ, երկնային, աստուած, եւ հայր ամենակալ. (Ժմ.։)

Հովուին կամ ադամայ երկնայնոյ։ Հացիւդ կամ իւղովդ երկնայնով։ Երկնային արքայութիւն, փառք, ուղի, եւ այլն. (Նար.։)

Հրաման տուեալ երկնային ծովուն հեղուլ ի վերայ ցամաքի». իմա՛ ամպոց, կամ ջուրց վերնոց։


Երկնաչու

See full entry →

adj.

that goes, that leads to heaven, celestial.

NBHL (3)

Որ չուէ, կամ ընդ որ լինի չուեալ յերկինս.

Յամենայն ժամու զմեզ երկնաչու ճանապարհին յարգարեսցո՛ւք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ։)

Աստեղք զերկնաչուսն՝ առաքինութեամբ պայծառս նշանակէ. (Վրդն. ծն.։)


Երկնապատիկ

See full entry →

adj.

that makes a circuit or a course in heaven.

NBHL (1)

Եւ եւս առաւել զուարթանային պայծառութեամբ քան զերկնապատիկն զամբարս. (Պիտ.։)